"" Η Μπαγκαβχαντί Π. ήταν ένα κορίτσι 19 χρονών , από την Ινδία , που μπήκε στο Ίδρυμά μας το 1978.Είχε ένα κακοήθη όγκο στον εγκέφαλο. Ο όγκος, ένα αστροκύττωμα, της είχε πρωτοπαρουσιαστεί όταν ήταν 7 χρονών, αλλά εκείνη την εποχή ήταν μικρής κακοήθειας και καλά περιγεγραμμένος,επιτρέποντας την πλήρη εκρίζωσή του την επανάληψη της κανονικής λειτουργίας και την επιστροφή της στην κανονική ζωή.
Αυτή η ανάπαυλα κράτησε 10 χρόνια και μέσα σ΄αυτά η Μπαγκαβχαντί έζησε τη ζωή της σε όλη της την ένταση, την έζησε με ευγνωμοσύνη και πλήρη συνείδηση, γιατί ήξερε(ήταν μια έξυπνη κοπέλα) ότι μέσα στο κεφάλι της είχε μια «ωρολογιακή βόμβα».
Στα 18 της ο όγκος ξανάκανε την εμφάνιση του,αυτή τη φορά πολύ πιο επεκτατικός και κακοήθης,χωρίς πια να αφήνει καμία δυνατότητα αφαίρεσης.Πραγματοποιήθηκε μια εγχείρηση αποσυμπίεσης , για να του επιτραπεί η επέκταση και ύστερα από αυτό η Μπαγκαβχαντί μπήκε στην κλινική μας με αδυναμία,ένα μούδιασμα της αριστερής πλευράς και κάποια άλλα προβλήματα.
Στην αρχή ήταν ιδιαίτερα πρόσχαρη και έμοιαζε να αποδέχεται εντελώς την μοίρα που την περίμενε, ζητούσε,όμως, την παρέα των άλλων και επιθυμούσε να κάνει πράγματα, να τα απολαμβάνει και να αποκτά εμπειρίες για όσο καιρό μπορούσε.Καθώς ο όγκος προχωρούσε σιγά σιγά προς τον κροταφικό της λοβό και η αποσυμπίεση άρχισε να διογκώνεται (της κάναμε θεραπεία με στεροειδή, για να μειώσουμε το εγκεφαλικό οίδημα), οι κρίσεις της γίνονταν πιο συχνές και πιο παράξενες.
Οι κρίσεις που είχε στην αρχή ήταν του τύπου grand mal (γενικευμένες τονικοκλονικές κρίσεις) και συνέχιζε να τις έχει μερικές φορές.Οι νέες της κρίσεις , αντίθετα, ήταν ενός διαφορετικού τύπου.Δεν έχανε τις αισθήσεις της , αλλά έμοιαζε (και αισθανόταν) «μέσα σε ένα όνειρο»΄ ήταν εύκολο να εξακριβωθεί (και να επιβεβαιωθεί με το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα) ότι είχε τώρα συχνές κρίσεις του κροταφικού λοβού, που, όπως δίδαξε ο H.Jackson, χαρακτηρίζονται συχνά από «ονειρικές καταστάσεις» και ακούσιες «αναπολήσεις».
Σύντομα αυτή η αόριστη ονειρική κατάσταση άρχισε να παίρνει ένα πιο συγκεκριμένο και οραματικό χαρακτήρα.Έπαιρνε τώρα τη μορφή εικόνων της Ινδίας-τοπίων,χωριών,κήπων-που αναγνώριζε αμέσως σαν μέρη που ήξερε και που είχε αγαπήσει σαν παιδί.
-Σας στεναχωρούν ? τη ρωτήσαμε. Μπορούμε να αλλάξουμε τα φάρμακα.
-Όχι , είπε με ένα γαλήνιο χαμόγελο, μου αρέσουν αυτά τα όνειρα, με φέρνουν πάλι πίσω στο σπίτι.
Μερικές φορές επρόκειτο για ανθρώπους , συνήθως την οικογένειά της ή γείτονες από το χωριό της.Μερικές φορές επρόκειτο για ομιλίες ή τραγούδια ή χορούς.Μια φορά στην εκκλησία ,μια άλλη στο νεκροταφείο,αλλά κυρίως επρόκειτο για τις πεδιάδες, τους αγρούς, τους ορυζώνες κοντά στο χωριό της και για τους χαμηλούς, ήρεμους λόφους που περικύκλωναν τον ορίζοντα.
Ήταν όλες κρίσεις του κροταφικού λοβού ? Έτσι έμοιαζε στην αρχή , αλλά τώρα ήμασταν λιγότερο σίγουροι.Γιατί όπως τόνισε ο H.Jackson και κατόρθωσε να επιβεβαιώσει ο W.Penfield με τον ερεθισμό του εγκεφάλου , οι κροταφικές κρίσεις έχουν την τάση να παίρνουν ένα μάλλον σταθερό σχήμα : μία μοναδική σκηνή ή ένα τραγούδι που επαναλαμβάνεται αμετάβλητα , συνοδεύοντας μια εξίσου σταθερή εστία στο φλοιό.Αντίθετα , τα όνειρα της Μπαγκαβχαντί δεν είχαν καμία τέτοια σταθερότητα , αλλά παρουσίαζαν μπροστά στα μάτια της πανοράματα που διαρκώς άλλαζαν και τοπία που χάνονταν για να έρθουν άλλα. Μήπως τότε την είχαν δηλητηριάσει και τις δημιουργούσαν παραισθήσεις οι μαζικές δόσεις των στεροειδών που έπαιρνε ? Έμοιαζε πιθανή σαν υπόθεση , αλλά δεν μπορούσαμε να της μειώσουμε τα στεροειδή , γιατί θα έπεφτε σε κώμα και θα πέθαινε μέσα σε λίγε μέρες.
Από την άλλη μεριά , μια «στεροειδική ψύχωση» , όπως λέγεται , είναι συχνά διεγερτική και ανοργάνωτη , ενώ η Μπαγκαβχαντί ήταν πάντα γαλήνια και ήρεμη και είχε το μυαλό της καθαρό.Μπορούσαν να είναι φαντασίες και όνειρα με την φροϋδική έννοια ? Ή το είδος της ονειρικής τρέλας (ονειροφρένεια) που μερικές φορές εμφανίζεται στη σχιζοφρένεια ? Ούτε αυτά ήταν υποθέσεις που θα υποστηρίζαμε με βεβαιότητα γιατί αν και υπήρχε μια φαντασμαγορία ανάλογου είδους , το περιεχόμενό της αποτελούσαν οι αληθινές της αναμνήσεις.Εμφανίζονταν ενώ ταυτόχρονα ήταν σε κανονική εγρήγορση και συνείδηση και δεν ήταν προκαθορισμένα ή φορτισμένα με συγκινησιακές ορμές. Έμοιαζαν περισσότερο με ορισμένους ζωγραφικούς πίνακες ή συμφωνικά ποιήματα , κάποτε χαρούμενα , κάποτε θλιμμένα , έμοιαζαν με αναβιώσεις , ανακλήσεις , επισκέψεις που έκανε ή δεχόταν από μία αγαπημένη και φροντισμένη παιδική ηλικία.
Μέρα με τη μέρα , βδομάδα με τη βδομάδα , τα όνειρα , οι οπτασίες γίνονταν όλο και πιο συχνές , όλο και πιο βαθιές.Τώρα πια δεν ήταν ευκαιριακά , αλλά έπιαναν σχεδόν ολόκληρη τη μέρα.Τη βλέπαμε βυθισμένη σαν σε έκσταση , με τα μάτια της άλλοτε κλειστά και άλλοτε ανοιχτά , αλλά χωρίς να βλέπουν , και πάντοτε με ένα αμυδρό , μυστηριώδες χαμόγελο στο πρόσωπό της.Αν κάποιος την πλησίαζε ή τη ρωτούσε για κάτι , όπως έπρεπε να το κάνουν συχνά οι νοσηλεύτριες, απαντούσε αμέσως, με διαύγεια και ευγένεια , αλλά υπήρχε , ακόμα και ανάμεσα στα πιο προσγειωμένα μέλη του προσωπικού , ένα αίσθημα ότι βρισκόταν σε κάποιο άλλο κόσμο και ότι δεν θα έπρεπε να την διακόπτουμε. Μοιραζόμουν αυτό το συναίσθημα και , αν και ήμουν περίεργος , δεν ήμουν πρόθυμος να την εξετάσω.Μία φορά, μόνο μία , τη ρώτησα:
-Μπαγκαβχαντί , τι σου συμβαίνει ?
-Πεθαίνω μου απάντησε.Πάω σπίτι.Γυρνάω εκεί απ΄ όπου ήρθα.
Μπορείτε να το πείτε παλιννόστηση.
Πέρασε άλλη μια εβδομάδα.Τώρα η Μπαγκαβχαντί δεν απαντούσε πια σε εξωτερικά ερεθίσματα , αλλά έμοιαζε εντελώς τυλιγμένη σε ένα δικό της κόσμο και , αν και τα μάτια της ήταν κλειστά , το πρόσωπό της εξακολουθούσε να έχει το αμυδρό , ευτυχισμένο του χαμόγελο. «Είναι στο ταξίδι της επιστροφής» , έλεγε το προσωπικό. «Θα φτάσει γρήγορα εκεί».Τρεις μέρες αργότερα πέθανε.
Ή μήπως θα πρέπει να πούμε ότι «έφτασε» έχοντας τελειώσει το ταξίδι της προς την Ινδία ? ""
Oliver Sacks: Ο άνθρωπος που μπέρδεψε τη γυναίκα του με ένα καπέλο και άλλες κλινικές ιστορίες.Εκδ.Καστανιώτη.