TW200818299A - Semiconductor device polishing method - Google Patents
Semiconductor device polishing method Download PDFInfo
- Publication number
- TW200818299A TW200818299A TW96130135A TW96130135A TW200818299A TW 200818299 A TW200818299 A TW 200818299A TW 96130135 A TW96130135 A TW 96130135A TW 96130135 A TW96130135 A TW 96130135A TW 200818299 A TW200818299 A TW 200818299A
- Authority
- TW
- Taiwan
- Prior art keywords
- honing
- group
- liquid
- film
- barrier metal
- Prior art date
Links
- 238000000034 method Methods 0.000 title claims abstract description 85
- 239000004065 semiconductor Substances 0.000 title claims abstract description 25
- 238000005498 polishing Methods 0.000 title abstract description 8
- 239000007788 liquid Substances 0.000 claims abstract description 117
- 229910052751 metal Inorganic materials 0.000 claims abstract description 88
- 239000002184 metal Substances 0.000 claims abstract description 88
- 230000004888 barrier function Effects 0.000 claims abstract description 62
- 239000000758 substrate Substances 0.000 claims abstract description 41
- 239000002245 particle Substances 0.000 claims abstract description 36
- 239000010949 copper Substances 0.000 claims abstract description 32
- 239000003795 chemical substances by application Substances 0.000 claims abstract description 31
- 239000007800 oxidant agent Substances 0.000 claims abstract description 29
- 229910052802 copper Inorganic materials 0.000 claims abstract description 23
- RYGMFSIKBFXOCR-UHFFFAOYSA-N Copper Chemical compound [Cu] RYGMFSIKBFXOCR-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims abstract description 22
- 150000001413 amino acids Chemical class 0.000 claims abstract description 18
- 239000011229 interlayer Substances 0.000 claims abstract description 17
- 229910000881 Cu alloy Inorganic materials 0.000 claims abstract description 13
- 229910006069 SO3H Inorganic materials 0.000 claims abstract 2
- 239000004020 conductor Substances 0.000 claims description 40
- 229910000420 cerium oxide Inorganic materials 0.000 claims description 25
- BMMGVYCKOGBVEV-UHFFFAOYSA-N oxo(oxoceriooxy)cerium Chemical compound [Ce]=O.O=[Ce]=O BMMGVYCKOGBVEV-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 25
- 150000001875 compounds Chemical class 0.000 claims description 18
- 125000000217 alkyl group Chemical group 0.000 claims description 17
- MHAJPDPJQMAIIY-UHFFFAOYSA-N Hydrogen peroxide Chemical group OO MHAJPDPJQMAIIY-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 14
- 125000004435 hydrogen atom Chemical group [H]* 0.000 claims description 14
- 239000000126 substance Substances 0.000 claims description 14
- 125000005843 halogen group Chemical group 0.000 claims description 12
- 125000003118 aryl group Chemical group 0.000 claims description 11
- OAKJQQAXSVQMHS-UHFFFAOYSA-N Hydrazine Chemical compound NN OAKJQQAXSVQMHS-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 9
- 125000003178 carboxy group Chemical group [H]OC(*)=O 0.000 claims description 9
- 125000003342 alkenyl group Chemical group 0.000 claims description 6
- 125000000304 alkynyl group Chemical group 0.000 claims description 6
- 150000001412 amines Chemical class 0.000 claims description 4
- 239000003607 modifier Substances 0.000 claims description 4
- 125000000753 cycloalkyl group Chemical group 0.000 claims description 3
- 125000003983 fluorenyl group Chemical group C1(=CC=CC=2C3=CC=CC=C3CC12)* 0.000 claims description 3
- 125000002947 alkylene group Chemical group 0.000 claims description 2
- 230000001590 oxidative effect Effects 0.000 abstract description 4
- XLYOFNOQVPJJNP-UHFFFAOYSA-N water Substances O XLYOFNOQVPJJNP-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 33
- 239000002253 acid Substances 0.000 description 24
- 239000007864 aqueous solution Substances 0.000 description 23
- -1 amine methylsulfonate Chemical class 0.000 description 18
- 239000010410 layer Substances 0.000 description 16
- 229940024606 amino acid Drugs 0.000 description 14
- 235000001014 amino acid Nutrition 0.000 description 14
- 230000008569 process Effects 0.000 description 14
- 239000012530 fluid Substances 0.000 description 13
- OKTJSMMVPCPJKN-UHFFFAOYSA-N Carbon Chemical compound [C] OKTJSMMVPCPJKN-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 12
- 229910052799 carbon Inorganic materials 0.000 description 11
- 230000000694 effects Effects 0.000 description 11
- 238000002156 mixing Methods 0.000 description 11
- 150000002391 heterocyclic compounds Chemical class 0.000 description 10
- 239000004094 surface-active agent Substances 0.000 description 10
- WMFOQBRAJBCJND-UHFFFAOYSA-M Lithium hydroxide Chemical compound [Li+].[OH-] WMFOQBRAJBCJND-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 9
- VYPSYNLAJGMNEJ-UHFFFAOYSA-N Silicium dioxide Chemical compound O=[Si]=O VYPSYNLAJGMNEJ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 9
- 239000000470 constituent Substances 0.000 description 9
- 239000000243 solution Substances 0.000 description 9
- 239000000872 buffer Substances 0.000 description 8
- 125000001424 substituent group Chemical group 0.000 description 8
- 239000000654 additive Substances 0.000 description 7
- 239000003513 alkali Substances 0.000 description 7
- 229920001477 hydrophilic polymer Polymers 0.000 description 7
- 125000002887 hydroxy group Chemical group [H]O* 0.000 description 7
- 239000000463 material Substances 0.000 description 7
- 125000002496 methyl group Chemical group [H]C([H])([H])* 0.000 description 7
- 150000003839 salts Chemical class 0.000 description 7
- KWYUFKZDYYNOTN-UHFFFAOYSA-M Potassium hydroxide Chemical compound [OH-].[K+] KWYUFKZDYYNOTN-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 6
- 230000000996 additive effect Effects 0.000 description 6
- QRUDEWIWKLJBPS-UHFFFAOYSA-N benzotriazole Chemical compound C1=CC=C2N[N][N]C2=C1 QRUDEWIWKLJBPS-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 6
- 125000005842 heteroatom Chemical group 0.000 description 6
- 238000004519 manufacturing process Methods 0.000 description 6
- RTZKZFJDLAIYFH-UHFFFAOYSA-N Diethyl ether Chemical compound CCOCC RTZKZFJDLAIYFH-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 5
- VTLYFUHAOXGGBS-UHFFFAOYSA-N Fe3+ Chemical class [Fe+3] VTLYFUHAOXGGBS-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 5
- WHUUTDBJXJRKMK-VKHMYHEASA-N L-glutamic acid Chemical compound OC(=O)[C@@H](N)CCC(O)=O WHUUTDBJXJRKMK-VKHMYHEASA-N 0.000 description 5
- 229960003767 alanine Drugs 0.000 description 5
- 125000003277 amino group Chemical group 0.000 description 5
- 239000002585 base Substances 0.000 description 5
- 239000002738 chelating agent Substances 0.000 description 5
- 239000011248 coating agent Substances 0.000 description 5
- 238000000576 coating method Methods 0.000 description 5
- 239000000203 mixture Substances 0.000 description 5
- 239000002002 slurry Substances 0.000 description 5
- QGZKDVFQNNGYKY-UHFFFAOYSA-N Ammonia Chemical compound N QGZKDVFQNNGYKY-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 4
- DHMQDGOQFOQNFH-UHFFFAOYSA-N Glycine Chemical compound NCC(O)=O DHMQDGOQFOQNFH-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 4
- ROHFNLRQFUQHCH-YFKPBYRVSA-N L-leucine Chemical compound CC(C)C[C@H](N)C(O)=O ROHFNLRQFUQHCH-YFKPBYRVSA-N 0.000 description 4
- OBESRABRARNZJB-UHFFFAOYSA-N aminomethanesulfonic acid Chemical compound NCS(O)(=O)=O OBESRABRARNZJB-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 4
- 238000011156 evaluation Methods 0.000 description 4
- 238000005187 foaming Methods 0.000 description 4
- 125000000623 heterocyclic group Chemical group 0.000 description 4
- 229910052757 nitrogen Inorganic materials 0.000 description 4
- 239000007787 solid Substances 0.000 description 4
- 238000004544 sputter deposition Methods 0.000 description 4
- VHUUQVKOLVNVRT-UHFFFAOYSA-N Ammonium hydroxide Chemical compound [NH4+].[OH-] VHUUQVKOLVNVRT-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 3
- LYCAIKOWRPUZTN-UHFFFAOYSA-N Ethylene glycol Chemical compound OCCO LYCAIKOWRPUZTN-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 3
- QNAYBMKLOCPYGJ-REOHCLBHSA-N L-alanine Chemical compound C[C@H](N)C(O)=O QNAYBMKLOCPYGJ-REOHCLBHSA-N 0.000 description 3
- BQCADISMDOOEFD-UHFFFAOYSA-N Silver Chemical class [Ag] BQCADISMDOOEFD-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 3
- HEMHJVSKTPXQMS-UHFFFAOYSA-M Sodium hydroxide Chemical compound [OH-].[Na+] HEMHJVSKTPXQMS-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 3
- 125000000641 acridinyl group Chemical group C1(=CC=CC2=NC3=CC=CC=C3C=C12)* 0.000 description 3
- RJURFGZVJUQBHK-UHFFFAOYSA-N actinomycin D Chemical compound CC1OC(=O)C(C(C)C)N(C)C(=O)CN(C)C(=O)C2CCCN2C(=O)C(C(C)C)NC(=O)C1NC(=O)C1=C(N)C(=O)C(C)=C2OC(C(C)=CC=C3C(=O)NC4C(=O)NC(C(N5CCCC5C(=O)N(C)CC(=O)N(C)C(C(C)C)C(=O)OC4C)=O)C(C)C)=C3N=C21 RJURFGZVJUQBHK-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 3
- 229910045601 alloy Inorganic materials 0.000 description 3
- 239000000956 alloy Substances 0.000 description 3
- 239000000908 ammonium hydroxide Substances 0.000 description 3
- 125000005577 anthracene group Chemical group 0.000 description 3
- 239000012964 benzotriazole Substances 0.000 description 3
- 239000006172 buffering agent Substances 0.000 description 3
- 238000006243 chemical reaction Methods 0.000 description 3
- 230000000052 comparative effect Effects 0.000 description 3
- 239000006185 dispersion Substances 0.000 description 3
- 238000004090 dissolution Methods 0.000 description 3
- 238000002296 dynamic light scattering Methods 0.000 description 3
- 125000001495 ethyl group Chemical group [H]C([H])([H])C([H])([H])* 0.000 description 3
- BTCSSZJGUNDROE-UHFFFAOYSA-N gamma-aminobutyric acid Chemical compound NCCCC(O)=O BTCSSZJGUNDROE-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 3
- 229960002989 glutamic acid Drugs 0.000 description 3
- 238000000227 grinding Methods 0.000 description 3
- 239000004615 ingredient Substances 0.000 description 3
- 229960003136 leucine Drugs 0.000 description 3
- 230000033001 locomotion Effects 0.000 description 3
- 230000003647 oxidation Effects 0.000 description 3
- 238000007254 oxidation reaction Methods 0.000 description 3
- BPUBBGLMJRNUCC-UHFFFAOYSA-N oxygen(2-);tantalum(5+) Chemical compound [O-2].[O-2].[O-2].[O-2].[O-2].[Ta+5].[Ta+5] BPUBBGLMJRNUCC-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 3
- 229920000642 polymer Polymers 0.000 description 3
- BWHMMNNQKKPAPP-UHFFFAOYSA-L potassium carbonate Chemical compound [K+].[K+].[O-]C([O-])=O BWHMMNNQKKPAPP-UHFFFAOYSA-L 0.000 description 3
- 239000000047 product Substances 0.000 description 3
- 238000006748 scratching Methods 0.000 description 3
- 230000002393 scratching effect Effects 0.000 description 3
- 230000002194 synthesizing effect Effects 0.000 description 3
- 229910001936 tantalum oxide Inorganic materials 0.000 description 3
- 238000012360 testing method Methods 0.000 description 3
- LWIHDJKSTIGBAC-UHFFFAOYSA-K tripotassium phosphate Chemical compound [K+].[K+].[K+].[O-]P([O-])([O-])=O LWIHDJKSTIGBAC-UHFFFAOYSA-K 0.000 description 3
- VKZRWSNIWNFCIQ-WDSKDSINSA-N (2s)-2-[2-[[(1s)-1,2-dicarboxyethyl]amino]ethylamino]butanedioic acid Chemical compound OC(=O)C[C@@H](C(O)=O)NCCN[C@H](C(O)=O)CC(O)=O VKZRWSNIWNFCIQ-WDSKDSINSA-N 0.000 description 2
- 241000234282 Allium Species 0.000 description 2
- 235000002732 Allium cepa var. cepa Nutrition 0.000 description 2
- KLSJWNVTNUYHDU-UHFFFAOYSA-N Amitrole Chemical group NC1=NC=NN1 KLSJWNVTNUYHDU-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- QGZKDVFQNNGYKY-UHFFFAOYSA-O Ammonium Chemical compound [NH4+] QGZKDVFQNNGYKY-UHFFFAOYSA-O 0.000 description 2
- CURLTUGMZLYLDI-UHFFFAOYSA-N Carbon dioxide Chemical compound O=C=O CURLTUGMZLYLDI-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 229910052684 Cerium Inorganic materials 0.000 description 2
- XTEGARKTQYYJKE-UHFFFAOYSA-M Chlorate Chemical compound [O-]Cl(=O)=O XTEGARKTQYYJKE-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 2
- 239000004471 Glycine Substances 0.000 description 2
- 206010020772 Hypertension Diseases 0.000 description 2
- DGAQECJNVWCQMB-PUAWFVPOSA-M Ilexoside XXIX Chemical compound C[C@@H]1CC[C@@]2(CC[C@@]3(C(=CC[C@H]4[C@]3(CC[C@@H]5[C@@]4(CC[C@@H](C5(C)C)OS(=O)(=O)[O-])C)C)[C@@H]2[C@]1(C)O)C)C(=O)O[C@H]6[C@@H]([C@H]([C@@H]([C@H](O6)CO)O)O)O.[Na+] DGAQECJNVWCQMB-PUAWFVPOSA-M 0.000 description 2
- AHLPHDHHMVZTML-BYPYZUCNSA-N L-Ornithine Chemical compound NCCC[C@H](N)C(O)=O AHLPHDHHMVZTML-BYPYZUCNSA-N 0.000 description 2
- CKLJMWTZIZZHCS-REOHCLBHSA-N L-aspartic acid Chemical compound OC(=O)[C@@H](N)CC(O)=O CKLJMWTZIZZHCS-REOHCLBHSA-N 0.000 description 2
- RHGKLRLOHDJJDR-BYPYZUCNSA-N L-citrulline Chemical compound NC(=O)NCCC[C@H]([NH3+])C([O-])=O RHGKLRLOHDJJDR-BYPYZUCNSA-N 0.000 description 2
- HNDVDQJCIGZPNO-YFKPBYRVSA-N L-histidine Chemical compound OC(=O)[C@@H](N)CC1=CN=CN1 HNDVDQJCIGZPNO-YFKPBYRVSA-N 0.000 description 2
- UKAUYVFTDYCKQA-VKHMYHEASA-N L-homoserine Chemical compound OC(=O)[C@@H](N)CCO UKAUYVFTDYCKQA-VKHMYHEASA-N 0.000 description 2
- AYFVYJQAPQTCCC-GBXIJSLDSA-N L-threonine Chemical compound C[C@@H](O)[C@H](N)C(O)=O AYFVYJQAPQTCCC-GBXIJSLDSA-N 0.000 description 2
- OUYCCCASQSFEME-QMMMGPOBSA-N L-tyrosine Chemical compound OC(=O)[C@@H](N)CC1=CC=C(O)C=C1 OUYCCCASQSFEME-QMMMGPOBSA-N 0.000 description 2
- ROHFNLRQFUQHCH-UHFFFAOYSA-N Leucine Natural products CC(C)CC(N)C(O)=O ROHFNLRQFUQHCH-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- AFVFQIVMOAPDHO-UHFFFAOYSA-N Methanesulfonic acid Chemical compound CS(O)(=O)=O AFVFQIVMOAPDHO-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 239000002202 Polyethylene glycol Substances 0.000 description 2
- 239000004372 Polyvinyl alcohol Substances 0.000 description 2
- ZLMJMSJWJFRBEC-UHFFFAOYSA-N Potassium Chemical compound [K] ZLMJMSJWJFRBEC-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- JUJWROOIHBZHMG-UHFFFAOYSA-N Pyridine Chemical compound C1=CC=NC=C1 JUJWROOIHBZHMG-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- CDBYLPFSWZWCQE-UHFFFAOYSA-L Sodium Carbonate Chemical compound [Na+].[Na+].[O-]C([O-])=O CDBYLPFSWZWCQE-UHFFFAOYSA-L 0.000 description 2
- UIIMBOGNXHQVGW-UHFFFAOYSA-M Sodium bicarbonate Chemical compound [Na+].OC([O-])=O UIIMBOGNXHQVGW-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 2
- 239000004902 Softening Agent Substances 0.000 description 2
- 229920002125 Sokalan® Polymers 0.000 description 2
- QAOWNCQODCNURD-UHFFFAOYSA-N Sulfuric acid Chemical compound OS(O)(=O)=O QAOWNCQODCNURD-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- ATJFFYVFTNAWJD-UHFFFAOYSA-N Tin Chemical compound [Sn] ATJFFYVFTNAWJD-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- XSQUKJJJFZCRTK-UHFFFAOYSA-N Urea Chemical compound NC(N)=O XSQUKJJJFZCRTK-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- MCMNRKCIXSYSNV-UHFFFAOYSA-N Zirconium dioxide Chemical compound O=[Zr]=O MCMNRKCIXSYSNV-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 125000001931 aliphatic group Chemical group 0.000 description 2
- 150000004703 alkoxides Chemical class 0.000 description 2
- 229910021529 ammonia Inorganic materials 0.000 description 2
- 150000003863 ammonium salts Chemical class 0.000 description 2
- 235000003704 aspartic acid Nutrition 0.000 description 2
- QVGXLLKOCUKJST-UHFFFAOYSA-N atomic oxygen Chemical compound [O] QVGXLLKOCUKJST-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- OQFSQFPPLPISGP-UHFFFAOYSA-N beta-carboxyaspartic acid Natural products OC(=O)C(N)C(C(O)=O)C(O)=O OQFSQFPPLPISGP-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 229910021538 borax Inorganic materials 0.000 description 2
- 125000000609 carbazolyl group Chemical group C1(=CC=CC=2C3=CC=CC=C3NC12)* 0.000 description 2
- ZMIGMASIKSOYAM-UHFFFAOYSA-N cerium Chemical compound [Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce][Ce] ZMIGMASIKSOYAM-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 239000002131 composite material Substances 0.000 description 2
- CVSVTCORWBXHQV-UHFFFAOYSA-N creatine Chemical compound NC(=[NH2+])N(C)CC([O-])=O CVSVTCORWBXHQV-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 238000010790 dilution Methods 0.000 description 2
- 239000012895 dilution Substances 0.000 description 2
- 150000002148 esters Chemical class 0.000 description 2
- CCIVGXIOQKPBKL-UHFFFAOYSA-N ethanesulfonic acid Chemical compound CCS(O)(=O)=O CCIVGXIOQKPBKL-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 239000006260 foam Substances 0.000 description 2
- KWIUHFFTVRNATP-UHFFFAOYSA-N glycine betaine Chemical compound C[N+](C)(C)CC([O-])=O KWIUHFFTVRNATP-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- PCHJSUWPFVWCPO-UHFFFAOYSA-N gold Chemical compound [Au] PCHJSUWPFVWCPO-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 229910052737 gold Inorganic materials 0.000 description 2
- 239000010931 gold Substances 0.000 description 2
- 239000008233 hard water Substances 0.000 description 2
- 238000010438 heat treatment Methods 0.000 description 2
- 230000007062 hydrolysis Effects 0.000 description 2
- 238000006460 hydrolysis reaction Methods 0.000 description 2
- WQYVRQLZKVEZGA-UHFFFAOYSA-N hypochlorite Chemical compound Cl[O-] WQYVRQLZKVEZGA-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 238000010348 incorporation Methods 0.000 description 2
- VCJMYUPGQJHHFU-UHFFFAOYSA-N iron(3+);trinitrate Chemical compound [Fe+3].[O-][N+]([O-])=O.[O-][N+]([O-])=O.[O-][N+]([O-])=O VCJMYUPGQJHHFU-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 125000000904 isoindolyl group Chemical group C=1(NC=C2C=CC=CC12)* 0.000 description 2
- 229910021645 metal ion Inorganic materials 0.000 description 2
- 229910044991 metal oxide Inorganic materials 0.000 description 2
- 150000004706 metal oxides Chemical class 0.000 description 2
- 229960004452 methionine Drugs 0.000 description 2
- 239000004745 nonwoven fabric Substances 0.000 description 2
- TWNQGVIAIRXVLR-UHFFFAOYSA-N oxo(oxoalumanyloxy)alumane Chemical compound O=[Al]O[Al]=O TWNQGVIAIRXVLR-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 239000001301 oxygen Substances 0.000 description 2
- 229910052760 oxygen Inorganic materials 0.000 description 2
- JRKICGRDRMAZLK-UHFFFAOYSA-L peroxydisulfate Chemical compound [O-]S(=O)(=O)OOS([O-])(=O)=O JRKICGRDRMAZLK-UHFFFAOYSA-L 0.000 description 2
- 238000000206 photolithography Methods 0.000 description 2
- 238000001020 plasma etching Methods 0.000 description 2
- 238000007747 plating Methods 0.000 description 2
- 239000004584 polyacrylic acid Substances 0.000 description 2
- 125000003367 polycyclic group Chemical group 0.000 description 2
- 229920001223 polyethylene glycol Polymers 0.000 description 2
- 229920002635 polyurethane Polymers 0.000 description 2
- 239000004814 polyurethane Substances 0.000 description 2
- 229920002451 polyvinyl alcohol Polymers 0.000 description 2
- 229920000036 polyvinylpyrrolidone Polymers 0.000 description 2
- 239000001267 polyvinylpyrrolidone Substances 0.000 description 2
- 235000013855 polyvinylpyrrolidone Nutrition 0.000 description 2
- 150000004032 porphyrins Chemical group 0.000 description 2
- 239000011591 potassium Substances 0.000 description 2
- 229910052700 potassium Inorganic materials 0.000 description 2
- 229910000027 potassium carbonate Inorganic materials 0.000 description 2
- 239000002244 precipitate Substances 0.000 description 2
- 238000012545 processing Methods 0.000 description 2
- 239000002994 raw material Substances 0.000 description 2
- WOCIAKWEIIZHES-UHFFFAOYSA-N ruthenium(iv) oxide Chemical compound O=[Ru]=O WOCIAKWEIIZHES-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 239000004576 sand Substances 0.000 description 2
- FSYKKLYZXJSNPZ-UHFFFAOYSA-N sarcosine Chemical compound C[NH2+]CC([O-])=O FSYKKLYZXJSNPZ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 229910052709 silver Inorganic materials 0.000 description 2
- 239000004332 silver Substances 0.000 description 2
- 229910052708 sodium Inorganic materials 0.000 description 2
- 239000011734 sodium Substances 0.000 description 2
- 239000001509 sodium citrate Substances 0.000 description 2
- NLJMYIDDQXHKNR-UHFFFAOYSA-K sodium citrate Chemical compound O.O.[Na+].[Na+].[Na+].[O-]C(=O)CC(O)(CC([O-])=O)C([O-])=O NLJMYIDDQXHKNR-UHFFFAOYSA-K 0.000 description 2
- 239000001488 sodium phosphate Substances 0.000 description 2
- 239000004328 sodium tetraborate Substances 0.000 description 2
- 235000010339 sodium tetraborate Nutrition 0.000 description 2
- KZNICNPSHKQLFF-UHFFFAOYSA-N succinimide Chemical compound O=C1CCC(=O)N1 KZNICNPSHKQLFF-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- 229910052715 tantalum Inorganic materials 0.000 description 2
- GUVRBAGPIYLISA-UHFFFAOYSA-N tantalum atom Chemical compound [Ta] GUVRBAGPIYLISA-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- LFQCEHFDDXELDD-UHFFFAOYSA-N tetramethyl orthosilicate Chemical compound CO[Si](OC)(OC)OC LFQCEHFDDXELDD-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 2
- WGTYBPLFGIVFAS-UHFFFAOYSA-M tetramethylammonium hydroxide Chemical compound [OH-].C[N+](C)(C)C WGTYBPLFGIVFAS-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 2
- 125000003396 thiol group Chemical group [H]S* 0.000 description 2
- 229910052718 tin Inorganic materials 0.000 description 2
- 229910052721 tungsten Inorganic materials 0.000 description 2
- 239000002699 waste material Substances 0.000 description 2
- MTCFGRXMJLQNBG-REOHCLBHSA-N (2S)-2-Amino-3-hydroxypropansäure Chemical compound OC[C@H](N)C(O)=O MTCFGRXMJLQNBG-REOHCLBHSA-N 0.000 description 1
- GUPWCWUFAFXFQN-REOHCLBHSA-N (2s)-2-(sulfoamino)propanoic acid Chemical compound OC(=O)[C@H](C)NS(O)(=O)=O GUPWCWUFAFXFQN-REOHCLBHSA-N 0.000 description 1
- BJEPYKJPYRNKOW-REOHCLBHSA-N (S)-malic acid Chemical compound OC(=O)[C@@H](O)CC(O)=O BJEPYKJPYRNKOW-REOHCLBHSA-N 0.000 description 1
- OTJFQRMIRKXXRS-UHFFFAOYSA-N (hydroxymethylamino)methanol Chemical compound OCNCO OTJFQRMIRKXXRS-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- UKAUYVFTDYCKQA-UHFFFAOYSA-N -2-Amino-4-hydroxybutanoic acid Natural products OC(=O)C(N)CCO UKAUYVFTDYCKQA-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- MDTUWBLTRPRXBX-UHFFFAOYSA-N 1,2,4-triazol-3-one Chemical compound O=C1N=CN=N1 MDTUWBLTRPRXBX-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- CZSRXHJVZUBEGW-UHFFFAOYSA-N 1,2-thiazolidine Chemical group C1CNSC1 CZSRXHJVZUBEGW-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- VZXTWGWHSMCWGA-UHFFFAOYSA-N 1,3,5-triazine-2,4-diamine Chemical class NC1=NC=NC(N)=N1 VZXTWGWHSMCWGA-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 125000000355 1,3-benzoxazolyl group Chemical group O1C(=NC2=C1C=CC=C2)* 0.000 description 1
- FLBAYUMRQUHISI-UHFFFAOYSA-N 1,8-naphthyridine Chemical group N1=CC=CC2=CC=CN=C21 FLBAYUMRQUHISI-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- IIZPXYDJLKNOIY-JXPKJXOSSA-N 1-palmitoyl-2-arachidonoyl-sn-glycero-3-phosphocholine Chemical compound CCCCCCCCCCCCCCCC(=O)OC[C@H](COP([O-])(=O)OCC[N+](C)(C)C)OC(=O)CCC\C=C/C\C=C/C\C=C/C\C=C/CCCCC IIZPXYDJLKNOIY-JXPKJXOSSA-N 0.000 description 1
- QWENRTYMTSOGBR-UHFFFAOYSA-N 1H-1,2,3-Triazole Chemical compound C=1C=NNN=1 QWENRTYMTSOGBR-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- KJUGUADJHNHALS-UHFFFAOYSA-N 1H-tetrazole Chemical compound C=1N=NNN=1 KJUGUADJHNHALS-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- FGFBEHFJSQBISW-UHFFFAOYSA-N 1h-cyclopenta[b]pyridine Chemical compound C1=CNC2=CC=CC2=C1 FGFBEHFJSQBISW-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- IEJPPSMHUUQABK-UHFFFAOYSA-N 2,4-diphenyl-4h-1,3-oxazol-5-one Chemical compound O=C1OC(C=2C=CC=CC=2)=NC1C1=CC=CC=C1 IEJPPSMHUUQABK-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- PWKSKIMOESPYIA-UHFFFAOYSA-N 2-acetamido-3-sulfanylpropanoic acid Chemical compound CC(=O)NC(CS)C(O)=O PWKSKIMOESPYIA-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- QDGAVODICPCDMU-UHFFFAOYSA-N 2-amino-3-[3-[bis(2-chloroethyl)amino]phenyl]propanoic acid Chemical compound OC(=O)C(N)CC1=CC=CC(N(CCCl)CCCl)=C1 QDGAVODICPCDMU-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 125000000954 2-hydroxyethyl group Chemical group [H]C([*])([H])C([H])([H])O[H] 0.000 description 1
- 125000003903 2-propenyl group Chemical group [H]C([*])([H])C([H])=C([H])[H] 0.000 description 1
- ULRPISSMEBPJLN-UHFFFAOYSA-N 2h-tetrazol-5-amine Chemical compound NC1=NN=NN1 ULRPISSMEBPJLN-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- JSIAIROWMJGMQZ-UHFFFAOYSA-N 2h-triazol-4-amine Chemical compound NC1=CNN=N1 JSIAIROWMJGMQZ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- DQSBZDLZCZUJCJ-UHFFFAOYSA-N 2h-triazole-4,5-diamine Chemical compound NC=1N=NNC=1N DQSBZDLZCZUJCJ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- NYPYHUZRZVSYKL-ZETCQYMHSA-N 3,5-diiodo-L-tyrosine Chemical compound OC(=O)[C@@H](N)CC1=CC(I)=C(O)C(I)=C1 NYPYHUZRZVSYKL-ZETCQYMHSA-N 0.000 description 1
- HCCNHYWZYYIOFM-UHFFFAOYSA-N 3h-benzo[e]benzimidazole Chemical group C1=CC=C2C(N=CN3)=C3C=CC2=C1 HCCNHYWZYYIOFM-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- NSPMIYGKQJPBQR-UHFFFAOYSA-N 4H-1,2,4-triazole Chemical compound C=1N=CNN=1 NSPMIYGKQJPBQR-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- XZGLNCKSNVGDNX-UHFFFAOYSA-N 5-methyl-2h-tetrazole Chemical compound CC=1N=NNN=1 XZGLNCKSNVGDNX-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 102100034612 Annexin A4 Human genes 0.000 description 1
- 108090000669 Annexin A4 Proteins 0.000 description 1
- 108010011485 Aspartame Proteins 0.000 description 1
- BTBUEUYNUDRHOZ-UHFFFAOYSA-N Borate Chemical compound [O-]B([O-])[O-] BTBUEUYNUDRHOZ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- ZOXJGFHDIHLPTG-UHFFFAOYSA-N Boron Chemical compound [B] ZOXJGFHDIHLPTG-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- OYPRJOBELJOOCE-UHFFFAOYSA-N Calcium Chemical compound [Ca] OYPRJOBELJOOCE-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- BVKZGUZCCUSVTD-UHFFFAOYSA-L Carbonate Chemical compound [O-]C([O-])=O BVKZGUZCCUSVTD-UHFFFAOYSA-L 0.000 description 1
- VYZAMTAEIAYCRO-UHFFFAOYSA-N Chromium Chemical compound [Cr] VYZAMTAEIAYCRO-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- XXAXVMUWHZHZMJ-UHFFFAOYSA-N Chymopapain Chemical compound OC1=CC(S(O)(=O)=O)=CC(S(O)(=O)=O)=C1O XXAXVMUWHZHZMJ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- JPVYNHNXODAKFH-UHFFFAOYSA-N Cu2+ Chemical compound [Cu+2] JPVYNHNXODAKFH-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- QNAYBMKLOCPYGJ-UHFFFAOYSA-N D-alpha-Ala Natural products CC([NH3+])C([O-])=O QNAYBMKLOCPYGJ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- ILRYLPWNYFXEMH-UHFFFAOYSA-N D-cystathionine Natural products OC(=O)C(N)CCSCC(N)C(O)=O ILRYLPWNYFXEMH-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- XUIIKFGFIJCVMT-GFCCVEGCSA-N D-thyroxine Chemical compound IC1=CC(C[C@@H](N)C(O)=O)=CC(I)=C1OC1=CC(I)=C(O)C(I)=C1 XUIIKFGFIJCVMT-GFCCVEGCSA-N 0.000 description 1
- 101000761020 Dinoponera quadriceps Poneritoxin Proteins 0.000 description 1
- KCXVZYZYPLLWCC-UHFFFAOYSA-N EDTA Chemical compound OC(=O)CN(CC(O)=O)CCN(CC(O)=O)CC(O)=O KCXVZYZYPLLWCC-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 102000004190 Enzymes Human genes 0.000 description 1
- 108090000790 Enzymes Proteins 0.000 description 1
- YCKRFDGAMUMZLT-UHFFFAOYSA-N Fluorine atom Chemical compound [F] YCKRFDGAMUMZLT-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- BDAGIHXWWSANSR-UHFFFAOYSA-N Formic acid Chemical compound OC=O BDAGIHXWWSANSR-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- YLQBMQCUIZJEEH-UHFFFAOYSA-N Furan Chemical group C=1C=COC=1 YLQBMQCUIZJEEH-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- WHUUTDBJXJRKMK-UHFFFAOYSA-N Glutamic acid Natural products OC(=O)C(N)CCC(O)=O WHUUTDBJXJRKMK-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- NTYJJOPFIAHURM-UHFFFAOYSA-N Histamine Chemical compound NCCC1=CN=CN1 NTYJJOPFIAHURM-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- UFHFLCQGNIYNRP-UHFFFAOYSA-N Hydrogen Chemical class [H][H] UFHFLCQGNIYNRP-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- RAXXELZNTBOGNW-UHFFFAOYSA-O Imidazolium Chemical compound C1=C[NH+]=CN1 RAXXELZNTBOGNW-UHFFFAOYSA-O 0.000 description 1
- 229910021576 Iron(III) bromide Inorganic materials 0.000 description 1
- QNAYBMKLOCPYGJ-UWTATZPHSA-N L-Alanine Natural products C[C@@H](N)C(O)=O QNAYBMKLOCPYGJ-UWTATZPHSA-N 0.000 description 1
- FFEARJCKVFRZRR-UHFFFAOYSA-N L-Methionine Natural products CSCCC(N)C(O)=O FFEARJCKVFRZRR-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- ONIBWKKTOPOVIA-BYPYZUCNSA-N L-Proline Chemical compound OC(=O)[C@@H]1CCCN1 ONIBWKKTOPOVIA-BYPYZUCNSA-N 0.000 description 1
- QWCKQJZIFLGMSD-VKHMYHEASA-N L-alpha-aminobutyric acid Chemical compound CC[C@H](N)C(O)=O QWCKQJZIFLGMSD-VKHMYHEASA-N 0.000 description 1
- ODKSFYDXXFIFQN-BYPYZUCNSA-N L-arginine Chemical compound OC(=O)[C@@H](N)CCCN=C(N)N ODKSFYDXXFIFQN-BYPYZUCNSA-N 0.000 description 1
- 229930064664 L-arginine Natural products 0.000 description 1
- 235000014852 L-arginine Nutrition 0.000 description 1
- ILRYLPWNYFXEMH-WHFBIAKZSA-N L-cystathionine Chemical compound [O-]C(=O)[C@@H]([NH3+])CCSC[C@H]([NH3+])C([O-])=O ILRYLPWNYFXEMH-WHFBIAKZSA-N 0.000 description 1
- LEVWYRKDKASIDU-IMJSIDKUSA-N L-cystine Chemical compound [O-]C(=O)[C@@H]([NH3+])CSSC[C@H]([NH3+])C([O-])=O LEVWYRKDKASIDU-IMJSIDKUSA-N 0.000 description 1
- 239000004158 L-cystine Substances 0.000 description 1
- 235000019393 L-cystine Nutrition 0.000 description 1
- AGPKZVBTJJNPAG-WHFBIAKZSA-N L-isoleucine Chemical compound CC[C@H](C)[C@H](N)C(O)=O AGPKZVBTJJNPAG-WHFBIAKZSA-N 0.000 description 1
- 229930182844 L-isoleucine Natural products 0.000 description 1
- 239000004395 L-leucine Substances 0.000 description 1
- 235000019454 L-leucine Nutrition 0.000 description 1
- FFEARJCKVFRZRR-BYPYZUCNSA-N L-methionine Chemical compound CSCC[C@H](N)C(O)=O FFEARJCKVFRZRR-BYPYZUCNSA-N 0.000 description 1
- 229930195722 L-methionine Natural products 0.000 description 1
- 229930182821 L-proline Natural products 0.000 description 1
- KZSNJWFQEVHDMF-BYPYZUCNSA-N L-valine Chemical compound CC(C)[C@H](N)C(O)=O KZSNJWFQEVHDMF-BYPYZUCNSA-N 0.000 description 1
- FYYHWMGAXLPEAU-UHFFFAOYSA-N Magnesium Chemical compound [Mg] FYYHWMGAXLPEAU-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- JDHILDINMRGULE-LURJTMIESA-N N(pros)-methyl-L-histidine Chemical compound CN1C=NC=C1C[C@H](N)C(O)=O JDHILDINMRGULE-LURJTMIESA-N 0.000 description 1
- QPCDCPDFJACHGM-UHFFFAOYSA-N N,N-bis{2-[bis(carboxymethyl)amino]ethyl}glycine Chemical compound OC(=O)CN(CC(O)=O)CCN(CC(=O)O)CCN(CC(O)=O)CC(O)=O QPCDCPDFJACHGM-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229910002651 NO3 Inorganic materials 0.000 description 1
- NHNBFGGVMKEFGY-UHFFFAOYSA-N Nitrate Chemical compound [O-][N+]([O-])=O NHNBFGGVMKEFGY-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- VEJQXQPKWQFPIQ-UHFFFAOYSA-N OO.OO.OO.OO.OO.OO.OO Chemical compound OO.OO.OO.OO.OO.OO.OO VEJQXQPKWQFPIQ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- AHLPHDHHMVZTML-UHFFFAOYSA-N Orn-delta-NH2 Natural products NCCCC(N)C(O)=O AHLPHDHHMVZTML-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- CBENFWSGALASAD-UHFFFAOYSA-N Ozone Chemical compound [O-][O+]=O CBENFWSGALASAD-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229910019142 PO4 Inorganic materials 0.000 description 1
- 229920002845 Poly(methacrylic acid) Polymers 0.000 description 1
- 239000004952 Polyamide Substances 0.000 description 1
- 239000004642 Polyimide Substances 0.000 description 1
- 239000004793 Polystyrene Substances 0.000 description 1
- RWRDLPDLKQPQOW-UHFFFAOYSA-N Pyrrolidine Chemical group C1CCNC1 RWRDLPDLKQPQOW-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 108010077895 Sarcosine Proteins 0.000 description 1
- 229910004298 SiO 2 Inorganic materials 0.000 description 1
- ABBQHOQBGMUPJH-UHFFFAOYSA-M Sodium salicylate Chemical compound [Na+].OC1=CC=CC=C1C([O-])=O ABBQHOQBGMUPJH-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 1
- NINIDFKCEFEMDL-UHFFFAOYSA-N Sulfur Chemical compound [S] NINIDFKCEFEMDL-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000005864 Sulphur Substances 0.000 description 1
- 229910004200 TaSiN Inorganic materials 0.000 description 1
- 239000004809 Teflon Substances 0.000 description 1
- 229920006362 Teflon® Polymers 0.000 description 1
- DHXVGJBLRPWPCS-UHFFFAOYSA-N Tetrahydropyran Chemical compound C1CCOCC1 DHXVGJBLRPWPCS-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 241001422033 Thestylus Species 0.000 description 1
- FZWLAAWBMGSTSO-UHFFFAOYSA-N Thiazole Chemical group C1=CSC=N1 FZWLAAWBMGSTSO-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- YTPLMLYBLZKORZ-UHFFFAOYSA-N Thiophene Chemical group C=1C=CSC=1 YTPLMLYBLZKORZ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000004473 Threonine Substances 0.000 description 1
- GWEVSGVZZGPLCZ-UHFFFAOYSA-N Titan oxide Chemical compound O=[Ti]=O GWEVSGVZZGPLCZ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- RTAQQCXQSZGOHL-UHFFFAOYSA-N Titanium Chemical compound [Ti] RTAQQCXQSZGOHL-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- GSEJCLTVZPLZKY-UHFFFAOYSA-N Triethanolamine Chemical compound OCCN(CCO)CCO GSEJCLTVZPLZKY-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- SLINHMUFWFWBMU-UHFFFAOYSA-N Triisopropanolamine Chemical compound CC(O)CN(CC(C)O)CC(C)O SLINHMUFWFWBMU-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- LEHOTFFKMJEONL-UHFFFAOYSA-N Uric Acid Chemical compound N1C(=O)NC(=O)C2=C1NC(=O)N2 LEHOTFFKMJEONL-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- TVWHNULVHGKJHS-UHFFFAOYSA-N Uric acid Natural products N1C(=O)NC(=O)C2NC(=O)NC21 TVWHNULVHGKJHS-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- KZSNJWFQEVHDMF-UHFFFAOYSA-N Valine Natural products CC(C)C(N)C(O)=O KZSNJWFQEVHDMF-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- DGEZNRSVGBDHLK-UHFFFAOYSA-N [1,10]phenanthroline Chemical group C1=CN=C2C3=NC=CC=C3C=CC2=C1 DGEZNRSVGBDHLK-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- FZQSLXQPHPOTHG-UHFFFAOYSA-N [K+].[K+].O1B([O-])OB2OB([O-])OB1O2 Chemical compound [K+].[K+].O1B([O-])OB2OB([O-])OB1O2 FZQSLXQPHPOTHG-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- WDJHALXBUFZDSR-UHFFFAOYSA-N acetoacetic acid Chemical compound CC(=O)CC(O)=O WDJHALXBUFZDSR-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 230000002378 acidificating effect Effects 0.000 description 1
- 230000009471 action Effects 0.000 description 1
- 239000013543 active substance Substances 0.000 description 1
- 230000002411 adverse Effects 0.000 description 1
- 235000004279 alanine Nutrition 0.000 description 1
- 239000000783 alginic acid Substances 0.000 description 1
- 229920000615 alginic acid Polymers 0.000 description 1
- 235000010443 alginic acid Nutrition 0.000 description 1
- 229960001126 alginic acid Drugs 0.000 description 1
- 150000004781 alginic acids Chemical class 0.000 description 1
- 229910052783 alkali metal Inorganic materials 0.000 description 1
- 150000008044 alkali metal hydroxides Chemical class 0.000 description 1
- 150000001340 alkali metals Chemical class 0.000 description 1
- 229910052784 alkaline earth metal Inorganic materials 0.000 description 1
- 150000001342 alkaline earth metals Chemical class 0.000 description 1
- 150000003973 alkyl amines Chemical class 0.000 description 1
- BJEPYKJPYRNKOW-UHFFFAOYSA-N alpha-hydroxysuccinic acid Natural products OC(=O)C(O)CC(O)=O BJEPYKJPYRNKOW-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- PNEYBMLMFCGWSK-UHFFFAOYSA-N aluminium oxide Inorganic materials [O-2].[O-2].[O-2].[Al+3].[Al+3] PNEYBMLMFCGWSK-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229940067621 aminobutyrate Drugs 0.000 description 1
- WGYFACNYUJGZQO-UHFFFAOYSA-N aminomethanetriol Chemical class NC(O)(O)O WGYFACNYUJGZQO-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- MDFFNEOEWAXZRQ-UHFFFAOYSA-N aminyl Chemical group [NH2] MDFFNEOEWAXZRQ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000002280 amphoteric surfactant Substances 0.000 description 1
- 239000003945 anionic surfactant Substances 0.000 description 1
- MWPLVEDNUUSJAV-UHFFFAOYSA-N anthracene Natural products C1=CC=CC2=CC3=CC=CC=C3C=C21 MWPLVEDNUUSJAV-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000000605 aspartame Substances 0.000 description 1
- 229960003438 aspartame Drugs 0.000 description 1
- 235000010357 aspartame Nutrition 0.000 description 1
- 125000004429 atom Chemical group 0.000 description 1
- ACOIWNYPCCHUDF-UHFFFAOYSA-N barium(2+);tetraborate Chemical compound [Ba+2].[Ba+2].[Ba+2].[Ba+2].[Ba+2].[Ba+2].[O-]B([O-])[O-].[O-]B([O-])[O-].[O-]B([O-])[O-].[O-]B([O-])[O-] ACOIWNYPCCHUDF-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000003659 bee venom Substances 0.000 description 1
- 229960000686 benzalkonium chloride Drugs 0.000 description 1
- 125000003785 benzimidazolyl group Chemical group N1=C(NC2=C1C=CC=C2)* 0.000 description 1
- 125000005605 benzo group Chemical group 0.000 description 1
- IOJUPLGTWVMSFF-UHFFFAOYSA-N benzothiazole Chemical group C1=CC=C2SC=NC2=C1 IOJUPLGTWVMSFF-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 125000003354 benzotriazolyl group Chemical group N1N=NC2=C1C=CC=C2* 0.000 description 1
- CADWTSSKOVRVJC-UHFFFAOYSA-N benzyl(dimethyl)azanium;chloride Chemical compound [Cl-].C[NH+](C)CC1=CC=CC=C1 CADWTSSKOVRVJC-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229960003237 betaine Drugs 0.000 description 1
- 150000001602 bicycloalkyls Chemical group 0.000 description 1
- 230000000903 blocking effect Effects 0.000 description 1
- 229910052796 boron Inorganic materials 0.000 description 1
- 125000000480 butynyl group Chemical group [*]C#CC([H])([H])C([H])([H])[H] 0.000 description 1
- 229910052791 calcium Inorganic materials 0.000 description 1
- 239000011575 calcium Substances 0.000 description 1
- 239000004202 carbamide Substances 0.000 description 1
- 125000004432 carbon atom Chemical group C* 0.000 description 1
- 239000001569 carbon dioxide Substances 0.000 description 1
- 229910002092 carbon dioxide Inorganic materials 0.000 description 1
- 150000007942 carboxylates Chemical class 0.000 description 1
- 150000001732 carboxylic acid derivatives Chemical class 0.000 description 1
- 239000003093 cationic surfactant Substances 0.000 description 1
- QCCDYNYSHILRDG-UHFFFAOYSA-K cerium(3+);trifluoride Chemical compound [F-].[F-].[F-].[Ce+3] QCCDYNYSHILRDG-UHFFFAOYSA-K 0.000 description 1
- WXANAQMHYPHTGY-UHFFFAOYSA-N cerium;ethyne Chemical compound [Ce].[C-]#[C] WXANAQMHYPHTGY-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229910001919 chlorite Inorganic materials 0.000 description 1
- 229910052619 chlorite group Inorganic materials 0.000 description 1
- QBWCMBCROVPCKQ-UHFFFAOYSA-N chlorous acid Chemical compound OCl=O QBWCMBCROVPCKQ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229960002173 citrulline Drugs 0.000 description 1
- 238000004140 cleaning Methods 0.000 description 1
- 239000008119 colloidal silica Substances 0.000 description 1
- 238000009841 combustion method Methods 0.000 description 1
- 230000003750 conditioning effect Effects 0.000 description 1
- 229910001431 copper ion Inorganic materials 0.000 description 1
- 229960003624 creatine Drugs 0.000 description 1
- 239000006046 creatine Substances 0.000 description 1
- 101150089047 cutA gene Proteins 0.000 description 1
- 125000006165 cyclic alkyl group Chemical group 0.000 description 1
- 125000004122 cyclic group Chemical group 0.000 description 1
- HPXRVTGHNJAIIH-UHFFFAOYSA-N cyclohexanol Chemical compound OC1CCCCC1 HPXRVTGHNJAIIH-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 125000001511 cyclopentyl group Chemical group [H]C1([H])C([H])([H])C([H])([H])C([H])(*)C1([H])[H] 0.000 description 1
- 229960003067 cystine Drugs 0.000 description 1
- 230000006866 deterioration Effects 0.000 description 1
- 238000011161 development Methods 0.000 description 1
- 238000010586 diagram Methods 0.000 description 1
- ZBCBWPMODOFKDW-UHFFFAOYSA-N diethanolamine Chemical class OCCNCCO ZBCBWPMODOFKDW-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 238000009792 diffusion process Methods 0.000 description 1
- 238000007865 diluting Methods 0.000 description 1
- 150000002013 dioxins Chemical class 0.000 description 1
- ZPWVASYFFYYZEW-UHFFFAOYSA-L dipotassium hydrogen phosphate Chemical compound [K+].[K+].OP([O-])([O-])=O ZPWVASYFFYYZEW-UHFFFAOYSA-L 0.000 description 1
- 229910000396 dipotassium phosphate Inorganic materials 0.000 description 1
- 235000019797 dipotassium phosphate Nutrition 0.000 description 1
- BNIILDVGGAEEIG-UHFFFAOYSA-L disodium hydrogen phosphate Chemical compound [Na+].[Na+].OP([O-])([O-])=O BNIILDVGGAEEIG-UHFFFAOYSA-L 0.000 description 1
- 229910000397 disodium phosphate Inorganic materials 0.000 description 1
- 235000019800 disodium phosphate Nutrition 0.000 description 1
- UQGFMSUEHSUPRD-UHFFFAOYSA-N disodium;3,7-dioxido-2,4,6,8,9-pentaoxa-1,3,5,7-tetraborabicyclo[3.3.1]nonane Chemical compound [Na+].[Na+].O1B([O-])OB2OB([O-])OB1O2 UQGFMSUEHSUPRD-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 238000010494 dissociation reaction Methods 0.000 description 1
- 230000005593 dissociations Effects 0.000 description 1
- 238000009826 distribution Methods 0.000 description 1
- 238000001035 drying Methods 0.000 description 1
- 238000005516 engineering process Methods 0.000 description 1
- 230000007613 environmental effect Effects 0.000 description 1
- 230000003628 erosive effect Effects 0.000 description 1
- YSMODUONRAFBET-UHNVWZDZSA-N erythro-5-hydroxy-L-lysine Chemical compound NC[C@H](O)CC[C@H](N)C(O)=O YSMODUONRAFBET-UHNVWZDZSA-N 0.000 description 1
- LTHCIVZEQZAFPI-UHFFFAOYSA-N ethane-1,2-diamine;2-(2-hydroxyphenyl)acetic acid Chemical compound NCCN.OC(=O)CC1=CC=CC=C1O LTHCIVZEQZAFPI-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 125000002534 ethynyl group Chemical group [H]C#C* 0.000 description 1
- 238000011049 filling Methods 0.000 description 1
- 239000005383 fluoride glass Substances 0.000 description 1
- 229910052731 fluorine Inorganic materials 0.000 description 1
- 239000011737 fluorine Substances 0.000 description 1
- 229960003692 gamma aminobutyric acid Drugs 0.000 description 1
- 239000007789 gas Substances 0.000 description 1
- GNPVGFCGXDBREM-UHFFFAOYSA-N germanium atom Chemical compound [Ge] GNPVGFCGXDBREM-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000011521 glass Substances 0.000 description 1
- 235000013922 glutamic acid Nutrition 0.000 description 1
- 239000004220 glutamic acid Substances 0.000 description 1
- 230000005484 gravity Effects 0.000 description 1
- UYTPUPDQBNUYGX-UHFFFAOYSA-N guanine Chemical class O=C1NC(N)=NC2=C1N=CN2 UYTPUPDQBNUYGX-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229960002885 histidine Drugs 0.000 description 1
- 150000002431 hydrogen Chemical class 0.000 description 1
- 239000001257 hydrogen Substances 0.000 description 1
- 229910052739 hydrogen Inorganic materials 0.000 description 1
- 230000003301 hydrolyzing effect Effects 0.000 description 1
- XLYOFNOQVPJJNP-UHFFFAOYSA-M hydroxide Chemical compound [OH-] XLYOFNOQVPJJNP-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 1
- 125000002883 imidazolyl group Chemical group 0.000 description 1
- 239000012535 impurity Substances 0.000 description 1
- 125000003392 indanyl group Chemical group C1(CCC2=CC=CC=C12)* 0.000 description 1
- 125000003453 indazolyl group Chemical group N1N=C(C2=C1C=CC=C2)* 0.000 description 1
- 239000010954 inorganic particle Substances 0.000 description 1
- 239000011810 insulating material Substances 0.000 description 1
- 239000012212 insulator Substances 0.000 description 1
- 230000010354 integration Effects 0.000 description 1
- ICIWUVCWSCSTAQ-UHFFFAOYSA-M iodate Chemical compound [O-]I(=O)=O ICIWUVCWSCSTAQ-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 1
- FBAFATDZDUQKNH-UHFFFAOYSA-M iron chloride Chemical compound [Cl-].[Fe] FBAFATDZDUQKNH-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 1
- RUTXIHLAWFEWGM-UHFFFAOYSA-H iron(3+) sulfate Chemical compound [Fe+3].[Fe+3].[O-]S([O-])(=O)=O.[O-]S([O-])(=O)=O.[O-]S([O-])(=O)=O RUTXIHLAWFEWGM-UHFFFAOYSA-H 0.000 description 1
- 229910000360 iron(III) sulfate Inorganic materials 0.000 description 1
- 229960000310 isoleucine Drugs 0.000 description 1
- 125000002183 isoquinolinyl group Chemical group C1(=NC=CC2=CC=CC=C12)* 0.000 description 1
- ZLTPDFXIESTBQG-UHFFFAOYSA-N isothiazole Chemical group C=1C=NSC=1 ZLTPDFXIESTBQG-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 125000003965 isoxazolidinyl group Chemical group 0.000 description 1
- 238000003475 lamination Methods 0.000 description 1
- 239000002649 leather substitute Substances 0.000 description 1
- 239000000787 lecithin Substances 0.000 description 1
- 229940067606 lecithin Drugs 0.000 description 1
- 235000010445 lecithin Nutrition 0.000 description 1
- 150000002632 lipids Chemical class 0.000 description 1
- 229910052749 magnesium Inorganic materials 0.000 description 1
- 239000011777 magnesium Substances 0.000 description 1
- 239000001630 malic acid Substances 0.000 description 1
- 235000011090 malic acid Nutrition 0.000 description 1
- 238000005259 measurement Methods 0.000 description 1
- 239000012528 membrane Substances 0.000 description 1
- 229910001510 metal chloride Inorganic materials 0.000 description 1
- 239000007769 metal material Substances 0.000 description 1
- 150000002739 metals Chemical class 0.000 description 1
- 229940098779 methanesulfonic acid Drugs 0.000 description 1
- 125000001434 methanylylidene group Chemical group [H]C#[*] 0.000 description 1
- 125000001570 methylene group Chemical group [H]C([H])([*:1])[*:2] 0.000 description 1
- 125000004092 methylthiomethyl group Chemical group [H]C([H])([H])SC([H])([H])* 0.000 description 1
- 229910052758 niobium Inorganic materials 0.000 description 1
- 125000004433 nitrogen atom Chemical group N* 0.000 description 1
- QJGQUHMNIGDVPM-UHFFFAOYSA-N nitrogen group Chemical group [N] QJGQUHMNIGDVPM-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229910052755 nonmetal Inorganic materials 0.000 description 1
- ZQPPMHVWECSIRJ-KTKRTIGZSA-N oleic acid group Chemical group C(CCCCCCC\C=C/CCCCCCCC)(=O)O ZQPPMHVWECSIRJ-KTKRTIGZSA-N 0.000 description 1
- 230000003287 optical effect Effects 0.000 description 1
- 150000007524 organic acids Chemical class 0.000 description 1
- 150000002894 organic compounds Chemical class 0.000 description 1
- 239000011146 organic particle Substances 0.000 description 1
- 229960003104 ornithine Drugs 0.000 description 1
- 150000002923 oximes Chemical class 0.000 description 1
- 125000004430 oxygen atom Chemical group O* 0.000 description 1
- RVTZCBVAJQQJTK-UHFFFAOYSA-N oxygen(2-);zirconium(4+) Chemical compound [O-2].[O-2].[Zr+4] RVTZCBVAJQQJTK-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229960003330 pentetic acid Drugs 0.000 description 1
- VLTRZXGMWDSKGL-UHFFFAOYSA-M perchlorate Inorganic materials [O-]Cl(=O)(=O)=O VLTRZXGMWDSKGL-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 1
- VLTRZXGMWDSKGL-UHFFFAOYSA-N perchloric acid Chemical compound OCl(=O)(=O)=O VLTRZXGMWDSKGL-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- KHIWWQKSHDUIBK-UHFFFAOYSA-N periodic acid Chemical compound OI(=O)(=O)=O KHIWWQKSHDUIBK-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 230000002093 peripheral effect Effects 0.000 description 1
- 150000002978 peroxides Chemical class 0.000 description 1
- 150000004968 peroxymonosulfuric acids Chemical class 0.000 description 1
- 125000001997 phenyl group Chemical group [H]C1=C([H])C([H])=C(*)C([H])=C1[H] 0.000 description 1
- NBIIXXVUZAFLBC-UHFFFAOYSA-K phosphate Chemical compound [O-]P([O-])([O-])=O NBIIXXVUZAFLBC-UHFFFAOYSA-K 0.000 description 1
- 239000010452 phosphate Substances 0.000 description 1
- 150000003013 phosphoric acid derivatives Chemical class 0.000 description 1
- 125000004193 piperazinyl group Chemical group 0.000 description 1
- 125000003386 piperidinyl group Chemical group 0.000 description 1
- 239000002985 plastic film Substances 0.000 description 1
- 229920000052 poly(p-xylylene) Polymers 0.000 description 1
- 229920000058 polyacrylate Polymers 0.000 description 1
- 229920002647 polyamide Polymers 0.000 description 1
- 239000004417 polycarbonate Substances 0.000 description 1
- 229920000515 polycarbonate Polymers 0.000 description 1
- 229920000728 polyester Polymers 0.000 description 1
- 229920000151 polyglycol Polymers 0.000 description 1
- 239000010695 polyglycol Substances 0.000 description 1
- 229920001721 polyimide Polymers 0.000 description 1
- 229920006254 polymer film Polymers 0.000 description 1
- 229920002503 polyoxyethylene-polyoxypropylene Polymers 0.000 description 1
- 229920001282 polysaccharide Polymers 0.000 description 1
- 239000005017 polysaccharide Substances 0.000 description 1
- 150000004804 polysaccharides Chemical class 0.000 description 1
- 229920002223 polystyrene Polymers 0.000 description 1
- 235000019422 polyvinyl alcohol Nutrition 0.000 description 1
- 229920000915 polyvinyl chloride Polymers 0.000 description 1
- 239000004800 polyvinyl chloride Substances 0.000 description 1
- FRMWBRPWYBNAFB-UHFFFAOYSA-M potassium salicylate Chemical compound [K+].OC1=CC=CC=C1C([O-])=O FRMWBRPWYBNAFB-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 1
- 239000000843 powder Substances 0.000 description 1
- 238000002360 preparation method Methods 0.000 description 1
- 238000003825 pressing Methods 0.000 description 1
- 229960002429 proline Drugs 0.000 description 1
- 230000001737 promoting effect Effects 0.000 description 1
- 125000004368 propenyl group Chemical group C(=CC)* 0.000 description 1
- 125000001436 propyl group Chemical group [H]C([*])([H])C([H])([H])C([H])([H])[H] 0.000 description 1
- 125000002568 propynyl group Chemical group [*]C#CC([H])([H])[H] 0.000 description 1
- 235000018102 proteins Nutrition 0.000 description 1
- 108090000623 proteins and genes Proteins 0.000 description 1
- 102000004169 proteins and genes Human genes 0.000 description 1
- 125000004309 pyranyl group Chemical group O1C(C=CC=C1)* 0.000 description 1
- 125000003072 pyrazolidinyl group Chemical group 0.000 description 1
- 125000003226 pyrazolyl group Chemical group 0.000 description 1
- UMJSCPRVCHMLSP-UHFFFAOYSA-N pyridine Natural products COC1=CC=CN=C1 UMJSCPRVCHMLSP-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- XZXIBQVLWYWBKW-UHFFFAOYSA-N pyrido[2,3-b][1,8]naphthyridine Chemical compound N1=CC=CC2=CC3=CC=CN=C3N=C21 XZXIBQVLWYWBKW-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 125000000714 pyrimidinyl group Chemical group 0.000 description 1
- 125000000168 pyrrolyl group Chemical group 0.000 description 1
- 239000010453 quartz Substances 0.000 description 1
- 238000010791 quenching Methods 0.000 description 1
- 230000000171 quenching effect Effects 0.000 description 1
- 125000002294 quinazolinyl group Chemical group N1=C(N=CC2=CC=CC=C12)* 0.000 description 1
- 125000002943 quinolinyl group Chemical group N1=C(C=CC2=CC=CC=C12)* 0.000 description 1
- 125000001567 quinoxalinyl group Chemical group N1=C(C=NC2=CC=CC=C12)* 0.000 description 1
- 230000009257 reactivity Effects 0.000 description 1
- 229920005989 resin Polymers 0.000 description 1
- 239000011347 resin Substances 0.000 description 1
- YGSDEFSMJLZEOE-UHFFFAOYSA-M salicylate Chemical compound OC1=CC=CC=C1C([O-])=O YGSDEFSMJLZEOE-UHFFFAOYSA-M 0.000 description 1
- 229910052594 sapphire Inorganic materials 0.000 description 1
- 239000010980 sapphire Substances 0.000 description 1
- 229940043230 sarcosine Drugs 0.000 description 1
- 229920006395 saturated elastomer Polymers 0.000 description 1
- 238000000926 separation method Methods 0.000 description 1
- 239000000377 silicon dioxide Substances 0.000 description 1
- IFGCUJZIWBUILZ-UHFFFAOYSA-N sodium 2-[[2-[[hydroxy-(3,4,5-trihydroxy-6-methyloxan-2-yl)oxyphosphoryl]amino]-4-methylpentanoyl]amino]-3-(1H-indol-3-yl)propanoic acid Chemical compound [Na+].C=1NC2=CC=CC=C2C=1CC(C(O)=O)NC(=O)C(CC(C)C)NP(O)(=O)OC1OC(C)C(O)C(O)C1O IFGCUJZIWBUILZ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229910000030 sodium bicarbonate Inorganic materials 0.000 description 1
- 235000017557 sodium bicarbonate Nutrition 0.000 description 1
- 229910000029 sodium carbonate Inorganic materials 0.000 description 1
- 239000007779 soft material Substances 0.000 description 1
- 238000001179 sorption measurement Methods 0.000 description 1
- 239000007858 starting material Substances 0.000 description 1
- 238000003756 stirring Methods 0.000 description 1
- 238000006467 substitution reaction Methods 0.000 description 1
- WPLOVIFNBMNBPD-ATHMIXSHSA-N subtilin Chemical compound CC1SCC(NC2=O)C(=O)NC(CC(N)=O)C(=O)NC(C(=O)NC(CCCCN)C(=O)NC(C(C)CC)C(=O)NC(=C)C(=O)NC(CCCCN)C(O)=O)CSC(C)C2NC(=O)C(CC(C)C)NC(=O)C1NC(=O)C(CCC(N)=O)NC(=O)C(CC(C)C)NC(=O)C(NC(=O)C1NC(=O)C(=C/C)/NC(=O)C(CCC(N)=O)NC(=O)C(CC(C)C)NC(=O)C(C)NC(=O)CNC(=O)C(NC(=O)C(NC(=O)C2NC(=O)CNC(=O)C3CCCN3C(=O)C(NC(=O)C3NC(=O)C(CC(C)C)NC(=O)C(=C)NC(=O)C(CCC(O)=O)NC(=O)C(NC(=O)C(CCCCN)NC(=O)C(N)CC=4C5=CC=CC=C5NC=4)CSC3)C(C)SC2)C(C)C)C(C)SC1)CC1=CC=CC=C1 WPLOVIFNBMNBPD-ATHMIXSHSA-N 0.000 description 1
- 229960002317 succinimide Drugs 0.000 description 1
- 150000003871 sulfonates Chemical class 0.000 description 1
- 229910052717 sulfur Inorganic materials 0.000 description 1
- 125000004434 sulfur atom Chemical group 0.000 description 1
- 229920003002 synthetic resin Polymers 0.000 description 1
- 239000000057 synthetic resin Substances 0.000 description 1
- 239000013076 target substance Substances 0.000 description 1
- 238000005496 tempering Methods 0.000 description 1
- QEMXHQIAXOOASZ-UHFFFAOYSA-N tetramethylammonium Chemical compound C[N+](C)(C)C QEMXHQIAXOOASZ-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- VLLMWSRANPNYQX-UHFFFAOYSA-N thiadiazole Chemical compound C1=CSN=N1.C1=CSN=N1 VLLMWSRANPNYQX-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229960002898 threonine Drugs 0.000 description 1
- 229940034208 thyroxine Drugs 0.000 description 1
- XUIIKFGFIJCVMT-UHFFFAOYSA-N thyroxine-binding globulin Natural products IC1=CC(CC([NH3+])C([O-])=O)=CC(I)=C1OC1=CC(I)=C(O)C(I)=C1 XUIIKFGFIJCVMT-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000010936 titanium Substances 0.000 description 1
- 229910052719 titanium Inorganic materials 0.000 description 1
- 150000003609 titanium compounds Chemical class 0.000 description 1
- OGIDPMRJRNCKJF-UHFFFAOYSA-N titanium oxide Inorganic materials [Ti]=O OGIDPMRJRNCKJF-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 150000003852 triazoles Chemical group 0.000 description 1
- FEONEKOZSGPOFN-UHFFFAOYSA-K tribromoiron Chemical compound Br[Fe](Br)Br FEONEKOZSGPOFN-UHFFFAOYSA-K 0.000 description 1
- WUUHFRRPHJEEKV-UHFFFAOYSA-N tripotassium borate Chemical compound [K+].[K+].[K+].[O-]B([O-])[O-] WUUHFRRPHJEEKV-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 229910000404 tripotassium phosphate Inorganic materials 0.000 description 1
- 235000019798 tripotassium phosphate Nutrition 0.000 description 1
- RYFMWSXOAZQYPI-UHFFFAOYSA-K trisodium phosphate Chemical compound [Na+].[Na+].[Na+].[O-]P([O-])([O-])=O RYFMWSXOAZQYPI-UHFFFAOYSA-K 0.000 description 1
- 229910000406 trisodium phosphate Inorganic materials 0.000 description 1
- 235000019801 trisodium phosphate Nutrition 0.000 description 1
- 125000003523 triterpene group Chemical group 0.000 description 1
- WFKWXMTUELFFGS-UHFFFAOYSA-N tungsten Chemical compound [W] WFKWXMTUELFFGS-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 239000010937 tungsten Substances 0.000 description 1
- 150000003658 tungsten compounds Chemical class 0.000 description 1
- 229960004441 tyrosine Drugs 0.000 description 1
- 239000011882 ultra-fine particle Substances 0.000 description 1
- 229940116269 uric acid Drugs 0.000 description 1
- 239000004474 valine Substances 0.000 description 1
- 229960004295 valine Drugs 0.000 description 1
- 125000000391 vinyl group Chemical group [H]C([*])=C([H])[H] 0.000 description 1
- 238000010792 warming Methods 0.000 description 1
- 229910052726 zirconium Inorganic materials 0.000 description 1
- 229910001928 zirconium oxide Inorganic materials 0.000 description 1
Landscapes
- Mechanical Treatment Of Semiconductor (AREA)
- Finish Polishing, Edge Sharpening, And Grinding By Specific Grinding Devices (AREA)
Description
.200818299 九、發明說明: 【發明所屬之技術領域】 本發明係有關於一種半導體裝置的製造,特別是有關 於半導體裝置的配線製程之平坦化所使用之硏磨方法。 特別是有關於一種應用所謂1階段硏磨之硏磨方法, 在銅平坦化CMP技術,以高硏磨速度、且使用同一硏磨液 來連續地硏磨導體膜及阻障金層障。 【先前技術】 ® 近年來,在以半導體積體電路(以下,簡稱「LSI」)爲 代表之半導體裝置的開發,爲了小型化、高速化,要求藉 由配線的微細化及積層化來高密度化、高積體化。此目的 之技術係使用化學機械硏磨(Chemical Mechanical Polishing、以下簡稱「CMP」)等各種的技術。 CMP之通常的方法係將硏磨墊貼在圓形的硏磨轉盤 (壓板)上,使用硏磨液浸漬硏磨墊表面,並將基板(晶圓) 的表面往硏磨墊壓住,在從其背面施加規定壓力(硏磨壓 ^ 力)之狀態下,使硏磨轉盤及基板雙方旋轉,藉由產生的機 械性摩擦來使基板的表平坦化。 CMP所使用之金屬用硏磨溶液通常係含有硏磨粒子 (例如,氧化鋁、二氧化矽)及氧化劑(例如,過氧化氫、過 硫酸)之物,認爲係藉由氧化劑來將金屬表面氧化,並藉由 硏磨粒子除去其氧化皮膜來進行硏磨。 但是,使用含有此種固體硏磨粒子之金屬用硏磨溶液 來進行CMP時,會有產生硏磨傷(刮傷、硏磨面整面被硏 200818299 磨至必要以上的現象(硏磨變形)、硏磨金屬面非平面狀、 只有中央被硏磨較深而產生碟狀凹陷之現象(凹狀扭曲硏 磨;dishing)、以及金屬配線間的絕緣體被硏磨至必要以上 且複數個配線金屬面表面形成碟狀凹部之現象(侵蝕)等情 爲了解決此種先前的固體硏磨粒子之問題點,例如有 揭示(例如,參照專利文獻1) 一種金屬用硏磨溶液、及硏磨 方法,該金屬用硏磨溶液係由過氧化氫/蘋果酸/苯并三唑/ • 聚丙烯酸銨及水所構成的金屬用硏磨溶液作爲未含有硏磨 粒子之金屬用硏磨溶液。依照同文獻所記載之硏磨方法 時,能夠得到選擇性地將半導體基體之凸部的金屬膜化學 機械硏磨(CMP),且在凹部殘留有金屬膜之需要的導體圖 案,但是因爲藉由與機械性遠比含有先前的固體硏磨粒子 柔軟的硏磨墊摩擦來進行CMP,會有難以得到充分的硏磨 速度之問題點。 又,有揭示(例如,參照專利文獻2)—種化學機械硏磨 ^ 用水系分散體,含有有機化合物用以抑制硏磨墊的劣化。 但是,即便藉由該硏磨用水系分散體,亦有因配線部金屬 被過剩地硏磨而產生碟上凹陷之凹狀扭曲硏磨現象之可能 近年來,爲了提高生產力,LSI製造時的晶圓直徑逐 漸大型化,目前直徑2 0 0毫米以上被廣泛使用,亦已開始 製造3 00毫米以上之大尺寸。隨著如此的晶圓大型化,晶 圓中心部與周邊部變爲容易產生硏磨速度差異,達成硏磨 200818299 的均勻性變爲重要。· 對此,已知有一種利用化學溶解作用之方法(例如,參 照專利文獻3 ),係一種未具有機械性硏磨手段之化學硏磨 方法,用以硏磨對銅及銅合金。但是只藉由化學溶解作用 之化學硏磨方法,與能夠選擇性地化學機械性硏磨凸部的 金屬膜之CMP比較時,存在有凹部的削入、亦即因產生凹 狀扭曲硏磨等而使其平面性成爲重大課題。 又,銅配線使用時,爲了防止銅離子往絕緣材料擴散 • 之目的,通常可在配線部與絕緣層之間設置稱爲阻障層之 防止擴散層。該阻障層係由1層或2層以上所構成的金屬 膜(阻障金屬膜)所構成,該金屬膜含有選自TaN、TaSiN、 Ta、TiN、Ti、Ru、Nb、W、WN、Co、Zr、ZrN、及 CuTa 等的合金等之1種。但是,因爲此等阻障層材料本身具有 導電性,爲了防止漏電等錯誤產生,必須完全除去絕緣層 上的阻障層材料,該除去加工能夠藉由與金屬配線材的表 體硏磨同樣的方法來達成(該方法亦有稱爲「.阻障CMP」之 籲情形.)。 目前,係使用2階段製程,先使用對導體膜的硏磨速 度比對阻障金屬膜的硏磨速度高之金屬用硏磨液,以阻障 金屬膜作爲停止層來硏磨導體膜,接著,使用不同的金屬 用硏磨液,來進行硏磨導體膜及阻障金屬膜。又,爲了配 合上述情形,因爲對各自金屬用硏磨液之最適當的製程消 耗構件不同,係使用複數硏磨墊來進行硏磨。 但是,使用上述複數硏磨墊時,必須有配合此等各自 200818299 之製程消耗構件,會有花費成本、且製造製程變爲複雜導 致總加工時間延遲等之許多問題點。因此,爲了解決此等 問題,認爲必須使用一種硏磨墊來進行硏磨。但是使用一 種硏磨墊且複數種硏磨液來硏磨晶圓時,由於金屬用硏磨 液的交換或準備、進而硏磨墊的洗淨需要時間’可舉出需 要花費很多時間及勞力等問題點。 因此,對具有絕緣膜(層間絕緣膜)、障阻障金屬膜及 導體膜之基板,考慮使用同一金屬用硏磨液連續地硏磨導 體膜及阻障金屬膜之硏磨製程(以下,稱爲1階段製程)。 若能夠實現一階段製程時,隨著降低金屬用硏磨液的 交換頻率,能夠使硏磨時間迅速化,能夠提升半導體裝置 製造生產線的生產效率,而且不必複數台的硏磨裝置,並 且亦能夠期待實現裝置的小型化等許多實用的優點。又, 現行的硏磨方法因爲硏磨後的廢液係混合有2種類漿體之 狀態,所以難以處理,相對地,因爲1階段製程時漿體係 1種類,廢液的處理變爲簡便,亦能夠有助於降低環境負 荷。 爲了實現1階段製程,必須在可能的程度組合在導體 膜、阻障金屬膜、絕緣膜之硏磨速度比(以下,簡稱「選擇 比」)。 而且,成爲實現1階段製程之障礙,係連續硏磨導體 膜及阻障金屬膜時未存在有使硏磨停止的層(所謂停止 層)。結果,會有產生刮傷、配線部及絕緣膜凸部平坦性變 差等問題。 : 200818299 如此,關於在CMP實現〗階段製程,目前尙未能夠提 供有效的技術。 [專利文獻1 ]特開2 〇 0 1 - 1 2 7 0 1 9號公報 [專利文獻2]特開2001-279231號公報 [專利文獻3]特開昭49-122432號公報 【發明內容】 [解決課題之手段] 鑒於上述先前的問題點,本發明係以達成以下的目的 # 作爲課題。 亦即,本發明的目的係提供一種半導體裝置之硏磨方 法,其特徵係能夠連續地以同一硏磨液進行硏磨具有絕緣 膜、導體膜及阻障金屬膜之基板,硏磨後之被硏磨面的平 坦性良好、且能夠降低產生刮傷。 [解決課題之手段] 本發明者專心硏討在1階段製程所使用的硏磨液之問 題點,結果發現藉由使用在含有氧化劑、胺基酸及硏磨粒 ^ 子之溶液系添加特定的阻障金屬膜硏磨速度調整劑而成的 硏磨液,能夠以同一硏磨液進行硏磨導體膜及阻障金屬 膜,同時絕緣膜能夠作爲停止層之功能,而完成了本發明。 亦即,解決前述課題之手段如下。 < 1 > 一種半導體裝置之硏磨方法,其特徵係連續地以一種 硏磨液進行硏磨阻障金屬膜及導體膜;該阻障金屬膜係一 面地形成在具有凹部之基板或形成於該基板上之層間絕緣 膜的表面;而該導體膜係由銅或銅合金所構成,形成於該 200818299 阻障金屬膜的表面用以將前述凹部塡埋;上述硏磨液係含 有下述通式(I)所示之阻障金屬膜硏磨速度調整劑、胺基 酸、氧化劑及硏磨粒子, R1 — CH2— S03H 通式(I) (通式(I)中,R1係表示Η、CH3、或NH2)。 <2>如<1>之硏磨方法,其中前述硏磨速度調整劑與前述 月女基酸之旲耳比爲(硏磨速度g周整劑)··(胺基酸)= 3: 1〜8: •卜 <3>如<1>或<2>之硏磨方法,其中前述胺基酸係下述通式 (II)所示之化合物, 、 R3 R5
Hooe-R—e-N 通式(11)
R4 V
[通式(π)中,R2係表示單鍵、伸烷基、或伸芳基,R3及R4 Φ 係各自獨立地表不氫原子、鹵素原子、羧基、烷基、環院 基、烯基、炔基或芳基,R5及R6係各自獨立地表示氫原子、 鹵素原子、殘基、院基、或醯基。其中R2係單鍵時,r5 及R6之至少其中一個不爲氫原子]。 <4>如<1>至<3>中任〜項之硏磨方法,其中前述氧化劑係 過氧化氫液體。. <5>如<1>至<4>中任一項之硏磨方法,其中前述硏磨液的 pH爲5〜8。 .200818299 < 6 >如< 1 >至< 5 >中任一項之硏磨方法,其中前述硏磨粒子 係二氧化矽粒子。 [發明之效果] 依照本發明,能夠提供一種半導體裝置之硏磨方法,能 夠連續地以同一硏磨液進行硏磨具有導體膜及阻障金屬膜 之基板,硏磨後之被硏磨面的平坦性良好、且能夠降低產 生刮傷。 【實施方式】 本發明係一種半導體裝置之硏磨方法,其特徵係連續 地以一種硏磨液進行硏磨阻障金屬膜及導體膜;該阻障金 屬膜係一面地形成在具有凹部之基板或形成於該基板上之 層間絕緣膜的表面;而該導體膜係由銅或銅合金所構成, 形成於該阻障金屬膜的表面用以將前述凹部塡埋;上述硏 磨液係含有下述通式(I)所示之阻障金屬膜硏磨速度調整 劑、胺基酸、氧化劑及硏磨粒子, R1 — CH2— S03H 通式(I) 通式(I)中,R1係表示H、CH3、或NH2。 首先,說明在本發明的硏磨方法適合使用之硏磨液’ 接著說明本發明的硏磨方法,但是未限定於此等。 [硏磨液] 本發明之硏磨液含有成分(1)下述通式(0所示之阻障金 屬膜硏磨速度調整劑、成分(2)胺基酸、成分(3)氧化劑、及 成分(4)硏磨粒子, 200818299 R1 - CH2— S03H 通式(I) 通式(I)中,R1係表示H、CH3、或NH2。 在本發明之硏磨液,其特徵係含有前述成分(1)〜(4) 作爲必要成分。通常含有水而構成。在本發明之硏磨液亦 可按照需要更含有其他的成分。較佳之其他成分可舉出作 爲鈍態膜形成劑添加之化合物(雜環化合物等)、界面活性 劑及/或親水性聚合物、酸、鹼、緩衝劑等添加劑。 • 前述硏磨液所含有之上述各成分(必要成分及任意成 分)可單獨使用1種,亦可並用2種以上。 又,在本發明,「硏磨液」係指不只是使用於硏磨時 之硏磨液,亦包含硏磨液之濃縮液。濃縮液係指使用於硏 磨時以水或水溶液等稀釋而使用於硏磨之,稀釋倍率通常 爲1〜20體積倍。 · 以下,說明各構成成分。 <成分(1):硏磨速度調整劑> 本發明之硏磨液含有下述通式(I)所示之阻障金屬膜 硏磨速度調整劑。藉由在本發明的硏磨液含有下述通式(I) 所示之化合物,不只是能夠提升對Ta等阻障金屬膜(一面 地形成在具有凹部之基板或形成於詨基板上之層間絕緣膜 的表面)之硏磨速度,且能夠使導體膜與阻障金屬膜之選擇 比(導體膜/阻障金屬膜)最適化, R1 — CH2 — S03H -通式(I) 200818299 通式(I)中,R1係表示Η、CH3、或NH2。 硏磨速度調整劑可舉出例如通式(1)所示之甲基磺 酸、乙基磺酸、胺基甲磺酸等。其中’從減小導體膜與阻 障金屬膜的硏磨速度選擇比(導體膜/阻障金屬膜)之觀點’ 以胺基甲磺酸爲特佳。 通式(I)所示之化合物的合成方法’沒有特別限制,能 夠藉由眾所周知的方法。又,通式(1)所示之化合物亦可使 用市售品。 Φ 阻障金屬膜與導體膜的硏磨速度選擇比(以下,簡稱 「選擇比」),未添加本發明之成分(1)時,(導體膜/阻障金 屬膜)=4 0 0〜5 0 0左右。相對地,每1升硏磨液在〇 . 〇 3 〇莫 耳〜〇. 5 0 8莫耳的範圍添加本發明之硏磨速度調整劑時,選 擇比成爲1 〇〜1 〇 〇。又,進行使硏磨速度調整劑的濃度最 適化時,能夠成爲更佳態樣。藉由每1升硏磨液在0.127 莫耳〜0.2 5 4莫耳的範圍添加本發明之硏磨速度調整劑 時,選擇比成爲1 〇〜20。更佳之態樣係每1升硏磨液在 ® 0.1 2 7莫耳〜0.2 5 4莫耳的範圍添加本發明之硏磨速度調整 劑,且在硏磨液添加下述通式(II)所示之化合物作爲成分 (2)之胺基酸時,選擇比成爲10〜18。 <成分(2):胺基酸> 本發明之硏磨液含有胺基酸來顯示促進氧化、調整 p Η、及作爲緩衝劑之作用。以下詳述胺基酸。 胺基酸以選自以下群組之物爲更佳。 甘胺酸、L-丙胺酸、/3 -丙胺酸、L-2-胺基丁酸、L- 200818299 戊胺酸、L-纈胺酸、L-白胺酸、L-正白胺酸、L_異白胺酸、 L·別白胺酸、L-苯基丙胺酸、脯胺酸、肌胺酸、L-鳥胺 酸、L-離胺酸、牛胺酸、l·絲胺酸、L-蘇胺酸、L-別蘇胺 酸、L-高絲胺酸、L-酪胺酸、3,5_二碘-L-酪胺酸、θ -(3,4-二羥基苯基)-L_丙胺酸、L•甲狀腺素、4·羥基-^脯胺酸、 L-半胱胺酸、L-甲硫胺酸、L_乙硫胺酸、L-半毛硫胺酸、 L-胱硫醚、L-胱胺酸、L·磺基丙胺酸、天冬胺酸、l-麩 胺酸、S-(羧基甲基半胱胺酸、4-胺基丁酸、L-天冬醯 ® 胺酸、L -麩醯胺酸、氮絲胺酸、L -精胺酸、L _刀豆胺酸、 L-瓜胺酸、5 -羥基-L-離胺酸、肌酸、L-犬尿素、L-組胺酸、 1 -甲基· L -組胺酸、3 -甲基_ L -組胺酸、麥角硫醇、L -色胺酸、 放線菌素C1、蜂毒明肽(apmin)、高血壓蛋白寧、高血壓蛋 白寧II、抗木瓜酶等。 又,在本發明,前述胺基酸中,以使用下述通式(11) 所示之化合物爲特佳。藉由在本發.明之硏磨液添加下述通 式(II)所示之化合物及前述通式⑴所示之化合物,能夠將 ^ 導體膜與阻障金屬膜的選擇比(導體膜/阻障金屬膜)最適 化。以下說明通式(II)所示之化合物。 f /R5 HOOC-R2-G~N 通式(II) R4 R6 R係表不卓鍵、伸院基、或伸芳基。 R3及R4係各自獨立地表示氫原子、鹵素原子、羧基、 院基、環院基、烯基.、炔基或芳基。 -14- 200818299 R5及R6係各自獨立地表示氫原子、鹵素原子、羧基、 烷基、或醯基。 其中R2係單鍵時,R5及R6之至少其中一個不爲氫原 子。 在通式(Π),R2之伸烷基可以是直鏈狀、分枝狀、及 環狀中任一者,較佳係碳數1〜8,可舉出例如亞甲基、伸 乙基。伸烷基之可以具有的取代基,可舉出羥基、鹵素原 子等。 • 在通式(II),R3及R4之伸烷基以碳數1〜8爲佳,可 舉出例如甲基、丙基等。 在通式(Π),R3及R4之環烷基以碳數5〜15爲佳,可 舉出例如環戊基、環己基、環辛基。 在通式(II),R3及R4之烯基以碳數2〜9爲佳,可舉 出例如乙烯基、丙烯基、烯丙基。 在通式(Π),R3及R4之炔基以碳數2〜9爲佳,可舉 出例如乙炔基、丙炔基、丁炔基。 • 在通式(II),R3及R4之芳基以碳數6〜15爲佳,可舉 出例如苯基。 在此等基之伸烷基鏈中,亦可具有氧原子、硫原子等 雜原子。 在通式(II),R3及R4之各基可以具有的取代基,可舉 出羥基、鹵素原子、芳香環(較佳是碳數3〜15)、羧基、胺 基等。 在通式(II),R5及R6之烷基以碳數1〜8爲佳,可舉 200818299 出例如甲基、乙基等。 醯基以碳數2〜9爲佳,可舉出例如甲基碳基。 在通式(Π),R5及R6之各基可以具有的取代基,可舉 出羥基、胺基、鹵素原子。 在通式(II),較佳是R5及R6之至少其中一個不爲氫 原子。 又,在通式(II),以R2爲單鍵、R3及R5爲氫原子爲 特佳。此時,R4係表示氫原子、鹵素原子、羧基、烷基、 ^ 環烷基、烯基、炔基或芳基,以氫原子、烷基爲特佳。R6 係表示氫原子、鹵素原子、羧基、烷基、或醯基,以烷基 爲特佳。R3之烷基可以具有的取代基,以羥基、羧基或胺 基爲佳。R5之烷基可以具有的取代基,以羥基、或胺基爲 佳。 以下顯不通式(II)所示化合物之具體例,未限定於此 等。 m f /R5 響 HOOG~~R2—G—N、 通式(ιι) R4 R6 16- 200818299 [表1]
R2 R3 R4 R5 R6 A-l - -Η -Η -H -ch3 A-2 • -Η -Η -H -CH2OH A-3 - -Η -Η -CH2OH -CH2OH A-4 - -Η -Η -H -CH2CH2OH A-5 -Η -Η -CH2CH2OH -CH2CH2OH A-6 一 -Η -ch3 -H -CH2OH A-7 - -Η -ch3 -CH2CH2OH -ch2ch2oh A-8 麵 -Η -ch2oh -H -ch2oh A-9 -Η -ch2(ch3)2 -CH2OH -ch2oh A· 10 - -Η -Ph -H -(CH2CH20)2-H A-ll - -Η H -CH2CH2OH -ch2ch2oh A-12 • -Η -CH2SCH3 -CH2CH2OH -ch2ch2oh A-13 -Η -H -H -COCH2NH2 A-14 丨 -Η -CH2OH -H -COCH2NH2 A-15 篇 -Η -H -H -COCH3 A-16 -ch2- -Η -H -CH2CH2OH -ch2ch2oh A-17 -ch2- -Η -H -H -ch2oh A-18 -ch2- -Η -H -H -COCH2NH2 A-19 -CH2CH2- -Η -H -H -H A-20 一 -Η -ch3 -H -ch2ch2oh A-21 爾 -Η -ch3 -H -ch2oh A-22 釋 -Η -CH2CH3 _H -CH2CH20H A-23 两 -Η -ch3 -H -CH2OH A-24 • -Η -ch3 -H -COCH2NH2 A-25 • -Η -CH2(CH3)2 -H -CH2CH20H A-26 -Η 苯基 -H -CH2CH20H A-27 -Η -H -H -(CH2)3OH 200818299 通式(II)所示之化合物的合成方法沒有特別限制’能 夠藉由眾所周知的方法合成。又,通式(II)所示之化合物亦 可使用市售品。 爲了使導體膜與阻障金屬膜的選擇比(導體膜/阻障金 屬膜)最適化,本發明之胺基酸之含有比與前述硏磨速度調 整劑之莫耳比,係硏磨速度調整劑:胺基酸=3 : 1〜8 : 1 爲佳,以4 : 1〜5 ·· 1爲更佳。 <成分(3):氧化劑> Φ 在本發明之硏磨液含有氧化劑(能夠氧化硏磨對象之 化合物)。 氧化劑可舉出例如過氧化氫、過氧化物、硝酸鹽、碘 酸鹽、過碘酸鹽、次氯酸鹽、亞氯酸鹽、氯酸鹽、過氯酸 鹽、過硫酸鹽、重鉻酸鹽、過錳酸鹽、臭氧水、及銀(II) 鹽、鐵(III)鹽。鐵(III)鹽除了使用例如硝酸鐵(III)、氯化 鐵(in)、硫酸鐵(III)、溴化鐵(III)等無機鐵(III)鹽以外, 以使用鐵(III)的有機錯鹽爲佳。 ® 前述氧化劑之中,以過氧化氫、過硫酸鹽、和鐵(III) 的伸乙二胺-^>1’,:^’-四乙酸、1,3-二胺基丙烷-1^,1^少,,]^,-四乙酸、及伸乙二胺二琥珀酸(SS體)的錯合物爲最佳。 相對於硏磨液,氧化劑的添加量以在〇 · 〇 〇 3〜8莫耳/ 升的範圍爲佳,以在0 · 0 3〜6莫耳/升的範圍爲更佳,以在 〇 . 1〜1 · 5莫耳/升的範圍爲特佳。亦即,從金屬充分氧化且 確保高CMP速度而言,氧化劑的添加量以〇.〇〇3莫耳/升以 上爲佳,從防止硏磨面粗糙而言,以8莫耳/升以下爲佳。 -1 8 - 200818299 在使用硏磨液進行硏磨時’氧化劑以混合含有氧化劑 以外的其他成分之組成物而使用爲佳。混合氧化劑之時期 以即將使用硏磨液之前1小時以內爲佳,以5分鐘以內爲 更佳,以在硏磨裝置之即將供給硏磨液處設置混合器,在 即將供給至被硏磨面之前5秒內進行混合爲特佳。 <成分(4):硏磨粒子> 本發明之硏磨液含有硏磨粒子。 硏磨粒子可以是二氧化砂、氧化銘、鈽氧、二氧化欽、 φ 氧化锆、鍺、碳化矽等無機物粒子、聚苯乙烯、聚丙烯酸、 聚氯乙烯等有機粒子中任一者。其中以選自二氧化矽、氧 化鋁、鈽氧、二氧化鈦、氧化锆及鍺中之至少1種粒子爲 佳,因爲在硏磨液中的分散安定性良好、CMP所產生硏磨 傷(刮傷)的產生次數少,以二氧化矽粒子(沈降二氧化矽、 霧狀二氧化矽、膠體二氧化矽、合成二氧化矽)爲佳。因爲 對含銅金屬之硏磨速度高,二氧化矽粒子以膠體二氧化矽 或霧狀二氧化矽爲佳,以膠體二氧化矽爲更佳。 ® 又,在本發明之硏磨液所含有的硏磨粒子,較佳是藉 由動態光散射法所求得的體積平均粒徑係在2 5〜7 0奈米 範圍的粒子。 前述粒子的體積平均粒徑係藉由動態光散射法求 得。具體上能夠藉由採用動態光散射法之粒度分布測定裝 置(堀場製作所公司製、LB- 5 0 0)來測定。 前述膠體二氧化矽能夠藉由已被熟悉的製法得到。金 屬氧化物的濕式製法係例如以金屬烷氧化物作爲起始物 -19- 200818299 質,藉由使其加水分解之方法而得到膠體二氧化砂’具體 上能夠在混合醇而成的驗水溶液中以某一規定速度滴加正 砂酸甲酯來使其產生加水分解經由粒成長時期及藉由淬熄 劑停止粒成長的時期來製造。此外’亦可使用銘或纟太等的 烷氧化物來製造膠體粒子。此時’通常加水分解速度比使 用二氧化矽烷氧化物更快’能夠順地製造超微細粒子。 又,金屬氧化物的乾式製法能夠藉由將金屬的氯化物 導入氫氧火焰中,藉由使該已脫氯化的金屬氧化能夠得霧 • 狀粒子。而且,將欲含有在目標物質之金屬或合金粉碎成 粉體,投入含有自燃性氣體之氧火焰中,藉由金屬的氧化 熱使其產生連續反應,來得到微細的氧化物粒子之方法亦 已實用化。藉由此等燃燒法所製造的粒子’因爲曝露在高 溫後急冷卻,所以粒子非晶化,又,與濕式粒子比較時’ 因爲在內部之羥基等雜質少,其特徵係通常固體密度高' 且表面的羥基密度亦低。 相對於使用時之硏磨液,硏磨粒子的添加量以在 馨 0.0 0 0 1〜5質量%的範圍爲佳,以在0 . 1〜2.0質量%的範圍 爲更佳。爲了得到提高硏磨速度、及降低在晶圓面內之硏 磨速度的不均之充分效果,以0.000 1質量%以上爲佳’因 爲使用CMP之硏磨速度飽和,以5質量%以下爲佳。 <硏磨液的pH> 在本發明之硏磨液的pH爲2以上,以pH爲2〜10 的範圍爲佳,以pH爲5〜8的範圍爲更佳。藉由在此範圍’ 本發明之硏磨液能夠發揮特別優良的效果。本發明之硏磨 -20- 200818299 液在硏磨時,可以是未含水之形態,亦可以是藉由水或水 溶液稀釋。又,藉由水或水溶液稀釋時,本發明之P Η係表 示使用水或水溶液稀釋後的値。 本發明之硏磨液的pH能夠考慮對硏磨面的吸附性或 反應性、硏磨金屬的溶解性、被硏磨面的電化學性質、化 合物官能基的解離狀態、作爲液體之安定性等而設定。 pH係例如添加後述的鹼劑,並藉由添加成分(2)以外 的酸、緩衝劑等來進行調整。 • <其他成分> -雜環化合物- 本發明之硏磨液以含有用以在硏磨對象的金屬表面 形成鈍態膜之雜環化合物爲佳。 [雜環化合物]係指具有含有雜原子之化合物。 具有雜環之化合物所含有雜原子之數目沒有限定,以 2個以上爲佳,以含有4個以上之雜原子爲更佳。特別是 使用含有3個以上氮原子之雜環化合物爲佳,使用含有4 個以上葱j原子之雑環化合物時,能夠發揮本發明的顯著效 果,乃是較佳。 又’雜環可以是單環亦可以是具有稠環之多環。單環 日寸之貝數以5〜7爲佳’以5爲特佳。具有稠環時之環數以 2或3爲佳。 此等雜環具體上可舉出以下之物。 吡咯環、噻吩環、呋喃環、吡喃環、噻吡喃環、咪唑 環、吡唑環、噻唑環、異噻唑環、曙唑環、異噚哩環、啦 200818299 D定環、啦阱環、嘧啶環、嗒阱環、吡咯啶環、吡唑啶環、 咪哩D定環、異噚唑啶環、異噻唑啶環、哌啶環、哌阱環、 味啉環、噻味啉環、色滿環、噻色滿環、異色滿環、異噻 色滿環、吲哚滿環、異吲哚滿環、4-氮茚(pyrindine)、吲 哚哄環、吲哚環、吲唑環、嘌呤環、喹啉啶(quinolidine)、 異喹啉環、喹啉環、萘啶環、酞阱環、喹曙啉環、喹唑啉 環、啐啉環、喋啶環、吖啶環、咱啶環、啡啉環、咔唑環、 咔'咐、啡哄環、葱任D定(a n t h y r i d i n e)、噻二D坐環、噚二D坐、 • 三哄環、三唑環、四唑環、苯并咪唑環、苯并噚唑環、苯 并噻唑環、苯并N -氧化噚二唑環、萘并咪唑環、苯并三唑 環、四氮雜茚環。 能夠導入本發明所使用的雜環化合物之取代基可舉 出例如以下之物。 雜環能夠具有之取代基,可舉出例如鹵素原子、烷基 (可以是直鏈狀、分枝或環狀的烷基,亦可以是如雙環烷基 之多環烷基,亦可含有活性次甲基)、烯基、炔基、芳基、 ^ 胺基、雜環基等。而且,亦可以是複數個取代基之中2個 以上互相結合而形成環,例如亦可形成芳香環、脂肪族烴 環、雜環等。 在本發明,特別適合使用之雜環化合物的具體例可舉 出例如以下之物,但是未限定於此等。 亦即,1,2,3,4-四唑、5-胺基-1,2,3,4-四唑、5-甲基 -1,2,3,4 -四唑、1,2,3 -三唑、4 -胺基-1,2,3 -三唑、4,5 -二胺 基-1,2,3-三唑、1,2,4-三唑、3 -胺基-1,2,4-三唑、3,5-二胺 -22- 200818299 基-1,2,4 -三唑、苯并三唑。 本發明所使用之雜環化合物可單獨使用 種以上。又,本發明所使用之雜環化合物除 用方法來合成以外,亦可用市售品。 本發明所使用之雜環化合物的添加量之 於硏磨時之1升硏磨液(亦即,使用水或水溶 釋後的硏磨液)中,以 〇 · 〇 〇 〇 1〜1 · 〇莫耳的 0.0005〜0.5莫耳的範圍爲較佳,以〇.〇 005〜 Φ 圍爲更佳。 -界面活性劑及/或親水性聚合物- 本發明所使用的硏磨液以含有界面活 聚合物爲佳。 界面活性劑及親水性聚合物任一者都 磨面的接觸角之作用,且具有促進均勻的硏 夠使用之界面活性劑或親水性聚合物,以選 物爲佳。 # 陰離子界面活性劑可舉出羧酸鹽、磺 鹽、磷酸酯鹽,陽離子界面活性劑可舉出月旨 肪族4級銨鹽、氯化苄烷銨、氯化苄乙氧每 咪唑鑰鹽,兩性界面活性劑可舉出羧基甜菜 酸鹽、咪唑鑰甜菜鹼、卵磷脂、氧化烷基胺 活性劑可舉出醚型、酯醚型、酯型、含氮型 出氟系界面活性劑等。 而且,親水性聚合物可舉出聚乙二醇_ ’亦可並用2 了能夠依照常 總量,在使用 液稀釋時係稀 範圍爲佳,以 〇 . 〇 5莫耳的範 性劑或親水性 具有降低被硏 磨之作用。能 自以下群組之 酸鹽、硫酸酯 肪族胺鹽、脂 :、吡啶鑰鹽、 :鹼型、胺基羧 :,非離子界面 :,又,亦可舉 ,聚甘醇類、聚 -23- 200818299 乙烯醇、聚乙烯基吡咯啶酮、海藻酸等多糖類、聚甲基丙 烯酸等含羧酸之聚合物等。 上述之物,因爲不會產生鹼金屬、鹼土類金屬、鹵化 物等所造成的污物,以酸或其銨鹽爲佳。上述例示化合物 之中,以環己醇、聚丙烯酸銨鹽、聚乙烯醇、琥珀醯胺、 聚乙烯基吡咯啶酮、聚乙二醇、聚氧乙烯聚氧丙烯類嵌段 聚合物爲更佳。 此等界面活性劑或親水性聚合物的重量平均分子量 φ 以500〜100000爲佳,以2000〜50000爲特佳。 界面活性劑及/或親水性聚合物的添加量之總量’在使 用於硏磨時之1升硏磨液中,以0.001〜10克爲佳,以〇.〇1 〜5克爲更佳,以0.1〜3克爲特佳。 -鉗合劑、鹼、緩衝劑- 在本發明,以更添加鉗合劑、鹼、及緩衝劑爲佳。以 下說明本發明能夠使用之鉗合劑、鹼、及緩衝劑。 (鉗合劑) φ 在本發明之硏磨液,爲了防止混入的多價金屬離子等 之不良影響,以按照必要含有鉗合劑(亦即硬水軟化劑)爲 佳。 鉗合劑係鈣或鎂的防沈澱劑之泛用硬水軟化劑或其 類似化合物,可舉出例如氰基三乙酸、二伸乙三胺五乙酸、 伸乙二胺四乙酸、N,N,N-三亞甲基磺酸、伸乙二胺 -N,N,N’-N’-四亞甲基磺酸、反式環己二胺四乙酸、L2-二 胺基丙烷四乙酸、乙二醇醚二胺四乙酸、伸乙二胺鄰羥基 苯基乙酸、伸乙二胺二琥珀酸(SS體)、Ν_(2·羧酸酯乙基)-L- -24- 200818299 天冬胺酸、A -丙胺酸二乙酸、2 -膦酸基丁院_ i 酸、1-經基亞乙基-1,1-二磺酸、N,N,-雙(2-經基: 二胺-N,N’-二乙酸、1,2-二羥基苯-4,6·二磺酸等< 鉗合劑亦可按照必要並用2種以上。 紺合劑的添加量係若是能夠封鎖混入之多 子等金屬離子之充分量時即可,例如,在使用於 1升硏磨液中,能夠以0 · 0 〇 〇 3莫耳〜〇 . 〇 7莫耳的 法添加。 # (鹼劑、緩衝劑) 又,在本發明之硏磨液,爲了調整ρ Η,可涛 且從抑制pH的變動而言,可以含有緩衝劑。 鹼劑及緩衝劑能夠使用氫氧化銨及氫氧化 有機氫氧化銨、如二甲醇胺、三乙醇胺、三異丙 烷醇胺類等的非金屬鹼劑、氫氧化鈉、氫氧化鉀 鋰等鹼金屬氫氧化物、碳酸鹽、磷酸鹽、硼酸鹽 鹽、羥基苯甲酸鹽、甘胺醯鹽、N,N-二甲基甘胺 ® 胺酸鹽、正白胺酸鹽、鳥嘌呤鹽、3,4-三羥苯基? 丙胺酸鹽、胺基丁酸鹽、2-胺基-2-甲基-1,3-丙傷 纈胺酸鹽、脯胺酸鹽、三羥基胺基甲烷鹽、離胺 鹼劑及緩衝劑的具體例,可舉出氨、氫氧伯 化鉀、氫氧化鋰、碳酸鈉、碳酸鉀、重碳酸鈉、I 磷酸三鈉、磷酸三鉀、磷酸二鈉、磷酸二鉀、硼 酸鉀、四硼鈉(硼砂)、四硼酸鉀、鄰羥基苯甲酸鈉 鄰羥基苯甲酸鉀、5-磺酸基-2-羥基苯甲酸鈉(5-¾ ,2,4-三羧 斧基)伸乙 t 價金屬離 硏磨時之 範圍之方 〖加鹼劑, 四甲銨等 醇胺等的 、氫氧化 、四硼酸 醯鹽、白 ί胺酸鹽、 [二醇鹽、 酸鹽等。 :鈉、氫氧 I碳酸鉀、 丨酸鈉、硼 (柳酸鈉)、 I酸基柳酸 -25- 200818299 鈉)、5-磺酸基-2-羥基苯甲酸鉀(5_磺酸基柳酸鉀)、氫氧化 銨等。 牛寸佳之驗劑有氫氧化鏡、氫氧化鉀、氫氧化鋰及氫氧 化四甲銨。 鹼及緩衝劑的添加量,若能夠維持pH在較佳範圍時 之重即可’在使用於硏磨時之1升硏磨液中,以0.0001莫 耳〜1 · 〇莫耳的範圍爲佳,以〇 · 〇 〇 3莫耳〜〇 · 5莫耳的範圍 爲更佳。 ® 在本發明,從液體的流動性或硏磨性能的安定性等而 言,硏磨液的比重以0.8〜1 . 5的範圍爲佳,以在0 · 9 5〜1 . 3 5 的範圍爲特佳。 [硏磨方法] 本發明的硏磨方法其特徵係以導體膜側的面作爲被 硏磨面來硏磨阻障金屬膜及導體膜之硏磨方法;該阻障金 屬膜係一面地形成在具有凹部之基板或形成於該基板上之 層間絕緣膜的表面;而該導體膜係由銅及/或銅合金所構 ^ 成’形成於該阻障金屬膜的表面用以將前述凹部塡埋;前 述硏磨液連續地以一種硏磨液進行硏磨。 亦即,本發明的硏磨方法係能夠使用1種類的硏磨 液,進行化學機械硏磨在絕緣膜的前述凹部以外的表面製 膜而成之凸狀突出的導體膜後,繼續使用同一硏磨液連續 地硏磨導體膜的殘膜及阻障金屬膜之化學機械硏磨方法’ 此種硏磨液,係使用本發明之硏磨液。 在本發明的硏磨方法所使用之硏磨液,可以是濃縮 -26- 200818299 液’在使用時添加水來而稀釋作爲使用液之情況;或是各 成分係後述之水溶液形態而將該等混合,必要時添加水稀 釋而使用之情況;或是調製成使用液的情況。本發明之硏 磨液沒有特別限制,在本發明可應用上述任一種態樣。 本發明的硏磨方法,係將硏磨液供給至硏磨轉盤上之 硏磨墊,使其與被硏磨面接觸並使被硏磨面與硏磨墊相對 運動(相對地移動)來進行硏磨之硏磨方法。 硏磨裝置能夠使用具有保持器與硏磨轉盤之通常的 • 硏磨裝置,該保持器係用以保持具有被硏磨面之半導體基 板等;而該硏磨轉盤(安裝有能夠改變旋轉數之馬達等)係 貼有硏磨墊。 、 硏磨墊能夠使用通常的不織布、發泡聚胺基甲酸酯、 多孔質氟樹脂等,沒有特別限制。又,硏磨用的硏磨墊亦 可使用無發泡結構之硏磨墊。前者係將使用如塑膠板之硬 質的合成樹脂塊狀材使用於硏磨墊。後者係進而具有獨立 發泡體(乾式發泡系)、連續發泡體(濕式發泡系)、及2層複 ^ 合體(積層系)之三種,以2層複合體(積層系)爲特佳。發泡 可以均句亦可以不均句。 而且,硏磨墊亦可以是含有使用於硏磨之粒子(例 如’铈氧、二氧化矽、氧化鋁、樹脂等)。 又,硏磨墊之各自的硬度有軟質之物及硬質之物,任 一種都可以,積層系以在各自的層使用不同硬度之物爲 佳。材質以不織布、人工皮革、聚醯胺、聚胺基甲酸酯、 聚酯、聚碳酸酯等爲佳。又,亦可對與硏磨面接觸的面, -27 - 200818299 施加格子槽、孔穴/同心槽/螺旋狀槽等加工。 硏磨條件沒有限制,硏磨轉盤的線速度以1公尺/秒以 上爲佳。 將具有被硏磨面(被硏磨膜)之半導體基板往硏磨墊壓 住時之壓力(加壓壓力),以20kPa以下爲佳,藉由在13kPa 以下的低壓條件下,因爲能夠在維持高硏磨速度狀態,提 升硏磨速度的晶圓面內均勻性及圖案的平坦性,乃是更佳。 又,加壓壓力大於20kPa時,會有平坦性變差之情形。 • 又,加壓壓力的下限沒有特別限制,以2kPa以上爲 佳,以3.5kPa以上爲更佳。 在硏磨期間,使用泵等連續地將硏磨液供給至硏磨 墊。該供給量沒有特別限制,以經常以硏磨液覆硏磨墊的 表面爲佳。硏磨結束後的半導體基板係在流水中充分地洗 淨後,使用旋轉乾燥機等將水滴從半導體基板上拂落後使 其乾燥。 在本發明的硏磨方法,稀釋硏磨液之水溶液係與下述 ®的水溶液相同。 水溶液係使用預先含有氧化劑、酸、添加劑、界面活 性劑中至少1種以上之水’來使在水溶液中所含有的成分 與被稀釋硏磨液的成分之合計成分,成爲使用硏磨液進行 硏磨時之成分。以水溶液稀釋硏磨液而使用時,能夠將不 容易溶解的成分,以水溶液的形式調配,且能夠調製更濃 縮而成的硏磨液。 在濃縮過的硏磨液添加水或水溶液來稀釋的方法,有 -28- 200818299 使供給濃縮過的硏磨液之配管與供給水或水溶液之配管在 途中合流並混合,然後將被混合稀釋的硏磨液供給至硏磨 墊之方法。混合通常可採用使在施加壓力狀態通常狹窄的 通路之液體之間產生衝撞混合之方法;在配管中裝塡玻璃 管等塡充物,來使液體的流動重複地產生分流分離、合流 之方法;及在配管中設置使用動力旋轉之葉片之方法等。 硏磨液的供給速度以10〜1 000毫升/分鐘的範圍爲 佳,爲了滿足硏磨速度的晶圓面內均勻性及圖案的平坦 ♦ 性,以1 7 0〜8 0 0毫升/分鐘的範圍爲更佳。 使用水或水溶液等稀釋濃縮過的硏磨液,來硏磨之方 法,可舉出獨立地設置供給硏磨液的配管及供給水或水溶 液的配管,各自將規定量的液體供給至硏磨墊,並使硏磨 墊與被硏磨面邊藉由相對運動混合、邊硏磨之方法。又, 亦能夠應用在1個容器加入規定量之濃縮過的硏磨液與水 或水溶液,將該混合過的硏磨液混合後供給至硏磨墊,來 進行硏磨之方法。 ® 在本發明’亦可將硏磨液所應含有的成分,分開成爲 至少2個構成成分,在使用此等時,添加水或水溶液來加 以稀釋而供給至硏磨轉盤上的硏磨墊,並使其與被硏磨面 藉由使被硏磨面與硏磨墊相對運動來硏磨之方法 例如,將氧化劑作爲1個構成成分(A ),將添加劑、 界面活性劑及水作爲1個構成成分(B),在使用此等時使用 水或水溶液來稀釋構成成分(A)及構成成分(B)而使用。 又’將溶解度較低的添加劑分成2個構成成分(c )及 -29 - .200818299 (D) ’將氧化劑、添加劑及界面活性劑作爲i個構成成分 (C),將酸、添加劑、界面活性劑及水作爲1個構成成分, 在使用此等時添加水或水溶液來稀釋構成成分(c)及構成 成分(D)而使用。 該例子的情況,必須有3個配管用以各自供給構成成 分(C) '構成成分(D)及水或水溶液,稀釋混合有將3個配 管結合於供給至硏磨墊之1個配管,而在該配管內混合之 方法,此時,亦可結合2個配管後,結合其他的1個配管。 例如,有將含有不容易溶解的添加劑之構成成分與其 他的構成成分混合,然後使混合路徑增長確保溶解時間 後,進而結合水或水溶液的配管之方法。 其他的混合方法,可舉出如上述之直接將3個配管各 自引導至硏磨墊,然後藉由硏磨墊與被硏磨面之相對運動 來混合之方法;及在1個容器混合3個構成成分,然後將 稀釋過的硏磨液供給至硏磨墊之方法。在上述之硏磨方 法,亦可使含有氧化劑之1個構成成分在40 °C以下,使其 他的構成成分從室溫加溫至1 〇〇 °C的範圍,且在添加1個 構成成分及其他的構成成分或水或水溶液、稀釋而使用 時,混合後爲40 °C以下。因爲溫度高時溶解度變高,能夠 提高硏磨液之溶解度低的原料之溶解度’乃是較佳。 將未含有氧化劑之其他成分從室溫加溫至1 〇〇°c的範 圍來使其溶解而成的原料,因爲溫度下降時會從溶液中析 出,使用溫度已下降之該成分時’必須預先加溫來使析出 物溶解。這能夠採用輸送已加溫溶解的構成成分液體之手 -30- 200818299 段,及採用預先攪拌含有析出物的液體,然後送液並加溫 配管來使其溶解之手段。加溫過的成分若將含有氧化劑之 1個構成成分的溫度提高至40 °c以上時,因爲氧化劑有分 解的可能性,因此,必須使加溫過的構成成分與冷卻該加 溫過的構成成分之含有氧化劑之1個構成成分混合後的情 況,爲4 0 °C以下。 又,在本發明,亦可如上述將硏磨液的成分,分開成 2個以上而供給至硏磨面。此時,以分開成含有氧化劑之 • 成分、及含有酸的成分爲佳。又,亦可使硏磨液爲濃縮液, 將稀釋水另外供給至硏磨面。 硏磨液的供給方法,能夠區別爲如上述將硏磨液的成 分,分開成2個以上而供給至硏磨面之情況;及使硏磨液 爲濃縮液,將稀釋水另外供給至硏磨面之情況。但是,任 一種硏磨液的供給方法,在本發明都能夠使用1種類的硏 磨液,進行化學機械硏磨在絕緣膜的凸部上製膜而成導體 膜後,繼續使用同一硏磨液連續地硏磨導體膜的殘膜及阻 • 障金屬膜。 藉由本發明的硏磨方法之硏磨對象,係具有在阻障金 屬膜及導體膜之基板;該阻障金屬膜係一面地形成在具有 凹部之層間絕緣膜的表面;而該導體膜係由銅及/或銅合金 所構成,形成於該阻障金屬膜的表面用以將前述凹部塡 埋;該基板係半導體基板,以具有由銅金屬及/或銅合金所 構成的配線之L S I爲佳,以配線係銅合金爲特佳。 而且,在銅合金之中,以含有銀之銅合金爲佳。在銅 -31- 200818299 合金中所含有的銀含量以40質量%以下爲佳,以1 〇質量% 以下爲較佳,以1質量%以下爲更佳’在0.0 0 0 0 1〜0.1質 量%的範圍之銅合金能夠發揮最優良的效果。 在本發明,硏磨對象之半導體基板例如DRAM裝置 時,半間距以〇. 1 5微米以下爲佳,以ο · 1 〇微米以下爲較佳’ 以0.0 8微米以下爲更佳。另一方面,Μ P U系裝置時’以 0.12微米以下爲佳,以0.09微米以下爲較佳,具有0.07 微米以下的配線之LSI爲更佳。對於此等LSI,藉由使用 ® 本發明之硏磨液,能夠發揮特別優良的效果。 (基板) 本發明所使用的基板之例子,可舉出8英吋、1 2英吋 半導體用晶圓製程、或是微機械製程所使用之物。其種類 包含半導體用矽晶圓或S 01晶圓、亦包含半導體雷射等所 使用之化合物半導體的藍寶石基板等。此外,亦可使用於 在高分子的薄膜基板上形成配線圖案、或平坦化之用途。 本發明之硏磨液進行CMP之對象晶圓,以直徑200 φ 毫米以上爲佳,以3 0 0毫米以上爲特佳。3 0 0毫米以上時 能夠顯著地發揮本發明的效果。 (層間絕緣膜) 本發明的硏磨方法,不只是將基板上的配線平坦化, 亦能夠使用於將多層配線基板平坦化。此時,能夠將形成 在層間絕緣膜上的配線平坦化。本發明之層間絕緣膜係指 形成在前述基板(矽晶圓)上且與後述的阻障金屬膜之間用 以使各層間絕緣之膜。 -32 - 200818299 本發明之層間絕緣膜係若是形成在前述基板上時沒 有特別限定,從有效地達成本發明的效果而言,以二氧化 矽系被膜或有機系被膜爲佳。其中,以二氧化矽系被膜爲 佳。二氧化矽被膜可舉出摻雜碳而成之二氧化矽系被膜、 氟化矽玻璃、矽酸氫鹽類、甲基矽酸鹽類等,以摻雜碳而 成之二氧化矽系被膜爲佳。 在摻雜碳而成之二氧化矽系被膜之碳含量,從降低有 效介電常數的觀點、及從維持絕緣膜本身的機械強度而 _ 言,以2 0質量%〜6 0質量%爲佳,以2 5質量%〜3 5質量% 爲特佳。 有機系被目吴可舉出聚釀亞胺、聚對二甲苯(pa rylene)、 Teflon(註冊商標)等,以聚醯亞胺爲佳。 又,從能夠有效地達成本發明的效果而言,層間絕緣 膜以具有介電常數爲2.6以下的特性之物爲佳,以2.4〜2 · 5 爲更佳。 本發明之層間絕緣膜以前述較佳例子之組合爲更佳。 垂 又’本發明之層間絕緣膜的厚度能夠按照在多層配線 的上部及下部、或世代間(結點)而適當地調整。 又’形成本發明之層間絕緣膜的厚度方法,可舉出美 國專利(US)第6,440,866號、同第6,410,463號、同第 6,5 96,6 54號等各說明書所記載之方法。 (阻障金屬膜) 阻障金屬膜係指在半導體基板上,設置在由銅及/或銅 合金所構成的導體膜(配線)與層間絕緣膜之間,用以防止 -33- .200818299 銅擴散之膜(層)。 阻障金屬膜的材料以低電阻之金屬材料爲佳,具體I 以含有選自組或鉅化合物、鈦或鈦化合物、鎢或鎢化合物' 及鐫之至少1種爲佳,以含有TiN、TiW、Ta、TaN ' W、 WN、Ru爲更佳,其中以含有Ta、TaN爲特佳。 阻障金屬膜之厚度以5〜30奈米左右爲佳。 如上述,藉由本發明的硏磨方法硏磨半導體裝置,能 夠以同一硏磨液連續地硏磨具有絕緣膜、導體膜、及阻障 Φ 金層障之基板,硏磨後之被硏磨面的平坦性良好、且能夠 減少產生刮傷。 [實施例] 以下,藉由實施例來具體地說明本發明。本發明未限 定於此等實施例。 <硏磨液的調整> (實施例1) 0.01質量% 0.03 175莫耳/升 0.13莫耳/升 0.13莫耳/升 1.5質量% 6.5 1000毫升 •雜環化合物:苯并三唑 •成分(1):胺基甲磺酸 •成分(2): A-16· · ·下述結構式 •成分(3):過氧化氫 •成分(4):硏磨粒子(PL-3、扶桑化學公司製 膠體二氧化矽、體積平均粒徑·· 35奈米) • pH(使用氨水及硫酸調整) •添加純水之總量 -34- ,200818299
hoog-ch 厂 e~N
pH2CH2OH A— 1 6
CH2CH2OH 以各成分成爲上述濃度的方式調製水溶液,然後使用 高速均化器攪拌使均勻分散,而得實施例1的硏磨液。使 用該硏磨液進行下述硏磨試驗並評價。 <硏磨條件> 硏磨裝置係使用LAPMASTER公司製「LGP-612」,以 下述條件進行硏磨。具體上係邊將前述硏磨液的漿體供給 至硏磨裝置的硏磨轉盤的硏磨墊上,邊在將硏磨基板壓住 硏磨墊的狀態,使硏磨轉盤與基板相對地移動來硏磨金屬 膜。 •固定台旋轉數: 64rpm •轉盤頭旋轉數: 65rpm •硏磨壓力 13kPa •硏磨墊:Rohm and Haas 公司製品名 IC-1 400 (K-grv) + (A2 1) •漿體供給速度: 200毫升/分鐘 基板係使用的8英吋晶圓,係藉由光微影步驟及反應性 離子蝕刻步驟將矽氧化膜(絕緣膜)圖案化,來形成寬度 0.09〜100微米、深度600奈米之配線用槽及連接孔(凹 部),而且藉由濺鍍法形成厚度爲20奈米之Ta膜(阻障金 屬膜),隨後藉由濺鍍法形成5 0奈米的銅膜後,藉由鍍敷 法形成合計厚度1 000奈米的銅膜(導體膜)而成。 -35- 200818299 (實施例2〜6、比較例1) 在實施例1,除了使用表2所示之組成以外,與實施例 1同樣地進行硏磨試驗並評價。 [.評價項目] (硏磨速度) -銅及Ta膜- 從電阻値換算求得導體膜及阻障金屬膜之銅及Ta膜之 在CMP前後的膜厚度差。測定膜厚度差係使用國際電氣 • ALPHA股份公司製VR-200來進行。具體上係藉由硏磨速 度(奈米/分鐘)= [(硏磨前之銅及Ta膜的厚度)-(硏磨後之銅 及Ta膜的厚度)]/硏磨時間來測定。 -絕緣膜- 從電阻値換算求得絕緣膜之矽氧化膜在CMP前後的膜 厚度差。測定膜厚度差係使用FILMETRICS股份公司製F20 來進行。具體上係藉由硏磨速度(奈米/分鐘)= [(硏磨前之絕 緣膜厚度)-(硏磨後之絕緣膜厚度)]/硏磨時間來測定。 β (選擇比) 求取從各種膜的硏磨速度計算得的選擇比。在此選擇比 係表示各材料之硏磨速度的比。此等比越小時,表示能夠 均勻地硏磨不同的膜。 (銅膜及Ta膜之有無刮傷) . 目視觀察硏磨後之各基板的外觀。評價基準係〇:無刮 傷,△:觀察到數條刮傷,X :觀察到數條明顯成爲問題的 刮傷。 -36- 200818299 (凹狀扭曲硏磨評價) 將圖案晶圓硏磨至非配線部分的銅完全被硏磨爲止,並 繼續進行硏磨相當於該時間之30%的時間’使用觸針式段 差測量機器名Deketak321si(KLA-TENCOR公司製)測定線 與間隙部分(線1 0 0微米、間隙1⑽微米)之凹狀扭曲硏磨。 -37 - 200818299
評價 凹狀扭 曲硏磨 [奈米] ο 00 jn 00 g 〇 有無刮傷 〇 〇 〇 〇 〇 〇 〇 U 〇 〇 〇 〇 〇 〇 〇 選擇比 Cu/Si02 ν〇 m r-H 209 392 Cu/Ta g f—t ο 〇〇 〇 <N 〇\ m 硏磨速度[奈米/分鐘] Si02 CN m r—Η 寸 (N ON m 04 β 408 417 丨457 j 462 612 256 392 硏磨液(漿體)組成 成分(4): 硏磨用粒子 PL^3 PL-3 PL-3 PL-3 PL-3 PL-3 PL-3 成分(3) z 氧化劑 過氧化氫 過氧化氫 過氧化氫 過氧化氫 過氧化氫 過氧化氫 過氧化氫 成分(2” 有機酸 A-16 ____1 A-16 A-16 I A-16 甘胺酸 A-16 A-16 成分⑴ 的濃度 [莫耳/升] 0.03175 0.0635 0.127 0.254 1- 0.254 0.254 ! 成分⑴: 硏磨速度比 調整劑 / 胺基甲磺酸 胺基甲磺酸 , 1 胺基甲磺酸 胺基甲磺酸 胺基甲磺酸 乙基磺酸 1 實施例1 實施例2 實施例3 實施例4 實施例5 實施例6 比較例1
.200818299 如表2所示,使用實施例的硏磨液時,與比較例比較, 在確保對Cu —定的硏磨速度之同時,能夠選擇性地變化 Ta的硏磨速度。又,得知能夠得到平坦性良好、且不會產 生刮傷的硏磨面。 詳細地,清楚明白在實施例1至5,藉由增加胺基甲 磺酸的添加量,Ta的硏磨速度增加,能夠效率良好地硏磨 T a 〇 又,藉由添加硏磨速度調整劑,能夠改善Cu/Ta、及 ® Cu/Si02的選擇比,凹狀扭曲硏磨亦顯示實用上無問題的 値。 而且,在實施例6,得知藉由添加乙基磺酸代替胺基 甲磺酸,Cu與Ta的選擇比、Cu與Si02的選擇比、及凹狀 扭曲硏磨係與添加胺基甲磺酸時相同程度,能夠以同一硏 磨液連續地硏磨。 <實施例7> 在矽晶圓表面,藉由光微影步驟及反應性離子飩刻步 ® 驟將矽氧化膜圖案化,來形成寬度0.09〜100微米、深度 600奈米之配線用槽及連接孔,而且藉由濺鍍法形成厚度 爲2 0奈米之Ta膜,隨後藉由濺鍍法形成50奈米的銅膜 後,使用將藉由鍍敷法形成有合計厚度1 〇 〇 〇奈米的銅膜之 圖案晶圓切成6 0 X 6 0毫米之物,使用實施例3的硏磨液進 行硏磨該圖案晶圓的表面1 2 0秒鐘。結果,位於比T a膜更 上方的C u膜被除去’隨後,係使用同一硏磨液將露出的 Ta膜硏磨而成之狀態。 -39- 200818299 使用光學顯微鏡觀察硏磨後之矽晶圓表面時,確認配 線用槽以外的矽氧化膜及配線槽的Cu膜露出,且Ta膜完 全被除去。從該結果,清楚知道藉由使用該硏磨液,能夠 連續地硏磨導體膜及阻障金屬膜。 【圖式簡單說明】 〇 【元件符號說明】 Μ 〇 j\ \\
-40 -
Claims (1)
- 200818299 十、申請專利範圍: i . 一種半導體裝置之硏磨方法,其特徵係連續地以一種硏 磨液進行硏磨阻障金屬膜及導體膜;該阻障金屬膜係一 面地形成在具有凹部之基板或形成於該基板上之層間絕 緣膜的表面;而該導體膜係由銅或銅合金所構成,形成 於該阻障金屬膜的表面用以將該凹部塡埋;該硏磨液係 含有下述通式(I)所示之阻障金屬膜硏磨速度調整劑、胺 基酸、氧化劑及硏磨粒子, R1 - CH2- SO3H 通式(I) (通式(I)中,R1係表示h、ch3、或nh2)。 2 .如申請專利範圍第1項之硏磨方法,其中該硏磨速度調 整劑與該胺基酸之莫耳比爲(硏磨速度調整劑):(胺基 酉変)= 3: 1〜8: 1 ° 3 ·如申請專利範圍第1或2項之硏磨方法,其中該胺基酸 係下述通式(Π)所示之化合物,通式(II) Ψ3 R5 HOOG-R2—G-N R4 R6 [通式(Π)中,R2係表示單鍵、伸烷基、或伸芳基,R3及 R4係各自獨立地表示氫原子、鹵素原子、羧基、烷基、 環烷基、烯基、炔基或芳基,R5及R6係各自獨立地表示 氫原子、鹵素原子、羧基、烷基、或醯基,其中R2爲單 鍵時,R5及R6之至少其中一個不爲氫原子]。 -41 - 200818299 4. 如申請專利範圍第1或2項之硏磨方法,其中該氧化劑 係過氧化氫液體。 5. 如申請專利範圍第1或2項之硏磨方法,其中該硏磨液 的p Η爲5〜8。 6. 如申請專利範圍第1或2項之硏磨方法,其中該硏磨粒 子係二氧化矽粒子。-42 - 200818299 七、指定代表圖: (一) 本案指定代表圖為:無。 (二) 本代表圖之元件符號簡單說明: 〇 /V \Λ 八、本案若有化學式時,請揭示最能顯示發明特徵的化學式·· R1 — CH2 - S03H 通式(I)
Applications Claiming Priority (1)
| Application Number | Priority Date | Filing Date | Title |
|---|---|---|---|
| JP2006226935A JP2008053371A (ja) | 2006-08-23 | 2006-08-23 | 半導体デバイスの研磨方法 |
Publications (1)
| Publication Number | Publication Date |
|---|---|
| TW200818299A true TW200818299A (en) | 2008-04-16 |
Family
ID=39237152
Family Applications (1)
| Application Number | Title | Priority Date | Filing Date |
|---|---|---|---|
| TW96130135A TW200818299A (en) | 2006-08-23 | 2007-08-15 | Semiconductor device polishing method |
Country Status (2)
| Country | Link |
|---|---|
| JP (1) | JP2008053371A (zh) |
| TW (1) | TW200818299A (zh) |
Cited By (1)
| Publication number | Priority date | Publication date | Assignee | Title |
|---|---|---|---|---|
| TWI687507B (zh) * | 2018-06-05 | 2020-03-11 | 美商卡博特微電子公司 | 用於拋光記憶體硬碟以展現減少邊緣滾離之組合物及方法 |
Families Citing this family (5)
| Publication number | Priority date | Publication date | Assignee | Title |
|---|---|---|---|---|
| TWI454561B (zh) * | 2008-12-30 | 2014-10-01 | Uwiz Technology Co Ltd | A polishing composition for planarizing the metal layer |
| JP5617387B2 (ja) * | 2010-07-06 | 2014-11-05 | 富士電機株式会社 | 垂直磁気記録媒体用基板の製造方法、および、該製造方法により製造される垂直磁気記録媒体用基板 |
| JP6470695B2 (ja) * | 2014-02-14 | 2019-02-13 | 日揮触媒化成株式会社 | 透明被膜形成用の塗布液および透明被膜付基材の製造方法 |
| JP2017178972A (ja) * | 2014-08-07 | 2017-10-05 | 日立化成株式会社 | Cmp用研磨液及びこれを用いた研磨方法 |
| US20200332163A1 (en) * | 2016-06-08 | 2020-10-22 | Mitsui Mining & Smelting Co., Ltd. | Polishing liquid and method for producing polished article |
Family Cites Families (4)
| Publication number | Priority date | Publication date | Assignee | Title |
|---|---|---|---|---|
| JP2002170790A (ja) * | 2000-11-30 | 2002-06-14 | Showa Denko Kk | 半導体基板研磨用組成物、半導体配線基板およびその製造方法 |
| JP4202157B2 (ja) * | 2003-02-28 | 2008-12-24 | 株式会社フジミインコーポレーテッド | 研磨用組成物 |
| JP2006179845A (ja) * | 2004-11-26 | 2006-07-06 | Fuji Photo Film Co Ltd | 金属用研磨液及び研磨方法 |
| JP2006203188A (ja) * | 2004-12-22 | 2006-08-03 | Showa Denko Kk | 研磨組成物及び研磨方法 |
-
2006
- 2006-08-23 JP JP2006226935A patent/JP2008053371A/ja not_active Abandoned
-
2007
- 2007-08-15 TW TW96130135A patent/TW200818299A/zh unknown
Cited By (1)
| Publication number | Priority date | Publication date | Assignee | Title |
|---|---|---|---|---|
| TWI687507B (zh) * | 2018-06-05 | 2020-03-11 | 美商卡博特微電子公司 | 用於拋光記憶體硬碟以展現減少邊緣滾離之組合物及方法 |
Also Published As
| Publication number | Publication date |
|---|---|
| JP2008053371A (ja) | 2008-03-06 |
Similar Documents
| Publication | Publication Date | Title |
|---|---|---|
| TWI400325B (zh) | 金屬用研磨液 | |
| TWI422669B (zh) | 金屬用研磨液 | |
| JP5121273B2 (ja) | 金属用研磨液及び研磨方法 | |
| KR20080069537A (ko) | 금속 연마액 및 그것을 이용한 연마방법 | |
| JP2007214155A (ja) | バリア用研磨液及び化学的機械的研磨方法 | |
| TWI461517B (zh) | 研磨液組合及研磨方法 | |
| TW200804575A (en) | Metal polishing composition and chemical mechanical polishing method using the same | |
| JP4816836B2 (ja) | 金属用研磨液及びそれを用いた研磨方法 | |
| TW200818299A (en) | Semiconductor device polishing method | |
| JP2008124222A (ja) | 研磨液 | |
| TW200946661A (en) | Metal polishing slurry and chemical mechanical polishing method | |
| CN1939993A (zh) | 抛光液体 | |
| JP2007088258A (ja) | 金属研磨液及びそれを用いる研磨方法 | |
| TW200915411A (en) | Polishing liquid and polishing method | |
| JP2007103485A (ja) | 研磨方法及びそれに用いる研磨液 | |
| TWI470068B (zh) | 金屬用研磨液 | |
| TW200821374A (en) | Metal-polishing method | |
| TWI480367B (zh) | 研磨液 | |
| JP2008244316A (ja) | 金属用研磨液及び研磨方法 | |
| JP4448787B2 (ja) | 金属用研磨液及び研磨方法 | |
| JP2007095841A (ja) | 化学的機械的研磨方法 | |
| TW200817498A (en) | Polishing composition and polishing method | |
| JP2007095946A (ja) | 金属用研磨液及び研磨方法 | |
| JP2007227758A (ja) | 金属用研磨液 | |
| JP2007194261A (ja) | 研磨方法 |