[go: up one dir, main page]

Sápmi

Sääʹmǩiõl jeälltummuš da âânnmõš vueiʹtte kaggâd määŋgnallšem tobddjid, da tõʹnt ââʹn saǥstõõlât staanâld ǩiõlltobdlmest

Ǩiõlltoobdâlmsaǥstõõllmõõžživuiʹm haaʹleet tuärjjeed saaʹmi ǩiččlâsttmõõžžid da tobddjid sääʹmǩiõlâst.

Nainen hymyilee kameralle. Leena Fofonoff. Myöhemmin Irene Fofonoff.
Psykiaatraž hoiʹddjeei Irene Fofonoff lij ǩiõlltoobdâlm-saǥstõõllmõõžži ǩieʹssjen tän čõõuč. Govva: Sara Kelemeny / Yle

Ko nuõrr Čeʹvetjääuʹr ååraž Irene Fofonoff siirdčõõđi gåårda jälsted, suʹst jie leämmaž jiânnai oummu, kooivuiʹm mainsted teänab säämas. Fofonoff moštt, mäʹhtt son põõli tõʹst, što ǩiõll jäukk suu jieʹllmest.

Ǩiõll seeilai, leâša tõt kaiʹbbji še jiânnai tuâj suʹst jijstes.

– 15 eeʹjj mâʹŋŋlubun mon vuäitam õinn ââʹnned sääʹmǩiõl muu tuâjast da leäm välddam laauʹǩid oummivuiʹm, kooivuiʹm leäm ouddâl mainstam lääddas. Õõlǥi tåʹlǩ leeʹd tuõsttâl da vaajted ǩiõl di tuʹmmjed oummivuiʹm, što aainâs siõmmna mainstep, särnn Fofonoff.

Sääʹmteʹǧǧ reäšš ââʹn õõutsââʹjest Sääʹmkulttuurfoondin ǩiõlltoobdâlmsaǥstõõllmõõžžid, koin haaʹleet kuullâd sääʹmǩiõllsai jurddjid ǩiõllvueʹjjest da tõst, måkkam lij ââʹnned sääʹmǩiõl lääʹddõhttsažkååʹddest.

Mõõnni ǩiiđ rääʹjest riâššum saǥstõõllmõõžži täävtõssân lij noorrâd jeeʹres toiʹmmjeeʹjid õʹhtte smiõttâd čåuddmõõžžid, kooivuiʹm ǩiõl vueʹjj vuäitči pueʹreed õhttsažtuâj da ânnʼjõž resuursi veäkka. Saǥstõõllmõõžži täävtõssân lij ǩiõččâd ooudårra čåuddmõš miõlâst.

Psykiaatrlaž hoiʹddjeei Irene Fofonooff ǩiččlâsttmõõžž õhttâʹvve tõõzz, måkkam ǩiõlʼlaž čuõlm ǩiõllõõnnʼjin vueiʹtte leeʹd.

– Meeʹst lie jeeʹresâkksa sääʹm, kook mainste säämas da âʹnne sääʹmǩiõl tuâjast da takai arggjieʹllmest. Meeʹst lie še oummu, kook haaʹleʹče mainsted säämas, leâša jie tuõst leʹbe lij mii-ne pââll leʹbe toobd, mõʹnt jie maainâst, mušttal Fofonoff.

Fofonoff ohjjad täid saǥstõõllmõõžžid tän čõõuč. Õhtt kaaunõõttmõš leäi juʹn Čeʹvetjääuʹrest čõhččmannu aalǥâst da nuuʹbb riâžžât Âʹvvlest 24.9.2025.

Ǩiõll vuäitt kaggâd ouʹdde määŋgnallšem tobddjid

Fofonooff miõlâst lij vääžnai, što näkkam saǥstõõllmõõžžin saaʹmin lij staaʹnes toobd mainsted da ääʹveed jurddjeez.

– Mon vuäinam, što täk poodd lie staaʹnes pääiʹǩ, koʹst oummu vueiʹtte kuullâd jeärrsi jurddjid. Jeänmõsân vuârdam tõn, što oummu, kook puäʹtte saǥstõõllâd, vuäǯǯa nåkkam tobddi, što jie leäkku õhttu täin jurddjin da sij tobddjin, da lij miõll viikkâd ooudâs ǩiõl.

Poodd ääiʹj mainstet nuõrttsääʹmǩiõʹlle õhttneei ǩiõlltoobdâlm pirr leʹbe jeäʹrbi mieʹldd måkam tobddi kaggâʹtte, mäʹhtt šiõhttlõõđât ǩiõʹlle da måkam vuäinalm lie nuõrttsääʹmǩiõl årra.

Irene Fofonooff miõlâst leʹčči šiõǥǥ, što sääʹm vueiʹtte pueʹttiääiʹjest õõutâst viikkâd ooudâs ǩiõl da leeʹd veäʹǩǩen kueiʹmm kuâimmses.

– Mon tuäivam, što meeʹst lâssan mij õutstõõzz siõll: mij leäʹp täʹst õõutâst da mij vueiʹttep tuärjjeed kueiʹmm kuõiʹmeen, mušttal Fofonoff.

Ođđasamosat: paketissa on 10 artikkelia