TARIFNAME BIR ALETIN TALAS KALDIRMA ILE ISLENMESINE YÖNELIK YÖNTEM VE CIHAZ Bulus, bir aletin talas kaldlüna ile islenmesine yönelik bir yöntem ve ayri& bir cihaz ile ilgilidir. Yeni aletlerin üretiminde veya önceden belli bir aslEtnaya maruz kalmg olan kullanilmlg aletlerin islenmesi sonrasIa aletlerin ölçümü önemli olmaktadlü Kalite kontrolünde örnegin, aletin veya bunun niteliklerinin önceden belirlenmis olan tolerans araIEglEl Içerisinde olup olmadlgllEkontrol etmek için ölçümler uygulanmaktadß Hangi niteliklerin detaylljblarak belirlenecegi ve kontrol edilecegi ilgili aletin tipine bagIIIEl Örnegin boylamsal eksenleri etrafIa dönebilen islenmis aletlerde, meyil açlîü bosluk açEIIIçevresel yönde bitisik kesit arasIaki adli açEüaletin uzunlugu, öz çap, bükülme açlîE/eya bükülme meyilli veya herhangi bir kombinasyon gibi nitelikler kaydedilebilir ve kontrol edilebilir. Bir aletin temasslîl olarak ve/veya mekanik dokunma araciügllîla kaydedildigi ve niteliklerin ölçüldügü veya hesapland[gl:l/eya ölçülebildigi farklEölçüm yöntemleri ve ölçüm makineleri bilinmektedir. Ancak bu yöntemler oldukça masraflIIB böylece sadece yeni aletlerin üretiminde ve islenme sonrasIa da, gerekli oldugu takdirde özellikle zaman harcamasIIZI olabildigince düsük tutmak için kullanllüîaktadß belirlenen makinede isleme için alet aslElnasII belirlenmesine yönelik bir yöntemi açlElamaktadB Burada bir aletin aslEtnasEloptik bir allElîlile kaydedilmektedir. Buradan anlasllân aletin mevcut durumu önceden belirlenmis olan hedef durum ile karsllâstElIBiakta ve buradan bir aslEtna boyutu meydana çllîtnaktadlEI AslErna boyutu yardnlýla aletin hareketi isleme makinesinde degistirilebilmektedir, böylece islenen bir parçada istenilen talas kaldülîhas. ulasllBwaktadlEl aletin mekanik olarak islenmesine yönelik bir yöntem ve bir aygülâçllglamaktadlü Döner alet, kesicilerin uzaklastlElIB1asEli/eya islenmesi ile giydirilmektedir, böylece döner aletin döner ekseninin en az mesafesi ve maksimum mesafesi araclügilîla tanIiIanan hedef kontur kendini göstermemektedir. Bu islemede, k_ üzerindeki kesici yüzeyinin boyutu, kenar uzunlugu veya diger parametreler gibi baska parametreler de göz önünde bulundurulmaktadlü Bulusun amaclZblarak, bir yöntem ya da alet üretimini veya alet isleme sonrasIlZbptimize eden bir cihaz yaratmak görülebilmektedir. Bu amaca istem 1'in özelliklerine sahip bir yöntem araciIJgilýla ve ayrlîb istem 16'nI özelliklerine sahip bir cihaz ile ulasllüîaktadlü Bulusa göre, aletin her seyden önce üç boyutlu olarak ölçülmesi ve buradan üç boyutlu görsel bir alet modeli üretilmesi saglanmaktadB Üç boyutlu ölçüm, bir 30 taraylîüaraciügilýla örnegin bir lazer taraylEEl veya buna uygun baska bir 3D ölçüm aygiEllIl ile gerçeklestirilebilmektedir. 3B ölçüm birimi, özellikle ölçülen aletin kenarlarIEi/e yüzeylerini tanIilayan bir nokta bulutu biçiminde ölçü verileri üretmektedir. Nokta bulutu sanal alet modelini gösterebilmektedir. AyrEla, nokta bulutunun klglnen veya tamamen yapi operasyonlarüaracllîlglsîla islenmesi de mümkündür. Örnegin ilmik veya örgü modeli olusumu aracElgilýla ve ilmik veya örgü modelinin tekstüre edilmesi ile nokta bulutundan daha iyi görünebilen sanal bir alet modeli üretilebilmektedir. Ayrlîla görüntüleme için nokta bulutundan düz bir alet modelini üretmek de mümkündür. AyrlEla nokta bulutunu bilinen algoritmalar veya matematiksel yöntemler ile islemek ve nokta bulutunun ihtiyaç olmayan noktalarIEle/veya açilZça hatalüilan noktalarlßlemek gibi bir imkan olusmaktadlEl Üç boyutlu sanal alet modelinin üretiminden sonra avantajlEliJir yapllândlünada ölçülen aletin en az bir karakterize edici model parametresi belirlenebilmektedir. Model parametresinin belirlenmesi opsiyoneldir. Üç boyutlu sanal alet modeli ve/veya en az bir belirlenmis olan model parametresi, kaydedilmis olan alet veri kaylflhrEile karsllâstlîlm'iaktadlü Her alet veri kaydEIlgili talas kaldiElna ile isleme için isleme programIa düzenlenmektedir. Karsiiâstüina araclDgiIîLIa, bulunan alet veri kayllîliarlrîban üç boyutlu sanal alet modeline uygun olan alet verisi seçilmektedir. Alet verisi ve üç boyutlu sanal alet modeli arasIa herhangi bir bagdasma tespit edilemediginde, uygun bir alet veri kaydEiliretilir ve daha sonra seçilir. Alet verisi tercihen bir referans kontura ve/veya en az bir alet parametresine sahiptir. Üç boyutlu sanal alet modelinin veya bundan belirlenen model parametresinin konturu alet verisinin referans konturu ile ve/veya alet veri kaydlEiI alet parametresi ile karsiiâstülîhaktadiü Üç boyutlu sanal alet modeli önceden belirlenmis olan toleranslar içinde referans kontur ile bagdasißa ve/veya belirlenen model parametreleri ve kaydedilen alet parametreleri birbirleriyle bagdaslîsa, üç boyutlu sanal alet modelinin alet veri kaydEile bagdasmasEiiespit edilmektedir. Seçilmis olan alet veri kaydII referans konturunun yardIiEiiIe bir hedef alet konturu üretilmektedir. Bu, referans konturun üç boyutlu sanal alet modelinde uymasEiiIe gerçeklesmektedir. Uyum islemi, referans konturun üç boyutlu sanal alet modeli ile tanIilanan konturdan olan aletin islenen hiçbir konumunda kendisini göstermemesi ile gerçeklesmektedir. Referans konturun uygunlugu böylece sIiE kosulu içinde talas kaldßlûiasll mümkün oldugunca az olmasEüe gerçeklesmektedir. Buna, referans konturun, aletin islenecek olan konumlarIa mümkün oldugunca az mesafe ile kaydedilen üç boyutlu alet modeline düzenlenmesi ile ulasilB1aktadE Burada, referans kontur ve üç boyutlu sanal alet modeli nispeten birbirlerine kaydiEiIIhakta ve/veya döndürülmektedir, burada kayma veya dönme bir ya da birden çok eksen çevresinde, örnegin bir kartezyen koordinasyon sisteminde gerçeklesmektedir. Bu sekilde üretilen hedef alet konturu, daha sonra, aletin talas kaldlîrina ile islemesi için kullanimnaktadlü Bir talas kaldlîrina ile isleme birimi burada, alete, önceden belirlenmis olan hedef alet konturuna uyan bir mevcut alet konturunun üretilmesi ile kontrol edilmektedir. Bu yöntemin yardIilýla örnegin, zedelenmis veya bir aslEinaya maruz kalmE olan aletlerin yeniden islenmesi ve böylece talas kaldiElInasII mümkün oldugunda az tutulmaslîiinümkün olmaktadE Böylece pahallîialetlerin eskisine göre daha sila olarak yeniden islenmesine ulasilâbilmektedir. Bu zamana kadar, aletin bölgesinde herhangi bir zedelenme veya asiEmanI kalmadigiian emin olmak için, aletin yeniden islemesinde malzeme çiiîbrma islemi, yeniden isleme konusunda tecrübeli bir operatör ile daha genis kapsamIEiolarak seçilmekteydi. Yöntemin yardIiiýla, ilave bir imalat yöntemi arac[[[g]lýla, örnegin 3D baskEi/eya seçici lazer ergitme ile üretilen islenmemis alet de, önceden verilmis olan geometriye uymasEiiçin islenmektedir. Ilave imalat yöntemi genellikle tam olarak yeterli olmamaktadB Islenmemis aletin bazEkonumlariEUa tolerans ve yüzey pürüzlülügü belki yeterli olabilmektedir. Örnegin, önceden belirlenmis niteliklere veya alet parametrelerine uymasüiçin, kesici kenarlar, serbest yüzeyler veya talas alanlarEiböigelerinde yeniden isleme gerçeklesmektedir. AyrlEia bu yöntem kaplama ile saglanan kaynasIIZJ karbürlü aletin islenmesi için de kullanilâbilmektedir. Günümüzde, kesici kenarlarI aslElEkavisIenmesinden kaçlîimak için, bir kaynasüö karbürlü aletin veya katükaynaslß karbürlü aletin kaplanmasIa kaplama için yalnlîta ince bir katman uygulamasElseçiImektedir. Yöntemin yardIiMa, aletin optimal bir kullanIiljlçin gerekli ve avantajlüilan istenildigi kadar kaIlE] bir kaplama, karbürün göbegine uygulanmaktadlEl Daha sonra talas kaldürak isleme yönteminde belirlenen hedef alet konturuna uygun olan mevcut alet konturu üretilebilmektedir. AyrlEh, bir destege ve en az bir buna düzenlenen kesme plakas- sahip olarak üretilen bir aletin islenmesi için yöntemin kullanüöiasüla mümkündür. En az bir kesme plakasügienellikle destege yaplskan halde düzenlenmektedir ve belirsiz olarak konumlandlülâbilmektedir. Yukarlîzlh tanIiIanmlSl olan yöntemin yardnlýla, niteligini (örn. kesici kenarI destekteki belirli bir noktasi karsEloIan konumu ve/veya yönü) gerektiginde düzeltmek için, alet üretiminde en az bir kesme plakasII sabitlenmesinden sonra bir ölçüm ve kesme plakasII talas kaldlßrak islenmesi gerçeklesmektedir. Aletin talas kaldlgrak islenmesi için, örnegin bir lazer ve/veya bir taslama aleti ve/veya bir erozyon aletine sahip olan bir isleme birimi kullanilEwaktadlEl Prensipte, oldukça yüksek bir kesinlikle hedeflenmis olan malzemeyi aletten çlKhrabilen, malzeme çlKlarma aleti kullanilâbilmektedir. Referans kontur tercihen hedef alet konturunun üretiminde en az bir kesitte kaydIEIIIE1akta ve/veya döndürülmekte ve/veya ölçeklendirilmektedir. Böylece, referans konturun konumu nispi olarak mümkün olan en az bir alet çilZlarIiII sIiElkosqu altlEtla üç boyutlu sanal alet modelinde düzenlenmektedir. AyrlEh, hedef alet konturunun üretiminde referans konturunun daha sonra sadece düzenlenmis olan isleme program Braclmjilîla malzeme çilZlartllârak islenen kesitini, örnegin kesici kenarlarüie/veya serbest yüzeyleri ve/veya talas alanlarElbölgeIeri, ele almak yeterli olmaktadlEl Hedef alet konturunun üretiminde, alet için en az bir belirlenmis niteligin uyumunun en az bir diger sIEiEIkosulu olarak belirtilmesi avantajlßlmaktadß Örnegin bunun için bir sIlEIkosulu, kesme aç-Ü/e güvenilir tolerans aral[gilübelirleyebilmektedin Burada analog, aletin bu tür diger nitelikleri veya geometrik kitleleri için de yapüâbilmektedir. KarsllâstlElna esnasIa, üç boyutlu sanal alet modeli ile bagdasan alet veri kaydII seçimden öncesinde veya seçimi için her seyden önce en az bir belirlenen model parametresinin en az bir alet veri kaydIda tutulan alet parametresi ile karsllâstlîllüiasü avantajllîrblmaktadß Bu, daha az hesaplama kapasitesini gerektirmektedir ve en azIan en az bir model parametresinin en az bir alet parametresi ile bagdasmadigllîlbu alet veri kayührlElljbldukça hlZEgekilde kaldlEnaktadlE En az bir model parametresi ve en az bir alet parametresi birbirleriyle bagdaslîsa, bir bagdasma olup olmadigiIEtespit edebilmek için, üç boyutlu sanal alet modelinin referans kontur ile karsllâstlîllîhas@erçeklesmektedin Burada degisiklik, yalnlîta aletin üç boyutlu sanal alet modeli araclIlgilýla tanIilanan konturun alet veri kaydII her bir referans konturu ile karsilâstlîllöîaslgibrensip olarak yeterli olmaktadlB Ancak bu yüksek hesaplama kapasitesi ve daha fazla zaman gerektirmektedir. Üç boyutlu sanal alet modeli ile, en az bir model parametresinin belirlenmesi avantajlEl biçimde asaglki adIiIarla gerçeklesmektedir: - Bir ölçüm programli üretimi ve/veya seçimi, burada ölçüm programl3anal alet modeli ve bir ölçüm islevi araclllgiüla en az bir kesit düzlemini belirtmektedir, bunun araclElgllýla saptanacak olan en az bir model parametresi en az bir kesit konturu yardIilýla en az bir kesit düzlemi ve sanal alet modeli araslîida saptanabilmektedir; - Ölçüm program.. baslamasü/e en az bir model parametresinin en az bir alet modelinin en az bir kesit konturu yardIilîLIa en az bir kesit düzleminde belirlenmesi. Kesit düzleminin konumuna bagllîlolarak sanal alet modelinde bir kesit konturu ortaya çilZl-naktadlEl örnegin boyuna kesit, enine kesit veya herhangi bir egri veya egimli alet modelinden geçen kesit. Bu kesit düzleminde, en az bir model parametresini belirlemek için, ilerleyisinin ölçüm programElile degerlendirildigi sanal alet modelinin bir kesit konturu bulunmaktadEI Bununla her kesit düzleminde bir ya da birden çok model parametresi belirlenebilmektedir. Ayrlîla birden çok kesit düzlemi veya kesit konturu kullanarak bir model parametresi saptamak da mümkündür. Model parametresi olarak örnegin, bir meyil açlgljbir bosluk açlîübir kama açlîlîJbir kesim saylgîlbir adl açlgüaletin bir uzunlugu, bir öz çap, bir bükülme açlgükesme kenarIa bir köse yarlglapEi/eya yukari bahsedilen model parametrelerinin herhangi bir kombinasyonu belirlenebilmektedir. Sanal alet modelinin olusumu için alet her seyden önce her yönüyle degerlendirilmekte ve tercihen temasslîl olarak deger|endirilmektedir. Burada korunan ölçüm verileri, daha sonra tekrar direkt sanal alet modeli olarak islev görebilen veya giriste de açiKIandigiügibi, algoritmalarla ve matematiksel yöntemlerle bir sanal alet modelinde tekrar islenebilen bir nokta bulutu üretmektedir. Yöntem, ortak bir destekte düzenlenen birden çok kesme plakasi sahip bir alette de kullanilâbilmektedir. Bu tür bir aletin üretiminde pozisyon, kesme plakasII yerlestirilmesi ile, örnegin kesme plakasII destege yaplg üretilememektedir. Kesme kenarII konumuna veya kenarI yönüne veya destegin referans ekseninde yüzeylere ulasabilmek için, yöntem araclüglEa kesme plakalarIan malzeme çllZlarma gerçeklesmektedir. Bulusun avantajiEllasarilârüistemlerden, tarifnameden ve sekillerden anlasllB1aktadlEi Asagldb bulusun tercih edilen yapilândlEina örnekleri ekli sekillere referansla detayIIZI olarak açiEIanmaktadlEl Sekillerde: Sekil 1, bir aletin malzeme çllîartilârak islenmesine yönelik olan bir cihazlEl yapllândIEina örneginin bir blok diyagramlü Sekil 2, bir aletin malzeme çiKlartllârak islenmesine yönelik olan bir yöntemin yapilândBna örneginin bir aklglsemasIÇi Sekil 3, asiEinaya maruz kalmamlgi olan aletin perspektif olarak görünümünün bir örnegini, Sekil 4, sekil 3'te kullanilBilglolan aletin asiEl'naya maruz kalmlSldurumunu, . Sekil 5, bir alet veri kayd IlEl referans konturunun sematik olarak gösterimi, Sekil 6-8, sekil 5'teki referans konturunun ve ayri& sekil 4'teki aletin ölçüm verisinde kaydedilen üç boyutlu sanal alet modelinin sematik olarak gösterimi, Sekil 9, ilave üretim yöntemi araclIiglîla katmanlElsekilde üretilen bir aletin sematik olarak yandan görünümünü, Sekil 10, bir kaplama ile saglanan kaynasiiîi karbürlü aletin sematik olarak yan görünümünü, Sekil 11, sekil 10'daki bölgenin (XI) detayIIJJir görünümünü, Sekil 12, bir destege ve ayrEla destekte düzenlenmis olan kesme plakasi sahip olan bir aletin örnegini ve Sekil 13, sekil 12'deki alette önceden belirlenen konuma uygun olmayan kesme plakasII bir sematik çizimini ve ayrü bir kesme plakasIa simdiye kadar olan yöntemdeki gerekli olan dokunma noktalarII bir sematik çizimini göstermektedir. Sekil 1'de, bir aletin (16) talas kaldürak islenmesi için olan bir cihaz. (15) prensip olarak yapEElblok diyagramda gösterilmektedir. Alet (16) bir freze aleti, sondaj aleti veya herhangi bir baska alet olabilmektedir. YapilândlElna örneginde, boylamsal eksende döner olarak çaligtlEllân bir aletten (16) bahsedilmektedir. Alet (16), aleti (16) karakterize eden parametreleri gösteren nitelikler aracmlýla tanilanmaktadü Örnegin kesmelerin sayigü meyil açlîl] bosluk açlgi: aletin (16) boylamsal ekseni çevresinde çevresel yönde komsu kesmelerin araletlaki acin açEIÇIaletin kendi boylamsal ekseninin yönündeki uzunlugu, öz çap, bükülme açlgîlbükülme egimi veya öz çap ile alet kesimlerinin dairesel hareket yolu araleUaki iliski her biri tek bas. veya herhangi bir kombinasyonda kullanilâbilmektedir. Aleti (16) tanilamak için hangi niteliklerin uygun oldugu, aynDzamanda aletin türüne de bagIIlEI Cihaz (15) bir ölçüm ünitesine (17), bir isleme ünitesine (18), ve ayri& bir ölçüm ünitesi (17) ve isleme ünitesini (18) kontrol eden kontrol ünitesine (19) sahiptir. Burada gösterilen yapllândlEina örneginin degisik biçiminde, ölçüm ünitesinin (17) ve isleme ünitesinin (18) ayrEI kontrol ünitesi ile kontrol edilmesi ve mekansal olarak ayrllîhaslîdia mümkündür. Gerekli veri degis tokusu kontrol üniteleri araleUa belli iletisim araçlarüracmmýla kablosuz veya kablolu olarak gerçeklesebilmektedir. Ölçüm ünitesi (17) en az bir ölçüm ayg-i (23) aittir. Ölçüm ünitesinin (17) en az bir ölçüm aygitI(23), ölçüm ünitesinin (17) yardilýla aletin (16) üç boyutlu dlglkonturunun uç yüzde ve tüm çevresel yüzeylerde kaydedilmesi ile gerçeklesmektedir. Örnegin ölçüm ünitesi (17) 3D taraylEE(24) biçiminde bir ölçüm ayg- (23) sahiptir. 3D taraylîlî(24) olarak örnegin, lazer lâhîlIIZQS) alete (16), bunun konturunu kaydetmek için, yönlendiren lazer taraylîllullanllâbilmektedir. Ölçüm ünitesi (17) burada açiIZlanan yapllândlîilna örneginde ayrlîla bir kamera (26) biçiminde baska bir ölçüm ayg- (23) sahiptir. Kamera (26) çizgi tarama kamerasEi/eya birden çok çizgiye sahip matris kamerasElolarak gerçeklestirilebiImektedir. Kamera (26) örnegin iletilen @El görüntülerinin üretimini için kurulabilmektedir. Daha sonra aletin (16) kameraya (26) karsEblan klýnIa açlKIiEJ yüzünden gösterilemeyen bir aydIatma ünitesi düzenlenmektedir. Alet ( 16) örnegin bir alet tutucusunun (29) içine düzenlenmektedir. Alet tutucusu (29) aletin (16) saptanmasEiçin nispi olarak en az bir ölçüm ayg-a (23) hareket edebilir olmaktadü Yapllândüna örneginde alet tutucusu dönme ekseni (D) çevresinde dönebilir olarak düzenlenmektedir. Alet tutucusu (29) bir döner tahrikte (30) tahsis edilmektedir. En az bir ölçüm ayg[Eli:i(23) alternatif olarak veya ek olarak alet tutucusunda (29) konumlandEIlâbiIir olabilmektedir. Burada açiklanan yapüândlîilna örneginde, aleti (16) radyal olarak dönme ekseninde (D) ve/veya egri olarak dönme ekseninde (D) ve/veya paralel olarak veya dönme ekseninin (D) kars- hizalanmlg olarak kaydedebilmek için, 3D taraylEE(24) nispi olarak alet tutucusuna (29) konumlandlElIâbilir haldedir. 3D taray-I (24) konumlandEllâbilirligi, sekil 1'de 3D taray-I (24) örnek olarak çizilmis konumlarlîl araclllglýla gösterilmektedir. AyrlEla cihaza (15), yardIiMa aletin (16) talas kaldiBarak islenebildigi isleme ünitesi (18) aittir. Isleme ünitesi (18) burada bir islenecek aletine (30) sahiptir. Isleme aleti (30) örnegin bir taslama tasEG31) olabilmektedir. Alet (16) Iazerin (32) veya bir erozyon aletinin yardliüla da islenebilmektedir. Isleme ünitesinde (18) ayrlEia bir taslama makinesi, bir lazer isleme makinesi, bir erozyon makinesi veya kombine edilmis bir isleme makinesi söz konusudur. Ölçüm ünitesi (17) ve örnege göre 3D taraylEE(24) ölçüm verilerini bir nokta bulutu (PW) biçiminde götürmektedir. Bunlar kontrol ünitesine (19) veya alternatif olarak ölçüm ünitesinin (17) bir isleme ayg- veya harici bir hesaplama ünitesine iletilmektedir. Ölçüm ünitesi (17) bu durumda veri aktarIi- uygun olan bir ara yüze sahiptir. Kontrol ünitesi (19) ayri& bir kaylElünitesi (20) içermektedir ve/veya harici bir kaylEünitesi (20) ile baglßlmaktadlü Cihaz (15) ayrEia gösterilmeyen, bir ekran veya operatör yüzeyi bulunan bir operatör ara yüzüne sahiptir. Operatör ara yüzü, dokunmaya duyarIElbir monitör, bir bilgisayar faresi, bir klavye, dokunmatik yüzey, egim ve/veya hlîl sensörü veya benzerleri gibi bilinen operatör imkanlar. sahiptir. Hesaplama veya kaylîlkapasitesini gerektiginde yükseltmek veya verileri içeri veya dlgbrlîiktarmak için, kontrol ünitesini (19) bir araya üzerinden bir ya da birden çok harici hesaplama ve/veya kayltîlünitesi ile baglamak da mümkündür. Sekil 2'de, örnek bir yöntemin akßl semasEgösteriImektedir. Yöntem süreci, sekiller 4-8'e referansla asagi örnek olarak kullanilüîlgl aslEtnaya maruz kalmlgl olan aletin (16) yeniden islenmesi için açilZIanmaktadE Sekil 3, aleti (16) esas olarak kullanmamlgl halinde göstermektedir. Sekil 4, yalnlîta sematik olarak ölçeklendirme olmaks- kullanllüîgl zarar görmüs aleti (16) göstermektedir, söz konusu aletteki bir döküntü noktasEl(35) da gösterilmektedir. Döküntü noktasE(35) gibi hasarlarEgidermek ve isleme sonuçlarIElaletin (16) yardIilsîla bunun kullanIiIEtla iyilestirmek için, sekil 4'ten olan kullanllüîlgl zarar görmüs alet (16), cihazI (15) veya yöntemin (V) yardilýla yeniden islenmektedir. Yöntem (V), aletin (16) alet tutucusunun (29) içine yerlestirilmesinden sonra, bir birinci yöntem adIiE(V1) ile baslamaktadlB böylece ölçüm ünitesinin (17) yardIiMa üç boyutlu olarak ölçülebilmektedir. Bunu takip eden ikinci bir yöntem adli-a (V2), ölçüm ünitesinin (17) ölçüm verilerinden üç boyutlu sanal bir alet modeli (M) üretilmektedir. Sanal alet modeline (M) sekil 4'teki oka (36) göre olan yönden bakI[giEUa, üç boyutlu sanal alet modeli (M) sekiller 6-8'de güçlü bir sekilde sema seklinde iki boyutlu kontur olarak gösterilmektedir. Zarar görmüs alet (16) döküntü noktasII (35) yanIa üretilmis olan üç boyutlu sanal alet modeli (M) araclDglýla eslesmis olan bir çentige (37) sahiptir. (Sekiller 6-8) Üç boyutlu sanal alet modeli (M) bir nokta bulutuna (PW) dayanarak belirlenmektedir. Nokta bulutu (PW) yaplßndlûna örneginde 3D taray-I (24) tarama verileri araclIEgllîLla üretilmektedir. Nokta bulutu (PW) direkt olarak veya islenmeden sonra üç boyutlu alet modeli (M) olusturabilmektedir. Örnegin, algoritmalar araciligilsîla hatalEblarak saptanan noktalar, nokta bulutundan (PW) giderilmektedir. Alternatif veya ek olarak bir Egara modeli veya bir dokulu model üretilebilmekte ve sanal alet modeli (M) olarak kullanllâbilmektedir. Burada bilinen algoritmalar ve matematiksel metotlar kullaniIIhaktadB Sanal alet modelinin (M) yardIiIEa üçüncü yöntem adIilEJIEJ (V3) yapllândlElna örneginde, sanal alet modelinin (M) bir ya da birden çok model parametresi (MP) tespit edilmektedir. Model parametresi (MP) olarak özellikle bir alette (16) nitelik olarak islev gören, kesici kenar say-Dbir adli açlîlElÇlbir meyil aç-übir bosluk aç-Elieya hangi model parametresinin (MP) belirlendigi gibi kitle ya da genislikler tespit edilmektedir ve tespit edilen model parametresi (MP) saylîlîüçüncü yöntem ad"da (V3) aletin (16) türüne baglülmaktadlü Üçüncü yöntem adIiE(V3) opsiyoneldir. Yöntem (V) model parametresi (MP) belirlenmeden de gerçeklesebilmektedir. Üçüncü yöntem adli-a (V3) en az bir model parametresinin (MP) belirlenmesi yine de avantajlIlEl çünkü böylece bir sonraki yöntem sürecinde daha az hesaplama zamanEleya daha az hesaplama kapasitesi gerekli olmaktadlEI Üçüncü yöntem adIiIa en az bir alet parametresinin (MP) belirlenmesi için tercihen bir ya da birden fazla kesit düzlemini sanal alet modeli (M) boyunca yerlestiren bir ölçüm programü seçilmektedir. Kesit düzlemlerinde her defasIda bir kesit konturu, kesit düzlemi ve sanal alet modeli (M) araletIa olusmaktadlE Bilinen görüntü isleme metotlarEIaraciIJgJEIa, bir veya birden çok kesit konturunun de yardIiISZla her defasIa bir ya da birden çok model parametresi (MP) belirlenebilmektedir. Dördüncü yöntem adHIEhla (V4) sanal alet modeli (M) ve ayrlîb en az bir model parametresi (MP), kontrol ünitesinin (19) kay[El ünitesinde (20) veya kontrol ünitesi (19) ile iletisim baglantlîljilan hesaplama ünitesinde saklanan alet veri kayEIhrEdWD) ile karsllâstlElIIIhaktadIE Her alet veri kaydEI(WD) örnegin bir referans kontura (R) ve ayrlîla en az bir alet parametresine (WP) sahiptir. Alet parametresi olarak (WP) aleti (16) tanIiIayan bir ya da birden çok nitelik kullanilE1aktadlB Referans kontur (R) bir ölçek tutarllDglü aletin (16) kenarlarEle yüzeyleri için ideal konturu bildirmektedir. Dördüncü yöntem adIiIa (V4), sanal alet modeli (M) ve ayrlîla en az bir model parametresi (MP) araclEIgllýla mevcut alet veri kay[EI]arl:l (WD) ile karsüâstüna uygulanmaktadlü Ayrü olay tercihen, her seyden önce en az bir model parametresinin (MP) alet veri kaylfllarII (WD) alet parametreleri (WP) ile karsllâstlüllüîasüle bagdasmanI kontrol edilmesi ile gerçeklesmektedir. Örnegin model parametrelerinden (MP) biri, kaydedilen aletin (16) dört spiral biçimdeki kesme kenar. sahip bir alet oldugunu bildirirse, veri kaylflbrlîl (WD) ile karsllâstünada dört spiral biçime sahip olan bir aleti ilgilendiren veri kay[fllarü oldukça hlîlübir sekilde bulunmaktadE Diger tüm alet veri kaylührEl(WD) daha fazla bagdasma kontrolü için, hesaba katilmadan kalabilmektedir. Bu karsllâstlüna oldukça hlZEI/e zamandan tasarruflu bir sekilde gerçeklesebilmektedir. Alet, belirlenen model parametreleri (MP) ve alet veri kaylfiarlda (WD) saklanan alet parametreleri (WP) ile ne kadar dogru tanIilanlfsa, diger yöntem için olan önemli alet veri kayElhrD(WD) 0 kadar hlZIZI belirlenebilmektedir. Alet veri kaydIa (WD) bütün alet parametreleri (WP) belirlenen model parametreleri (MP) ile bagdaslßa, burada tanIilanan yapüândüna örneginde alet veri kaydII (WD) referans konturu (R) sanal alet modeli (M) ile karsllâstlEllIhakta ve bagdasma kontrol edilmektedir. Ilk olarak referans kontur (R) ve sanal alet modeli (M) bagdastlglia, bagdasan bir alet veri kaydEüWD) bulunmaktadlB Besinci yöntem ad"a (V5), sanal alet modeli (M) ve en az bir model parametresi (MP) ile bagdasan alet veri kaydII (WD) bulunup bulunmadgißorgulanmaktadlü Bu durum uygun oldugunda, yöntem (V) altlEtElyöntem adIiIda (V6) devam etmektedir (besinci yöntem adnlEUan (V5) kol (J)). Aksi takdirde, yöntem (V) yedinci yöntem adIilEUa (V7) devam etmektedir (besinci yöntem ad"an (V5) kol (N)). AItlEtÜ/öntem adIilEUa (V6) bir isleme programüPR) seçilmektedir. Tercihen her alet veri kaydlEtla (WD) bir isleme programlZ(PR) tahsis edilmektedir. Bundan dolaylIbir alet veri kaydII (WD) bulunmasBaraclIJEEla, aletin (16) yeniden islenmesinde isleme ünitesini (18) kontrol etmeye yarayan isleme program [El (PR) seçimi otomatik olarak gerçeklesmektedir. Kullanllâbilir bir veri kaydlI(WD) bulunamazsa, yedinci yöntem adIiIa (V7) uygun bir veri kayd EQWD7) ayarlanlîlve bir isleme program Ellahsis edilir veya yeniden ayarlanB AltlEtElyöntem adIilEUan (V6) veya yedinci yöntem adIiEUan (V7) sonra yöntem (V), sekizinci yöntem adiIa (V8) devam etmektedir. Sekizinci yöntem adIiIa (V8) isleme programII (PR) bir ya da birden fazla isleme parametresi belirlenmekte veya tespit edilmektedir. Sekizinci yöntem adIilEUaki (V8) yaklasIi sematik olarak sekiller 6-8'de gösterilmektedir. Referans kontur (R) kaydedilen sanal alet modeline (M) uydurulmaktadlü Bu noktada, sekiller 5-8'deki yalnlîta iki boyutlu gösterime ragmen hem referans konturunun (R) hem de sanal alet modelinin (M) üç boyutlu olduguna tekrar isaret edilmektedir. Netligi iyilestirmek için, anlatida iki boyutlu gösterim seçilmektedir. Referans kontur (R), sanal alet modeline (M) bir ya da birden çok sIBkosulu göz önünde bulundurularak uydurulmaktadE Ayrlîia referans kontur (R) veya bu referans konturun (R) bir parçasÇI nispi olarak sanal alet modelinde (M) örnegin bir kartezyen koordinat sisteminin bir ya da birden çok ekseninde döndürülebilmekte ve/veya hareket ettirilebilmektedir. Referans kontur (R) ayrlEh topluca veya klginen ölçeklendirilebilmektedir. Referans konturun (R) sanal alet modeline (M) uygunlugu, referans konturun (R) dönme ve/veya kayma ve/veya ölçeklendirme araciligiüla modifiye edilmesi ile gerçeklesmektedir, böylece modifiye edilmis bir referans konturu (R*) ortaya çiEfnaktadIE Bu modifiye edilmis referans konturu (R*) sanal alet modelinin (M) içerisinde konumlandlElllBiaktadlü böylece modifiye edilmis olan referans konturunun (R*) ve sanal alet modelinin (M) boylamsal eksenleri bagdasmaktadlB Aletin (16) islenecek olan bölgelerinde, modifiye edilmis referans konturu (R*) sanal alet modelinden (M) çllîyapmamaktadlîl Aletin (16) isleme sßsia daha sonra islenecek olan bölümlerinde modifiye edilmis referans konturu (R*) ve sanal alet modeli (M) arasIa temas noktalarEbulunmaktadlEI burada tercihen kesit noktalarEl/eya kesit kenarlarEliiariç tutulmaktadIE Ayrlîia en az bir sIiElkosulu, yani sanal alet modeli (M) ve modifiye edilmis referans konturu (R*) araslüdaki fark hacminin minimum olmasügerektigi belirtilmektedir. Bu, böylece çIJZlarllâcak olan malzemenin en aza indirilebilecegi için önemli olmaktadlü Yeniden Islemede, mutlaka zorunlu olan, aletten (16) çok fazla malzeme azaltIgIa, aletin (16) olasü'eniden islenme miktarüle böylece toplam hizmet ömrü arttlEIIanaktadlEl Talas kaldEllIhasII minimum olmaslîgerektigi sIEkosulunun yanli-nba, baska sIIElkosullarEI da bildirilebilmektedir. Örnegin, referans konturunun hangi bölgelerinde bir talas kaldüßîasll mümkün veya gerekli oldugu belirlenebilmektedir. Ayrlaa belli nitelikler için korunacak kütle bildirilmektedir, örnegin bosluk açlîlglmeyil açlEJJöz çapI kesme kenarlarI dairesel hareket yoluna göre oran Elb. Son olarak en az bir sIlBkosulu göz önüne allEhlglia, her sIlElkosulunu yerine getiren ve en azIdan talep edilen kesitlerde sanal alet modelinin (M) içerisinde düzenlenmis olan bir modifiye edilmis referans konturu (R*) bulundugunda, bu modifiye edilmis referans konturu (R*) bir alet konturunu (SK) tanIilamaktadE Bu süreç sematik olarak sekiller 6-8'de gösterilmektedir. Sekil 6'da, modifiye edilmis referans konturunun (R*) kosulu yerine getirmedigi, sanal alet modelinin (M) içerisinde bulundugu tespit edilmektedir. Burada, döküntü noktasII (35) ve çentigin (37) alette (16) bulundugu yerde, modifiye edilmis referans konturu (R*) sanal alet modelini (M) kesmektedir ve böylece hedef alet konturu (SK) olarak kullanilâbilir olmamaktadß Sekil 7'ye göre sematik gösterimde, modifiye edilmis referans konturunun (R*) sanal alet modelinin (M) içerisinde bulundugu, ancak yine de genis bir talas kaldlîllüiasll üretildigi tespit edilmektedir, çünkü modifiye edilmis referans konturu (R*) ve döküntü noktasE(35) veya çentik (37) arasIa gereksiz talas kaldlBliiasEb yol açan gereksiz daha genis bir mesafe kalmaktadlEl Optimize edilen hedef alet konturunu (SK) olusturan modifiye edilmis referans konturu (R*) sekil 8'de sematik olarak gösterilmektedir. Burada hedef alet konturu (SK), bütün zararlari] (35, 37) yeniden islemede gidermektedir, es zamanIElolarak malzeme çilZhrma opsiyonel mevcut diger sIlElkosuIlargöz önüne al"[gla en aza indirgenmektedir. Sekizinci yöntem adIilEUa (V8) hedef alet konturu (SK) belirlendikten sonra, dokuzuncu yöntem adIiIa (V9) alet (16), hedef alet konturuna (SK) ve isleme program. (PR) dayanarak islenmektedir, böylece aletin (16) mevcut alet konturu islenmeden sonra - mümkün olan teknik dogruluk çerçevesinde- hedef alet konturuna (SK) uymaktadlü Daha sonra onuncu yöntem adilEUa (V10) yöntem (V) sona ermektedir. Sekil 2'deki örnek yöntem sürecine alternatif olarak, dokuzuncu yöntem adIilîildan (V9) sonra ölçüm aleti (17) ile yeniden bir ölçüm yapilüiasü/e sapmalarlîlbelirlemek için, buradan belirlenen sanal alet modelinin (M) sekizinci yöntem adIiIa (V8) üretilen hedef kontur (SK) ile karsilâstlîlllB1aslZlda mümkündür. Gerektiginde buradan degistirilen bir hedef kontur hesaplanabilmekte ve yeni bir isleme ünitesi (18) ile yapilüîaktadü Normalde bu tür yineleyen proses gidisatügerekli olmamaktadlEl Yöntem (V) yukari, kullanlißîlgl bir aletin (16) (sekil 4) yeniden islenmesi için örnegi açiEIamaktadE Yöntem (V) ayrlEla yeni bir aletin üretimi baglamia da uygundur. Sekil 9, sematik olarak, ilave bir imalat süreci ile, örnegin 3D baskü/eya seçici lazer ergitme ile ardigilîl katmanlar halinde üretilen bir aletin (16) örnegini göstermektedir. Bu üretim metodunda ulasiiân dogruluk genellikle bir aletteki (16) talepler için yeterli olmamaktadE AyriEh bu sekilde üretilen aletin (16) yüzeyi nispeten pürüzlü olmaktadIE Bu sekilde üretilen islenmemis alet (16) yöntem (V) araclig'iiûia ölçülmekte ve yeniden islenmektedir, böylece nitelikleri ve yüzey kalitesi taleplere uymaktadIEl Bir diger kullani olanaglîjekil 10 ve 11 araclügllüa sematik olarak gösterilmektedir. Sekil 10, katlîikarbür çekirdegine (41) ve katEIkarbür çekirdeginin (41) en az bir kesitine uygulanan bir kaplamaya (42) sahip olan bir aleti (16) göstermektedir. Günümüzde bu tür kaplamalar 3 um'den daha az olan oldukça az katman kaIIEgiIa sahiptir. Bu, daha büyük katman kaliEIlgiiEiiEl kesici kenarI oldukça güçlü kavislenmesine yol açmasi dayanmaktadiEi Ancak düsük katman kalIigBIetin (16) kullanIiEi/e hizmet ömrü bakIiIan yetersiz kalmaktadlEi Bulusa göre, katEkarbür çekirdegini (41) açiKça kalI olan bir kaplama (42) ile, örnegin 30 um'ye kadar kaII kaplama (42) ile, donatilüîasüsaglanmaktadß Burada aletin (16) niteligi degistirilmekte ve talimatlara uygun olmamaktadiB ancak daha sonra yukar. açiEianan yöntem (V) uygulanmakta, böylece talep edilen niteliklere tekrar ulasiiBiaktadiEi Örnegin kenar yarlçlaplarü meyil açiîü bosluk açlîü kaplama (42) ile örtülen yapilâr, talas alanEi ölçümleri, vb ortaya çiEariimakta veya üretilmektedir. Böylece 30 um'ye kadar açiiZça büyük katman kaII[g]I ulasiJBiaktadiB Ayriîia alet (16) talep edilen niteliklerle hlîiEi/e etkili bir sekilde üretilebilmektedir. Sekil 11'de sematik olarak gösterildigi gibi, güçlü bir kavislenme (42a) katükarbür çekirdegine (41), içerisinde kaplamaniEi (42) malzeme hacminin (42b) uygulandigi: kaplamanI (42) uygulanmasEIaraclDgMa düzeltilmektedir, böylece aletin konturu kesme kenarIa hedef kontura (SK) uymaktadiEI Sekil 12 ve 13, bir aletin (16) yeni üretimindeki bir diger yapilândiîilna örnegini göstermektedir. Burada alet (16) en az bir destege (43) düzenlenen kesme plakasII (44) bir destegi (43) ile göstermektedir. Kesme plakasl:{44) genellikle yaplSkan olarak, örnegin konumuna bazEtlurumlarda tam olarak ulasilâmamaktadE Sekil 13, kesme plakasII (44) sematik olarak çizilmis hedef konumunu (445) göstermektedir. Yapßkan sabitlemede, özellikle Iehimleme ile, kesme plakaslZK44) deforme olmakta ve mevcut konumunu (44i) almaktadlE Lehimleme slBisIa, bir veya daha fazla uzamsal yöndeki konum sapmalar. ek olarak, kesme plakasII (44) taslîdîlýia (43) lehimlenmesi nedeniyle kesme plakasII radyal olarak dlg konturu üzerinde kontur sapmalarEi da olusabilmektedir. Kesme plakasEi bükülebilmektedir, böylece aletin talas kaldiEiiIhasiEilZisaptayan radyal dlgi kenar kavisli güzergah .Ekorumaktadlîl Çok kenarllZlaletlerde, özellikle uzun kenarlara sahip olan, (örnegin sekil 12'de gösterilen) plaka atIiIEKkesme plakasII (44) egrisi) Iehimleme islemiyle ölçmek için, bu zamana kadar kesme plakalelI (44) kesmesi boyunca çok saylfia temas noktasi (45) ihtiyaç duyulmustur. Bu isleme makinesinde gerçeklesmektedir ve çok uzun sürmektedir- isleme makinesi bu zaman diliminde verimsiz olmaktadlB Bulus araciligllsîla isleme ayg-a (18) (erozyon ve/veya taslama ve/veya lazer isleme) büyük ölçüde kEâltllBiaktadlEl çünkü plaka ölçümleri ve opsiyonel olan denklestirme hesaplamalarEölçüm ünitesinde (17) ayrEblarak gerçeklesmektedir. Hedef konturu (SK) ölçme ve belirleme ölçüm ünitesi (17) aracHJEEla ön k-ida gerçeklesmektedir ve veriler alet (16) ile isleme ayg- (18) teslim edilmektedir. Ön ölçüm ve opsiyonel olarak, hedef kontura (SK) uygun olan mevcut bir kontur üretimi için isleme verilerinin belirlenmesi ile isleme süreci daha verimli hale getirilebilmektedir. Kesmelerin veya kesme plakasII (44) 3D tarayElg-_l tek bir temas noktasEla (45) dokunmaktan önemli ölçüde daha etkilidir. Ek olarak, kesme plakasII (44) hedef kontura (SK) göre büyüklügü ideal bir sekilde tam olarak 3D tarama ile belirlenebilmektedir. Bu salt dokunma araclIlgllîLla kontur süreçleri olcukça pahallîölmaktadlü Yukari açllZlanan yöntem (V) araclHgilýla kesme plakasi (44) donatlißwlg destek (43) ölçülmektedir ve bir sanal alet modeli (M) üretilmektedir. Daha sonra kesme plakasE(44) gerektiginde yeniden islenebilmektedir, böylece aletin (16) nitelikleri korunmus olmaktadlEl Bulus, bir aletin (16) talas kaldlîilna ile islenmesine yönelik bir cihaz (15) ve ayri& bir yöntem (V) ile ilgilidir. Alet (16) her seyden önce bir ölçüm ünitesi (17) araclüglýla üç boyutlu olarak ölçülmektedir ve bundan bir üç boyutlu sanal alet modeli (M) üretilmektedir. Bu sanal alet modeli (M), her bir alet veri kaydII (WD) bir referans konturu (R) ile karsllâstßlîiaktadlîl Bir bagdasiElilZltespit edildiginde, alet veri kaydIa (WD) tahsis edilmis olan isleme programü (PR) seçilmekte ve hedef kontur (SK) referans konturun (R) uyumu ile üç boyutlu sanal alet modelinde (M) belirlenmektedir. Bu hedef kontura (SK) dayallZblarak daha sonra alet (16) islenmektedir TR TR TR TR TR TR TR