Opis patentowy opublikowano: 15.10.1977 90005 MKP F16I 1/00 Int. Cl2. F16L 1/00 CZYTELNIA Twórcawynalazku: Uprawniony z patentu:Werner Cornelius KG, Nordhastedt (Republika Federalna Niemiec) Urzadzenie do ukladania przewodów i kabli bez wykonywania rowów Wynalazek dotyczy urzadzenia do ukladania przewodów i kabli bez wykonywania rowów, a w szczególnos¬ ci ukladania przewodu drenujacego z tworzywa sztucznego z otworami przepustowymi, przy pomocy przycze¬ pionego w sposób nastawny do ciagnika lemiesza ukladajacego, urzadzenie jest przeznaczone do wykonywania waskiej szczeliny sluzacej do wciagniecia przewodu, przy czym zawiera rurowy kanal, prowadzacy do tylnego dolnego konca lemiesza ukladajacego, sluzacy do prowadzenia ukladanego przewodu, oraz umieszczony na waskim trzonie lemiesza w obrebie jego wejscia w grunt klin z zaostrzeniem skierowanym do przodu, charaktery¬ zujacy sie ponadto wznoszaca sie skosnie do tylu powierzchnia tnaca i przebiegajaca przewaznie poziomo dolna strefa slizgowa.Dla dzialania tego rodzaju lemieszy ukladajacych istotne znaczenie posiada wysuniete do przodu klinowate zaostrzenie i skosnie wznoszaca sie jego powierzchnia tnaca oraz ploza slizgowa. Forma klinowa sluzy do tego, aby grunt byl nie odpychany na boki i ugniatany, a wyrzucany do góry przed krawedzia przednia lemiesza ukladajacego, dzieki czemu po bokach i ponad ulozonym przewodem zostaje zachowana struktura gruntu z jej licznymi kanalikami, potrzebnymi do odwadniania. Jak wiadomo, w znanych urzadzeniach, powierzchnie tnaca wykonuje sie pod katem okolo 45°, a wiec stosunkowo stromo. Przy takim wykonaniu konieczna jest bardzo duza sila ciagu, a grunt zostaje w znacznym stopniu zageszczony.Aby zatem zmniejszyc potrzebna sile ciagu i aby podczas wykonywania szczeliny na przewody nie ugniatac za mocno gruntu, nalezy jak wiadomo zaostrzyc kat klina miedzy powierzchnia tnaca a ploza slizgowa, na przyklad przewidziec kat okolo 23°. Jednak gdy przy glebokosci wpuszczenia lemiesza ukladajacego na przyklad na 1 m i przy kacie klina 45° dlugosc plozy slizgowej wynosi równiez 1 m, to przy tej samej glebokosci opuszczenia lecz przy mniejszych katach klina dlugosc plozy slizgowej musi byc znacznie wieksza, tak ze dochodzi do 3 m.Dlugie plyty lemiesza w znacznym stopniu utrudniaja sterowanie glebokoscia lemiesza ukladajacego przy wykonywaniu szczeliny o okreslonym kacie spadku. Aby zmienic kat ustawienia lemiesza ukladajacego dla zmniejszenia stromosci szczeliny, tylny koniec plozy slizgowej dziala na lemiesz jako punkt przechylu i ostrze klina plyty lemiesza musi ulec podniesieniu. W tym przypadku przy duzych dlugosciach lemieszy uwarunkowa-2 90 005 nych malymi katami klina do sterowania potrzebna jest szczególnie duza sila. Oprócz tego konieczne jest odpowiednio mocne wykonanie urzadzenia ze wzgledu na stabilnosc konstrukcji, co wymaga duzych nakladów produkcyjnych.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych trudnosci, a zadanie wynalazku polega na tym/aby ulatwic sterowanie glebokoscia lemiesza ukladajacego i polepszyc wykonanie lemiesza odnosnie nakladów konstrukcyj¬ nych.Zadanie to zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem dzieki temu, ze powierzchnia tnaca lemiesza ukladajacego jest przedluzona wzdluz boków trzonu lemiesza i siega co najmniej do konca plozy slizgowej.Sterowanie pionowe lemieszem ukladajacym w sytuacji kiedy tylny koniec plozy slizgowej dziala jak punkt obrotowy, a klinowate zaostrzenie plyty lemiesza jest unoszone nieco powyzej dna rowka, dlatego wymaga duzej sily sterowania, ze przy znanych dotychczas lemieszach ukladajacych musi byc pokonywany caly napór gruntu wywierany na przebiegajaca klinowo powierzchnie tnaca. Natomiast zgodnie z wynalazkiem powierzchnia tnaca jest przedluzona do tylu po bokach trzonu lemiesza. Jesli poprowadzona zostanie przez tylny dolny koniec plozy slizgowej linia prostopadla do powierzchni tnacej, to podzieli ona powierzchnie tnaca na czesc przednia i czesc tylna, przy czym nacisk gruntu wywierany na czesc tylna powierzchni tnacej przeciwdziala naciskowi gruotu dzialajacemu na czesc przednia, przez co zmniejsza sile sterujaca potrzebna w czasie sterowania lemiesza do góry przez przekrecenie lemiesza ukladajacego wokól punktu przechylu.Z tego rozwiazania konstrukcyjnego wynika równiez uproszczenie wykonania lemiesza ukladajacego, poniewaz mozna postawic mniejsze wymagania odnosnie jego sztywnosci. Zmniejszenie sily sterujacej przy sterowaniu w góre lemieszem ukladajacym jest szczególnie korzystne w przypadku, jesli wykonywanie szczeliny nastepuje na stosunkowo duzej glebokosci, co jest konieczne przy drenowaniu suchych i twardych gruntów, jak na przyklad gruntów piaszczystych lub zwlaszcza przy drenowaniu na glebokosciach do 2 m dla odspojenia gruntów nawadnianych.Przy sterowaniu lemieszem ukladajacym w dól, zostaje on przechylony przodem ostrza klina w dól w kierunku jazdy, tak ze powierzchnia slizgowa'w momencie sterowania zostaje z tylu podniesiona nieco powyzej dna rowka. Postepowanie to przeprowadza sie bez wiekszego nakladu sily potrzebnej do przestawienia, poniewaz w szczególnosci sila ciagu dzialajaca na lemiesz ukladajacy wspiera przy sterowaniu przechylanie wokól punktu obrotu.Sily potrzebne do przestawiania przy sterowaniu w góre lemieszem ukladajacym mozna jeszcze bardziej zmniejszyc, jesli powierzchnie tnaca przedluzy sie do tylu poza koniec plozy slizgowej, czyli poza punkt przechylu. Przez to wydluzony zostaje tylny odcinek powierzchni tnacej oddzielony za pomoca wyzej okreslonej prostej i tym samym zwieksza sie ta skladowa parcia gruntu, która wspiera obrót lemiesza ukladajacego wokól punktu przechylu. Zatem szczególnie korzystnym jest wykonanie lemiesza ukladajacego w takiej formie, aby tylny odcinek wynosil 1/4 a przedni odcinek 3/4 dlugosci, osiaga wtedy sie juz istotne odciazenie i sila przestawiajaca jest w stopniu odczuwalnym zmniejszona.W szczególnie korzystnej formie zastosowania wynalazku powierzchnia tnaci jest wydluzona na tyle do tylu poza koniec plozy slizgowej, aby prosta przecinajaca koniec plozy slizgowej i prostopadla do powierzchni tnacej dzielila ja na dwa równe odcinki. Wtedy skladowe parcia gruntu dzialajace na przedni i tylny odcinek sa równe, a wiec sterowanie w góre lemieszem ukladajacym jest znacznie ulatwione.Zgodnie z dalsza wlasciwoscia wynalazku trzon lemiesza jest usytuowany na lemieszu ukladajacym w stosunku do konca powierzchni tnacej w kierunku do przodu.Dzieki temu zostaje równiez ulatwione sterowanie lemieszem ukladajacym i mozna postawic mniejsze wymagania odnosnie usztywnienia lemiesza ukladajacego. Jesli w gruncie wystapia sily poziome na koncu klina lemiesza ukladajacego, na przyklad na skutek natrafionych ukosnie kamieni lub tez w wyniku bledów w kierowaniu ciagnikiem, nastapi boczne wychylenie ostrza klina i z kolei lemiesza ukladajacego, a wiec zaistnieje niebezpieczenstwo, ze moze ulec skrzywieniu i trwalej deformacji plyta lemiesza lub jego trzon, albo tez uklad kierowniczy lemiesza ukladajacego.Jesli natomiast trzon lemiesza jest osadzony nie jak zwykle z tylu, lecz z przesunieciem do przodu, a w szczególnosci z przodu w jednej trzeciej czesci powierzchni tnacej; to jest niedaleko za ostrzem klina, wtedy przy wystepujacych wychyleniach bocznych lemiesza ukladajacego moment obrotowy wywolany na skutek dzialania sil poziomych na lemiesz ukladajacy bedzie znacznie mniejszy. Wieksza czesc plyty lemiesza jest zatem usytuowana z tylu trzonu lemiesza i jest przezen ciagniona, dzieki czemu lemiesz ukladajacy pozwala sie latwiej prowadzic i posiada lepsza stabilnosc boczna. Odstep trzonu lemiesza od ostrza klina zapewnia to, ze trzon lemiesza wchodzi podczas ruchu juz do rozluznionego gruntu. W przeciwnym wypadku opór ciagu bylby niezwykle duzy.Dalsza zaleta wysuniecia do przodu trzonu lemiesza jest skrócenie ramy wzglednie grzadzieli, przy pomocy której trzon lemiesza jest ciagniety przez ciagnik. Takieskrócenie w wyniku daje równiez krótsze ramie dzwigni.90 005 3 przy pomocy którego sily przestawiajace steruja lemieszem ukladajacym, a z konstrukcyjnego punktu widzenia znaczne ulatwienie, które uwidacznia sie tym, ze punkt ciezkosci pojazdu ciagnikowego przesuwa sie do przodu, to jest blizej idealnej pozycji srodkowej.Wedlug nastepnej cechy wynalazku, zostaje przesuniety do przodu tylny punkt przechylny lemiesza ukladajacego podczas sterowania w góre dla przedluzenia tylnego odcinka powierzchni tnacej, a to dla zmniejszenia sil przestawiajacych — równiez dzieki temu, ze tylny odcinek plyty lemiesza z ploza slizgowa jest umocowany przegubowo. Ten wahliwy odcinek jest uksztaltowany w formie zblizonej do trójkatnej kasety, która jest polaczona w sposób obrotowy przy pomocy przedniej ostrej czesci z koncem stalego odcinka plozy slizgowej lemiesza ukladajacego i której dolna krawedz jest dociskana za pomoca sprezyny dla wyrównania z ploza slizgowa, niemniej jednak moze równiez wychylac sie przeciwko dzialaniu sprezyny w kierunku do góry.Dzieki wahliwemu wykonaniu tylnego odcinka mozliwym stalo sie przesuniecie punktu obrotu z tylnej krawedzi plozy slizgowej lemiesza ukladajacego dalej do przodu w kierunku ostrza klina. Takie rozwiazanie jest korzystne zwlaszcza wtedy, jesli chce sie szczególnie zmniejszyc sile przestawiania przy sterowaniu w góre, co uzyskuje sie przez uksztaltowanie stosunkowo dlugiego tylnego odcinka powierzchni tnacej. .W dalszym rozwinieciu wynalazku kanal do prowadzenia ukladanego przewodu jest oddzielony od trzonu lemiesza i umocowany w sposób wymienny w pewnym odstepie za trzonem lemiesza. Jest to zatem dalsza zaleta, poniewaz przy ukladaniu przewodów o róznych srednicach kanal prowadzacy jest latwo wymienny dzieki przesunieciu do przodu trzonu lemiesza i oddzielnemu w stosunku do trzonu lemiesza umocowania kanalu.Ponadto mozna na dolnym koncu wyjscia kanalu latwo przewidziec dla róznych przekrojów ukladanego kabla nastawne urzadzenie dociskajace do rury w postaci rolki lub blachy prowadnikowej.Tak wiec wynalazek dotyczy konstrukqi lemiesza ukladajacego, który posiada stosunkowo ostry kat miedzy ploza slizgowa i powierzchnia tnaca, dzieki czemu zapewnia wyjmowanie gruntu droga wycinanie bez jego zageszczania, przy czym sily potrzebne do przestawiania przy podnoszeniu i opuszczaniu lemiesza ukladajacego sa wspólmierne, gdyz sila potrzebna do przesuniecia w góre zostala w duzym stopniu zmniejszona i nastepnie którego stabilnosc boczna zostala znacznie poprawiona dzieki stosunkowo duzej dlugosci lemiesza ukladajacego, przy czym jego konstrukcja moze byc pod wzgledem ciezaru lzejsza i zapewnia lepsza strukture spulchniania ziemi.Wynalazek jest blizej objasniony w przykladach wykonania na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia lemiesz ukladajacy w widoku bocznym, fig. 2 — lemiesz ukladajacy w odmiennym wykonaniu, w widoku bocznym, fig. 3 — lemiesz ukladajacy winnym wykonaniu w widoku bocznym, fig. 4 — lemiesz ukladajacy w przekroju wzdluz linii 4-4 z fig. 3, fig. 5 — jeszcze dalsze wykonanie lemiesza ukladajacego.Na fig. 1 przedstawiony jest lemiesz ukladajacy 10, który sklada sie z plyty lemiesza wzglednie ostrza 12 i trzonu lemiesza 14. Powierzchnia tnaca jest oznaczona jako 16 a ploza slizgowe jako 18. Linia prosta 22 poprowadzona przez punkt przechylu 20 na tylnym koncu plozy slizgowej 18, prostopadla do powierzchni tnacej 16, dzieli ja na odcinek przedni 24 i odcinek tylny 26. Strzalka 28 oznacza kierunek, w którym percie gruntu dziala na powierzchnie tnaca 16. Poniewaz powierzchnia ta jest przedluzona po bokach trzonu lemiesza 14 az powyzej punktu przechylu 20, dlatego sily przestawiajace potrzebne (Jo podnoszenie lemiesza ukladajace¬ go i jego opuszczania wokól punktu przechylu beda zmniejszone przez sily parcia gruntu dzialajace wzdluz odcinka 26.Na fig. 2 przedstawiony jest dalszy przyklad wykonania, w którym powierzchnie tnaca 16 jest przedluzona znacznie dalej do tylu poza punkt przechylu 20. Linia prosta 22 dzieli dlugosc powierzchni tnacej na dwa równe co do dlugosci odcinki 24 i 26, tak, ze sily oporu gruntu dzialajace na obydwe odcinki sa w przyblizeniu równe sobie, a wiec podnoszenie i opuszczanie lemiesza ukladajacego wokól punktu przechylu 20 jest wydatnie ulatwione przez sily dzialajace na odcinek 26.Ne fig. 3 przedstawiono trzon lemiesza 14 umocowany w znany sposób za pomoca bolców 30 ne remie lub grzadzieli 32. Rama jest polaczona z ciagnikiem za pomoca nie przedstawionego znanego urzadzenia tak rozwiazanego, ze lemiesz ukladajacy mozna przechylac dla uzyskania zadanego spedku (pochylenie) szczeliny, e scislej dna rowka, przez przestawianie w kierunku pionowym, a tym samym nastawianie glebokosci, jak równiez dla ustalenia kata ustawienia lemiesza ukladajacego. Powierzchnia tnaca 16 tworzy z ploza Slizgowa 18 kat 20°-25°. Wlasciwa powierzchnie tnaca tworzy pokrywa w formie daszka 34, który wystaje poza obydwie plyty boczne 36 (fig. 4) lemiesza ukladajacego, przy czym rozszerza sie z obu stron trzonu lemiesza 14 i jest przedluzony do tylu na tyle, aby sily przestawiania potrzebne do podniesienia pluga znacznie zmniejszyc, a tym samym zblizyc do siebie w znacznym stopniu sily sterowania ruchami w góre i w dól.Z tylu za trzonem lemiesza 14 znajduje sie w pewnym odstepie kanal 38 w ksztalcie rury, przeznaczony do prowadzenia ukladanego przewodu lub kabla. Pomiedzy trzonem lemiesza i kanalem znajduje sie plyta 40.Trzon lemiesza 14 jest w przekroju zaostrzony zbieznie w kierunku do przodu. Ozieki oddzielnemu w stosunku4 90 005 do trzonu lemiesza 14 umieszczeniu kanalu 38 mozna go zamocowac w sposób latwo wymienialny, co pozwala na dopasowywanie go do róznych przekrojów przewodów przeznaczonych do ukladania.Na fig. 4 przedstawiono wyrazniej zamocowanie trzonu lemiesza 14, który charakteryzuje sie przesunie¬ ciem do przodu do ostrza klina plyty lemiesza. Przez to w czasie ciagu przeciwdziala sie bocznym wychyleniom lemiesza ukladajacego i stabilizuje sie jego boczne prowadzenie.Dzieki przesunieciu do przodu trzonu lemiesza uzyskuje sie skrócenie dlugosci ramy lub grzadzieli.Na fig. 5 jest przedstawione jeszcze dalsze wykonanie lemiesza, w którym punkt przechylu 20 sluzacy sterowaniu lemieszem ukladajacym jest przesuniety do przodu w kierunku ostrza klina. Przy czym w tym wykonaniu tylny odcinek plyty lemiesza jest wykonany przegubowo. Zastosowano oddzielna czesc w formie kasety 42, która posiada w przyblizeniu ksztalt trójkatny i jest polaczona przegubowo z lemieszem ukladajacym za pomoca lozyska 44 na przednim zaostrzonym koncu. W tym przykladzie wykonania prosta 22 poprowadzona przez punkt przechylu 20 i prostopadla do powierzchni tnacej 16 dzieli powierzchnie tnaca na dwa równe odcinki 24 i 26. Trzon lemiesza 14 jest umieszczony z przodu blisko za ostrzem klina wokolo jednej trzeciej czesci powierzchni tnacej.Ksztaltka 42 jest przy pomocy sprezyny 46 dociskana do polozenia, w którym ploza slizgowa 48 ksztaltki 42 tworzy przedluzenie plozy slizgowej lemiesza ukladajacego. PL