HET FLUCTUERENDE NIVEAU

daar
schrik
je
toch
van

"dark horse: noun / 1 a: a usually little known contender (as a racehorse) that makes an unexpectedly good showing b: an entrant in a contest that is judged unlikely to succeed / 2: a person who reveals little about himself, esp. someone who has unexpected talents or skills"

Een van de beste boeken uit de Longmire-reeks. Ik zal onontkoombaar in herhaling vallen als ik bij alle boeken uit die reeks de positieve punten benoem en al schrijvend op een rijtje probeer te zetten, maar als dan op gebied van al die steeds terugkerende kenmerken een graadmeter zou worden aangebracht, zou dit boek in bijzonder veel gevallen erg hoog scoren. De serieuze aspecten en de heerlijk luchtige humor komen als nooit de voren uit de verf en wisselen elkaar op een aangename manier af. Daar komt bij dat zowel grote, onverwachtse als subtiele plotwendingen aan het eind van ieder hoofdstuk steevast uiterst nieuwsgierig maken naar wat er nog komen gaat, waarmee iedere pagina, tot en met de als vanouds zeer boeiende epiloog, een genot blijft om te lezen.

Een kijkje achter de schermen dat leest als een voorstelling op zich. In de van hem welbekende klare taal neem Visscher de lezer mee terug naar een tijd waarin het wat zijn carrière betreft nog niet bepaald voortvarend liep. Zijn vorm van humor was in de betreffende beginjaren niet veel anders dan ten tijde van het schrijven van dit boek maar de uitdaging was er een zo groot mogelijk publiek mee te laten kennismaken en dat ging allemaal niet zonder slag of stoot. Absurde en bijzondere voorvallen leidden op menig avond tot een hilarisch (beschreven) optreden en met de meeste anekdotes die in dit boek staan opgetekend heb ik me kostelijk vermaakt. De cabaretier neemt je, terwijl je het zelf aan het lezen bent, al gauw mee als de imaginaire voorlezer van zijn tekst en de memoires komen daarom allicht nog beter uit de verf als luisterboek.

Het is een geinig idee dat het grootse uitgangspunt dat de inspiratie voor het boek vormde tot zo’n toegankelijk en vrij ingetogen geschreven boekwerkje geleid heeft. Tegelijk zit het mankement hem in de beknoptheid, die er logischerwijs voor zorgt dat op weinig bladzijden enige diepgang te bespeuren valt. De beperking in het aantal gebezigde woorden per reisdag leidt herhaaldelijk naar een afkapping van de mijmeringen die daarbij door de auteur worden heropgeroepen. Nu zijn de ideeën die Pfeijffer met zijn lezers wenst te delen zelden saai of betekenisloos maar die lees ik liever in minder compacte vorm, zonder onnodig oponthoud met betrekking tot zijn fysieke onderneming, want hoewel die zeker een bepaald respect afdwingt, is ook die niet echt op memorabele wijze beschreven.

"A life without friends means death without company. (Adiskidegabeko bizita, auzogabeko heriotza.)" - Baskisch gezegde.

Een waardige opvolger van de succesvolle opener van de serie. Met een flink aantal personages uit de voorganger wordt beter kennisgemaakt en degenen die hier hun intrede doen brengen een welkome hoeveelheid reuring en levendigheid met zich mee. De diversiteit in cultuur speelt een belangrijke rol en geeft het mysterieuze karakter van het verhaal wat extra's. De vertellende hoofdpersoon (sheriff Walt Longmire zelf) heeft bovendien een variëteit aan fascinerende karaktereigenschappen die situaties even vaak bemoeilijken als vergemakkelijken, waarmee hij enerzijds allesbehalve onmenselijk is door zijn haast kinderlijke mankementen en zich anderzijds meer dan eens vakkundig weet te onderscheiden met zijn bijna onbenaderbaar scherpe oog voor detail. De ontwikkelingen binnen het onderzoek kunnen hierdoor lange tijd alle kanten op gaan, al is het ook wel fijn om bij deze boekenreeks de zekerheid te hebben dat altijd een bevredigende ontknoping in het verschiet ligt.

Het is op overdreven warme dagen nogal eens lastig ergens zin voor te maken. Uitbundige ondernemingen ben ik in elk geval niet gauw geneigd te beginnen als de kans op zweten zonder al te veel inspanning al behoorlijk op de loer ligt. Het zijn dagen waarop het veel meer voor de hand ligt rustig aan te doen en wie belevenissen zoekt kan die dan juist misschien wel veel beter vinden in het denkbeeldige. Vertoeven in een boek kan op zulke momenten bijvoorbeeld bedrijvigheid genoeg betekenen, of dat nu is ten gevolge van een waargebeurd verhaal of op basis van een flinke dosis fictie. Rest alleen nog de vraag wat dan meer van toepassing is op zo'n warme dag: lichtvoetige schrijvelarij of ingewikkelde materie? Voor beide opties valt wel iets te zeggen, maar vanuit praktisch oogpunt was de keuze voor het boek dat ikzelf uit de kast gegrist had nog helemaal niet zo'n verkeerde, want misschien was het juist nu wel een goed moment om iets te lezen waarvan zo nu en dan de rillingen over je rug trekken...

Het verhaal van de zogenaamde 'Donner Party' is een van de bekendere uit de negentiende-eeuwse geschiedenis van het (Midden-)Westen van Amerika. Een verhaal waarvan de algemene strekking me wel bekend was maar veel exacte details me nog niet veel zeiden. Het bevat ook een aantal nauwelijks voor te stellen of na te bootsen elementen, die er waarschijnlijk mede aan hebben bijgedragen dat er voorlopig nog geen grootse of bekend geworden dramatische film of serie van gemaakt is. Er zijn natuurlijk tal van verhalen uit de Amerikaanse geschiedenis die tot de verbeelding spreken maar desalniettemin (haast) onverfilmd bleven, maar het waarom blijft voor mij in sommige gevallen een raadsel, zowel met het oog op de gebeurtenissen die tijdens de tocht van de Donner Party plaatsvonden, als bijvoorbeeld die van Lewis en Clark een viertal decennia eerder die eeuw. Het zijn spraakmakende verhalen die hierdoor misschien wel iets meer vergeten worden dan nodig zou zijn, of ondergesneeuwde verhalen, zoals je in dit geval dan misschien eerder geneigd bent te zeggen.

Ethan Rarick is geen Pulitzerprijs-winnende of een over de hele wereld geroemde schrijver, maar dat komt gelukkig totaal niet naar voren uit zijn meest bekende werk, dat hij uiterst zorgzaam en gepassioneerd vormgaf, ogenschijnlijk gemotiveerd door een bovenmatige interesse in de geschiedenis van de meest westelijke Staten van Amerika. Ik was vanwege zijn schrijfstijl zelfs direct geneigd te kijken waarover hij nog meer geschreven had en plaatste hem in gedachten al in een rijtje interessante auteurs die zich bezighouden met de Amerikaanse geschiedenis, met onder anderen David McCullough en Stephen E. Ambrose, die beiden op hun eigen manier furore maakten als geschiedschrijvers. Rarick weet à la Ambrose hoe hij verhalenderwijs een lezer moet boeien, maar weet tegelijkertijd net als McCullough hoe hij onbenoemde speculatie uit de weg moet gaan. Bovendien schrijft hij kort en bondig en wijdt hij nergens opvallend of onnodig ver over uit.

De geschiedenis die in dit boek centraal staat heeft van nature een vorm/opbouw gekregen die zich goed leent voor een vertelling. Met dank aan de reis die degenen uit het gezelschap tezamen ondernomen heeft het verhaal een duidelijk beginpunt en een overduidelijk eind. Daar komt bij dat nagenoeg iedereen de eerste helft van de trek vrij onbekommerd en relatief rustig wist door te komen, waardoor er voor de lezer tijd is om bekend te raken met zowel de dagelijkse praktijken als de leden van het gezelschap. Het aantal familienamen is in principe nog te overzien, maar er is even tijd nodig om de gezinssamenstellingen helemaal in je op te nemen en de door sommige families ingehuurde arbeidskrachten enigszins van elkaar te onderscheiden. Voor de voortgang van de reis is het niet nodig alle individuen door en door te kennen, maar het heeft voordelen dat de meesten tijdens de grotendeels soepele aanloop alvast eens de revue passeren in enkele van de passages die daaruit zijn opgetekend.

In grote lijnen ligt het beschrevene in verhouding met de tijd waarbinnen het heeft plaatsgevonden. Dat houdt in: elke maand heeft ongeveer hetzelfde aantal pagina's gekregen (dat is overigens niet doelbewust gedaan of zo aangeduid, maar stel ik achteraf vast). Je zou zeggen dat er niet in elke maand even veel gebeurt en dat dit daarom geen heel positieve vaststelling is, maar juist omdat de rustige maanden in het begin zitten en de zo aangrijpende gebeurtenissen tijdens de laatste maanden plaatsvinden, is de opbouw van het boek daarmee uitermate geslaagd. De hoofdstukken die zich richten op de slotmaanden, lezen het snelst weg en zijn het meest het lezen waard, maar waren toch wat onwerkelijker of minder persoonlijk overgekomen als er binnen het boek geen ruimte was genomen voor het wat langzamer voortkabbelende eerste deel. Het ironische is dat voor de hoofdpersonen zelf de dagen aan het begin van de reis waarschijnlijk voorbij vlogen en juist richting het einde steeds langduriger en uitzichtlozer werden, maar dat is een van die aspecten die bijdragen aan de absurditeit van deze geschiedenis.

Kort gezegd wordt hier een verhaal verteld over een groep mensen die ingesneeuwd raakte in de bergen, waarbij hen een maandenlange strijd om leven en dood wachtte voordat er daadwerkelijk redding van buitenaf mogelijk werd. Een degelijke samenvatting over de inhoud van het boek zou het verhaal dat het omvat echter geen recht kunnen doen, want om er echt goed bekend mee te raken moet je er echt induiken. Ik ben er echter maar wat blij mee dat ik die duik genomen heb, want het is indrukwekkend en bizar om te lezen wat mensen kunnen bewerkstelligen, hetzij genoodzaakt, omwille van het feit dat ze in het nauw gedreven zijn en slechts een beroep kunnen doen op hun laatste overlevingsmechanisme, dan wel uit saamhorigheid, blijkend uit een bereidheid je leven op het spel te zetten om een (on)bekende uit zijn of haar lijden te verlossen.

Hermans is (na Reve) pas de tweede van De Grote Drie waarmee ik heb kennisgemaakt. Waar ik juist een heel stilistische auteur verwacht had, was mijn aangename verrassing groot bij het lezen van dit kort en krachtig beschreven, meeslepende verhaal. Het dubieuze karakter van de hoofdpersoon maakt diens belevenissen uitermate interessant en zijn vele tegenslagen maken het drama compleet. De ontrafeling moest ik even wat op me in laten werken voor ik inzag hoe mooi die eigenlijk is, maar dat geldt eigenlijk wel zo'n beetje voor elke zin/passage die je in dit boek leest. Het blijft je wat bezighouden, en wel in goede zin.