TARIFNAME BIR ASANSÖR ÇEKIS MOTORU VE ASANSÖR TESISATI TEKNIK ALAN Bulus, istemlerde korumasi talep edilen asansör çekis motoru, bahsedilen motorun düzenlemesine dahil oldugu bir asansör tesisati ile ilgilidir. ÖNCEKI TEKNIK Asansör kabinleri, büyük ölçüde dogrusal sekilde uzanan, genellikle dört duvarli ve dikdörtgen kesitli saglanmis asansör kuyulari içerisinde bir çekis motorunun sagladigi güç yardimiyla hareket etmektir. Çekis motorunun sagladigi güç, bir uçu sabit bir noktaya bir diger ucu ise, bir karsi agirliga veya karsi agirliga irtibatli bir makaradan geçerek bir baska sabit noktaya irtibatli ve asansör kabinine irtibatli bir makaradan geçen, bir halati/kayisi çekmek veya salmak suretiyle asansör kabinini bahsi geçen asansör kuyusunda hareket ettirmektedir. Asansör çekis motorlari CNC tezgahlarda veya benzeri isleme aletleriyle islenmis döküm demir gövdelere sahiptir. Doküm gövdelerde, et kalinligini 12 mminin altina düsürmek teknik olarak fazlasiyla zor olmasinin yaninda maliyet bakimindan da uygun bir islem degildir. Bu sebeple, piyasadaki ortalama bir asansör kabini için gerekli döküm demir asansör çekis motorunun agirligi fazlasiyla yüksektir. Örnegin 800 kg tasima kapasiteli bir asansör için yaklasik 160-250 kg"lik bir çekis yapisi (motorun kendisi, gövdesi) ve çekis yapisinin sabitt bir noktaya irtibatini saglamak üzere yaklasik 100 kg'lik bir makine sasisi kullanilmaktadir. Bahis konusu asansör sistemlerinde, asansör çekis motorlari, ara montaj parçalari vasitasiyla, asansör kabin kizaklarina, asansör makine dairelerine, kizaklar üzerinde saglanmis kirislere veya tavana montajlanabilmektedir. Bahis konusu montaj noktalarinin hepsi kisitli hareket alani içermekte olup, söz konusu agirlik arttikça, montaj islemi zorlasmakta ve bunun yaninda, ekstra montaj unsurlarinin kullanilmasi montaj süresi uzatmaktadir. Ayrica agir bilesenler montajlandigi noktaya zarar vererek kullanim ömrünü azaltabilmektedir. Ayni sorunlar, sistemin bakimi sirasinda da sürmektedir. Agirligin bu derece yüksek olmasi motorda montajlandigi noktada denge sorunlari yasamasina neden olmaktadir. Bunun yaninda böyle bir gövdeyi üretmek için doküm kaliplari, CNC tezgahlari ve benzeri isleme cihazlarina ihtiyaç duyulmakta ve buna binaen üretim için ilk yatirim maliyetleri fazlasiyla artmaktadir. EP2871147A1 yayin numarali dokümanda yukarida açiklanan gövdeye benzer bir gövde içeren asansör çekis motoru açiklanmistir. Dokümanda açiklanan motorda, gövde, döküm veya çelik olarak tanimlanmistir. Gövdenin kalinligi ise en azindan 10 mm'den daha genis olmasi, tercihen 20 mm'den genis olmasi gerektigi belirtilmistir. Bahsedilen elektrikli asansör çekis motoru yapilarinda dengenin saglanmasi karsisindaki bir diger büyük problem de, aktarim elemanlarinn, yani halat veya kayislarin, motor safti üzerinde konumlandirilma seklidir. EP1741661Bl yayin numarali dokümanda asansör tesisatindaki çekis motoruyla tahrik edilen, aktarim elemanlarinin geçtigi iki çekis bölgesi tanimlanmistir. Bahsedilen çekis bölgelerinin her ikisininde motorun saginda veya solunda saglandigi belirtilmistir. Bu konumlandirma, çekis motorunun agirlik merkezinin, elektrik motoruna dogru olacak sekilde gövde merkezinden uzaklasmasini saglamaktadir. Bu da karsi agirligin ve asansör kabinin sagladigi agirlikla birlikte gövdenin ve montaj noktalarinin zorlanmasina neden olmaktadir. Bahsedilen dökümanda çekis motorunu dengelemek üzere, destekleyici unsurlar ve motor saftinda olusan radyal gücün dengelenmesi için merkez destekleyici unsurlar kullanilmaktadir. Sonuç olarak yukarida bahsedilen tüm sorunlar, ilgili alanda bir yenilik yapmayi zorunlu hale getirmistir. BULUSUN AMACI Mevcut bulus, yukarida bahsedilen problemleri ortadan kaldirmak ve ilgili alanda teknik bir yenilik yapmayi amaçlamaktadir. Bulusun amaci, özellikle gövde üzerinde saglanan modifikasyonlar dahilinde daha hafif ve dengeli bir asansör çekis motoru yapisini ortaya koymaktir. Bulusun bir diger amaci, gövde içerisinde saglanan elektrik motorunun yapisinda saglanan yenilikler dahilinde kapladigi toplam hacim azaltilmis bir asansör çekis motoru yapisini ortaya koymaktir. Bulusun bir diger amaci da, çekis motorunda dengeleme amaciyla kullanilan unsurlara Bulusun bir diger amaci, daha ekonomik bir asansör çekis motoru ve üretim yöntemi yapisini ortaya koymaktir. BULUSUN KISA AÇIKLAMASI Yukarida bahsedilen ve asagidaki detayli anlatimdan ortaya çikacak tüm amaçlari gerçeklestirmek üzere mevcut bulus, asansör sistemlerinde kullanilmak üzere bir rotor ve stator Içeren elektrik motoru; söz konusu elektrik motorunu tasiyan bir gövde; bahsedilen elektrik motorundan tahrik alarak dönen ve bir aktarim elemanini hareket ettirmek üzere en azindan iki çekis bölgesi içeren bir motor safti ve en az bir fren içeren asansör çekis motorudur. Buna göre bahsedilen gövde, birbirlerine irtibatlandirildiklarinda, stator dis yüzeyinin en azindan bir kismina temas etmek suretiyle statoru gövde içerisinde sabitleyecek sekilde formlandirilmis tasiyici kisim ve gövdenin sabit bir noktaya baglantisini saglamak üzere tasiyici kismin bittigi noktada bir büküm kismiyla saglanmis montaj uzantilari içeren iki yekpare gövde parçasi içermektedir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, montaj uzantilari, gövde parçalari birbirlerine irtibatlandirildiginda, yüzey yüzeye temas edecek sekilde saglanmaktadir. Bulusun alternatif bir yapilanmasi, montaj uzantisina irtibatli bir baglanti parçasi içermektedir. Bulusun alternatif bir yapilanmasinda, bahsedilen baglanti parçalari, en azindan bir kenarlari birbirleriyle üst üste binecek sekilde irtibatlandirilmis bir birincil ve ikincil baglanti parçalari içermektedir. Bulusun alternatif bir yapilanmasi, montaj uzantilarinin uç kisminda bir taban formlandirmak üzere saglanmis bir baska büküm kismi içermektedir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, stator çokgen formda saglamakta ve bahsedilen tasiyici kisimlar, gövde parçalari birbirlerine irtibatlandirildiginda, statorun çokgen formuna uygun formu saglayacak sekilde büküm kisimlari içermektedir. Bulusun tercih edilen bir diger yapilanmasinda, bahsedilen çokgen form altigendir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, bahsedilen çokgen form sekizgendir. Bulusun tercih edilen bir diger yapilanmasinda, bahsedilen gövde prizmatik formda olup, taban ve/veya tepe yüzeyini kapatan, merkezinde bir rulman konumlandirilmis bir kapak içermektedir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasi, tasiyici kisim üzerinde, aktarim elemanlarinin gövde içine girisine ve çikisina izin veren aktarim açikliklari içermektedir. Bulusun tercih edilen bir diger yapilanmasinda, çekis bölgelerinin birinin statorun saginda, digerinin statorun solunda saglamaktadir. Bulusun tercih edilen bir diger yapilanmasinda, statorun gövdenin yaklasik olarak ortasinda konumlandirilmaktadir. Bulusun alternatif bir yapilanmasi, statorun saginda ve solunda en az birer fren içermektedir. Bulusun tercih edilen bir diger yapilanmasinda, çekis bölgeleri gövde içerisinde saglanmaktadir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, çekis bölgeleri motor safti yüzeyinde saglanmaktadir. Bulusun alternatif bir yapilanmasinda, çekis bölgeleri motor safti üzerinde konumlandirilmis kasnaklarla saglanmaktadir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, bahsedilen elektrik motoru senkron motordur. Yukarida bahsedilen ve asagidaki detayli anlatimdan ortaya çikacak tüm amaçlari gerçeklestirmek üzere mevcut bulus, bir asansör kuyusunda düzenlenmis; uygun bir yüzeye montaj uzantisi araciligiyla irtibatlandirilmis istem 1-17'den herhangi birine uygun bir asansör çekis motoru; her iki ucu bir sabit yüzeye baglanmis ve asansör çekis motorunun motor saftindan tahrik alan bir aktarim elemani; en az bir kilavuz ray ve bahsedilen aktarim elemani ile iliskilendirilmis asansör kabini ve karsi agirlik içeren bir asansör tesisatidir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, montaj uzantisinin irtibatlandirildigi yüzey bir kilavuz raydir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, montaj uzantisi kilavuz rayla ayni yönde uzanacak sekilde düzenlenmistir. Bulusun tercih edilen bir diger yapilanmasinda, montaj uzantisi yüzeyinde saglanmis baglanti yuvalari içermekte ve bahsedilen baglanti yuvalarindan geçirilen baglanti elemanlari ile montaj uzantisi kilavuz raya irtibatlandirilmistir. Bulusun alternatif bir yapilanmasinda, montaj uzantisinin irtibatlandirildigi yüzeyin bir asansör kuyusunun duvaridir. Bulusun alternatif bir yapilanmasinda, montaj uzantisi, kendisine irtibatli ve en azindan bir kenarlari birbirleriyle üst üste binecek sekilde irtibatlandirilmis, L kesitli birincil ve ikincil baglanti parçalari ile asansör kuyusunun duvarina irtibatlandirilmaktadir. Bulusun alternatif bir yapilanmasinda, montaj uzantisinin irtibatlandirildigi yüzey tavan odasidir. Bulusun alternatif bir yapilanmasinda, montaj uzantisi, tavan odasina uygun bir baska büküm kismi olusturulmus taban içermekte ve ilgili taban tavan odasi yüzeyine irtibatlandirilmaktadir. Bulusun alternatif bir yapilanmasinda, montaj uzantisi, kendisine irtibatli ve bir L kesitli baglanti parçasi ile tavan odasi yüzeyine irtibatlandirilmaktadir. SEKILLERIN AÇIKLAMASI Sekil 1,1.A ve 1.B,de bulus konusu asansör çekis motorunun gövdesinin alternatif yapilanmalari temsili olarak gösterilmistir. Söz konusu gösterimde herhangi bir baglanti parçasina yer verilmemistir. Sekil 1.0, 1.D ve 1.E Sekil 1.B"deki gövdenin alternatif yapilanmalari, çesitli yüzeylere montajlanma konumlariyla beraber sematik olarak gösterilmistir. Sekil 1.F'de bulus konusu asansör çekis motor gövdesinin tercih edilen bir yapilanmasi sag yandan gösterilmistir. Sekil 1.G'de, Sekil 1.F'de gösterilen gövde yapisinin demonte hali gösterilmistir. Sekil 1.H"de Sekil 1.G*nin izometrik görünüsü verilmistir. Sekil 2'de bulus konusu asansör çekis motorunun sematik bir yapilanmasinin görünüsü verilmistir. Burada özellikle elektrik motorunun konumlanma sekli verilmistir. Sekil 2.A'da Sekil 2'de gösterilen yapiya alternatif bir elektrik motoru konumlanmasina haiz bir yapilanmanin sematik görünüsü verilmistir. Sekil 2.B,de bulus konusu asansör çekis motorunun sematik bir yapilanmasinin görünüsü verilmistir. Burada özellikle rotor ve statorun konumlanma sekli ve aktarim elemani pozisyonlari verilmistir. Sekil 2.C'de Sekil 2.B,de gösterilen yapiya alternatif bir rotor-stator konumlanmasina haiz bir baska yapilanmanin sematik görünüsü verilmistir. Sekil 3'te bulus konusu asansör çekis motorunun tercih edilen bir yapilanmasinin izometrik görünüsü verilmistir. Sekil 3.A"da, Sekil 3'te gösterilen yapinin gövde parçalarindan biri olmadan ön görünüsü verilmistir. Sekil 3.B"de, Sekil 3.A'da gösterilen yapinin izometrik görünüsü verilmistir. Sekil 3.C'de, Sekil Site gösterilen yapilanma, kapak olmadan ön görünüsü verilmistir. Sekil 4'te bulus konusu asansör çekis motorunun bir yapilanmasinin bir asansör sisteminde saglanmis bir kilavuz rayina montajli hali ön izometrik görünüsle verilmistir. Sekil 4.A"da, Sekil 4`teki yapinin arka izometrik görünüsü verilmistir. Sekil 5'te bulus konusu asansör çekis motorunun bir yapilanmasinin bir asansör sisteminde saglanmis bir dikey bir yüzeye montajli hali ön izometrik görünüsle verilmistir. Yapida dikey yüzey montaji bir baglanti parçasi ile saglanmistir. Sekil 5.A'da, Sekil 5'teki baglanti parçasinin izometrik görünüsü verilmistir. Sekil 5.B'de, Sekil 5.A,daki baglanti parçasinin patlatilmis izometrik görünüsü verilmistir. Sekil 6-6.C"de bulus konusu asansör çekis motorunun bir yapilanmasiyla kurulumu yapilmis asansör tesisatlari sematik olarak verilmistir. SEKILLERDEKI REFERANS NUMARALARININ AÇIKLAMASI 1. Çekis motoru . Gövde 11. Gövde parçasi 111. Büküm kismi 12. Montaj uzantisi 121. Montaj yuvalari 122. Baglanti elemani 123. Baglanti parçasi 1231. Birincil baglanti parçasi 12311. Montaj uzantisi yuvasi 12312. Birincil ayar yuvasi 12313. Vida yuvasi 12321. Yüzey uzantisi yuvasi 12322. Ikincil ayar yuvasi 12323. Kanal 13. Tasiyici kisim 131. Temas yüzeyi 14. Merkezleme uzantisi 141. Aski yuvasi . Aktarim açikligi . Motor safti 21. Çekis bölgesi .Kapak 40. Aktarim elemani 50. Elektrik motor 51. Stator 511. Bobin sarimi 512. Stator yüzeyi 52. Rotor 521. Magnet 60. Karsi agirlik kizagi 61. Karsi agirlik rayi 70. Makara A. Asansör kabini KA. Karsi agirlik KR. Kilavuz ray L. Temas yüzeyi boyu 8. Sabit yüzey T. Tavan odasi BULUSUN DETAYLI AÇIKLAMASI Bu detayli açiklamada bulus konusu asansör çekis motoru ve asansör sistemi sadece konunun daha iyi anlasilabilmesi için hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak örneklerle açiklanmaktadir. Bulus konusu asansör sistemlerinde kullanilmak üzere saglanmis bir asansör çekis motoru (1), en temel halinde; bir stator (51) ve rotor (52) içeren elektrik motoru (50); söz konusu elektrik motorunu (50) tasiyan bir gövde (10); bahsedilen elektrik motorundan (50) tahrik alarak dönen ve bir aktarim elemanini (40) hareket ettirmek üzere en azindan iki çekis bölgesi (21) içeren bir motor safti (20) ve en az bir fren (30) içermekte ve bunun yaninda bahsedilen gövde (10), birbirlerine irtibatlandirildiklarinda, stator (51) dis yüzeyinin (512) en azindan bir kismina temas etmek suretiyle statoru (51) gövde (10) içerisinde sabitleyecek sekilde formlandirilmis tasiyici kisim (13) ve gövdenin (10) sabit bir noktaya baglantisini saglamak üzere tasiyici kismin (13) bittigi noktada bir büküm kismiyla (111) saglanmis montaj uzantilarina (12) haiz iki yekpare gövde parçasi içermektedir. Sekil 1-1.B'ye atfen; Çekis motorunun (1) gövdesi (10), en az iki gövde parçasi (11) içermektedir. Bahsedilen gövde parçalari (11) birlestirildiginde, elektrik motorunu (50) tasiyacak sekilde konfigüre edilmistir. Elektrik motoru (50) bir safti (20) döndürecek sekilde düzenlenmistir. Gövde parçalari (11), büküm islemine uygun bükülme direncine sahip ve elektrik motorunu (50) tasiyacak bir materyalden seçilmektedir. Materyal tercihen metal veya metal alasimlar, özellikle de demir, aluminyum malzemeden birisi olarak seçilebilmektedir. Alternatif olarak, kompozit malzemeden bir gövde (10) kullanilabilmektedir. Spesifik olarak seçilen materyak büküme, özellikle akbant büküme uygun materyaller seçilmelidir. Ayrica, gövde parçalarinin (11) et kalinligi, tercihen 10 mm'nin altinda seçilmektedir. Sekil 3"te gösterilen yapida, materyal seçimi sac olarak belirllenmis, et kalinligi 6 mm olarak saglanmis ve bunun sonucunda asansör çekis motorunun (1) agirligi 90 kg olarak elde edilmistir. Gövde (10) içerisinde saglanan elektrik motoru (50) bir stator (51) ve rotor (52) içermektedir. Gövde parçalari (11) en basit halinde iki kisim içermektedir. Burada "iki kisim" ifadesi tamamen gövde parçasinin (11) bölgeleri tanimlamak adina kullanilmis olup, gövde parçasi (11) kesinlikle yekpare bir yapidir. Bahsedilen iki kisim, birbirinden bir büküm kismi (110) araciligiyla ayrilmaktadir. Tercih edilen bir yapilanmada, gövde parçalari (11) tamamen özdes sekilde saglanmaktadir. Bu tercih hem iki gövde parçalarinin birbirine irtibatlanmasini fazlasiyla kolaylastirmakta, hem de ilgili gövde parçalarinin (11) üretimin sürecini basitlestirmekte ve hizlandirmaktadir. Gövde parçalari (11) birbirlerine somun, vida ve benzeri baglanti unsurlari ile veya kaynak ve benzeri yöntemlerle irtibatlanabilmektedir. Burada baglanti tercih alternetifleri, teknikte uzman kisiler için asikardir. Büküm kismiyla (110) birbirlerinden ayrilan kisimlarin ilki olan tasiyici kisim (13), en azindan bir kismi, stator (51) dis yüzeyiyle (511) temas halinde olacak sekilde formlandirilmistir. Burada, tasiyici kisim (13) stator dis yüzeyiyle (511) tamamen temas edebilecek sekilde formlandirilabilmekle beraber, özellikle Sekil 3.C'de gösterilen yapida oldugu gibi tasiyici kismin (13) bir kisminda temas saglamadigi yapilanmalarda mevcuttur. Tercihen, hem stator (51) hem de gövde (10) prizmatik formda, özellikle çokgen Sekil 1"deki gösterilen gövde (10) yapilanmasinda, stator (51) dairesel sekilde seçilmis, buna binaen tasiyici kisimda (13) kismi daireler seklinde, birlestirildiklerinde statorla (51) es formda bir daire olustarak sekilde, formlandirilmistir. Ilgili tasiyici kisimlara (13) verilen kismi dairesel formun bittigi noktada bir büküm kismi (111) bulunmaktadir. Büküm kismi (111) gövde parçasinin (11) süregelen uzanim yönünü degistirerek bir montaj uzantisi (12) ortaya çikarmaktadir. Sekil 1.A ve 1.B"de gösterilen gövde (10) yapilanmalari çokgen, tercihen prizma, formda saglanmistir. Tercihen prizmatik çokgen formlu tasiyici kisim (13) Sekil 1.A'da altigen, Sekil 1.B'de ise sekizgen seklinde verilmistir. Farkli çokgen formlarin saglanmasi da mümkündür. Bahsedilen gövde (10) formlarinda, tercihen taban ve tepe kisimlari açiktir. Bulusun tercih edilen yapilanmalarinda ilgili açik kisimlari bir kapak (30) ile kapatilmaktadir. Kapagin (30) merkezinde bir rulman (31) bulunmaktadir. Motor saftini (20) rulman (31) yardimiyla merkezlenmektedir. Tercihen bahsedilen kapaklar (30) üzerine baglanacak bir frenin (F) fonksiyonunu engellemeyecek sekilde konfigüre edilmistir. Tasiyici kisim (13) Sekil 1.B'de kesikli çizgilerle sadece bir gövde parçasi (11) üzerinde gösterilmistir. Benzer bir gösterim Sekil 1.C'de içinde saglanmis varsayilmalidir. Tasiyici kisim (13) üzerinde saglanan fazladan büküm kisimlari (111) ile çokgenin kenarlarini olusturan temas yüzeyleri (131) saglanarak söz konusu çokgen formlar ortaya çikarilabilmektedir. Bahsedilen çokgen formla, statorun (51) es formda olmasi avantajli bir durum ortaya çikarmaktadir. Söyle ki; gövde parçalari (11) üzerinde saglanan büküm kisimlari (11) stator (51) gövdeye yerlestirildiginde bir kama etkisi olusturmakta ve stator (51) olusabilecek kaymalarin önüne geçmektedir. Tasiyici kismin (13) sona erdigi kisimda, daha önceki yapilanmada da oldugu gibi bir büküm kismi (111) ile montaj uzantisi (20) saglanmaktadir. Montaj uzantisi (12) tercihen dikey sekilde uzanan bir yapidadir. Özellikle, gövde parçalari (11) birlestirildiginde her iki gövde parçasinda (11) saglanan montaj uzantilari (12) birbirine yüzey yüzeye temas saglayacak sekilde yöneltilmesi, montaj kisminin (12) dayanimini artiracak sekilde avantajli bir yapilanma ortaya çikartmaktadir. Sekil 1.C-1.D'ye atfen; montaj uzantilari (12) daha önce bahsedildigi birbirlerine paralel ve yüzyüze temas saglayacak sekilde formlandirilabilecegi gibi çekis motorunu (1) farkli egim ve yüzeylere uygun sekilde kurulumuna olanak saglamak üzere, büküm kisimlari (111) içerebilmektedir. Örnegin, Sekil 1.C,de her iki montaj uzantisi (12) da es yönde bükülmek suretiyle bir taban olusturulmustur. Sekil 1.D ise, Sekil 1.C`ye alternatif olarak, montaj uzantilari (12) birbirlerine ters yönde bükülmüstür. Böylece daha genis bir taban olusturulmustur. Montaj uzantisi (12) üzerinde büküm kisimlari (111) saglanan tabanlar yüzeye (Y) uygun montaj elemanlari (sekillerde gösterilmemistir) ile irtibatlanmaktadir. Sekil 1.E'de ise söz konusu montaj uzantisinda (12) herhangi bir büküm saglanmamis ve kendisiyle paralel bir yüzeye montajlanmistir. Sekil 1.0 ve 1.D"de montaj uzantilari üzerinde 90°'Iik açilarla tek bir büküm kismi (111) olusturulmus olmasina ragmen daha farkli yüzeyler (Z) için birden fazla büküm kismi (111) ve/veya farkli açi miktarlari kullanilabilecegi asikardir Sekil 1.F ve 1.G'ye atfen; söz konusu yapida, gövde parçalari (11) sekizgen formdadir. Burada gövde parçalarindan (11) birinin montaj uzantisinin (12) olusturulmasina yönelik büküm kismi (110) kenarlardan birsinin ortasinda saglanmis ve diger gövde parçasinda (11) da ayni sekilde bir karsilik olusturacak sekilde büküm kismi (111) saglanmistir. Burada büküm tam olarak ortada olmasa bile yaklasik olarak kenarin ortasindan saglanmasi genel anlamda çekis motorunun (1) dengesi için avantajlidir. Benzer sekilde gövde parçasinin (11), montaj uzantisina (12) göre, diger ucunda, montaj uzantisina (12) benzer sekilde bir büküm kismi (111) ile saglanmis merkezleme uzantisi (14) saglanmistir. Merkezleme uzantisi (14) birbirine yüzey yüzeye temas edecek sekilde saglanmistir. Merkezleme uzantisi (14), gövde parçalarinin (11) birbirlerine kayma olmadan irtibatlanmasini saglamaktadir. Merkezleme uzantisi (14) üzerinde bir aski yuvasi (141) açilabilmektedir. Aski yuvasi (141) çekis motorunun (1) ilgili kurulum regülasyonlarina göre bir askiya asilmasina olanak saglamaktadir. Tercihen, merkezleme uzantisinin (14) ortasinda saglanmaktadir. Sekil 2'de bulus konusu asansör çekis motorunun (1) sematik bir yapilanmasinin görünüsü verilmistir. Daha önce açiklandigi üzere, çekis motoru (1), gövde (10) tarafindan tasinan bir elektrik motoru (50) içermekte ve bahsedilen bu elektrik motoru (50) bir motor saftina (20) dönel hareket saglamaktadir. Bahsedilen motor safti (20) ile iliskili en az iki çekis bölgesi (21) saglanmistir. Çekis bölgeleri (21), gücün motor saftindan (20) aktarim elemanlarinin (21) aktarildigi bölgelerdir. Burada aktarim elemanlari (40), uygun materyallerden seçilmis halat, kayis gibi karsi agirligi (KA) ve asansör kabinini (A) tasimaya uygun bir yapidir. Bahsedilen aktarim elemani (40) tekli veya çoklu kablolardan olusabilecegi gibi bu kablolarin üzerinde kaplamalarda saglanmis olabilmektedir. Aktarim elemani (40) üzerinde uygun sekilde formlandirilmis kaburga veya disler içerebilecegi gibi, tamamen pürüssüzde olabilmektedir. Motor saftindan (20) güç aktariminin daha verimli saglanmasi adina, çekis bölgeleri (21) de uygun sekilde dis veya kaburgalar içerebilmektedir. Çekis bölgeleri (21) motor saftinin (20) yüzeyinde saglanabilmektedir. Bunun yaninda, motor saftiyla (50) beraber dönebilen kasnak yapilari da çekis bölgesi (21) olarak tanimlanmaktadir. Çekis bölgeleri (21) gövdenin (10) iç kisminda saglanabilecegi gibi eger motor safti (20) gövde (10) disina uzaniyorsa burada da saglanabilir. Fakat tercih edilen yapilanma da, gövde (10) içerisinde konumlandirilmistir. Sekil 2"de stator (51) ve rotor (52) gövdenin (10) sol kismina dayanacak veya çok yakin olacak sekilde konumlandirilmistir. Burada fren (F) ise sag tarafa konumlandirilmistir. Alternatif olarak, fren sola, stator (51) ve rotor (52) saga konumlandirilabilmektedir. Sekil 2.A,da ise, stator (51), gövdenin (10) merkezine veya merkezine yakin bir konumda kalacak sekilde düzenlenmistir. Bu yapilanmanin, Sekil 2'deki yapilanmaya göre çesitli avantajli sonuçlar ortaya çikarmaktadir. Bu yapida, çekis bölgeleri (21) tercihen, statorun (51) saginda ve solunda saglanmakta ve agirlik merkezi gövdenin (10) ortasina yaklasmaktadir. Burada aktarim elemanalarinin (40) hareketi sirasinda olusan kuvvet, esit sekilde çekis motoru (1) üzerinde dagilmaktadir. Bu durum, çekis mtorunun (1) montajli oldugu yüzey (Y) üzerinde çok daha stabil kalmasini, montaj unsurlarinin ve çekis motorunu (1) daha dayanikli hale getirmektedir. Bu tarz bir yapilanma özellikle yekpare ve dengeli saglanmis bir gövde (10) ile birlestiginde, çekis motorunu diger döküm gövdeli motorlara göre çok daha dengeli hale getirmektedir. Sekil 2.5 ve 2.C'de üst paragrafta açiklanan stator (51) ve rotor (52) konumlandirmalari, aktarim elemanlari (40) ile gösterilmistir. Sekil 2.A'da gösterilen yapilanmanin bir diger faydasi ise, gövdenin iki ucuna çok rahat bir sekilde bagimsiz fren (F) mekanizmalarinin yerlestiriebilmesine olanak saglamasidir. Buna göre, çift tarafli bir fren (F) yapisi çok daha güvenli olmasinin yaninda, tek tarafta frenli yapilara nazaran, daha küçük çapta ve kisa motor saftlarinin kullanilmasina olanak saglamaktadir. Sekil 1.H-13'e atfen; gövde (10) üzerinde aktarim elemanlarinin (40) motor saftindan (20) tahrik almak üzere gövdeye (10) giris çikisina olanak saglayan aktarim açikliklari (15) formlandirilmistir. Sekil 1.H ve 3'te görülebilecegi üzere her bir gövde parçasi dört adet aktarim açikligi (15) içermektedir. Aktarim açikliklari (15) sayisi, eger ikiden fazla çekis bölgesi (21) ve buna uygun aktarim elemani (40) sayisi arttikça artabilir. En temel sartlarda, her bir aktarim elemani (40) için her iki gövde parçasindan (11) boyuna dogru uzanan bir aktarim açikligi yeterli olacaktir. Aktarim açikligi (15) tek bir gövde parçasi (11) üzerinde saglanmissa, her bir aktarim elemani (40) için biri bir gövde parçasinda (11), diger, karsi gövde parçasinda (11) saglanmis iki adet olarak formlandirilmalidir. Yani iki adet çekis bölgesi (21) aktarim elemani (40) dört aktarim açikligi (15) yeterli olacaktir. Sekil 1.H-3'te her bir gövde parçasinda (11) dört adet aktarim açikliginin (15) bulunma sebebi, aktarim elemanlarinin farkli sekilde yönlendirildigi asansör tesisatlarina uyum gösterme kabiliyetini çekis motoruna (1) kazandirmaktadir. Örnegin, Sekil Gidaki gibi düzenlenmis bir asansör tertibatinda, aktarim elemani (40) karsilikli aktarim açikliklarindan (15) gövdeye giris çikis saylayabilecekken, Sekil 6.C'daki gibi bir düzenlemede, birbirine çapraz saglanmis aktarim açiklari (15) kullanilacaktir. Sekil 3-3.C'ye atfen; bu yapida görülebilecegi üzere gövde (10) sekizgen bir prizma seklinde saglanmis olup, prizmanin taban ve tepe kismi kapaklarla (30) kapatilmistir. Kapaklarin (30) birisinin üzerinde bir fren (F) konumlandirilmistir. Sekil 3.A ve 3.8, söz konusu yapilanmanin iç yapisi daha net gösterilmektedir. Stator (51) prizmatik bir sekizgen seklinde saglanmis, ortasinda rotor (52) gerekli açiklik saglanmstir. Stator (51) üzerinde yuvalara bobin sarimlari (511) yerlestirilmistir. Prizmatik sekizgenin dis yüzeyi, stator dis yüzeyini (512) karsilamaktadir. Bu yüzeylere uygun sekilde oturacak temas yüzeyleri (131) büküm kisimlari (111) ile gövde parçalari (11) üzerinde saglanmistir. Sekil &Cide görülebilecegi üzere, bütün temas yüzeyleri (131) stator dis yüzeylerine (512) temas etmek zorunda olmamakla beraber, bu yapida uygun sonucun alinmasi için karsilikli dört yüzeyde temas saglanmistir. Açiklanan bu yapilarda, elektrik motoru (50), senkron motor olarak seçilmistir. Sekil 3.C'ye atfen, rotor (52) dis yüzeyinde belirli aralikla magnetler (521) konumlandirilmistir. Magnetlerle (521) ile stator (51) iç yüzeyinde milimetre mertebesinde bir mesafe birakilmis, bu mesafe motor saftinin (50) kapaklar (30) üzerindeki rulmanlarla (31) araciligiyla merkezlenmesi ile saglanmistir. Sekil 1.H'ye atfen; montaj uzantilarinin (12) üzerinde irtibatlanmasiinin uygun yüzeye (Y) saglanmasi adina çesitli montaj yuvalari (121) formlandirilmistir. Montaj yuvalari (121) irtibatlanan baglanti elemanlari (122) çekis motorunu uygun bir noktaya sabitleyecegi gibi, ilgili montaj yuvalarina irtibatlanacak bazi ara baglanti parçalari (123) farkli yüzeylere (Y) irtibati kolaylastirabilmektedir. Sekil 5'te görüldügü gibi bir dikey yüzeye (Y), örnegin bir duvara, ilgili çekis motoru (1) irtibatlanabilmektedir. Bu baglanti, montaj uzantisi (12) Üzerine irtibatlanmis bir baglanti parçasi (123) ile saglanmakta ve bu baglanti parçasinin (123) detayi Sekil 5.A ve 5.B üzerinde gösterilmektedir. Burada baglanti parçasi (123) birincil ve ikincil baglanti parçasi (1231, 1232) olmak üzere "L" kesitli iki kisimdan olusmakta ve bu parçalarin yatay uzantilari üst üste binerek ters Tr seklinde yapiyi olusturmaktadir. Birincil baglanti parçasi (1231) dikey uzantisi üzerinde , baglanti parçasinin (123) montaj uzantisina (12) irtibatlanmasi için montaj uzantisi yuvasi (12311), ikincil baglanti parçasi (1232) dikey uzantisi üzerinde ise dikey yüzeye (Y) irtibatin saglanmasi adina yüzey yuvasi (12321) formlandirilmistir. Birincil ve ikincil baglanti parçasi (1231, 1232) yatay uzantilari üzerinde saglanmis, birincil ve ikincil ayari unsuruyla birbirlerine irtibatlandirilabilmektedir. Birincil ve ikincil ayari yuvalarinin ayarlanmasina olanak saglamaktadir. Bunun yaninda, birincil ve ikincil baglanti parçasi saglanmistir. Ayrica, tek birincil baglanti parçasi (1231) gövdeyi (10) bir zemine irtibatlandirmak üzere tek basina da kullanilabilmektedir. Birincil baglanti parçasinin (1231) üzerinde saglanmis vida yuvasina (12313) bir vidali vibrasyon emici izolasyon elemani irtibatlandirmak suretiyle zeminle irtibat saglanabilmektedir. Böyle bir yapi, örnegin Sekil 6.Aidaki gibi bir tesisatta kullanilabilir. Birincil ve ikincil baglanti parçasi (1231, 1232) dikey yüzeylere irtibati saglamaya yardimci oldugu gibi, asansör tesisatinin karsi agirliginin (KA) baglanacagi sabit bir yüzeyde (S) olusturmaktadir. Bulus konusu, çekis motorunun (1) üretim yöntemi ise asagida açiklanmistir. En temel halde yöntem, aktarim açikligi (15) benzeri açikliklarin saglandigi bir plakanin gövde parçasinin (11) tasiyici kismini (13) olusturacak sekilde formlandirilmasi ve ardindan tasiyici kismin (13) bittigi noktadan büküm saglanarak montaj uzantisinin (12) olusturulmasi, dis yüzeyinin bir kismi tasiyici kismin (13) iç yüzeyine en azindan bir miktar temas edecek sekilde bir statorun (51) ve rotorun (52) yerlestirilmesi, bir diger gövde parçasinin (11) ise statoru saracak sekilde ilk gövde parçasinin (11) üzerine yerlestirilmesi ve ardindan gövde parçalarinin birbirlerine irtibatlanmasi adimlarini içermektedir. Burada tasiyici kisim (13) ve montaj uzantisi (12) pres mekanizmalariyla elde edilebilecegi gibi, büküm makinalariyla özellikle akbant büküm makinalariyla da elde edilebilmektedir. Tercih edilen bir üretim yönteminde, öncelikle büküm islemine uygun bir materyalden plaka üzerinde aktarim açikliklari (15), tercihen lazer kesimle, olusturulur. Ardindan, plaka bükün makinesinde prizmatik yarim bir çokgen, tercihen altigen veya sekizgen, olusturlacak sekilde bükülür ve böylece tasiyici kisim (13) olusturulur. Prizmatik yarim çokgen formu olustugunda, önceki bükümlere nazaran ters bir yönelimde, tercihen bükümün bittigi yüzeyle 90° açi yapacak sekilde , bir büküm saglanarak montaj uzantisi (12) olusturulur. Montaj uzantisina (13) benzer sekilde plakanin karsi kenarinda, bir merkezleme uzantisi (14) saglanabilir. Böylece ilk gövde parçasi olusturulmus olur. Ikinci gövde parçasida, montaj uzantisi (12) ve varsa merkezleme uzantisi (14), gövde parçalari (11) birbirlerine yerlestirildiklerinde yüzey yüzeye oturacak sekilde bir açiyla bükülerek olusturulur. Gövdenin (10) çokgen formuyla es formda bir prizma geometride bir statora (51) haiz elektrik motoru (50) ilk gövde parçasinin (11) stator dis yüzeyinin (521) en azindan bir kismi temas edecek sekilde yerlestirilir ve ikinci gövde parçasi (11), montaj uzantilari ve varsa merkezleme uzantisi (14), ilk gövde parçasinin (11), sirasiyla montaj uzantisi (12) ve varsa merkezleme uzantisina (14) yüzey yüzeye temas edecek sekilde konumlandirilir ve ardindan birinci ve ikinci gövde parçalari (11) birbirlerine sabitlenecek sekilde baglantilandirilir. Tercihen, elektrik motoru (50) birinci gövde parçasinin içine, Sekil 2.A ve 2.C'deki konumlanmayi saglayacak sekilde yerlestirilmektedir. Çokgen prizmatik gövdenin (10) tabanina tavanina merkezinde bir rulman (31) olan kapaklar kapatilir. Elektrik motorunun (50) motor safti (20) bahsedilen rulmanlara (31) merkezlenir. Kapaklarin (30) birinin veya her ikisinin üzerine fren/ler (F) irtibatlandirilir. Son olarak, ihtiyaç varsa, montaj uzantisi (12) ve merkezleme uzantisi (14) üzerinde gerekli bosaltmalar (örnegin montaj yuvalari(121)) saglanir. Ilgili bosaltmalar aktarim açikliklari (15) birlikte sürecin basinda da saglanabilmektedir. Yukarida açiklanan asansör çekis motorunun (1) kullanildigi bir asansör tesisati en temel halinde; bir asansör kuyusunda (K) düzenlenmis olup; uygun bir yüzeye (Y) montaj uzantisi (12) araciligiyla irtibatlandirilmis istem 1-17'den herhangi birine uygun bir asansör çekis motoru (1); her iki ucu bir sabit yüzeye (S) baglanmis ve asansör çekis motorunun motor saftindan tahrik alan bir aktarim elemani; en az bir kilavuz ray ve bahsedilen aktarim elemani ile iliskilendirilmis asansör kabini ve karsi agirlik içermektedir. Asansör tesisati, büyük ölçüde dogrusal sekilde uzanan, genellikle dört duvarli ve dikdörtgen kesitli saglanmis bir asanör kuyusu (K) içerisinde kurulmustur. Sekil 6-6.C arasinda farkli kurulum metotlari gösterilmistir. Asansör kabini (A) genellikle bir çift kilavuz ray (KR) arasinda saglanmakta ve bu kilavuz rayin (KR) yöneliminde hareket etmektedir. Tesisat ayrica, karsi agirligin (KA) hareketi içinde bir karsi agirlik rayi (61) ve bu ray üzerinde hareket eden bir karsi agirlik kizagi (60) içermektedir. Aktarim elemani (40) asansör kabinin (A) ile karsi agirlik (KA) arasinda iliskilendirilerek tesisat içinde uzanmaktadir. Bu iliskilendirme çesitli makaralar (70) araciligiyla saglanmakta ve makaralar (70) aktarim elemaninin (40) yönünü degistirmektedir. Burada çekis motoru (1) aktarim elemanini (40) tahrik etmek suretiyle karsi agirligi (KA) asansör kabinini (A) birbirlerine göre ters yönlerde hareket ettirmektedir. Sekil 6'da aktarim elemani (40) bir sabit yüzeyden (S) karsi agirligin (KA) irtibatli oldugu makaraya (70) uzanmakta ve burada yön degistirmek suretiyle çekis motoruna (1) varmaktadir. Çekis motorundan (1) geçen aktarim elemani (40) asansör kabini (A) tabaninda saglanan makaralardan geçip tekrar yön degistirerek, kuyunun (K) diger tarafindaki bir baska sabit yüzeye (S) irtibatlanmaktadir. Sekil BAda, asansör çekis motoru (1), motor odasi olarakta bilinen tavan odasina (T) konumlandirilmistir. Aktarim elemanin (40) izledigi yol ve karsi agirligi (KA) asansör kabinini (A) yöntemi Sekil 6'da verilen tesisatla aynidir. Benzer sekilde asansör çekis motoru, kuyunun (K) tabanina da konumlandirilabilmektedir. Sekil 6.B'de aktarim elemani (40) bir sabit yüzeyden (8) karsi agirligin (KA) irtibatli oldugu makaraya (70) uzanmakta ve burada yön degistirmek suretiyle çekis motoruna (1) varmaktadir. Çekis motorundan (1) önce bir makarayla 90° yön degistiren aktarim elemani (40), çekis motorundan (1) sonra bir baska makarayla (70) tekrar 90° yön degistirererek asansör kabini (A) tabaninda saglanan makaralardan (70) geçip tekrar yön degistirerek, kuyunun (K) diger tarafindaki bir baska sabit yüzeye (S) irtibatlanmaktadir. Sekil &Cide aktarim elemani (40) direkt olarak karsi agirliga (KA) irtibatlandirilmistir. Aktarim elemani (40) karsi agirliktan (KA) bir makaraya (70) uzanarak 90° yön degistirmekte ve burada çekis motoruna (1) girerek tekrar 90° yön degistirmekte ve direkt olarak asansör kabinine (A) irtibatlanmaktadir.10 Sekil 4 ve 4.A'da çekis motorunu (1) direkt olarak, kilavuz raya (KR) irtibatlandirilmistir. Daha önce açiklanan montaj uzantisi (12), kilavuz rayla paralel uzanacak sekilde saglanmistir. Böylece , montaj uzantisinin (12) yüzeyi ile kilavuz rayi (KR) yüzeyi direkt olarak birbirlerine oturmaktadir. Burada baglanti, tercihen gövde (10) ile kilavuz rayi (KR) merkezleri ayni eksen üzerinde kalacak sekilde saglanmistir. Bu da çekis motorunun (1) dengesi çok daha iyi sekilde saglanmaktadir. Montaj uzantisi (12) üzerindeki montaj yuvalarina (121) yerlestirilen baglanti elemani (122) ile çekis motoru (1) kilavuz ray (KR) üzerine sabitlenmektedir. Bu yapida, stator (51) ve rotorun (52), Sekil 2.Cide gösterilen sekilde konumlandirilmasiyla, yani statorun (51) gövde (10) merkezine veya merkezine çok yakin olacak sekilde düzenlenmesiyle, çekis motorunun (1) kilavuz ray (KR) üzerindeki dengesi hatiri sayilir sekilde artmaktadir. Burada çekis bölgelerinin (21) statordan (51) es miktarda uzaklikta ve statorun saginda ve solunda olacak sekilde düzenlenmesi çekis motoru (1) dengesini olumlu sekilde etkileyecektir. Bulusun koruma kapsami ekte verilen istemlerde belirtilmis olup kesinlikle bu detayli anlatimda örnekleme amaciyla anlatilanlarla sinirli tutulamaz. Zira teknikte uzman bir kisinin, bulusun ana temasindan ayrilmadan yukarida anlatilanlar isiginda benzer yapilanmalar ortaya koyabilecegi açiktir. TR TR TR