TARIFNAME BIR KUSAKÜSTÜ GÜÇLENDIRME KORDU Teknik Alan Bu bulus, motorlu araçlarda kullanilan araç lastiklerinde sirt (tread) ve kusak (belt) paketi arasinda yer alan kusak üstü güçlendirme katmanini olusturan, lastigin yüksek hiz performansini iyilestiren bir kusak üstü güçlendirme kordu ile Önceki Teknik Günümüzde kullanilan radyal binek araç lastiklerinde yer alan kusak paketlerinde en az iki adet çapraz kusak katmani ve kusak üzerinde çevresel yönde, spiral olarak sarilmis bir tekstil kusak üstü güçlendirme katmani bulunmaktadir. Çelik kordlarin bulundugu çapraz kusak katmanlari lastik performansi için gerekli olan yanal ve çevresel rijiditeyi saglamaktadir. Kusak üstü katmaninin görevi, yüksek hizda meydana gelen santrifüj kuvvetin lastik çapinda meydana getirdigi büyümeyi (tire growth) ve bu büyümenin yaninda kusak katmanlari arasindaki pantografik hareketleri azaltarak, kusak kenari ayrilmalarini (belt edge separation) önlemek ve bu sayede lastik performansini iyilestirmektir. Kusak üstü katmaninin, lastik performansini iyilestirmesini saglayan, dinamik sartlar altinda onun kusak paketi üzerine uyguladigi radyal baskidir (restraining force). Bu baskinin etkili olmasini saglayan iki önemli özellik; tekstil kordlarin servis sicakligindaki modulus ve termal kisalma kuvvetidir (thermal shrinkforce). Mevcut kusak üstü katmani uygulamalarinda kullanilan güçlendirici türlerine örnek olarak naylon ve aramid/naylon hibrid kordlar verilebilir. 9081.80 Naylon 6.6 güçlendirici kord uygulamasinda naylon 6.6,dan mamül kord, lastigin kord konstrüksiyonlarinda, tek veya iki katman olarak çelik kusak paketi üzerine ekvatoral düzlemle 0-5° arasinda açi yapacak sekilde, tek kord veya birbirine paralel birden fazla korddan meydana gelen serit halinde tüm kusak enini örtecek sekilde sarilmaktadir. Naylon 6.6 kullanildiginda, yüksek hizlarda, artan sicaklikta kord modulusu düserken, termal kisalma kuvveti (thermal shrink force) artmakta ve modulus düsüsünden dogan farki kapatabilmektedir. Ayrica, naylon 6.6,nin yorulma direncinin (fatigue resistance) yüksek ve kauçuk malzeme ile (rubber) yapisma özelliginin çok iyi olmasi, bu polimerin çok yaygin olarak kusak üstü güçlendirme katmani olarak tercih edilmesini saglamaktadir. Yüksek hiz lastiklerinde, naylon 6.6, simetrik 940x2 konstrüksiyonunda kullanildiginda, katman sayisini ikinin üzerine çikarmamak için, kord sikligi (epdm, 10 cm,deki kord adedi) arttirilmaktadir. Bu siklik bazi durumlarda 160 epdm degerine kadar arttirilmaktadir. Bu durumda kordlar arasindaki mesafe (rivet area) azalmakta, bu nedenle kordlar arasina kauçuk girisi (rubber penetration) güçlesmektedir. Diger bir seçenek olarak yüksek hiz lastiklerinde söz konusu naylon 6.6, simetrik 1400x2 konstrüksiyonununda kullanildiginda, kord kalinligina bagli olarak toplam katman kalinligi artmakta, kalinligin artisi lastik agirliginin artmasina neden olmaktadir. Ayni zamanda, artan kauçuk miktarina bagli olarak, lastigin yuvarlanma direnci (rolling resistance) de artmaktadir. Artan lastik agirligi ve artan yuvarlanma direnci ise daha fazla yakit israfina sebep olmaktadir Mevcut kusak üstü katmani uygulamalarinda kullanilan güçlendirici türlerinden olan poliester yüksek modulusu nedeniyle, özellikle farkli konstrüksiyonlarda, kusak üstü güçlendirme katmanini olusturmak için kullanilabilmektedir. Özellikle polietilen tereftalat (PET) farkli konstrüksiyonlarda yüksek modulusu nedeniyle tercih edilebilmektedir. Ancak, yüksek sicaklikta PET`in modulusu önemli ölçüde 9081.80 düserken, termal degradasyon nedeni ile kordun kauçuga yapismasi da azalmaktadir. Ayrica PET`in bükülme (bending) ve kompresyon altinda yorulma direnci, naylon 6.6,ya göre çok daha zayiftir. Mevcut teknikte kullanilan diger bir kusak üstü güçlendiricisi hibrit kordlar ise tek katman olarak kullanilabilmesi, kordlar arasindaki mesafenin genis tutulabilmesi ve kusak üstü güçlendirme katmanindaki toplam kauçuk miktarini azaltmasi bakimlarindan yüksek hiz lastiklerinde kullanilmaktadir. Bunun disinda baslangiç modulusunun düsüklügü nedeniyle proses kolayligina sahip olmakta ve proses sonrasi modulusunun yüksekligi nedeniyle de lastigin yüksek hiz performansini iyilestirmektedir. Fakat aramid/naylon hibrit kordlari, naylon 6.6 ve poliester ipliklere göre daha pahali bir malzemedir. Mevcut teknikte kullanilan kusak üstü güçlendirme uygulamalarinin avantajlari ve dezavantajlari yukarida açiklanmaktadir. Bu uygulamalarda lastikte daha az kauçuk kullanimini saglayarak yakit sarfiyatini azaltacak ve ayni zamanda lastigin yüksek hiz dayanikliligini arttiracak naylon 6.6 asimetrik kord konstrüksiyonlarindan bahsedilmemistir. Diger bir ifade ile l400x2 ile 940x2 simetrik kord konstrüksiyonlari arasindaki ve bu konstrüksiyon araliginin karsilik geldigi dogrusal yogunluk degerleri arasindaki boslugu kapatacak bir naylon 6.6 kord konstrüksiyonundan bahsedilmemistir. Bulusun Kisa Açiklamasi Bulusun bir amaci, mevcut teknikte kullanilmakta olan simetrik kord konstrüksiyonlarinin yarattigi dogrusal yogunluk degerleri arasinda yer alan bir dogrusal yogunluga sahip asimetrik kordun kullanimiyla bir güçlendirme kordunun eldesidir. 9081.80 Bulusun bir diger amaci, mevcut teknikte kullanilmakta olan 1400x2 ve 940x2 simetrik kord konstrüksiyonlarinda kullanilan 1400 dtex ve 940 dtex ipliklerin beraber kullanilmasiyla l400+940 konstrüksiyonunda asimetrik kord olusturulmasiyla, 1400x2 ve 940x2 konstrüksiyonundaki kordlarda karsilasilan dezavantajlarin ekarte edildigi bir kusak üstü güçlendirme kordu eldesidir. Bulusun bir diger amaci, önceden belirlenmis limitler içerisinde kauçuk kullanimiyla lastigin yakit sarfiyatini azaltan bir kusak üstü güçlendirme kordu eldesidir. Bulusun bir diger amaci, kordlar arasi mesafeyi azaltmadan kordlar arasi kauçuk penetrasyonunu saglayan, lastik dayanikliligini arttiran bir kusak üstü güçlendirme kordu gerçeklestirmektir. Bulusun amaci, lastiklerin sirt ve kusak paketi (belt package) arasina sarilan, özellikle radyal binek araç lastikleri için optimal özelliklere sahip bir kusak üstü güçlendirme kordu gerçeklestirmektir. Bulusun Ayrintili Açiklamasi Bu bulusun amacina ulasmak için gerçeklestirilen bir kusak üstü güçlendirme kordu, ekli sekillerde gösterilmis olup bu sekiller; Sekil 1. Farkli konstrüksiyonlardaki kordlarin görünümleridir (la. Sekil 2. Farkli konstrüksiyonlardaki kordlarin yük-çekme gerinim davranislarinin tablo üzerinde görünümleridir (Za. l400+940 dtex, 2b. Sekil 3. Farkli konstrüksiyonlardaki kordlarin kordlarin kalinlik ve kordlar 940x2 dtex) 9081.80 Sekil 4. Ipliklerin ön büküm yönlerinin görünümüdür (4a. S büküm yönlü kord 4b. Z büküm yönlü kord) Bulusu anlatirken tarifname içerisinde kullanilan bazi terimlerin tanimlarini asagida bulabilirsiniz. Kusak üstü güçlendirme katmani, kusak paketinin üst katmani ile sirt arasinda yer alan bir güçlendirici katmandir. Bu bulustaki, kusak üstü güçlendirici katmani uygulamalarinda kullanilan güçlendiricilerin lastik perforinansi üzerindeki etkileri optimize edilmistir. endüstrisinde en fazla kullanilan poliester türüdür, yüksek modulus nedeniyle tercih edilmektedir. etmektedir. En çok bilinen ve kullanilan 3 temel molekül bilesimi naylon 6, naylon 6.6 ve naylon 4.6,dir. ifade ile dogrusal yogunlugunun (linear density) bir birimidir. 10,000 metre uzunlugundaki bir ipligin gram olarak agirligini ifade etmektedir. karkasin üzerinde yer alan, birbirine paralel çelik kordlardan meydana gelen ve ekvatoral düzlemle dar aci yaparak rijit bir çember paketi olusturan yapidir. geçen düzlemdir. 9081.80 seviyesi metre basina tur sayisi ile ifade edilmekte ve "tpm" ile gösterilmektedir. tersi yöndedir. Kord bükümü, ayni yönde ön bükülmüs ipliklerin birlestirilerek ters yönde tekrar bükümüne denir. Bulus konusu kusak üstü güçlendirme kordu (1) ve bunun olusturdugu kusak üstü güçlendirme katmani, pnömatik radyal araç lastiginde sirtla kusak paketi arasinda yer almakta ve kusak paketi üzerine ekvatoral düzlemle 0 ila 5° arasinda açi yapacak sekilde tek kord veya birbirine paralel birden fazla korddan meydana gelen seritler halinde sarilmaktadir. Söz konusu kord konstrüksiyonu asimetrik olup iki farkli dogrusal yogunluk degerlerine sahip iplikler içermektedir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda ipliklerden birinin dogrusal yogunluk 1000 dtex araliginda iken bu yogunluklardaki ipliklerin sarilmasiyla elde edilen kordun dogrusal yogunluk degeri 2150-2500 dtex araligindadir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda ipliklerden birinin dogrusal yogunluk elde edilen kordun konstrüksiyonu 1400dtex+940dtexitir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda, asimetrik kordu olusturan iplikler alifatik poliamid polimerlerden mamüldür. Bulusun tercih edilen baska bir uygulamasinda, 1400 dtex degerinde dogrusal yogunluga sahip alifatik poliamit iplik ile 940 dtex dogrusal yogunluga sahip 9081.80 alifatik poliamit iplik birlikte sarilarak elde edilen kord 1400+94O konstrüksiyonundadir. Bulusun tercih edilen uygulamasi, 1400 dtex degerinde dogrusal yogunluga sahip alifatik poliamit iplik ile 940 dtex dogrusal yogunluga sahip alifatik poliamit ipligin birlikte sarilmasiyla elde edilen 1400+940 konstrüksiyonundaki kord ile elde edilen bir güçlendirme kordudur. Bulus konusu asimetrik kordun olusturdugu kusak üstü güçlendirme katmani, yan yana birden fazla kere kesintisiz (continuous) seridin kusak paketi üzerine spiral olarak sarilmasi ile meydana gelmektedir. Bulus konusu kusak üstü güçlendirme katmanini olusturan asimetrik kord, poliamitten mamül iplikten elde edilmektedir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda, bielastik özellikleri ve yüksek erime sicakligi nedeniyle naylon 6.6 kullanilmaktadir. Yüksek hiz lastiklerinde istenen optimal performans degerleri naylon 6.6 kusak üstü güçlendirme kordu kullanildiginda kolayca elde edilebilmektedir. Bulusun farkli uygulamalarinda, kordu olusturan iplikler naylon 6.6,dan veya naylon 6 polimerlerinden elde edilebilmektedir. Kordu olusturan ipliklerin hepsi naylon 6.6 veya naylon 6 olabilmektedir. Kordu olusturan ipliklerden biri naylon 6.6 iken digeri naylon 6 olabilmektedir. Diger bir uygulamada ise asimetrik kord olusturmakta kullanilan en az bir iplik, naylon 6.6 ve naylon 6 polimerlerinin karisimindan (polymer blend) meydana gelmektedir. Bulus konusu asimetrik kordu olusturan naylon 6.6 veya naylon 6 ipliklerin agirlikça en az %90& bu iplik için tercih edilen alifatik poliamit polimer malzemeden olusmaktadir. Söz konusu bulusta, iki farkli dogrusal yogunluktaki ipligin birlikte sarilmasiyla asimetrik konstrüksiyonda elde edilen kordun kusak üstü güçlendiricilerde kullanilmasi, dogrusal yogunluklari ayni olan ipliklerin olusturduklari iki katli 9081.80 simetrik kordlarin kullanildiklari kusak üstü güçlendiricilerde karsilasilan olumsuzluklarin engellenmesini saglamaktadir. Örnegin; kusak üstü güçlendiricilerde 1400x2 konstrüksiyonunda, kord kalinliginin yüksek olmasi nedeniyle kusak üstünde fazla miktarda kauçuk kullanilmakta, bu da lastigin yuvarlanma direncini ve buna bagli olarak lastigin yakit sarfiyatini arttirmaktadir. 940x2 konstürksiyona sahip kordlarin kullaniminda ise daha yüksek kord sikligigerektirdiginden, kordlar arasi mesafe azalmakta, bu da kordlar arasina kauçuk penetrasyonunu önlemekte ve lastigin dayanikliligini azaltmaktadir. Bahsi geçen bu iki konstrüksiyonun sagladiklari dogrusal yogunluk degerlerinin arasinda bir dogrusal yogunluk degerine sahip bir kordun üretimi ise teknigin bilinen durumu dahilinde bulunmamaktadir. Söz konusu bulus, teknigin bilinen durumunda görülen bu problemlere, kusak üstü güçlendirme kordlarinin, 1400 dtex ve 940 dtex degerlerinde dogrusal yogunluga sahip iki ipligin beraber yogunlukta asimetrik kord eldesi ile çözüm getirmektedir. 1400 dtex+940 dtex konstrüksiyon kullaniminda dinamik sartlar altinda lastigin yorulma direnci yük-çekme gerinim (load-elongation) davranislari Sekil-2 de gösterilmektedir. bulus konusu kusak üstü güçlendirme kordu, toplam nominal kalinlik degerleri dogrusal yogunluklari arasindaki boslugu doldurmaktadir. Bulus konusu kusak üstü güçlendirme kordu asimetrik yapida olmakla beraber herhangi bir mukavemet (tenacity) kaybina yol açmamaktadir. Ayni yönde ön bükümlü iki veya daha fazla sayidaki ipligin birlestirilerek, ters yönde bükülmesi ile kord elde edilir. Ipliklerin büküm yönü S ve Z harfleri ile ifade edilmektedir. Iplik S yönünde büküldügünde, iplik dikey tutuldugunda ipligin büküm egimi S harfinin orta kismina paralellik gösterir. Iplik Z yönünde büküldügünde, iplik büküm yönü Z harfinin orta kismina dogru paralellik gösterir. 9081.80 Asimetrik kordu olusturan ipliklerin ön büküm yönleri aynidir (Z veya S) ve aksi yöndeki (Z veya S) kord büküm seviyesine esittir. Bulusun bir uygulamasinda, poliamit ipliklerin Z veya S yönündeki ön büküm seviyelerinin olusturduklari kordun S veya Z yönündeki büküm seviyesine esit olmaktadir. Büküm seviyesi metre basina büküm/tur sayisi ile ifade edilmektedir ve "tpm" ile gösterilmektedir. Ön hükümlü ipliklerin beraber bükülmesi ile katli bükümlü kord elde edilmektedir. Bu iki ön hükümlü ipligin farkli dogrusal yogunlukta olmasi ve beraber bükülmesi ile elde edilen katli bükümlü asimetrik kordun kusak üstünde kullanilmasiyla kusak üstü güçlendirme katmani elde edilmektedir. Asimetrik yapidaki kusak üstü güçlendirme kordunun büküm seviyesi 150 tpm ile 400 tpm arasinda degisebilmektedir. 400 tpm degeri üzerindeki büküm seviyelerinde kordun modulusu (uzama direnci) düsük olup, kusak paketi üzerinde santrifüj kuvvete karsi yeterli direnci saglayamamaktadir. 150 tpm degeri altindaki büküm seviyelerinde ise kordun yorulma direnci yeterli seviyede olmamakta ve dinamik sartlar altinda kord kopmalarina neden olmaktadir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda kusak üstü güçlendirme kordu asimetrik kord yapisinda olmakta ve yukarida bahsedilen olumsuzluklari önlemektedir. Bulusun tercih edilen uygulamasinda, asimetrik korddaki 1300-1500 dtex araliginda dogrusal yogunluga sahip poliamit iplik ile 850-1000 dtex araliginda dogrusal yogunluga sahip poliamit ipligin büküm seviyeleri arasindaki fark en fazla %20 degerindedir. Kordu olusturan ipliklerin büküm seviyelerinin bu farkin üzerinde bir degerde olmasi, kordun uzama direncinin azalmasina neden olacaktir. Ayni zamanda, bu farkin %20lnin üzerinde olmasi kordlarda büküm asimetrisinin artmasina ve kord çapinda büyüme meydana gelmesine neden olacak, bu da daha fazla kauçuk kullanimi gerektireceginden yuvarlanma direncini arttiracaktir. 9081.80 Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda, asimetrik korddaki ipliklerin kendi aralarinda ve bu ipliklerle kord arasindaki büküm seviyeleri arasindaki fark en fazla %20 degerindedir. 9081.80 TARIFNAME BIR KUSAKÜSTÜ GÜÇLENDIRME KORDU Teknik Alan Bu bulus, motorlu araçlarda kullanilan araç lastiklerinde sirt (tread) ve kusak (belt) paketi arasinda yer alan kusak üstü güçlendirme katmanini olusturan, lastigin yüksek hiz performansini iyilestiren bir kusak üstü güçlendirme kordu ile Önceki Teknik Günümüzde kullanilan radyal binek araç lastiklerinde yer alan kusak paketlerinde en az iki adet çapraz kusak katmani ve kusak üzerinde çevresel yönde, spiral olarak sarilmis bir tekstil kusak üstü güçlendirme katmani bulunmaktadir. Çelik kordlarin bulundugu çapraz kusak katmanlari lastik performansi için gerekli olan yanal ve çevresel rijiditeyi saglamaktadir. Kusak üstü katmaninin görevi, yüksek hizda meydana gelen santrifüj kuvvetin lastik çapinda meydana getirdigi büyümeyi (tire growth) ve bu büyümenin yaninda kusak katmanlari arasindaki pantografik hareketleri azaltarak, kusak kenari ayrilmalarini (belt edge separation) önlemek ve bu sayede lastik performansini iyilestirmektir. Kusak üstü katmaninin, lastik performansini iyilestirmesini saglayan, dinamik sartlar altinda onun kusak paketi üzerine uyguladigi radyal baskidir (restraining force). Bu baskinin etkili olmasini saglayan iki önemli özellik; tekstil kordlarin servis sicakligindaki modulus ve termal kisalma kuvvetidir (thermal shrinkforce). Mevcut kusak üstü katmani uygulamalarinda kullanilan güçlendirici türlerine örnek olarak naylon ve aramid/naylon hibrid kordlar verilebilir. 9081.80 Naylon 6.6 güçlendirici kord uygulamasinda naylon 6.6,dan mamül kord, lastigin kord konstrüksiyonlarinda, tek veya iki katman olarak çelik kusak paketi üzerine ekvatoral düzlemle 0-50 arasinda açi yapacak sekilde, tek kord veya birbirine paralel birden fazla korddan meydana gelen serit halinde tüm kusak enini örtecek sekilde sarilmaktadir. Naylon 6.6 kullanildiginda, yüksek hizlarda, artan sicaklikta kord modulusu düserken, termal kisalma kuvveti (thermal shrink force) artmakta ve modulus düsüsünden dogan farki kapatabilmektedir. Ayrica, naylon 6.6"nin yorulma direncinin (fatigue resistance) yüksek ve kauçuk malzeme ile (rubber) yapisma özelliginin çok iyi olmasi, bu polimerin çok yaygin olarak kusak üstü güçlendirme katmani olarak tercih edilmesini saglamaktadir. Yüksek hiz lastiklerinde, naylon 6.6, simetrik 940x2 konstrüksiyonunda kullanildiginda, katman sayisini ikinin üzerine çikarmamak için, kord sikligi (epdm, 10 cm"deki kord adedi) arttirilmaktadir. Bu siklik bazi durumlarda 160 epdm degerine kadar arttirilmaktadir. Bu durumda kordlar arasindaki mesafe (rivet area) azalmakta, bu nedenle kordlar arasina kauçuk girisi (rubber penetration) güçlesmektedir. bilinen dokümanlardir. EP0329593 sayili doküman ayrica bindirmeli kat uygulamalari için bir asimetrik naylon ipligin açiklandigi önceki teknikten bilinmektedir. Diger bir seçenek olarak yüksek hiz lastiklerinde söz konusu naylon 6.6, simetrik l400x2 konstrüksiyonununda kullanildiginda, kord kalinligina bagli olarak toplam katman kalinligi artmakta, kalinligin artisi lastik agirliginin artmasina neden olmaktadir. Ayni zamanda, artan kauçuk miktarina bagli olarak, lastigin yuvarlanma direnci (rolling resistance) de artmaktadir. Artan lastik agirligi ve artan yuvarlanma direnci ise daha fazla yakit israfina sebep olmaktadir 9081.80 Mevcut kusak üstü katmani uygulamalarinda kullanilan güçlendirici türlerinden olan poliester yüksek modulusu nedeniyle, özellikle farkli konstrüksiyonlarda, kusak üstü güçlendirme katmanini olusturmak için kullanilabilmektedir. Özellikle polietilen tereftalat (PET) farkli konstrüksiyonlarda yüksek modulusu nedeniyle tercih edilebilmektedir. Ancak, yüksek sicaklikta PET`in modulusu önemli ölçüde düserken, termal degradasyon nedeni ile kordun kauçuga yapismasi da azalmaktadir. Ayrica PET`in bükülme (bending) ve kompresyon altinda yorulma direnci, naylon 6.6,ya göre çok daha zayiftir. Mevcut teknikte kullanilan diger bir kusak üstü güçlendiricisi hibrit kordlar ise tek katman olarak kullanilabilmesi, kordlar arasindaki mesafenin genis tutulabilmesi ve kusak üstü güçlendirme katmanindaki toplam kauçuk miktarini azaltmasi bakimlarindan yüksek hiz lastiklerinde kullanilmaktadir. Bunun disinda baslangiç modulusunun düsüklügü nedeniyle proses kolayligina sahip olmakta ve proses sonrasi modulusunun yüksekligi nedeniyle de lastigin yüksek hiz performansini iyilestirmektedir. Fakat aramid/naylon hibrit kordlari, naylon 6.6 ve poliester ipliklere göre daha pahali bir malzemedir. Mevcut teknikte kullanilan kusak üstü güçlendirme uygulamalarinin avantajlari ve dezavantajlari yukarida açiklanmaktadir. Bu uygulamalarda lastikte daha az kauçuk kullanimini saglayarak yakit sarfiyatini azaltacak ve ayni zamanda lastigin yüksek hiz dayanikliligini arttiracak naylon 6.6 asimetrik kord konstrüksiyonlarindan bahsedilmemistir. Diger bir ifade ile l400x2 ile 940x2 simetrik kord konstrüksiyonlari arasindaki ve bu konstrüksiyon araliginin karsilik geldigi dogrusal yogunluk degerleri arasindaki boslugu kapatacak bir naylon 6.6 kord konstrüksiyonundan bahsedilmemistir. Bulusun Kisa Açiklamasi 9081.80 Bulusun bir amaci, mevcut teknikte kullanilmakta olan simetrik kord konstrüksiyonlarinin yarattigi dogrusal yogunluk degerleri arasinda yer alan bir dogrusal yogunluga sahip asimetrik kordun kullanimiyla bir güçlendirme kordunun eldesidir. Bulusun bir diger amaci, mevcut teknikte kullanilmakta olan 1400x2 ve 940x2 simetrik kord konstrüksiyonlarinda kullanilan 1400 dtex ve 940 dtex ipliklerin beraber kullanilmasiyla l400+940 konstrüksiyonunda asimetrik kord olusturulmasiyla, 1400x2 ve 940x2 konstrüksiyonundaki kordlarda karsilasilan dezavantajlarin ekarte edildigi bir kusak üstü güçlendirme kordu eldesidir. Bulusun bir diger amaci, önceden belirlenmis limitler içerisinde kauçuk kullanimiyla lastigin yakit sarfiyatini azaltan bir kusak üstü güçlendirme kordu eldesidir. Bulusun bir diger amaci, kordlar arasi mesafeyi azaltmadan kordlar arasi kauçuk penetrasyonunu saglayan, lastik dayanikliligini arttiran bir kusak üstü güçlendirme kordu gerçeklestirmektir. Bulusun amaci, lastiklerin sirt ve kusak paketi (belt package) arasina sarilan, özellikle radyal binek araç lastikleri için optimal özelliklere sahip bir kusak üstü güçlendirme kordu gerçeklestirmektir. Bulusun Ayrintili Açiklamasi Bu bulusun amacina ulasmak için gerçeklestirilen bir kusak üstü güçlendirme kordu, ekli sekillerde gösterilmis olup bu sekiller; Sekil 1. Farkli konstrüksiyonlardaki kordlarin görünümleridir (la. 9081.80 Sekil 2. Farkli konstrüksiyonlardaki kordlarin yük-çekme gerinim davranislarinin tablo üzerinde görünümleridir (2a. 1400+940 dtex, 2b. Sekil 3. Farkli konstrüksiyonlardaki kordlarin kordlarin kalinlik ve kordlar 940x2 dtex) Sekil 4. Ipliklerin ön büküm yönlerinin görünümüdür (4a. S büküm yönlü kord 4b. Z büküm yönlü kord) Bulusu anlatirken tarifname içerisinde kullanilan bazi terimlerin tanimlarini asagida bulabilirsiniz. Kusak üstü güçlendirme katmani, kusak paketinin üst katmani ile sirt arasinda yer alan bir güçlendirici katmandir. Bu bulustaki, kusak üstü güçlendirici katmani uygulamalarinda kullanilan güçlendiricilerin lastik performansi üzerindeki etkileri optimize edilmistir. endüstrisinde en fazla kullanilan poliester türüdür, yüksek modulus nedeniyle tercih edilmektedir. etmektedir. En çok bilinen ve kullanilan 3 temel molekül bilesimi naylon 6, naylon 6.6 ve naylon 4.6,dir. ifade ile dogrusal yogunlugunun (linear density) bir birimidir. 10,000 metre uzunlugundaki bir ipligin gram olarak agirligini ifade etmektedir. 9081.80 karkasin üzerinde yer alan, birbirine paralel çelik kordlardan meydana gelen ve ekvatoral düzlemle dar aci yaparak rijit bir çember paketi olusturan yapidir. geçen düzlemdir. seviyesi metre basina tur sayisi ile ifade edilmekte ve "tpm" ile gösterilmektedir. tersi yöndedir. Kord bükümü, ayni yönde ön bükülmüs ipliklerin birlestirilerek ters yönde tekrar bükümüne denir. Bulus konusu kusak üstü güçlendirme kordu (1) ve bunun olusturdugu kusak üstü güçlendirme katmani, pnömatik radyal araç lastiginde sirtla kusak paketi arasinda yer almakta ve kusak paketi üzerine ekvatoral düzlemle 0 ila 5° arasinda açi yapacak sekilde tek kord veya birbirine paralel birden fazla korddan meydana gelen seritler halinde sarilmaktadir. Söz konusu kord konstrüksiyonu asimetrik olup iki farkli dogrusal yogunluk degerlerine sahip iplikler içermektedir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda ipliklerden birinin dogrusal yogunluk 1000 dtex araliginda iken bu yogunluklardaki ipliklerin sarilmasiyla elde edilen kordun dogrusal yogunluk degeri 2150-2500 dtex araligindadir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda ipliklerden birinin dogrusal yogunluk elde edilen kordun konstrüksiyonu 1400dtex+940dtex,tir. 9081.80 Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda, asimetrik kordu olusturan iplikler alifatik poliamid polimerlerden mamüldür. Bulusun tercih edilen baska bir uygulamasinda, 1400 dtex degerinde dogrusal yogunluga sahip alifatik poliamit iplik ile 940 dtex dogrusal yogunluga sahip alifatik poliamit iplik birlikte sarilarak elde edilen kord 1400+940 konstrüksiyonundadir. Bulusun tercih edilen uygulamasi, 1400 dtex degerinde dogrusal yogunluga sahip alifatik poliamit iplik ile 940 dtex dogrusal yogunluga sahip alifatik poliamit ipligin birlikte sarilmasiyla elde edilen l400+940 konstrüksiyonundaki kord ile elde edilen bir güçlendirme kordudur. Bulus konusu asimetrik kordun olusturdugu kusak üstü güçlendirme katmani, yan yana birden fazla kere kesintisiz (continuous) seridin kusak paketi üzerine spiral olarak sarilmasi ile meydana gelmektedir. Bulus konusu kusak üstü güçlendirme katmanini olusturan asimetrik kord, poliamitten mamül iplikten elde edilmektedir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda, bielastik özellikleri ve yüksek erime sicakligi nedeniyle naylon 6.6 kullanilmaktadir. Yüksek hiz lastiklerinde istenen optimal performans degerleri naylon 6.6 kusak üstü güçlendirme kordu kullanildiginda kolayca elde edilebilmektedir. Bulusun farkli uygulamalarinda, kordu olusturan iplikler naylon 6.6,dan veya naylon 6 polimerlerinden elde edilebilmektedir. Kordu olusturan ipliklerin hepsi naylon 6.6 veya naylon 6 olabilmektedir. Kordu olusturan ipliklerden biri naylon 6.6 iken digeri naylon 6 olabilmektedir. Diger bir uygulamada ise asimetrik kord olusturmakta kullanilan en az bir iplik, naylon 6.6 ve naylon 6 polimerlerinin karisimindan (polymer blend) meydana gelmektedir. Bulus konusu asimetrik 9081.80 kordu olusturan naylon 6.6 veya naylon 6 ipliklerin agirlikça en az %903 bu iplik için tercih edilen alifatik poliamit polimer malzemeden olusmaktadir. Söz konusu bulusta, iki farkli dogrusal yogunluktaki ipligin birlikte sarilmasiyla asimetrik konstrüksiyonda elde edilen kordun kusak üstü güçlendiricilerde kullanilmasi, dogrusal yogunluklari ayni olan ipliklerin olusturduklari iki katli simetrik kordlarin kullanildiklari kusak üstü güçlendiricilerde karsilasilan olumsuzluklarin engellenmesini saglamaktadir. Örnegin; kusak üstü güçlendiricilerde 1400x2 konstrüksiyonunda, kord kalinliginin yüksek olmasi nedeniyle kusak üstünde fazla miktarda kauçuk kullanilmakta, bu da lastigin yuvarlanma direncini ve buna bagli olarak lastigin yakit sarfiyatini arttirmaktadir. 940x2 konstürksiyona sahip kordlarin kullaniminda ise daha yüksek kord sikligigerektirdiginden, kordlar arasi mesafe azalmakta, bu da kordlar arasina kauçuk penetrasyonunu önlemekte ve lastigin dayanikliligini azaltmaktadir. Bahsi geçen bu iki konstrüksiyonun sagladiklari dogrusal yogunluk degerlerinin arasinda bir dogrusal yogunluk degerine sahip bir kordun üretimi ise teknigin bilinen durumu dahilinde bulunmamaktadir. Söz konusu bulus, teknigin bilinen durumunda görülen bu problemlere, kusak üstü güçlendirme kordlarinin, 1400 dtex ve 940 dtex degerlerinde dogrusal yogunluga sahip iki ipligin beraber yogunlukta asimetrik kord eldesi ile çözüm getirmektedir. 1400 dtex+940 dtex konstrüksiyon kullaniminda dinamik sartlar altinda lastigin yorulma direnci yük-çekme gerinim (load-elongation) davranislari Sekil-2 de gösterilmektedir. bulus konusu kusak üstü güçlendirme kordu, toplam nominal kalinlik degerleri dogrusal yogunluklari arasindaki boslugu doldurmaktadir. Bulus konusu kusak üstü güçlendirme kordu asimetrik yapida olmakla beraber herhangi bir mukavemet (tenacity) kaybina yol açmamaktadir. 9081.80 Ayni yönde ön hükümlü iki veya daha fazla sayidaki ipligin birlestirilerek, ters yönde bükülmesi ile kord elde edilir. Ipliklerin hüküm yönü S ve Z harfleri ile ifade edilmektedir. Iplik S yönünde hüküldügünde, iplik dikey tutuldugunda ipligin hüküm egimi S harfinin orta kismina paralellik gösterir. Iplik Z yönünde büküldügünde, iplik hüküm yönü Z harfinin orta kismina dogru paralellik gösterir. Asimetrik kordu olusturan ipliklerin ön hüküm yönleri aynidir (Z veya S) ve aksi yöndeki (Z veya S) kord hüküm seviyesine esittir. Bulusun bir uygulamasinda, poliamit ipliklerin Z veya S yönündeki ön hüküm seviyelerinin olusturduklari kordun S veya Z yönündeki hüküm seviyesine esit olmaktadir. Büküm seviyesi metre basina hüküm/tur sayisi ile ifade edilmektedir ve "tpm" ile gösterilmektedir. Ön hükümlü ipliklerin beraber bükülmesi ile katli hükümlü kord elde edilmektedir. Bu iki ön hükümlü ipligin farkli dogrusal yogunlukta olmasi ve beraber bükülmesi ile elde edilen katli hükümlü asimetrik kordun kusak üstünde kullanilmasiyla kusak üstü güçlendirme katmani elde edilmektedir. Asimetrik yapidaki kusak üstü güçlendirme kordunun hüküm seviyesi 150 tpm ile 400 tpm arasinda degisebilmektedir. 400 tpm degeri üzerindeki hüküm seviyelerinde kordun modulusu (uzama direnci) düsük olup, kusak paketi üzerinde santrifüj kuvvete karsi yeterli direnci saglayamamaktadir. 150 tpm degeri altindaki hüküm seviyelerinde ise kordun yorulma direnci yeterli seviyede olmamakta ve dinamik sartlar altinda kord kopmalarina neden olmaktadir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda kusak üstü güçlendirme kordu asimetrik kord yapisinda olmakta ve yukarida bahsedilen olumsuzluklari önlemektedir. Bulusun tercih edilen uygulamasinda, asimetrik korddaki 1300-1500 dtex araliginda dogrusal yogunluga sahip poliamit iplik ile 850-1000 dtex araliginda dogrusal yogunluga sahip poliamit ipligin hüküm seviyeleri arasindaki fark en fazla %20 degerindedir. Kordu olusturan ipliklerin hüküm seviyelerinin hu farkin üzerinde bir degerde olmasi, kordun uzama direncinin azalmasina neden olacaktir. 9081.80 Ayni zamanda, bu farkin %20,nin üzerinde olmasi kordlarda hüküm asimetrisinin artmasina ve kord çapinda büyüme meydana gelmesine neden olacak, bu da daha fazla kauçuk kullanimi gerektireceginden yuvarlanma direncini arttiracaktir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda, asimetrik korddaki ipliklerin kendi aralarinda ve bu ipliklerle kord arasindaki büküm seviyeleri arasindaki fark en fazla %20 degerindedir. (21)) Çekme geriniini (uzama) % Load-elongation % (31)) TR TR TR TR TR TR TR