PL97681B1 - Srodek do zwalczania szkodnikow - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek do zwalcza¬ nia szkodników zawierajacy jako substancje czynna l,3-bis-/III-rzed. butylodwutio/-2-dwumetyloamino- propan o wzorze 1 i/lub jego sole addycyjne z kwasami.Jako sole addycyjne z kwasami korzystne sa zwlaszcza kwasne szczawiany i chlorowodorki zwiazku o wzorze 1.Zwiazek o wzorze 1 i jego sole addycyjne z kwa¬ sami mozna wytwarzac droga reakcji zwiazku o wzorze 2, w którym L oznacza grupe o wzorze 4, przy czym Ri oznacza rodnik alkilowy, taki jak rodnik metylowy, etylowy, propylowy lub rodnik arylowy, taki jak rodnik fenyIowy lub tolilowy, a m oznacza 0 lub 1, albo L oznacza grupe o wzo¬ rze —SCtoMi, w którym Mi oznacza atom potasu, a zwlaszcza atom sodu, z przynajmniej dwoma równowaznikami zwiazku o wzorze 3, w którym Mz oznacza atom potasu lub sodu, zwlaszcza sodu i otrzymany zwiazek ewentualnie przeprowadza sie w sól addycyjna z kwasem.Sole addycyjne z kwasami zwiazku o wzorze 1 z nieorganicznymi lub organicznymi kwasami, na przyklad chlorowodorki, kwasne szczawiany, to- luenasulfoniany, benzenosulfoniany, metanosulfo- niany, kwasne siarczany, dwuwodorofosforany, oc¬ tany lub benzoesany, mozna wytwarzac w znany sposób droga reakcji zwiazku o wzorze 1 z odpo¬ wiednim kwasem.Zwiazki wyjsciowe o wzorach 2 i 3 sa znane albo tez mozna je wytworzyc znanymi sposobami wzglednie analogicznie do znanych sposobów.Wolny zwiazek o wzorze 1, czyli l,3-bis-/III- -rzed.butylodwutio/-2-dwumetyloaminopropan, jest substancja krystaliczna, stosunkowo niskotopliwa.Rozpuszcza sie w zwykle stosowanych rozpuszczal¬ nikach organicznych, takich jak benzen, metanol, acetonitryl i inne. Charakteryzuje sie go w znany sposób, na przyklad za pomoca temperatury top¬ nienia, wartosci Rf (chromatografia cienkowarstwo¬ wa), przeprowadzenia w sól addycyjna z kwa¬ sem itp.Zwiazek o wzorze 1, czyli l,3-bis-/III-rzed.buty- lodwutio/-2-dwumetyloaminopropan, wykazuje nad¬ spodziewanie wysoka trwalosc. Mozna go na przy¬ klad destylowac w wysokiej prózni, bez godnego uwagi rozkladu. Równiez w stosunku do czynników powodujacych zwykle w czasie skladowania i sto^ sowania rozklad pestycydów, takich jak swiatlo, wilgoc, ogrzewanie, niektóre nosniki i srodki po¬ mocnicze, jest l,3-bis/III-rzed.butylodwutio/-2-dwu- metyloaminopropan w wysokim stopniu odporny.Równiez sole zwiazku o wzorze 1 sa trwalymi, z reguly krystalicznymi zwiazkami, które mozna charakteryzowac za pomoca ich temperatury top¬ nienia.Zwiazek o wzorze 1 i jego sole addycyjne z kwa¬ sami wykazuja wlasciwosci silnie owadobójcze, roz- toczobójcze i grzybobójcze. Srodki owadobójcze wy¬ kazuja zarówno dzialanie kontaktowe, jak i przez3 97 681 4 przewód pokarmowy oraz systemiczne.Dzieki wzglednej trwalosci zwiazku o wzorze 1, który ponadto wykazuje szczególnie korzystne za¬ chowanie sie w czasie biologicznej degradacji, na¬ daje sie on miedzy innymi do zwalczania szkodni¬ ków, przy którym konieczny jest pewien ok»es dzialania stosowanych substancji czynnych.Zwiazek o wzorze 1 nadaje sie znakomicie za¬ równo do zwalczania owadów o narzadzie gebo¬ wym gryzacym takich jak Lepidoptera i Coleoptera; jak równiez owadów o narza'dzie gebowym ssacym.Podkreslic nalezy dzialanie l,3-bis-/III-rzed.buty- lodwutio/-2-dwumetyloaminopropanu w postaci wolnej zasady. Nadaje sie on znakomicie do zwal¬ czania Lepidoptera, na przyklad Spodoptera litto- ralis, Anagasta kuehniella. Równiez Goleoptera, na przyklad Leptinotarsa decemlineata Tribolium cas- tane\im i Tribolium confusum, Bruchidius obtec- tus, Calandra granaria i Hemiptera, na przyklad Dysdercus fasciatus, zwalcza sie z bardzo dobrym wynikiem. Ponadto zwiazek ten wykazuje dziala¬ nie równiez w stosunku do Aphidia i Diptera.Poza wymienionym juz znakomitym dzialaniem w stosunku do owadów, roztoczy i grzybów, zwia¬ zek o wzorze 1 jego sole addycyjne z kwasami wykazuja jednoczesnie tylko nieznaczne dzialanie toksyczne w stosunku do zwierzat cieplokrwistych.Podkreslic nalezy niska toksycznosc dla ryb 1,3- -bis-/III-butylodwutio/-2-dwumetyloaminopropanu.Zwiazek o wzorze 1 i jego sole addycyjne z kwa¬ sami mozna dzieki temu stosowac w srodkach do zwalczania szkodników w pomieszczeniach miesz¬ kalnych, piwnicach, klepiskach, stajniach, itp., jak równiez w zbiornikach wodnych, jak równiez do ochrony zywych przedstawicieli swiata roslinnego i zwierzecego w ich rozmaitych stadiach rozwojo¬ wych przed szkodnikami, na przyklad szkodliwymi owadami, roztoczami, jak równiez grzybami.Znakomite wlasciwosci owadobójcze w polaczeniu z bardzo korzystna toksycznoscia w stosunku do ryb, czynia zwiazek o wzorze 1 odpowiednimi do stosowania w nawadnianych hodowlach. Poniewaz zwlaszcza równiez zespól szkodników ryzu (Chilo suppresselis itp.) daje sie bardzo dobrze zwalczac za pomoca zwiazku o wzorze 1, zwiazek ten nadaje sie zwlaszcza do stosowania w hodowli ryzu.Podkreslic nalezy, ze l,3-bLS-/III-rzed.butylodwu- tio/-2-dwumetyloaminopropan nie wykazuje wiek¬ szego ubocznego dzialania fitotoksycznego.Szkodniki zwalcza sie w znany sposób, na przy¬ klad przez traktowanie chronionych obiektów sub¬ stancja czynna lub odpowiednimi preparatami za¬ wierajacymi te substancje czynna.Do stosowania jako srodki ochrony roslin wzgled¬ nie srodki do zwalczania szkodników mozna zwia¬ zek o wzorze 1 i jego sole przygotowac na przy¬ klad w postaci cieklych srodków do opryskiwania, - proszków zwilzalnych, proszków do opylania, gra¬ nulatów, srodków do rozsypywania, past, aerozoli i tym podobnych.Ciekle srodki do opryskiwania (koncentraty emul¬ syjne) zawieraja poza tym odpowiednie srodki po¬ wierzchniowo czynne, takie jak srodki zwilzajace i emulgatory, na przyklad etery poliglikolowe, wy¬ tworzone z wyzszych alkoholi merkaptanów lub alkilofenoli przez przylaczenie tlenku alkilenu i/lub alkilobenzenosulfoniany.Stale preparaty (proszki do opylania, rozpylania i opryskiwania) wytwarza sie w znany sposób ze zwykle stosowanymi obojetnymi nosnikami mine¬ ralnymi, takimi jak ziemia okrzemkowa, talk, ka- olinit, attapulgit, pirofilit, sztuczne wypelniacze mi¬ neralne na podstawie Si02 i krzemianów, talk, sól glauberska i nosniki roslinne, takie jak maczka z lusek roslinnych i inne.W przypadku proszków zwilzalnych (wettable powders), które mozna zawiesic w wodzie, prepa¬ raty zawieraja ponadto odpowiednie srodki zwil¬ zajace i dyspergujace, na przyklad siarczan lau- rylosodowy, dodecylobenzenosulfonian sodowy, pro¬ dukty kondensacji naftalenosiilfonianu i formal¬ dehydu, etery poliglikolowe, pochodne ligniny, na przyklad lugi posiarczynowe.Trwalosc l)3-bis-/III-rzed.butylodwutio/-2-dwu- metyloaminopropanu umozliwia wytwarzanie trwa¬ lych preparatów, na przyklad granulatów. Oko¬ licznosc ta oznacza dodatkowa zalete tego wy¬ nalazku ze wzgledu na pewne techniczne trud¬ nosci; które moga przeszkadzac przy uzyskiwaniu soli addycyjnych zasad z kwasami.Granulaty wytwarza sie w znany sposób przez powlekanie lub impregnowanie ziarnistych nosni¬ ków, takich jak pumeks, wapno, attapulgit, kaoli- nit, materialy z lusek roslinnych i tym podobnych, substancja czynna wzglednie jej roztworami lub preparatami.Wszystkie preparaty substancji czynnej o wzo¬ rze 1 i jej soli moga zawierac poza juz wymienio¬ nymi nosnikami i substancjami powierzchniowo czynnymi jeszcze pewne dodatki, takie jak stabili¬ zatory, srodki dezaktywujace (dla stalych prepa¬ ratów na nosnikach z aktywnej powierzchni), srod¬ ki dla polepszenia przyczepnosci na roslinach, inhi¬ bitory korozji, srodki przeciwpienne, pigmenty itp. 40 Substancja czynna o wzorze 1 i jej sole addy¬ cyjne z kwasami moga wystepowac w preparatach i roztworach do opryskiwania w mieszaninie z in¬ nymi znanymi substancjami czynnymi. Preparaty zawieraja w zasadzie 1—90% wagowych substan- 45 cji czynnej, zwlaszcza 5—50%. Postacie uzytkowe zawieraja w zasadzie 0,02—90% wagowych, zwlasz¬ cza 0,1—20% substancji czynnej.Preparaty substancji czynnej mozna wytwarzac w nastepujacy sposób, na przyklad: 50 a) 5 g l,3-bis-/III-rzed.butylodwutio/-2-dwumety- loaminopropanu rozpuszcza sie w 5 g aromatycz¬ nego rozpuszczalnika, korzystnie o zakresie tem¬ peratury wrzenia 185—213DC. Te ciecz natryskuje sie na 90 g rozdrobnionego i przesianego pumeksu (wielkosc ziarna 0,3—1 mm) w znany sposób. b) 25 czesci wagowych zwiazku o wzorze 1 mie¬ sza sie z 30 czesciami wagowymi eteru izooktylo- fenylooktaglikolowego i 45 czesciami wagowymi frakcji ropy naftowej o temperaturze wrzenia 210— 60 280°C (D20 :0,92). Koncentrat rozciencza sie woda do pozadanego stezenia. c) 50 Czesci wagowych soli addycyjnej z kwasem zwiazku o wzorze 1 miesza sie z 2 czesciami wago¬ wymi siarczanu laurylosodowego, 3 czesciami wa- «5 gowymi ligninosulfonianu sodowego i 45 czesciami5 97 681 6 wagowymi kaolinitu. Koncentrat mozna rozcienczyc woda do pozadanego stezenia.Ponizsze przyklady wyjasniaja znakomite wlas¬ ciwosci szkodnikobójcze zwiazku o wzorze 1 i jego soli addycyjnych z kwasami, nie ograniczajac jed¬ nak wynalazku w zadnej mierze.Przyklad I. Dzialanie owadobójcze w sto¬ sunku do Bruchidius obtectus (dzialanie kontak¬ towe).Szelki Petriego o srednicy 7 cm spryskuje sie za pomoca rozpylacza 0,1—0,2 ml emulsji zawieraja¬ cej 0,0125% l,3-bis-/III-rzed.butylodwutio/-2-dwu- metyloaminopropanu, wedlug przykladu a). Po su¬ szeniu natrysku w ciagu okolo 4 godzin nanosi sie na kazda szalke 10 doroslych osobników Bruchi¬ dius i przykrywa pokrywa z siatki mosieznej o ma¬ lych oczkach. Zwierzeta przechowuje sie w tem¬ peraturze pokojowej i nie podaje pokarmu. Po up¬ lywie 48 godzin ustala sie stopien smiertelnosci, który wyraza sie w %, przy czym 100% oznacza, ze wszystkie owady Bruchidius obtectus zostaly zabite, a 0°/o oznacza, ze zaden* osobnik nie zostal zabity. Z oceny wynika, ze stopien smiertelnosci wynosil 100%.Przyklad II. Owadobójcze dzialanie kontak¬ towe w stosunku do Tribolium confutum.Szalki Petriego o srednicy 7 cm spryskuje sie z rozpylacza 0,4 ml emulsji zawierajacej 0,0125% l,3-bis-/III-rzed.butylodwutio/-2-dwumety- loaminopropanu wedlug przykladu a). Po suszeniu natrysku w ciagu okolo 4 godzin nanosi sie do kaz¬ dej szalki po 30 doroslych osobników Tribolium i przykrywa pokrywka z siatki z drutu mpsieznego o drobnych oczkach. Zwierzeta przechowuje sie w temperaturze pokojowej i nie podaje pokarmu.Po uplywie 72 godzin ustala sie stopien smiertel¬ nosci, który wyraza sie w %, przy czym 100% oznacza, ze wszystkie osobniki Tribolium zostaly usmiercone, a 0% oznacza, ze zaden osobnik nie zostal usmiercony. Z oceny wynika, ze stopien smiertelnosci wynosil 100%.Przyklad III. Owadobójcze dzialanie, kontak¬ towe w stosunku do Calandra granaria.Szalki Petriego o srednicy 5,5 cm spryskuje sie z rozpylacza 0,4 ml emulsji o zawartosci 0,0125% chlorowodorku l,3-bis-/III-rzed.butylodwutio/-2- -dwumetyloaminopropanu wedlug przykladu c).Po suszeniu natrysku w ciagu okolo., 4 godzin wprowadza sie 30 doroslych osobników Calandra do kazdej szalki i przykrywa pokrywka z drutu mosieznego o drobnych oczkach. Zwierzeta przecho¬ wuje sie w temperaturze pokojowej i nie podaje pokarmu. Po uplywie 72 godzin ustala sie stopien smiertelnosci, który wyraza sie w %, przy czym 100% oznacza, ze wszystkie osobniki Calandra zo¬ staly usmiercone, a 0% oznacza, ze zaden osobnik nie zostal usmiercony. Z oceny wynika, ze stopien smiertelnosci wynosil 100%.Przyklad IV. Grzybobójcze dzialanie w sto¬ sunku do Uromyces phaseoli (dzialanie systemicz- ne).Rosliny fasoli (Phaseolis vulgaris) w donicach w stadium 2-listnym polewa sie 70 ml emulisji, zawierajacej 0,05% kwasnego szczawianu 1,3-bis- -III - rzed. butylodwutio*2-dwumetyloaminopropanu wedlug przykladu a) w taki sposób, ze zielone czesci rosliny pozostaja nietkniete. Po uplywie 24 godzin zakaza sie rosliny zarodnikami Uromyces phaseoli. Nastepnie utrzymuje sie w ciagu 1 dnia przy 100% wzglednej wilgotnosci powietrza i na¬ stepnie w ciagu 8 dni w temperaturze 25°C (16-go- dzinny dzien), po czym ocenia sie stopien zakaze¬ nia. Przy ocenie wyników posluzono sie nastepujaca skala ocen: 1 = brak dzialania (0—5% dzialania) 3 = slabe dzialanie (do 50% dzialania) 6 = srednie do dobrego dzialania (50—95% dzia¬ lania) 9 = bardzo dobre dzialanie (95—100% dzialania) W badaniach uzyskano wynik 9.Przyklad V. Dzialanie grzybobójcze w sto¬ sunku do Uromyces phaseoli (dzialanie kontak¬ towe).Rosliny fasoli 'w donicach w stadium 2-listnym spryskuje sie na stole obrotowym dwukrotnie za pomoca rozpylacza roztworem zawierajacym 0,0125% kwasnego szczawianu l,3-bis-/III-rzed.butylodwu- tio/-2-dwuetyloaminopropanu (okolo 0,7ml na ros¬ line). Rosliny otrzymuja w ten sposób nie scie¬ kajaca cienka; warstwe roztworu, która pozostawia sie do wyschniecia. Po uplywie 24 godzin sprys¬ kuje sie rosliny zawiesina zarodników Uromyces.Nastepnie utrzymuje sie W ciagu 1 dnia przy 100% wzglednej wilgotnosci powietrza, po czym w ciagu OA 8 dni w temperaturze 25°C (16-godzinny dzien) i ocenia stopien zakazenia. Ocene przeprowadza sie wedlug skali podanej w poprzednim przykla- . dzie. W badaniach uzyskano wynik 9.Przyklad VI. Roztóczobójcze dzialanie kontak- ' towe w stosunku do Tetranychus telarius.Preparat substancji czynnej opisany pod a) roz¬ ciencza sie woda do pozadanego stezenia. Za po¬ moca emulsji zawierajacej 0,05% chlorowodor¬ ku l,3-bis-/III-rzed.butylodwutio/-2-dwumetyloami- 40 nopropanu spryskuje sie do orosienia rosliny Phase¬ olis vulgaris. Te rosliny Phaseolis vulgaris sa sil¬ nie zakazone przez Tetranychus telarius we wszyst¬ kich stadiach rozwojowych. Po uplywie 2 dni ozna¬ cza sie stopien smiertelnosci przez policzenie ilosci 45 martwych i zywych Tetranychus w %, przy czym 100% oznacza ze, wszystkie Tetranychus telarius zostaly zabite, a 0% oznacza, ze zaden osobnik nie zostal zabity. Stopien smiertelnosci wynosi 100%. 50 PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek do zwalczania szkodników zawierajacy substancje czynna oraz staly lub ciekly nosnik 35 znamienny tym, ze jako substancje czynna za^ wiera 1,3-bis-/III-rzed.butylodwutio/-2-dwumetylo- aminopropan i/lub jego sole addycyjne z kwasami.
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera kwasny szcza- 60 wian l,3-bis-/III-rzed.butylodwutio/-2-dwumetylo- aminopropanu.
3. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera chlorowodo¬ rek l,3-bis-/III-rzed.butylodwutio/-2-dwumetyloami- 65 nopropanu.97 681 CH3X ^S5-C(CH3)3 ,N- / X—SS-C(CH3)3 CH3 WZÓR 1 CH3x y^-S-L CH3/ ^S-L WZÓR 2 (CH3)3CSM2 WZÓR 3 O — S—Ri (0)m WZÓR A W.Z.Graf. Z-d L-ca zam. 1309/Da-78. A
4. 4. 100+1
5. 5. Cena 45 zl PL