PL89775B1 - - Google Patents

Description

Opis patentowy opublikowano: 30,08.1977 89775 MKP C09b 23/16 Int. Cl2. C09B 23/16 [czytelnia Urzedu Patentowego Polskiej feerzy^ri-^si L::-;-,-..!cj Twórcywynalazku: Janusz Wróblewski, Wladyslaw Poplawski, Stanislaw Prus, Lidia Dumin, Krystyna Piekniewska, Anna Skoczylas, Marianna Romanowicz, Piotr Szefner Uprawniony z patentu: Zaklady Przemyslu Barwników „Boruta", Zgierz (Polska) Sposób wytwarzania kationowych barwników monoazowych Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania barwników monoazowych rozpuszczalnych w wodzie stosowa¬ nych do barwienia wlókien poliakrylonitrylowych na kolory fioletowe.Znane sa sposoby wytwarzania barwników kationowych przez czwartorzedowanie pochodnych tiazolu za pomoca srodków alkilujacych w rozpuszczalnikach organicznych w temperaturze podwyzszonej lub w temperatu¬ rze wrzenia rozpuszczalnika.Istota wynalazku jest sposób wytwarzania barwników kationowych przez dzialanie siaraczanem dwumetylu na pochodne tiazolu w srodowisku wodnym w zakresie temperatury 15-50°C w obecnosci tlenku cynku, tlenku magnezu lub siarczanu sodu, alkalizacja wytworzonego produktu amoniakiem, dzialanie chlorkiem cynku I chlorkiem sodu oraz wykwaszenie kwasem mineralnym.Sposób czwartorzedowania w srodowisku wodnym pozwala na wyeliminowanie drogich, toksycznych rozpuszczalników organicznych, które stosuje sie w zrjanych metodach. W celu poprawy postaci krystalicznej barwnika po czwartorzedowaniu alkalizuje sie go amoniakiem do pH 9-10 i wysala chlorkiem cynku i chlorkiem sodu. W koncowym etapie wykwaszanie kwasem mineralnym do pH 0,5-1 ma na celu poprawe koncentracji i rozpuszczalnosci barwnika.Stwierdzono, ze otrzymuje sie cenne zasadowe barwniki monoazowe o ogólnym wzorze 1, w którym Ri i R2 oznaczaja rodnik metalowy, etylowy, hydroksyetylowy, cyjanoetylowy lub benzylowy, X oznacza atom wodoru lub rodnik metylowy, jezeli zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym R1# Ra IX maja wyzej podane znaczenie poddaje sie dzialaniu siarczanu dwumetylu w srodowisku wodnym w temperaturze 15 -50 C w obecnosci tlenku cynku, tlenku magnezu lub siarczanu sodu jako czynników wiazacych kwas metylosiarkowy wytwarzajacy sie w czasie alkilowania, a wytworzony produkt poddaje sie alkalfcacji woda amoniakalna do pH 9-10, wysala roztworem wodnym chlorku cynku i stalym chlorkiem sodu w celu uzyskania podwójnej soli barwnika oraz wykwasza kwasem mineralnym do pH 0,5-1.2 89 775 Wynalazek ilustruja nie ograniczajac jego zakresu nastepujace przyklady, w których czesci oznaczaja czesci wagowe. * ¦ Przyklad I. 18,6 czesci 100% produktu *o ogólnym wzorze 2, w którym Rr, R2, sa rodnikami etylowymi aX oznacza atom wodoru miesza sie dokladnie wciagu 1 godziny z 39,4 czesciami wody i 3,4 czesciami tlenku magnezu, nastepnie wkrapla 46,5 czesci siarczanu dwumetylu w temperaturze 17° C wciagu 2 godzin i po wkropleniu miesza jeszcze w czasie 15 godzin, utrzymujac temperature 19°C. Po zakonczeniu czwartorzedowania wlewa sie do reaktora 100 czesci wody, zaw&rtosc ogrzewa do 65°C i w tej temperaturze utrzymuje wciagu 90 minut. Po zakonczeniu hydrolizy siarczanu dwumetylu dodaje sie 0,5 czesci wegla aktywnego miesza jeszcze 30 minut w temperaturze 45°G i w tej temperaturze przesacza produkt na nuczy prózniowej. Otrzymany odciek uzupelnia sie woda do 400 czesci objetosciowych, dodaje 34,5 czesci 17% wody amoniakalnej do uzyskania pH 9,5. Nastepnie dodaje sie 48 czesci 50% wodnego roztworu chlorku cynku, miesza minut i w ciagu 90 minut dodaje 50 czesci chlorku sodu. Wytracony barwnik wykwasza sie 15% kwasem solnym do uzyskania pH 1. Otrzymana zawiesine saczy sie na nuczy prózniowej. Paste barwnika suszy w suszarni .owiewowej w temperaturze 65°C. Uzyskuje sie 22 czesci barwnika, barwiacego wlókna po Ma krylonitrylowe na trwaly odcien fioletowy.Przyklad II. 13 czesci 100% 2-/4-N, N-dwuetyloaminofenyloazo/-triazolu miesza sie z 56 czesciami wody w ciagu 10 minut i podgrzewa do temperatury 50°C, nastepnie dodaje 50 czesci siarczanu sodowego i po minutach mieszania w temperaturze8 50°C wkrapla 45,5 czesci siarczanu dwumetylu, utrzymujac te temperature po wkropleniu jeszcze przez 30 minut. Po zakonczeniu reakcji metylowania rozciencza sie zawartosc reaktora 200 czesciami wody i ogrzewa w ciagu 1 godziny w temperaturze 75°C. Zawartosc reaktora wylewa sie do 450 czesci wody i w temperaturze pokojowej dodaje 25% roztwór amoniaku do pH 9,5. Barwnik wysala 18 czesciami 50% wodnego roztworu chlorku cynku i 20 czesciami chlorku sodu. Barwnik po wysoleniu wykwasza sie rozcienczonym kwasem solnym do pH 1, saczy i suszy. Otrzymuje sie 12,8 czesci barwnika do barwienia wlókien poliakrylonitrylowych w odcieniu fioletowym. « Przyklad III. 18;5 czesci 100% 2-/4-N, N-dwumetyloaminofenyloazo/-tiazolu miesza sie z 33,5 czesciami wody i 6,3 czesciami tlneku cynku wciagu 1 godziny oraz wkrapla sie 48,5 czesci siarczanu dwumetylu w temperaturze 20°C w ciagu 2-ch godzin. Po wkropleniu miesza sie zawartosc reaktora w temperatu¬ rze 20°C w ciagu 15 godzin. Po zakonczeniu reakcji czwartorzedowania dodaje sie do reaktora 200 czesci wody ogrzewa do 65°C i utrzymuje te temperature przez 90 minut. Po zakonczeniu hydrolizy siarczanu dwumetylu dodaje sie 0,5 czesci wegla aktywnego, miesza jeszcze 30 minut w temperaturze 45°C i w tej temperaturze przesacza produkt na nuczy prózniowej. Otrzymany przesacz uzupelnia sie zimna woda do 400 czesci objetosciowych, dodaje 36 czesci 25% wody amoniakalnej do uzyskania pH 9. Nastepnie dodaje 48 czesci 50% wodnego roztworu chlorku cynku, miesza 10 minut i w ciagu 90 minut dodaje 50 czesci chlorku sodu.Wytracony barwnik wykwasza sie 15% kwasem solnym do uzyskania pH 1. Otrzymany barwnik odsacza sie na huczy prózniowej i suszy w suszarni owiewowej w temperaturze 65°C. Uzyskuje sie 22 czesci barwnika barwiacego wlókna poliakrylonitrylowe na trwaly odcien fioletowy.Przyklad IV. 24,5 czesci 100% 2-/4-N, N-dwuetanoloamino-2-metylofenylóazoAtiazolu miesza sie z 31 czesciami wody i 3,4 czesciami tlenku magnezu w ciagu 1 godziny oraz wkrapla 46,5 czesci siarczanu dwumetylu w temperaturze 20°C w ciagu 2 godzin. Po wkropleniu miesza sie produkt w temperaturze 20°C w ciagu 15 godzin. Po zakonczeniu reankqi czwartorzedowania dodaje sie do reaktora 100 czesci wody, ogrzewa do 65°C i utrzymuje ta temperature w ciagu 90 minut. Po zakonczeniu hydrolizy siarczanu dwumetylu dodaje sie 0,5 czesci wegla aktywnego, miesza jeszcze w ciagu 30 minut w temperaturze 45°C i przesacza. Otrzymany przesacz uzupelnia sie woda do 400 czesci objetosciowych, dodaje wody amoniaklanej do uzyskania pH 9,5.Nastepnie dodaje sie 48 czesci 50% wodnego roztworu chlorku cynku w ciagu 30 minut i 50 czesci chlorku sodu wciagu 90 minut Wytracony barwnik wykwasza sie 15% kwasem solnym do uzyskania pH 1. Zawiesine barwnika saczy sie i suszy w suszarni owiewowej w temperaturze 65°C. Uzyskuje sie 25 czesci barwnika barwiacego wlókna poliakrylonitrylowe na trwaly odcien fioletowy.Przepis barwienia. 1 czesc barwnika otrzymanego wedlug przykladu I—IV rozpuscza sie w 5 000 czesciach wody z dodatkiem 2 czesci 40% kwasu octowego. Do tej kapieli wprowadza sie w temperatu¬ rze 60°C 100 czesci przedzy poliakrylonitrylowej w ciagu 30 minut podwyzsza sie temperature do 100°C i barwi w ciagu godziny w temperaturze wrzenia. Nastepnie wyrób wybarwiony dobrze sie plucze i suszy.Otrzymane sposobem wedlug wynalazku barwnik barwia wlókna poliakrylonitrylowe z roztworu wodnego ewentualnie w obecnosci srodków dyspergujacych w podwyzszonej temperaturze w odcieniach fioletowych i stosuje sie je jako zwiazki Jednorodne oraz w postaci mieszanek. Otrzymane wybarwienie posiadaja bardzo dobre odpornosci na swiatlo, pranie I sublimacje.89 775 3 i PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania kationowych barwników monoazowych o ogólnym wzorze 1, w którym Ri i Ra oznaczaja rodnik metylowy, etylowy, hydroksyetylowy, cyjanoetylowy lub benzylowy, X oznacza atom wodoru lub rodnik metylowy, znamienny tym, ze zwiazki oznaczone ogólnym wzorem 2, w którym Ri i R2 i X maja wyzej podane znaczenie poddaje sie dzialaniu siarczanu dwumetylu w srodowisku wodnym w temperaturze 15°-50°C w obecnosci tlenku cynku, tlenku magnezu lub siarczanu sodu,'a wytworzony produkt poddaje alkalizacji woda amoniakalna do pH 9—10, dzialaniu chlorku cynku i chlorku sodu oraz wykwaszeniu kwasem mineralnym do pH 0,5—1. HC II HC N — CH3 X Cl^j- Zn Cl2 Wzór 1 Wzór 2 PL