Przedmiotem wynalazku jest dozator posredni do wylewania metalu na powierzchnie krystalizatora do cia¬ glego odlewania tasm. Znane jest urzadzenie do ogrzewania dozatora posredniego do odlewania tasmy. Urzadze¬ nie to zawiera co najmniej jedna lance, której koniec umieszczony jest we wnetrzu dozatora. Przez doprowadza¬ nie, za pomoca lancy, gazów aktywnych chemicznie do wnetrza dozatora, utrzymuje sie wysoka temperature scianek szczelinowego wylewu dozujacego przed i w czasie operacji odlewania. Stwierdzono jednak, ze gazy utle¬ niajace wywieraja szkodliwy wplyw na materialy, z których wykonany jest dozator, szczególnie gdy stosowane sa w dlugich okresach czasu. Takie stale dzialanie gazów moze powodowac wypalania albo korozje chemiczna materialu dozatora, zwlaszcza w miejscacl^gdzie gazy te uderzaja bezposrednio w powierzchnie dozatora.Celem niniejszego wynalazku jest skonstruowanie dozatora posredniego do wylewania, w którym mozliwe jest utrzymanie stalych wymiarów wylewu dozatora oraz wyeliminowanie mozliwosci zakrzepniecia metalu w wylewie.Cel wynalazku zostal osiagniety przez skonstruowanie dozatora posredniego do wylewania metalu na po¬ wierzchnie krystalizatora do ciaglego odlewania tasm, majacego otwór wlewowo-zasilajacy, wneke i szczelinowy wylew dozujacy, usytuowany w sciance czolowej dopasowanej do ksztaltu powierzchni krystalizatora, który to dozator, zgodnie z wynalazkiem,zawiera co najmniej jedna komore spalania, polaczona z otworem gazów spalino¬ wych, usytuowana w sasiedztwie szczelinowego wylewu dozujacego i co najmniej jedna lance doprowadzajaca gazy palne, osadzona w otworze bocznej scianki komory spalania, skierowana swoja koncówka na warstwe prze¬ wodzaca cieplo, nalozona na powierzchnie plyty odgradzajacej komore spalania od wneki.W dozatorze posrednim wedlug wynalazku wymiary szczelinowego wylewu dozujacego pozostaja takie sa¬ me, nawet przy odlewaniu stosunkowo szerokiej tasmy, jak równiez zostaje zachowany odstep-pomiedzy dozato- rem a powierzchnia krystalizatora oraz wyeliminowano mozliwosc zakrzepniecia metalu w wylewie.Przedmiot wynalazku uwidoczniono w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia dozator posredni do wylewania metalu na powierzchnie krystalizatora do ciaglego odlewania tasm w widoku z boku w czesciowym przekroju, fig. 2 - dozator posredni jak na fig. 1 w widoku czolowym, fig. 3 - dozator posredni w innym przykladzie wykonania w widoku z boku w czesciowym przekroju, fig. 4- dozator posredni jak na fig. 3 w widoku czolowym, fig. 5- dozator posredni w kolejnym przykladzie wykonania w widoku czo1 lowym.2 136 654 Dozator posredni 10 wedlug wynalazku sklada sie z co najmniej jednego segmentu 20 górnego, i co najmniej z jednego segmentu 30 dolnego. Segment 20 górny i segment 30 dolny dozatora posredniego 10 w ko¬ rzystnym przykladzie wykonania urzadzenia wedlug wynalazku ulozone sa jeden na drugim i polaczone sa ze soba. Polaczenie segmentów ze soba musi byc tak wykonane, aby wyeliminowac przeplyw cieklego metalu za¬ wartego w otworze wlewowo-zasilajacym 32 wzdluz powierzchni styku segmentów. W przypadku gdy szczelino¬ wy wylew dozujacy 14 usytuowany jest wspólplaszczyznowo z powierzchnia styku segmentów 20, 30 ciekly metal ma tendencje do przeciekania przez te powierzchnie. Z powyzszych wzgledów nie jest korzystne umiesz¬ czanie szczelinowego wylewu dozujacego 14 wspólplaszczyznowo z powierzchnia styku segmentów 20, 30.Pomiedzy segmentem 20 górnym i segmentem 30 dolnym moga byc umieszczone segmenty posrednie takie jak segmenty 22 i 24. W przypadku gdy dozator wykonany jest z segmentów umieszczonych jeden nad drugim, przy czym dozator moze byc wykonany w inny sposób, przykladowo z segmentów umieszczonych jeden za dru¬ gim albo jako konstrukcja monolityczna.Segmenty uzyte do wykonania dozatora posredniego wedlug wynalazku musza byc odporne na dzialanie cieklego metalu. Stwierdzono, ze odpowiednim materialem na segmenty sa zaroodporne plyty, przykladowo plyty izolacyjne, wykonane z wlóknistego kaolinu. Segmenty moga byc równiez wykonane z bloków z takich materialów jak grafit, tlenek glinu—grafit, glina—grafit, glinka ogniotrwala, kwarc, azotek boru, azotek krzemu, weglik krzemu, weglik boru, tlenek glinu, dwutlenek cyrkonu, stabilizowany krzemian cyrkonu, tlenek glinu, krzemionka, tlenek magnezowy, magnezyt chromu oraz z róznych zestawów tych materialów.Korzystnie, dozator posredni wykonany jest z pionowo albo poziomo zlozonych plytowych segmentów o grubosci 38,1 mm, przy czym mozna zastosowac ciensze albo grubsze segmenty, odpowiednio do zadanych warunków odlewania tasmy. W korzystnym przykladzie wykonania segmenty wykonano z bloków grubosci 38,1 mm ze wzgledu na ich powszechna dostepnosc. Bloki z wlóknistego kaolinu sa najlepszym materialem z po¬ wodu ich stosunkowo niskiej ceny i latwosci,z jaka daja sie obrabiac przez wiercenie i wycinanie dla uzyskania zadanego ksztaltu. v Dozator posredni 10, zgodnie z wynalazkiem, zawiera co najmniej jeden otwór wlewowo-zasilajacy 32, ma¬ jacy stozkowo zaokraglona czesc 12, do napelniania dozatora 10 cieklym metalem. Otwór wlewowo-zasilaja¬ cy 32 przechodzi przez segmenty 22, 24 posrednie i laczy sie z wneka 34 wykonana w segmencie 30 dolnym do¬ zatora 10, ograniczona od góry dolna powierzchnia segmentu 24 posredniego. Wneka 34 moze byc wykonana w segmencie 30 dolnym za pomoca frezowania albo jest utworzona podczas odlewania segmentu 30 dolnego.Jakkolwiek nie jest to konieczne, wiekszosc powierzchni scianki dolnej 38 segmentu 30 dolnego znajduje sie korzystnie ponizej poziomu szczelinowego dozujacego wylewu 14. Zgodnie z korzystnym przykladem wyko¬ nania dozatora wedlug wynalazku, co najmniej czesc scianki dolnej 38 wneki 34 znajduje sie co najmniej 7,6 mm ponizej poziomu szczelinowego wylewu dozujacego 14. Ponadto korzystne jest, aby powierzchnia scianki dol¬ nej 38 wneki 34 obok szczelinowego wylewu dozujacego 14 byla nachylona do poziomu pod katem co najmniej 30°. Szczelinowy wylew dozujacy 14, przez który ciekly metal jest wylewany na powierzchnie 16 krystal izatora ma staly wymiar szerokosci na calej jego dlugosci. Szerokosc ta wynosi co najmniej okolo 0,254 mm i jest mniejsza od 3,048 mm, korzystnie mniejsza od 2,032 mm. W najkorzystniejszym przypadku szerokosc ta miesci sie w zakresie od okolo 0,508 mm do 1,524 mm, a nawet w zakresie od okolo 0,762 mm do okolo 1,27 mm.Co najmniej jedna scianke ograniczajaca szczelinowy wylew dozujacy 14 stanowi plyta albo arkusz z mate¬ rialu odpornego na dzialanie cieklego metalu, przykladowo, szczelinowy wylew dozujacy 14 utworzony jest pomiedzy dolna powierzchnia plyty 40, której dolna krawedz stanowi górna krawedz 18 szczelinowego wylewu dozujacego 14 i przednia czescia dolnej scianki 38, której górna krawedz stanowi dolna krawedz 19 szczelinowe¬ go wylewu dozujacego 14 (fig. 1). Alternatywnie, szczelinowy wylew dozujacy 14 utworzony jest pomiedzy dol¬ na powierzchnia plyty 40 i górna powierzchnia plyty 70 (fig. 3). Niezaleznie od tego,w jaki sposób utworzony jest szczelinowy wylew dozujacy 14,konieczne jest utrzymanie wymiarów wylewu dozujacego 14 z zadana tole¬ rancja.Dozator posredni 10 ma co najmniej jeden otwór 46 gazów spalinowych, wykonany w segmencie 20 górnym i segmentach 22, 24 posrednich przechodzacy w co najmniej jedna komore spalania (fig. 5). Dozator posredni 10 moze miec równiez kilka otworów 46, 76 gazów spalinowych i komór spalania, przy czym komory te sa ze soba polaczone (fig. 1, 2, 3 i 4). Do komór spalania doprowadza sie gazy palne, które spalajac sie ogrze¬ waja plyte 40 (fig. 5) albo obie plyty 40, 70 (fig. 1, 2, 3 i 4). W wyniku przewodzenia ciepla metal w poblizu i w szczelinowym wylewie dozujacym 14 jest dodatkowo ogrzewany, jak równiez meterial segmentów 24, 30 w poblizu szczelinowego wylewu dozujacego 14. Aby ogrzewanie to bylo skuteczne, co zalezy od temperatury gazów i przewodnosci cieplnej materialu z jakiego wykonane sa segmenty, komora albo komory spalania musza byc usytuowane dostatecznie blisko szczelinowego wylewu dozujacego 14.Jak juz wspomniano powyzej, co najmniej jedna z powierzchni tworzacych szczelinowy wylew dozujacy 14 jest dolna powierzchnia oddzielnej, odpornej na dzialanie cieklego metalu plyty albo arkusza 40 (fig. 1 i 2).Plyta 40 jest w dowolny sposób zamontowana w segmencie 24 posrednim dozatora 10, tworzac z nim integralna calosc.136 654 3 Nalezy pamietac, ze zabezpieczenie górnej krawedzi 18 szczelinowego wylewu dozujacego 14 przed jej zuzywaniem sie podczas odlewania jest trudniejsze niz dolnej krawedzi 19, dlatego wskazanym jest umieszczenie w tym miejscu plyty 40 wykonanej z materialu odpornego na dzialanie cieklego metalu. Jednakie równiez dol¬ na krawedz 19 albo alternatywnie obie krawedzie18 i 19 wyznaczajace szczelinowy wylew dozujacy 14, jak to przedstawiono na fig. 3 i 4, moga stanowic krawedz plyty 70 i/albo plyty 40 albo 70. Plyty 40, 70 powinny miec odpornosc na dzialanie cieklego metalu co najmniej taka jak pozostala czesc materialu,z jakiego wykona¬ ny jest dozator 10, korzystnie, odpornosc znacznie wieksza od odpornosci pozostalej czesci dozatora 10. Ply¬ ta 40, 70 (fig. 1, 3) jest wpasowana w wyciecie w dolnej powierzchni segmentu 24 posredniego dozatora 10. Po¬ dobnie plyta 70 (fig. 3) jest wpasowana w wyciecie w sciance dolnej 38 wneki 34 w segmencie 30 dolnym doza¬ tora 10. Alternatywnie, plyta 40 i/albo 70 moze stanowic segment albo czesc segmentu dozatora 10. Plyta 40 i/albo 70 powinna miec dlugosc wieksza od dlugosci szczelinowego wylewu dozujacego 14.Do komory spalania, usytuowanej ponad plyta 40, wsuniete sa lance 42, których koncówki 44 skierowane sa na powierzchnie górna plyty 40 w poblizu szczelinowego wylewu dozujacego 14 (fig. 1, 2 i 5). Lance 42 prze¬ znaczone sa do ogrzania plyty 40, stanowiacej górna scianke wyznaczajaca szczelinowy wylew dozujacy 14.W alternatywnym przykladzie wykonania, przedstawionym na fig. 3 i 4 zastosowano lance 42, 72 do ogrze¬ wania kazdej z dwu plyt 40, 70, stanowiacych scianki górna i dolna szczelinowego wylewu dozujacego 14.Mozliwym jest zastosowanie jednej lancy albo dowolnej liczby lanc z dowolna liczba koncówek (fig. 5), odpowiednio do szerokosci tasmy, jaka ma byc odlewana z dozatora posredniego 10. Stosujac takie lance nagrze¬ wajace, utrzymuje sie odpowiednio wysoka temperature w komorze spalania tak, aby cieplo bylo przewodzone przez material; z jakiego wykonany jest dozator do scianki szczelinowego wylewu dozujacego dla utrzymania wysokiej temperatury w obszarze szczelinowego wylewu dozujacego zarówno przed jak i w czasie odlewania tas¬ my. Jezeli stosuje sie plyte 40 i/albo plyte 70, to mozna podniesc temperature calej plyty 40 i/al bo plyty 70 do odpowiedniego poziomu, przed rozpoczeciem operacji odlewania. W korzystnym przykladzie wykonania, lace 42, 72 umieszczone sa w odstepach 50,8 mm do 76,2 mm na calej szerokosci szczelinowego wylewu dozuja¬ cego14. Stwierdzono, ze ogrzanie plyt 40, 70 do temperatury bliskiej temperaturze topnienia,to jest rózniacej sie nie wiecej jak o 10% od temperatury topnienia, skutecznie zapobiega krzepnieciu metalu w szczelinowym wyle¬ wie dozujacym 14, które normalnie jest czestym zjawiskiem, zwlaszcza na poczatku operacji odlewania. Xakie wstepne nagrzanie plyt 40, 70 do temperatury bliskiej temperaturze odlewania metalu, powoduje wystapienie odksztalcen termicznych, które mozna odpowiednio skompensowac przed rozpoczeciem operacji odlewania.Dlatego tez wstepne nagrzewanie plyt 40, 70 umozliwia równiez zachowanie stalych, podczas calej operacji od¬ lewania, wymiarów szczelinowego wylewu dozujacego i jego odstepu od powierzchni 16 krystalizatora.W korzystnym przykladzie wykonania, przez lance wprowadza sie gazy spalajace sie w wysokiej temperatu¬ rze, takie jak acetylen-powietrze, acetylen-tlen, oraz mieszanina gazu ziemnego i tlenu.Zgodnie z wynalazkiem, dla zmniejszenia mozliwosci niekorzystnego odddzialywania plomieni na material plyty 40 albo plyt 40, 70, warstwe 48 i/albo 78 materialu o wiekszej odpornosci termicznej nalozono na co najmniej czesci górnej powierzchni plyty 40 i na co najmniej czesc dolnej powierzchni plyty 70 w obszarze bez¬ posredniego dzialania plomieni na plyte 40 i/albo 70. Warstwa 48, 70 wystawiona jest na bezposrednie dzialanie plomieni i korozji chemicznej, a ponadto odbiera cieplo i przewodzi je na plyte 40 i/albo 70. Korzystnie wars¬ twa 48, 78 wykonana jest z grafitu i ma grubosc okolo 0,48 mm do 6,3 mm, jakkolwiek moga byc zastosowane równiez inne materialy. Warstwe ochronna albo wiele warstw ochronnych mozna nalozyc na plyte z azotku boru przy uzyciu cementu zawierajacego grafit albo innych ogniotrwalych substancji powlokowych.W segmencie 30 dolnym dozatora posredniego 10, po przeciwnej stronie szczelinowego wylewu dozujace¬ go 14, korzystnie ponizej jego poziomu, wykonany jest otwór oprózniajacy zatkany korkiem 62. Korek 62 sluzy do szybkiego zatrzymania wyplywu metalu ze szczelinowego wylewu dokujacego 14 w przypadku, gdy chce sie zatrzymac operacje odlewania. Ta mozliwosc szybkiego zatrzymania operacji odlewania jest bardzo istotna ce¬ cha. Brak takiej mozliwosci oznacza, ze przy koncu operacji odlewania przez szczelinowy wylew dozujacy bedzie wyplywal przerywany strumien cieklego metalu, który uderzajac w szybko przesuwajaca sie powierzchnie krystalizatora, spowoduje wyprodukowanie tasmy wybrakowanej. Wyciekajacy, w sposób niekontrolowany, ze szczelinowego wylewu dozujacego dozatora posredniego na koncu operacji odlewania metal spada czesto na odla¬ na uprzednio dobra tasme niszczac ja, a nawet powodujac uszkodzenie samego urzadzenia do odlewania.Aby zapewnic gotowosc dozatora posredniego do nastepnego cyklu pracy, nalezy spuscic resztki cieklego metalu z wneki 34 dozatora 10 na koncu operacji odlewania. Po wyjeciu korka 62 prawie caly metal zawarty wdozatorze 10 splywa przez otwór, dzieki czemu dozator 10 oraz plyty 40 i/albo 70 tworzace szczelinowy wylew dozujacy 14 moga byc uzyte w nastepnej operacji odlewania. Oczywiscie nalezy zapewnic odpowiednie srodki dla odebrania metalu splywajacego z otworu w dozatorze 10, po wyjeciu korka 62.4 136 654 Zastrzezenie patentowe Dozator posredni do wylewania metalu na powierzchnie krystalizatora do ciaglegopd I ewania tasm, majacy otwór wlewowo-zasilajacy, wneke i szczelinowy wylew dozujacy, usytuowany w sciance czolowej, dopasowanej do ksztaltu powierzchni krystalizatora, znamienny tym, ze zawiera co najmniej jedna komore spalania, polaczona z otworem (46, 76) gazów spalinowych, usytuowana w sasiedztwie szczelinowego wylewu dozujace¬ go (14) i co najmniej jedna lance (42, 72)doprowadzajaca gazy palne, osadzona w otworze bocznej scianki ko¬ mory spalania, skierowana swoja koncówka (44, 74) na warstwe (48, 78) przewodzaca cieplo, nalozona na po¬ wierzchnie plyty (40, 70), odgradzajacej komore spalania od wneki (34).FIG. I FIG. 2 46. •10 '46 1 «—i- 48^ 40 FIG. 46-. 4 ' . 1 i 1/ l 1 ' i , i i i i ...i . _l 4 "£¦' l76 C30 C72 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL PL