NL8001322A - Werkwijze voor het verven van textielmateriaal. - Google Patents

Description

N/29.495-Kp/vdM 1 11 - 1 -

Werkwijze voor het verven van textielmateriaal.

De uitvinding heeft betrekking op een werkwijze voor het verven van textielmateriaal.

Meer in het bijzonder heeft de uitvinding betrekking op een werkwijze voor het verven van textielmateriaal 5 onder toepassing van chemisch gevormde alginegels.

Onder de term "textielmateriaal" wordt in deze aanvrage verstaan (1) vlakke weefsels of lappen in geweven of "non-woven" vorm en (2) polig weefsel, zoals bekledingsstof en tapijtweefsel, dat vervaardigd is met elk gebruikelijk type 10 semisynthetische, synthetische of natuurlijke vezel.

Volgens de stand van de techniek zijn verschillende werkwijzen voor het verven van textielmateriaal bekend. Zo worden in het Amerikaanse octrooischrift 3.669.661 verbindingen voorgesteld, die de mate van kleuring regelen door deze te 15 doen toenemen of afnemen.

In het Amerikaanse octrooischrift 4.010.709 wordt het gebruik van kleurstof-spettechnieken ("dye splattering techniques"), soms Tak-verven genoemd, beschreven.

Eveneens bekend is het gebruik van verdikkingsmid-20 delen voor drukpasta om de gewenste graad van viskositeit aan de drukpasta te geven, zie bijv. "Printing Thickeners: Their Properties and Uses" door N.C. Shah, gepubliceerd in Silk and Rayon Industries of India, biz. 265-286, mei 1969.

De onderhavige uitvinding heeft ten doel een ande- ' 25 re werkwijze voor het kleuren van textielmateriaal te verschaffen, die een aanzienlijke vrijheid geeft bij het maken van kleurontwerpen en nauwkeurige patroondrukken. Deze werkwijze kan worden uitgevoerd met conventionele apparatuur voor het verven en bedrukken van het textielmateriaal.

30 Volgens een uitvoeringsvorm worden gegeleerde ge bieden gevormd door afzonderlijk een gelvormende samenstelling en een samenstelling, waarin de gelvorming kan plaatsvinden, op het textielmateriaal toe te passen. Het materiaal wordt vervolgens "over" geverfd, waarbij de gegeleerde gebieden zijn 35 beschermd en dus niet worden meegeverfd.

Volgens een andere uitvoeringsvom wordt zij- 800 1 3 22 - 2 - waartse verspreiding van inkt, die vaak voorkomt bij het bedrukken van textielmateriaal, verminderd door een kleurstof op te nemen, hetzij in de gelvormende samenstelling, hetzij in de samenstelling waarin de gelvorming kan plaatsvinden, hetzij in 5 beide, zodat indien één van de samenstellingen over de andere wordt toegepast, gegeleerde gebieden van patronen of bedrukkingen worden gevormd, zijwaartse spreiding van de samenstellingen wordt geremd en daardoor een uitstekende begrenzing van de bedrukking of het patroon wordt bereikt.

10 De werkwijze volgens de uitvinding heeft als ken merk , dat men (a) een eerste waterige samenstelling op tenminste een deel van het oppervlak van het textielmateriaal toepast, (b) over tenminste een deel van de eerste waterige 15 samenstelling een tweede waterige samenstelling aanbrengt, waarbij één van de samenstellingen een chemisch geleerbare samenstelling is, die alginezuur of een alginezuurderivaat bevat en de andere samenstelling een samenstelling is, waarin de gelvorming kan plaatsvinden, waarbij deze beide waterige sa-20 menstellingen een chemische reactie ondergaan en er tevens een gel ontstaat in de gebieden, waarin de samenstellingen met elkaar in contact zijn en waarbij gegeleerde gebieden op het textielmateriaal worden gevormd, die thermisch irreversibel zijn binnen het temperatuursgebied van ongeveer omgevingstem-25 peratuur tot ca. 150°C en die onoplosbaar zijn in water, (c) het aldus bewerkte textielmateriaal verft, waarbij de gegeleerde gebieden zijn beschermd, (d) de kleurstof op het textielmateriaal doet fixeren, tijdens welke bewerking de gegeleerde gebieden gege- 30 leerd blijven en (e) de gel van het textielmateriaal verwijdert.

De uitvinding verschaft eveneens een werkwijze voor het bedrukken van of het geven van een patroon op textielmateriaal, waarbij zijwaartse verspreiding van inkt op het 35 textielmateriaal wordt verminderd, waarbij men (a) een eerste waterige samenstelling op tenminste een deel van het oppervlak van het textielmateriaal toepast, (b) over tenminste een deel van de eerste waterige 80 0 1 3 22 f t - 3 - samenstelling een tweede waterige samenstelling aanbrengt, waarbij één van de samenstellingen een chemisch geleerbare samenstelling is, die alginezuur of een alginezuurderivaat bevat en de andere samenstelling een samenstelling is, waarin de 5 gelvorming kan plaatsvinden en tenminste één van beide samenstellingen een kleurstof bevat, waarbij deze beide waterige samenstellingen een chemische reactie ondergaan en een gel ontstaat in de gebieden, waarin de samenstellingen met elkaar in contact zijn en waarbij gegeleerde gebieden op het textiel-10 materiaal worden gevormd, die thermisch irreversibel zijn binnen een temperatuursgebied van ca. omgevingstemperatuur tot ca. 150°C en die onoplosbaar zijn in water, (c) de kleurstof uit tenminste één van de samenstellingen fixeert op het textielmateriaal, tijdens welke be- 15 werking de gegeleerde gebieden gegeleerd blijven en (d) de gel van het textielmateriaal verwijdert.

In deze aanvrage zal de waterige samenstelling die alginezuur of een alginezuurderivaat bevat, verder de "geleerbare samenstelling" worden genoemd en zal de waterige samen-20 stelling, waarin de gelvorming kan plaatsvinden worden aangeduid als het "medium".

Met de term "kleurstof" worden in deze aanvrage aangeduid zure kleurstoffen, kationogene kleurstoffen, die met algine verenigbaar zijn, kationogene kleurstoffen, die niet 25 met algine verenigbaar zijn (worden hieronder besproken), directe kleurstoffen en disperse kleurstoffen. Zure kleurstof- -fen worden typisch gebruikt om kleur te geven aan nylon textielmateriaal. Kationogene kleurstoffen worden typisch gebruikt om kleur te geven aan textielmateriaal van acryl. En 30 disperse kleurstoffen worden typisch gebruikt om kleur te geven aan polyester en nylon textielmateriaal.

Met de term "omgevingstemperatuur" wordt bedoeld kamertemperatuur, d.w.z. een binnentemperatuur van ca. 20-25°C.

Met de term "kleurwijzigende verbinding" wordt 35 bedoeld elk materiaal dat dient om de kleurtint te wijzigen en dat wordt toegepast met een eerste waterige samenstelling, die een kleurstof bevat. Indien de eerste waterige samenstelling bijv. een blauwe kleurstof bevat, zal het aanbrengen van een 80 0 1 3 22 - 4 - tweede waterige samenstelling die een kleurwijzigende verbinding bevat (bijv. "Alkanol NRT”, een chemisch kleurver-dringingsmiddel van DuPont de Nemours E.I., Co., dat in de handel verkrijgbaar is) over de eerste waterige oplossing 5 resulteren in een lichter blauwe kleurtint.

Elk geschikt kleurwijzigend middel kan worden gebruikt. Geschikte kleurwijzigende middelen zijn onder meer conventionele pH-wijzigende verbindingen, zoals natriumcarbo-naat, conventionele kleur-hulpverbindingen, zoals benzylalco-10 hol, reactieve kleurstoffen voor kleurloze vezels, zoals "Sandospace S", dat in de handel verkrijgbaar is bij Sandoz Colors and Chemicals, alsmede conventionele kleurvervangings-chemicaliën, zoals "Alkanol NRT". De kleurwijzigende middelen worden toegepast in de daartoe gebruikelijke hoeveelheden.

15 Met de term "zijwaartse inktverspreiding" wordt bedoeld de verplaatsing van kleurstof of een kleurstofwijzigend middel in zijwaartse richting op een textielmateriaal, hetgeen resulteert in een gekleurd gebied of een gebied, waarin de kleur veranderd is, dat groter is dan het gewenste 20 gebied, bijv. groter dan de omtrekken van een druksjabloon.

Volgens een uitvoeringsvorm van de uitvinding is de eerste waterige oplossing de geleerbare samenstelling en de tweede waterige oplossing het medium.

Volgens een andere uitvoeringsvorm van de uitvin-25 ding is de eerste waterige oplossing het medium en de tweede waterige oplossing de geleerbare samenstelling.

In weer een andere uitvoeringsvorm bevat of de gelvormende samenstelling of het medium, of beide, tenminste één kleurstof.

30 In een andere uitvoeringsvorm kan het textielmate riaal van tevoren op conventionele wijze reeds geverfd zijn voordat stap (a) wordt uitgevoerd.

In nog een andere uitvoeringsvorm kan het medium tweemaal worden toegepast om de gelvorming te vergemakkelijken, 35 bijv. indien het medium eerst wordt toegepast en de gelvormende samenstelling daar overheen wordt aangebracht kan het medium een tweede maal apart over de gelvormende samenstelling worden aangebracht. De twee aparte toepassingen van het medium 800 1 3 22 » 4 - 5 - dienen om het contactgebied tussen de gelvormende samenstelling en het medium te vergroten en daarmee de mate van gel-vorming te vergroten.

Volgens een uitvoeringsvorm van de werkwijze voor 5 het bedrukken of opbrengen van een patroon op het textielmateriaal, waarbij zijwaartse inktverspreiding op het textielmateriaal wordt verminderd, bevat de eerste waterige samenstelling een kleurstof en de tweede waterige samenstelling een kleur-wijzigende verbinding.

10 Volgens een andere uitvoeringsvorm van de werkwij ze voor het bedrukken of opbrengen van een patroon op het textielmateriaal, waarbij zijwaartse inktverspreiding wordt verminderd, is de gelverbinding in het medium een kationogene kleurstof, die niet verenigbaar is met algine, welke kleur-15 stof zowel als gelverbinding als als kleurstof voor het doel van deze uitvinding dient.

Volgens de praktijk van de onderhavige uitvinding kan alginezuur of elk geschikt derivaat van alginezuur in de geleerbare samenstelling worden gebruikt.

20 Voor toepassing als alginezuurderivaten zijn onder meer geschikt de gezuiverde natriumalginaten, aangeduid als "Kelgin", de industriële natriumalginaten, aangeduid als "Keltex", de speciaal helder gemaakte natriumalginaten met een laag calciumgehalte, aangeduid als "Kelco", de gezuiverde 25 ammonium- en gezuiverde kaliumalginaten, resp. aangeduid als "Superloid" en "Kelmar", die alle in de handel verkrijgbaar zijn bij de Kelco division van Merck & Co., Ine.

Bijzonder geschikte alginezuurderivaten zijn de gezuiverde natriumalginaten, aangeduid als "Kelgin HV”, 1 30 "Kelgin MV", Kelgin F", "Kelgin LV", "Kelgin XL", "Kelgin RL" en"Kelvis".

De geleerbare samenstelling bevat ca. 0,5-5 gew.% alginezuur of alginezuurderivaat, bij voorkeur ca. 1-2,5 gew.%.

In het algemeen zal de samenstelling zijn opgelost in gedemi-35 neraliseerd water. Desgewenst kan de geleerbare samenstelling echter ook de daartoe gebruikelijke hoeveelheden met algine verenigbare kleurstoffen, oppervlakte-actieve stoffen, schuim-of antischuimmiddelen, verdikkingsmiddelen, kleurwijzigende an n 1 ** 99 - 6 - verbindingen e.d. bevatten.

Het medium zal een gelverbinding bevatten, waarmee een materiaal bedoeld wordt, dat dient om de weerstand en de viskositeit te veranderen en dus om alginepolymeren te geleren.

5 Geschikte gelverbindingen zijn onder meer polyvalente kationen (behalve magnesium) en boraationen, die in de vorm van polyvalente metaalzouten, resp. natriumboraat, kunnen worden gebruikt. Voor toepassing als gelverbindingen zijn eveneens geschikt kationogene kleurstoffen, die niet verenigbaar zijn 10 met algine, bijv. Basisch Geel 53 en 58, Basisch Rood 22 en 51, Basisch Blauw 87 en Basisch Oranje 31.

Een bijzonder geschikt polyvalent metaalzout voor reactie met en gelvorming van natriumalginaat is calciumchlo-ride.

15 De hoeveelheid gelverbinding, die in het medium wordt gebruikt, moet voldoende zijn om de gelvormende samenstelling te doen geleren. De hoeveelheid gelverbinding die nodig is, is afhankelijk van het gewicht van het algine in de gelvormende samenstelling en kan gemakkelijk worden berekend.

20 Teneinde zeker te zijn dat voldoende gelverbinding aanwezig is, kan de gelverbinding in overmaat worden toegepast. In het algemeen zal de toepassing van de gelverbinding in een hoeveelheid van tenminste 5 gew.% van het milieu een voldoende hoeveelheid kationen verschaffen om gelvorming te verzekeren. Het 25 is bijv. bekend, dat stoechiometrisch 7,2 % calcium, gebaseerd op het gewicht van het natriumalginaat, nodig is voor de ~ volledige vervanging, maar dat gels met ca. 30 % van deze hoeveelheid worden gevormd. Verdere informatie betreffende gelverbindingen en de hoeveelheden, die nodig zijn om alginegels 30 te vormen, kan worden gevonden in het boek "Kelco Algin", 2de druk, verkrijgbaar bij de Kelco Division van Merck & Co., Ine. Indien een zoutoplossing van natriumalginaat/calciumchloride voor de gelvorming wordt toegepast, zal het calciumchloride-zout in het medium aanwezig zijn in een hoeveelheid van ca.

35 1-10 gew.% van dit medium. In het algemeen zal de samenstelling water bevatten. Desgewenst kan dit medium echter ook voor dit doel bekende hoeveelheden conventionele kleurstoffen, op-pervlakte-actieve stoffen, schuim- of antischuimmiddelen, ver- 800 1 3 22 ψ * - 7 - dikkingsmiddelen, kleurwijzigende verbindingen e.d. bevatten.

Voor het verwijderen van de gel van het textielmateriaal kan elke geschikte methode worden gebruikt. De gel kan bijv. verwijderd worden met vloeistoffen, die met hoge 5 snelheid in aanraking met de gel worden gebracht, zoals "hoge snelheidswassers", die de gel breken en van het textielmateriaal afwassen. Een andere geschikte methode om de gel te verwijderen is het textielmateriaal te wassen met een oplossing die de gel vloeibaar maakt, zoals een oplossing van 1 of 2 10 gew.% natriumhexametafosfaat in water. Andere geschikte verbindingen, die gels oplossen zijn onder meer tetranatrium-pyrofosfaat, een natriumzout van ethyleendiaminetetra-azijn-zuur, trinatriumfosfaat, natriumcarbonaat, natriumhydroxide e.d.

15 De gelvormende samenstellingen en de samenstel lingen waarin de gelvorming kan plaatsvinden, die in deze uitvinding worden gebruikt, kunnen op gebruikelijke wijze worden bereid, zoals door het mengen en roeren van de verbindingen bij kamertemperatuur. De samenstellingen kunnen apart worden 20 toegepast op elk vezeltype van textiel, in welke vorm dan ook.

De samenstellingen worden toegepast bij de gebruikelijke methodes voor het drukken of verven van textiel of tapijten, bijv. vlakke of rotatiedruk, blok- of reliëfdruk, gietdruk, stencildruk, graveerdruk, het Tak-verven, het Kuster-verven, 25 "beek"-verven, dompelmethode, handmethode e.d. Indien de samenstellingen worden toegepast op polig weefsel, zoals tapijt- -weefsel, zullen beide samenstellingen in zodanige hoeveelheden en bij zodanige viskositeiten worden toegepast, dat zij de penetratie vergemakkelijken van tenminste het bovenste gedeel-30 te van de vezels die in het zicht zijn, d.w.z. tenminste ongeveer eentiende (1/10) van de hoogte van de vezel tot aan de basis van de pool.

Uit de hierna volgende voorbeelden zal het de deskundige in de polige weefseltechniek zonder meer duidelijk 35 zijn, dat de volgende kriteria - viskositeit van de gelvormende samenstelling, viskositeit van het medium, opnamepercenta-ge van de samenstellingen, wijze van toepassing, wijze van vervaardiging van het polige weefsel, enz. - apart of te samen 800 1 3 22 - 8 - kunnen worden gekozen om de gewenste mate van doordringing van de gelvormende samenstellingen en het medium te bereiken, binnen het gebied van ca. eentiende van de poolhoogte, welke mate van doordringing de produktie vergemakkelijkt van polig 5 weefsel dat verschillende decoratieve patronen bezit.

De uitvinding wordt vervolgens toegelicht aan de hand van de volgende voorbeelden, die de voorkeursuitvoeringen weergeven.

VOORBEELD I

10 Een deel van het oppervlak van een stuk ongeverfd 2 tapijtweefsel (nylon 6 garen, poolgewicht 1356 g/m , poolhoogte 2 cm, kruismaat 0,5 cm, gesneden poolconstructie) was op conventionele wijze vlak bedrukt met een patroon, onder toepassing van een gelvormende samenstelling, die bereid was 15 door bij kamertemperatuur ca. 3 gew.% natriumalginaat, aangeduid met "XRD Södium Alginate", afkomstig Van Marine Colloids Co., en ca. 97 gew.% gedemineraliseerd water te mengen. De gelvormende samenstelling werd getest met een Brookfield vis-kosimeter, model RVF en had een viskositeit van ca. 2.080 cp 20 (as nr. 2, 20 omw./min.). Alle viskositeiten, die hierna worden genoemd, zijn op dezelfde wijze met hetzelfde apparaat getest.

Na het bedrukken werd het tapijtweefsel gedurende ca. 30 sec. ondergedompeld in een samenstelling, waarin de 25 gelvorming kon plaatsvinden, die was bereid door bij kamertemperatuur ca. 5 gew.% calciumchloride en ca. 95 gew.% leidingwater te mengen. Het weefsel, dat nu gegeleerde gebieden had, die overeenkwamen met het hierboven bedrukte patroon, werd op gebruikelijke wijze met water gewassen en gedroogd.

30 Het gedroogde tapijtweefsel werd vervolgens aan de kook geverfd ("beck-dyed") door gedurende een voldoend lange tijd het weefsel onder te dompelen in een waterig verfbad, dat Acid Blue 40 kleurstof bevatte, om een opname van de kleurstof te verkrijgen van ca. 0,25 gew.%, gebaseerd op het totale ge-35 wicht van de vezel.

Het geverfde tapijtweefsel werd vervolgens met water gewassen, gevolgd door een wassing met een oplossing, die gel vloeibaar maakt, bereid door ongeveer 2 gew.% natriumhexa- 800 1 3 22 - 9 - metafosfaat en 98 gew.% leidingwater te mengen.

Het aldus verkregen tapijtweefsel, dat de opgeloste gel bevatte, werd vervolgens opnieuw met leidingwater gewassen om de vloeibaar gemaakte gel te verwijderen, gedroogd 5 en werd teruggekregen als geverfd polig weefsel volgens deze uitvinding.

Het geverfde tapijtweefsel was wit (niet geverfd) in de gebieden, die overeenkwamen met het afgeschermd bedrukken van de gelvormende samenstelling en donkerblauw in alle 10 gebieden, die niet met de gelvormende samenstelling waren bedrukt.

VOORBEELD II

Met een ander stuk van hetzelfde tapijtweefsel, dat in voorbeeld I werd gebruikt en onder toepassing van de-15 zelfde werkwijzen als in voorbeeld I, werd een tweede stuk geverfd tapijtweefsel vervaardigd. In dit voorbeeld echter bevatte de gelvormende samenstelling een kleurstof. De gelvormende samenstelling werd bereid door bij kamertemperatuur ca. 0,7 gew.% kleurstof (Resolin Geel PGG), ca. 3 gew.% "XRD 20 Sodium Alginate" en ca. 96,3 gew.% gedemineraliseerd water te mengen. Deze samenstelling had een viskositeit van 2.080 cp.

Het aldus verkregen geverfde tapijtweefsel was geel in de patroongedeelten, die overeenkwamen met het bedrukken van de gelvormende samenstelling en donkerblauw in alle 25 gebieden, die niet met de gelvormende samenstelling waren bedrukt.

VOORBEELD III

Een gedeelte van het oppervlak van een stuk onge- 2 verfd tapijtweefsel (nylon 6 garen, poolgewicht 1085 g/m , ge-30 sneden poolhoogte 1,9 cm, luspoolhoogte 0,95 cm, kruismaat 0,48 cm, gesneden en luspoolconstructie) werd op gebruikelijke wijze met een afscherming bedrukt met een patroon door middel van een eerste gelvormende samenstelling, die ca. 3 gew.% "XRD Sodium Alginate" en ca. 97 gew.% gedemineraliseerd water 35 bevatte. Deze eerste gelvormende samenstelling had een viskositeit van 2.080 cp.

Een ander deel van het oppervlak van het tapijtweefsel werd onder afscherming bedrukt met een patroon door 80 0 1 3 22 - 10 - middel van een tweede gelvormende samenstelling/ die ongeveer 0,5 gew.% kleurstof (Merpacyl Brilliant oranje Y, in de handel verkrijgbaar bij DuPont), ca. 3 gew.% "XRD Sodium Alginate" en ca. 96,5 gew.% gedemineraliseerd water bevatte. De tweede gel-5 vormende samenstelling had een viskositeit van 2.080 cp.

Na het bedrukken werd het tapijtweefsel gedurende ca. 10 min. gestoomd bij een temperatuur van ca. 100°C met een conventioneel horizontaal stoomapparaat en vervolgens gedurende ca. 30 sec. gedompeld in een samenstelling waarin gelvor-10 raing kon plaatsvinden, bestaande uit 5 gew.% calciumchloride en 95 gew.% leidingwater.

Het aldus verkregen tapijtweefsel, dat nu gegeleerde gebieden had, die overeenkwamen met de hierboven bedrukte patronen, werd op gebruikelijke wijze met water gewassen en 15 gedroogd.

Het gedroogde tapijtweefsel werd vervolgens overgeverfd met een donkerbruine zuur/dispersiekleurstof met behulp van een Kuster kleurstofopbrengapparaat. De opname van de kleurstof bedroeg ca. 430 gew.%, gebaseerd op het totale ge-20 wicht van het tapijtweefsel.

Het geverfde tapijtweefsel werd gedurende ca. 8 min. met een vertikaal stoomapparaat gestoomd bij een temperatuur van ca. 100°C.

Na het stomen werd het tapijtweefsel gewassen bij 25 een temperatuur van ca. 43°C met een oplossing, die gel vloeibaar maakt, die 1 gew.% tetranatriumpyrofosfaat en 99 gew.% leidingwater bevatte.

Het tapijtweefsel werd vervolgens gewassen met water, gedroogd en teruggekregen als geverfd polig weefsel.

30 Het geverfde tapijtweefsel was wit (niet geverfd) en oranje in de patroongedeelten, die overeenkwamen met resp. de eerste en tweede bedrukking en donkerbruin in alle gebieden waarin men het weefsel niet met de gelvormende samenstelling had bedrukt.

35 VOORBEELD IV

Een stuk ongeverfd tapijtweefsel (nylon 6 garen, 2 poolgewicht 729 g/m , gesneden poolhoogte 1,74 cm, luspool-hoogte 0,87 cm, kruismaat 0,5 cm, gesneden en luspoolconstruc-tie) werd bevochtigd en samengeperst. Hiermee werd een opname 800 1322 • > - 11 - verkregen van ca. 75 gew.%, gebaseerd op het totale gewicht van het tapijtweefsel, van een samenstelling waarin de gel-vorming kon plaatsvinden, bereid door bij kamertemperatuur ca.

5 gew.% calciumchloride, 0,2 gew.% van een schuimmiddel 5 ("Dianol SWN", in de handel verkrijgbaar bij Quaker Chemical) en ca. 94,8 gew.% leidingwater te mengen.

Vervolgens werd het tapijtweefsel overgeverfd met de volgende gelvormende samenstelling met behulp van een Kuster verfopbrengapparaat. De opname van de samenstelling 10 bedroeg ca. 300 gew.%, gebaseerd op het totale gewicht van het tapijtweefsel.

materiaal hoeveelheid (gew.%) "KELGIN MV" 0,6 "KELGIN RL" 1,8 15 antischuimmiddel (2-ethylhexanol) 1,0 kleurstof (zure kleurstofsamen- stelling van lichtoranje) 0,3 gedemineraliseerd water tot 100 %

De viskositeit van de boven genoemde gelvormende samenstelling 20 bedroeg ca. 173 cp.

Het tapijtweefsel werd vervolgens met water gewassen, gedroogd en bekeken. Het weefsel bleek over het gehele oppervlak gegeleerd te zijn met een penetratie van ca. 0,6 cm vanaf de bovenzijde van de pool of van ca. 0,6 cm van de pool-25 hoogte van de gesneden poolvezels.

Het gedroogde tapijtweefsel werd geverfd volgens de methode van Kuster met een donkerbruin waterig zuur verf-bad, waarmee een kleurstofopname van ca. 500 gew.%, gebaseerd op het totale gewicht van het tapijtweefsel, werd verkregen.

30 Het geverfde tapijtweefsel werd vervolgens gedu rende ca. 8 min. gestoomd met een vertikaal stoomapparaat bij een temperatuur van ca. 100°C.

De gesneden poolvezels van het geverfde tapijtweefsel werden bekeken; elk bosje vezels bleek een lichtoranje 35 top te hebben. Het overige gedeelte van de vezels was donkerbruin.

VOORBEELD V

Een stuk ongeverfd tapijtweefsel (nylon 6 garen, 80 0 1 3 22 2 - 12 - poolgewicht 1068 g/m , gesneden poolhoogte 1,9 cm, luspool-hoogte 0,95 cm, kruismaat 0,48 cm, gesneden en 1uspoolconstructie) werd gedompeld in een verfstroom en geheel bevochtigd met een samenstelling, waarin de gelvorming kon plaatsvinden, 5 die ca. 5 gew.% calciumchloride en 95 gew.% leidingwater bevatte.

Een eerste en een tweede gelvormende samenstelling werden apart versproeid op het bevochtigde tapijtweefsel opgebracht, terwijl dit ronddraaide in het kleurstofbad. De eerste 10 gelvormende samenstelling bevatte ca. 2 gew.% "KELGIN RL" en ca. 98 gew.% gedemineraliseerd water. De tweede gelvormende samenstelling bevatte ca. 0,5 gew.% kleurstof, "Merpacyl Oranje Y", ca. 2 gew.% "KELGIN RL" en ca. 97,5 gew.% gedemineraliseerd water. De viskositeit van beide gelvormende samenstel-15 lingen bedroeg ca. 30 cp.

Nadat het versproeien van de gelvormende samenstelling voltooid was, werd het tapijtweefsel nog ca. 5 min. rondgedraaid in de samenstelling waarin de gelvorming kon plaatsvinden. De kleurstoftank werd leeggemaakt en het tapijt-20 weefsel bleek een uitstekend afgetekend patroon te hebben, dat overeenkwam met de gelvormende samenstelling, die door middel van versproeien was opgebracht.

Vervolgens werd de kleurstoftank opnieuw geladen met een donkerbruin waterig zuur/dispersieverfbad en werd het 25 tapijtweefsel gedurende ca. 10 min. in het verfbad bij kamertemperatuur rondgedraaid, waarna het verfbad werd verwarmd met -een snelheid van ca. 2°C/min. tot een temperatuur van ca. 82°C.

Nadat het tapijtweefsel ca. 30 min. lang bij 82°C in het verfbad was rondgedraaid, werd het verfbad uit de 30 kleurstoftank verwijderd en werd het tapijtweefsel gespoeld met water.

Het geverfde tapijtweefsel werd vervolgens gewassen met een tot ca. 40°C verwarmde samenstelling, die een gel oplost, welke ca. 1 gew.% tetranatriumpyrofosfaat en ca. 99 35 gew.% water bevatte, teneinde de gegeleerde delen vloeibaar te maken.

Nadat het tapijtweefsel tenslotte nogmaals met water was gewassen, werd het gedroogd en in de teruggekregen 800 1 3 22 - 13 - vorm bekeken, waarbij bleek dat het witte (niet geverfde) en lichtoranje vlekken had, die overeenkwamen met de versproei-ing van resp. de eerste en tweede gelvormende samenstelling. Alle delen die niet met een gelvormende samenstelling waren 5 besproeid, waren donkerbruin.

VOORBEELD VI

Twee stukken ongeverfd tapijtweefsel (nylon 6 2 garen, poolgewicht 339 g/m , luspoolhoogte 0,3 cm, kruismaat 0,2 cm, horizontale lusconstructie), stuk A (controle) en 10 stuk B (uitvinding), werden apart bevochtigd. Stuk A werd nat gemaakt met water en uitgeperst, waarbij een opname van ca. 75 gew.%, gebaseerd op het totale gewicht van het tapijtweefsel, werd verkregen. Stuk B werd nat gemaakt met een samenstelling, waarin de gelvorming kan plaatsvinden, van 5 15 gew.% calciumchloride in water en werd uitgeperst om daarmee een opname van ca. 75 gew.%, gebaseerd op het totale gewicht van het tapijtweefsel te verkrijgen.

Vervolgens werden beide stukken tapijtweefsel met een inktstraal, die een gelvormende samenstelling bevatte, die 20 bereid was door bij kamertemperatuur ca. 1 'gew.% "XRD Sodium Alginate", ca. 0,1 gew.-% Acid blauw 40 kleurstof en 98,9 gew.% gedeioniseerd water te mengen, door elk stuk apart te onderwerpen aan een behandeling met een inktstraalapparaat, dat bestond uit een onderhuidse injectienaald, die aan een drukfles 25 was vastgemaakt. De gelvormende inktsamenstelling had een viskositeit van 67 cp en werd in lijnvorm op de stukken tapijt-' weefsel gedrukt.

Beide stukken tapijtweefsel werden vervolgens horizontaal gestoomd, gewassen en gedroogd. Stuk A werd ge-30 wassen met water en stuk B werd gewassen met een oplossing, die gel oplost en bestond uit 1 gew.% tetranatriumpyrofosfaat in water, gevolgd door wassen met water.

Beide stukken tapijtweefsel werden bekeken, waarbij gevonden werd dat kleurstofpenetratie had plaatsgevonden 35 door hun steunlaag. Stuk B bleek een veel grotere bedrukte kleurintensiteit te hebben dan stuk A.

Beide stukken gedroogd tapijtweefsel werden getest op zijwaartse inktverspreiding door verschillende breedte- 80 0 1 3 22 - 14 - metingen (ca. 6) te middelen van de lijnen die gedrukt waren in de richting van de poolrijen (TR) en evenzo ongeveer 6 breedtemetingen van de lijnen die gedrukt waren dwars op de richting van de poolrijen (ATR), waarbij de volgende resulta-5 ten werden verkregen: _stuk_ bedrukkingsrichting A (controle) B (uitvinding) TR 0,40 cm 0,28 cm ATR 0,36 cm 0,24 cm 10 De bovenstaande gegevens geven de doeltreffendheid van deze uitvinding aan bij het terugbrengen van de zijwaartse inktverspreiding, die bij het straalbedrukken van textielmateriaal voorkomt.

VOORBEELD VII

15 Twee stukken ongeverfd tapijtweefsel van 23 x 46 2 cm (nylon 6 garen, poolgewicht 339 g/m , luspoolhoogte 0,3 cm, kruismaat 0,2 cm, horizontale luscontructie), stuk C (controle) en stuk D (uitvinding) werden gelijktijdig bedrukt onder afscherming (2 behandelingen met hetzelfde scherm), met een 20 gelvormende samenstelling, die ca. 2 gew.% "KELGIN RL", ca.

0,1 gew.% "Merpacyl rood G" en ca. 97,9 gew.% gedeminerali-seerd water bevatte, met behulp van een conventioneel vlak matrijsdrukapparaat volgens Zimmer. De gelvormende inktsamen-stelling had een viskositeit van 2.500 cp.

25 Vervolgens werd stuk D over het gehele oppervlak voorzien van een bekledingslaag door met de hand een samen- " " stelling, waarin de gelvorming kan plaatsvinden en die bestond uit 5 gew.% calciumchloride in water, te versproeien. Beide stukken tapijtweefsel werden vervolgens vertikaal gestoomd, 30 gewassen en gedroogd. Stuk C werd gewassen met water en stuk D werd gewassen met een oplossing om de gel vloeibaar te maken, die 1 gew.% tetranatriumpyrofosfaat in water bevatte, gevolgd door wassen met water.

De stukken tapijtweefsel werden bekeken, waarbij 35 bleek dat de kleurstofpenetratie tot in de steunlaag had plaatsgevonden. Stuk D bleek een grotere gedrukte kleurinten-siteit te hebben dan stuk C.

Beide stukken gedroogd tapijtweefsel werden getest 800 1 3 22 <s φ - 15 - op zijwaartse inktverspreiding of inktverplaatsing door verschillende metingen (ongeveer 6) uit te voeren van de breedte van de lijnen die in de richting van de poolrijen waren gedrukt, door een scherm met een lijnbreedte-opening van 0,28 cm, 5 waarbij de volgende gemiddelde resultaten werden verkregen: tapijtweefsel bedrukte lijnbreedte stuk C (controle) 0,55 cm stuk D (uitvinding) 0,44 cm

VOORBEELD VIII

10 Met hetzelfde type tapijtweefsel en volgens de zelfde procedure als beschreven in voorbeeld VII, met dien verstande dat een horizontaal stoomapparaat werd gebruikt en dat de stukken tapijtweefsel aan 12 doorgangen door hetzelfde scherm werden onderworpen, werden twee stukken, stuk E (con-15 trole) en stuk P (uitvinding) bedrukt met een vlakke matrijs met behulp van een drukapparaat volgens Zimmer, waarbij de volgende gemiddelde resultaten werden verkregen: tapijtweefsel bedrukte lijnbreedte stuk E (controle) 0,63 cm 20 stuk F (uitvinding) 0,48 cm

De bovenstaande gegevens geven de doeltreffendheid van deze uitvinding aan bij het remmen van de zijwaartse inktverspreiding of verplaatsing, die bij het bedrukken van textielmateriaal plaatsvindt.

25 VOORBEELD IX

Dit voorbeeld demonstreert een verfmethode volgens - : - de uitvinding, waarbij een kleurwijzigend middel wordt gebruikt en toont verminderde zijwaartse verspreiding van het kleurwijzigende middel en laat zodoende uitstekende druk-30 scherpte op het textielmateriaal zien.

Een ongeverfde geweven lap wordt een eerste keer bedrukt in een straal met de gelvormende samenstelling volgens voorbeeld VIII, waarbij een eerste bedrukt patroon wordt gevormd.

35 Vervolgens wordt het weefsel, terwijl het nog nat is, een tweede keer met een straal bedrukt met een samenstelling waarin de gelvorming kan plaatsvinden, die ca. 5 gew.% calciumchloride, ca. 5 gew.% verdringingsmiddel ("Alkanol NRT") 80 0 1 3 22 - 16 - en ca. 90 gew.% water bevat, waarbij een tweede gedrukt patroon wordt gevormd, dat delen van het eerste gedrukte patroon overlapt.

Vervolgens wordt het weefsel vertikaal gestoomd, 5 gewassen met hoge snelheidswassers om de gel die in de over-lappingsgedeelten is gevormd te breken en te verwijderen, gedroogd en teruggekregen.

Het bedrukte weefsel bleek rood te zijn waar het behandeld was door bedrukken met alleen de gelvormende samen-10 stelling, helder of wit waar het behandeld was door het bedrukken met alleen de samenstelling, waarin de gelvorming kan plaatsvinden, en lichtrood in de overlappingsgedeelten, die overeenkwamen met de behandeling met zowel de gelvormende samenstelling als de samenstelling waarin de gelvorming kon 15 plaatsvinden. Alle bedrukte gedeelten bezaten een uitstekende drukscherpte.

VOORBEELD X

Dit voorbeeld demonstreert een verfmethode volgens de uitvinding, waarin een kationogene kleurstof wordt toege-20 past, die niet verenigbaar is met algine, welke kleurstof dient als kleurstof voor textielmateriaal en ook als middel voor de gelvormende samenstelling, waarin de gelvorming kan plaatsvinden.

Op een stuk ongeverfd tapijtweefsel (bijv. DuPont 25 744 Nylon 66 garen) werd een gelvormende samenstelling, die ca. 2 gew.% "KELGIN RL” en ca. 98 gew.% gedemineraliseerd water bevatte, onder verstuiving opgebracht.

Vervolgens werd een deel van het oppervlak van het aldus verkregen tapijtweefsel met behulp van een straal be-30 drukt met een patroon, waarbij een samenstelling werd gebruikt die ca. 2 gew.% van een kationogene kleurstof (Basisch blauw 87) die niet met algine verenigbaar is en ca. 98 gew.% water bevatte. De delen van het tapijtweefsel, die waren behandeld door het bedrukken met de straaltechniek werden gegeleerde 35 gebieden, die blauw waren door het gebruik van het blauwe algine, dat niet verenigbaar is met de kationogene kleurstof waarin de gel wordt gevormd.

Het verkregen tapijtweefsel dat gegeleerde gebie- 800 1 3 22 - 17 - den bevatte, werd vervolgens gestoomd om de blauwe kleurstof te fixeren, gewassen met hoge snelheidswassers om langs fysische weg de gel van het tapijtweefsel te breken en weg te wassen, gedroogd en terug gekregen.

5 Het tapijtweefsel bleek blauw te zijn in de delen, die bedrukt waren met de samenstelling waarin de gelvorming kan plaatsvinden en helder of wit in de gebieden, die niet waren bedrukt met deze samenstelling. De blauw bedrukte delen vertoonden een uitstekende drukscherpte.

10 800 1 3 22

Claims (11)

1. Werkwijze voor het verven van textielmateriaal, met het kenmerk, dat men (a) een eerste waterige samenstelling op tenminste 5 een deel van het oppervlak van het textielmateriaal toepast, (b) over tenminste een deel van de eerste waterige samenstelling een tweede waterige samenstelling aanbrengt, waarbij éên van de samenstellingen een chemisch geleerbare samenstelling is, die alginezuur of een alginezuurderivaat bevat 10 en de andere samenstelling een samenstelling is, waarin de gelvorming kan plaatsvinden, waarbij deze beide waterige samenstellingen een chemische reactie ondergaan en in de gebieden waarin de samenstellingen met elkaar in contact zijn een gel ontstaat en waarbij gegeleerde gebieden op het textielmate- 15 riaal worden gevormd, die thermisch irreversibel zijn binnen een temperatuursgebied van ongeveer omgevingstemperatuur tot ongeveer 150°C en die onoplosbaar zijn in water, (c) het aldus bewerkte textielmateriaal verft, waarbij de gegeleerde gebieden zijn beschermd, 20 (d) de kleurstof op het textielmateriaal fixeert, tijdens welke bewerking de gegeleerde gebieden gegeleerd blijven en (e) de gel van het textielmateriaal verwijdert.

2. Werkwijze volgens conclusie 1, met het 25kenmerk , dat de eerste waterige samenstelling de gel- vormende samenstelling is en de tweede waterige samenstelling ' de samenstelling is, waarin de gelvorming kan plaatsvinden.

3. Werkwijze volgens conclusie 1, met het kenmerk , dat de eerste waterige samenstelling de sa- 30 menstelling is, waarin de gelvorming kan plaatsvinden en de tweede waterige samenstelling de gelvormende samenstelling is.

4. Werkwijze volgens conclusie 2 of 3, met het kenmerk, dat de gelvormende samenstelling natriumalginaat bevat en de verbinding waardoor de gel kan 35 ontstaan calciumchloride is.

5. Werkwijze volgens conclusie 1, met het kenmerk , dat de eerste waterige samenstelling, de tweede waterige samenstelling of beide samenstellingen een 80 0 1 3 22 - 19 - kleurstof bevatten.

6. Werkwijze voor het bedrukken van of het maken van een patroon op textielmateriaal, waarbij zijwaartse inkt-verspreiding wordt teruggebracht, met het 5kenmerk , dat men (a) een eerste waterige samenstelling op tenminste een deel van het oppervlak van het textielmateriaal toepast, (b) over tenminste een deel van de eerste waterige samenstelling een tweede waterige samenstelling aanbrengt, 10 waarbij êën van de samenstellingen een chemisch geleerbare samenstelling is, die alginezuur of een alginezuurderivaat bevat en de andere samenstelling een samenstelling is, waarin de gelvorming kan plaatsvinden, waarbij tenminste één van beide samenstellingen een kleurstof bevat en waarbij deze 15 beide waterige samenstellingen een chemische reactie ondergaan en in de gebieden, waarin de samenstellingen met elkaar in contact zijn een gel ontstaat en waarbij gegeleerde gebieden op het textielmateriaal worden gevormd, die thermisch irreversibel zijn binnen een temperatuursgebied van ongeveer om- 20 gevingstemperatuur tot ongeveer 150°C en die onoplosbaar zijn in water, (c) de kleurstof, die in tenminste één van beide samenstellingen op het textielmateriaal aanwezig is, fixeert, tijdens welke bewerking de gegeleerde gebieden gegeleerd 25 blijven en (d) de gel van het textielmateriaal verwijdert. -

7. Werkwijze volgens conclusie 6, met het kenmerk , dat de eerste waterige samenstelling de gel-vormende samenstelling is en de tweede waterige samenstelling 30 de samenstelling is, waarin de gelvorming kan plaatsvinden.

8. Werkwijze volgens conclusie 6, met het kenmerk , dat de eerste waterige samenstelling de samenstelling is, waarin de gelvorming kan plaatsvinden en de tweede waterige samenstelling de gelvormende samenstelling is.

9. Werkwijze volgens conclusie 7 of 8, met het kenmerk, dat het alginezuurderivaat natrium-alginaat is en het polyvalente metaalzout calciumchloride is.

10. Werkwijze volgens conclusie 6, met het 800 1 3 22 - 20 - kenmerk , dat de samenstelling waarin de gelvorming kan plaatsvinden een kationogene kleurstof bevat, die niet verenigbaar is met algine, die dient als gelverbinding voor de gel-vormende samenstelling.

11. Werkwijze volgens conclusie 6, met het kenmerk , dat de eerste waterige samenstelling een kleurstof bevat en de tweede waterige samenstelling een kleur-wijzigende verbinding bevat. 10 800 1 3 22