NL1014068C2 - Werkwijze voor het wijzigen van de vorm van een bus, en aldus gevormde bus. - Google Patents

Description

WERKWIJZE VOOR HET WIJZIGEN VAN DE VORM VAN EEN BUS, EN ALDUS GEVORMDE BUS

5 De uitvinding heeft betrekking op een werkwijze voor het wijzigen van de vorm van een bus, welke bus een buswand bezit, zoals een diepgetrokken bus of een wandgestrekte bus, waarbij de bus in of om een matrijs geplaatst wordt, welke matrijs voorzien is van een oppervlak met bijvoorbeeld reliëf, embossings of verdikkingen, waarna de buswand door middel van ten minste één straal van een 10 medium onder hoge druk die langs de buswand beweegt, in de vorm van de matrijs gedrukt wordt. De uitvinding heeft tevens betrekking op een met behulp van deze werkwijze gevormde bus.

Een dergelijke werkwijze is bekend uit het Amerikaanse octrooischrift 5.794.474 en is bij deskundigen bekend onder de naam ‘rheoformen’. Volgens het 15 Amerikaanse document wordt deze werkwijze op de boven omschreven wijze uitgevoerd, waarbij gewoonlijk de bus in een matrijs geplaatst wordt en een nozzle in de bus gestoken wordt om de buswand met behulp van een waterstraal onder hoge druk tegen de matrijs te drukken. Daarbij heerst in de bus een overdruk van bijvoorbeeld 30 psi. De druk van de waterstraal is bij het verlaten van de nozzle ten 20 minste 1000 psi. De waterstraal wordt gewoonlijk spiraalsgewijs langs de buswand bewogen. Door het rheoformen wordt de dwarsdoorsnede van de bus tenminste plaatselijk vergroot.

Een nadeel van deze bekende methode is dat na de bewerking een schroeflijn afdruk in de bus zichtbaar is, wanneer de spiraalbeweging van de waterstraal een 25 spoed van meer dan 1 mm bezit.

Een ander nadeel is, dat de pure bewerkingstijd voor een stalen bus ongeveer 4 - 6 seconden per bus bedraagt; voor een aluminiumbus is de bewerkingstijd korter. Met het in- en uitvoeren van de bus in en uit de matrijs loopt de bewerkingstijd nog op. In een bewerkingsmachine met bijvoorbeeld carousselopspanning kunnen per 30 nozzle dus maximaal 10 tot 15 stalen bussen per minuut bewerkt worden. Ten opzichte van andere bewerkingsmachines, bijvoorbeeld dieptrekmachines, is dit een lage snelheid.

1014068 -2-

Het is een doel van de uitvinding een verbeterde werkwijze voor het vormen van bussen met behulp van het rheoformen te verschaffen.

Het is een ander doel van de uitvinding een werkwijze voor het vormen van bussen met behulp van het rheoformen te verschaffen waarmee de bus een fraaier 5 uiterlijk krijgt.

Het is nog een ander doel van de uitvinding een werkwijze voor vormen van bussen met behulp van het rheoformen te verschaffen, waarmee meer bussen per minuut bewerkt kunnen worden.

Het is tevens een doel van de uitvinding een met behulp van rheoformen 10 gemaakte bus te verschaffen die fraaier van uiterlijk is.

Volgens een eerste aspect van de uitvinding worden een of meer van deze doelen bereikt met een werkwijze van de in de aanhef genoemde soort, waarbij tussen de buswand en de matrijs een ondersteunende laag aangebracht wordt die de buswand bij het vervormen van de buswand ondersteunt.

15 Verrassenderwijs is gebleken dat door het aanbrengen van deze ondersteunende laag een voor het oog fraai glad uiterlijk van de bus verkregen wordt, ook wanneer een grotere spoed dan gebruikelijk is gekozen wordt. Dit betekent dat een hogere produktiesnelheid te bereiken is, terwijl toch het gewenste gladde uiterlijk van de bus behouden blijft. Aangenomen wordt dat de ondersteunende laag lokale 20 piekbelastingen voorkomt en een dempende en egaliserende werking heeft bij het lokaal onder hoge druk vervormen van de buswand door de inslaande straal van het medium.

Bij voorkeur wordt de ondersteunende laag gevormd door een laag van een vaste stof. Denkbaar is echter ook dat de ondersteunende laag gevormd wordt door 25 een laag gas, zoals lucht, onder hoge druk tussen de buswand en de matrijs. Een vaste stof geeft een betere ondersteuning van de buswand.

Bij voorkeur wordt de ondersteunende laag van een vaste stof tegen de buswand aangebracht, zodat de laag direkt bij het inslaan van de straal medium de buswand ondersteunt, en niet pas wanneer de buswand tegen de matrijs gedrukt is.

30 Volgens een voordelige uitvoering van de werkwijze wordt een laag vervormbaar materiaal gebruikt met een dikte van maximaal ongeveer 3 mm, en bij voorkeur met een dikte van ongeveer 1 mm. Uiteraard is de optimale dikte enigszins 1014058 -3- afhankelijk van de vervormbaarheid van de gekozen laag, hetgeen in de praktijk gemakkelijk bepaald kan worden. Tevens zal de optimale dikte afhankelijk zijn van de dikte van de buswand.

Bij voorkeur wordt een laag vervormbaar materiaal uit kunststof of rubber 5 gebruikt, aangezien deze materialen een juiste verhouding tussen massa, reksnelheids-verstevigingsgedrag en hardheid bezitten voor het verkrijgen van de gewenste dempende en egaliserende eigenschappen.

Volgens een voorkeurswerkwijze wordt een laag vervormbaar materiaal gebruikt met een hardheid van minder dan 90 shore D, bij voorkeur met een hardheid 10 tussen 40 shore D en 70 shore D. Hiermee zijn goede resultaten te bereiken wat betreft gladheid van de bewerkte bus.

Gebleken is, dat uitstekende resultaten verkregen worden wanneer een laag materiaal gebruikt wordt met een hardheid van ongeveer 55 shore D.

Bij voorkeur bezit de laag vervormbaar materiaal een soortelijke massa tussen 15 1000 en 7800 kg/m3, bij voorkeur tussen 2500 en 5000 kg/m3. Uitstekende resultaten zijn verkregen met materiaal met een soortelijke massa van ongeveer 3500 kg/m3.

Bij voorkeur wordt de straal van het medium spiraalsgewijs langs de buswand gevoerd, waarbij bij voorkeur de spoed van de spiraal minimaal ongeveer 1 mm bedraagt. Hiermee worden hogere produktiesnelheden dan tot nu toe gebruikelijk 20 was voor het rheoformen van gladde bussen gebruikt.

Bij voorkeur bedraagt de spoed 1,5 to 3 mm, en bij meer voorkeur 1,5 a 2 mm. De produktiesnelheid per nozzle kan aldus verdubbeld worden.

Bij het uitvoeren van de werkwijze bedraagt de expansie van de bus bij voorkeur maximaal ongeveer 10 %. Gebleken is, dat bij een hogere expansie de 25 werking van de ondersteunende laag weinig invloed heeft op het verminderen van de zichtbaarheid van de spiraalvormige groef. Aangenomen wordt, dat de straal van het medium bij een dergelijke sterke expansie de buswand zo sterk vervormt, dat de steunende en dempende werking van de laag onvoldoende effect heeft. Bij grote expansies wordt het rheoformen in enkele gangen of stappen uitgevoerd.

30 Bij voorkeur bedraagt de expansie maximaal 5 %. De ondersteunende laag heeft dan een duidelijk effect.

1 0H058 -4-

De voorkeur verdient het wanneer de werkwijze wordt toegepast wanneer de expansie maximaal 2 % bedraagt. Het effect van de ondersteunende laag is dan optimaal.

Bij voorkeur wordt bij de werkwijze als medium onder hoge druk een 5 waterstraal gebruikt met een druk tussen 3000 en 5000 psi. Bij deze hoge druk kunnen scherpe overgangen zoals embossings aangebracht worden. Bij een lagere druk veroorzaakt de ondersteunende laag een minder scherpe overgang.

Volgens een tweede aspect van de uitvinding is een bus verschaft die vervaardigd is met de boven omschreven werkwijze, waarbij de bus voor het oog een 10 spiegelglad oppervlak bezit.

Volgens de uitvinding is tevens een bus verschaft die vervaardigd is volgens de boven omschreven werkwijze, waarbij de gemiddelde ruwheid van de gevormde buswand lager is dan 0,5. Anders geformuleerd, Ra < 0,5.

De uitvinding zal worden toegelicht aan de hand van een uitvoeringsvoorbeeld, 15 onder verwij zing naar de tekening.

De enkele figuur toont op schematische wijze een doorsnede door een mal en rheoformgereedschap, waarmee een bus gevormd wordt die voorzien is van een ondersteunende laag materiaal volgens de uitvinding.

De figuur toont in doorsnede een matrijs 1 waarin een bus 2 opgenomen is. De 20 buitenzijde van de bus is voorzien van een ondersteunende laag 3 volgens de uitvinding. Via de open zijde van de bus wordt een langwerpig rheoformgereedschap 4 in de bus 2 gestoken, die een spiraalvormige beweging volgens de pijl B uit kan voeren. Het rheoformgereedschap 4 bezit een nozzle 5, waar water onder hoge druk volgens de pijl A uitgespoten wordt om de bus te vormen.

25 In de matrijs 1 zijn uitsparingen 11, 12 en 13 aangebracht, die al dan niet geheel rondom de matrijs lopen. Door het rheoformen zijn daarmee ringvormige verdikkingen, (merk)namen en symbolen, en dergelijke aan te brengen, zodat bijvoorbeeld een naam in reliëf op de buswand te zien en te voelen is. De matrijs is twee- of meerdelig uitgevoerd om de bus in de matrijs op te kunnen nemen.

30 De figuur toont in de rechterhelft in doorsnede de bus 2 met rechte wand en de daarop aangebrachte ondersteunende laag 3 vóórdat het rheoformen uitgevoerd 1fcl4068 -5- wordt. In de linkerhelft is de doorsnede door de buswand na het rheoformen weergegeven.

Doordat de ondersteunende laag 3 aangebracht is worden spiraalvormige rillen in de buswand in hoge mate voorkomen, ook bij een grotere spoed van bijvoorbeeld 5 1,5 mm en 2 mm. De bus blijft daarbij voor het oog spiegelglad.

De laagdikte kan variëren en is afhankelijk van de hardheid van het materiaal. Een geschikte laagdikte uit kunststof is ongeveer lmm bij een hardheid van ongeveer 55 shore D, en een soortelijke massa van ongeveer 3500 kg/m3.

Om scherpe overgangen te krijgen tussen bijvoorbeeld wel en niet vervormde 10 gedeelten van de buswand is de druk van de waterstraal bij voorkeur hoger dan zonder gebruik van de ondersteunende laag. Een waterdruk van 3000 tot 5000 psi is geschikt.

Gebleken is dat met de werkwijze volgens de uitvinding en de hierboven genoemde materiaallaag een bus twee maal zo snel door rheoformen gevormd kan 15 worden terwijl de buswand voor het oog spiegelglad blijft.

Naast de genoemde kunststof is ook rubber bruikbaar als materiaal voor de laag ondersteunend materiaal, terwijl ook andere materialen mogelijk zijn. Het is ook denkbaar voor de laag geen materiaal, maar een onder druk staand medium tussen de buswand en de matrijs te kiezen, zoals lucht.

20 Tevens is de werkwijze bruikbaar voor een bus die om een matrijs aangebracht is, waardoor de buswand naar zijn inwendige toe vervormd wordt. De vervormingen moeten daarbij echter gering blijven.

Begrepen zal worden dat het beschreven uitvoeringsvoorbeeld de uitvinding niet beperkt. De beschermingsomvang wordt bepaald door de navolgende conclusies. 25 101406#

Claims (19)

1. Werkwijze voor het wijzigen van de vorm van een bus, welke bus een bus wand bezit, zoals een diepgetrokken bus of een wandgestrekte bus waarbij de bus in 5 of om een matrijs geplaatst wordt, welke matrijs voorzien is van een oppervlak met bijvoorbeeld reliëf, embossings of verdikkingen, waarna de buswand door middel van ten minste één straal van een medium onder hoge druk die langs de buswand beweegt, in de vorm van de matrijs gedrukt wordt, met het kenmerk, dat tussen de buswand en de matrijs een ondersteunende laag aangebracht 10 wordt die de buswand bij het vervormen van de buswand ondersteunt.

2. Werkwijze volgens conclusie 1, met het kenmerk, dat de ondersteunende laag gevormd wordt door een laag van een vaste stof.

3. Werkwijze volgens conclusie 2, met het kenmerk, dat de ondersteunende laag van een vaste stof tegen de buswand aangebracht wordt.

4. Werkwijze volgens conclusie 2 of 3, met het kenmerk, dat een laag vervormbaar materiaal gebruikt wordt met een dikte van maximaal ongeveer 3 20 mm.

5. Werkwijze volgens conclusie 4, met het kenmerk, dat een laag gebruikt wordt met een dikte van ongeveer 1 mm.

6. Werkwijze volgens een der voorgaan de conclusies, met het kenmerk, dat een laag vervormbaar materiaal uit kunststof of rubber gebruikt wordt.

7. Werkwijze volgens een der voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat een laag vervormbaar materiaal gebruikt wordt met een hardheid van minder dan 30 90 shore D. 10HC68 - 7 -

8. Werkwijze volgens conclusie 7, met het kenmerk, dat een laag materiaal gebruikt wordt met een hardheid tussen 40 shore D en 70 shore D.

9. Werkwijze volgens conclusie 8, met het kenmerk, dat een laag materiaal 5 gebruikt wordt met een hardheid van ongeveer 55 shore D.

10. Werkwijze volgens een der voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat een laag vervormbaar materiaal gebruikt wordt met een soortelijke massa tussen 1000 en 7800 kg/m3, bij voorkeur tussen 2500 en 5000 kg/m3. 10

11. Werkwijze volgens conclusie 10, met het kenmerk, dat een laag materiaal gebruikt wordt met een soortelijke massa van ongeveer 3500 kg/m3.

12. Werkwijze volgens een der voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat de 15 straal van het medium spiraalsgewijs langs de buswand gevoerd wordt.

13. Werkwijze volgens conclusie 10, met het kenmerk, dat de spoed van de spiraal minimaal ongeveer lmm bedraagt, bij voorkeur 1,5 tot 3 mm.

14. Werkwijze volgens conclusie 12, met het kenmerk , dat de spoed 1,5 a 2 mm bedraagt.

15. Werkwijze volgens een de voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat de expansie van de bus maximaal ongeveer 10 % bedraagt, bij voorkeur maximaal 25 5 %.

16. Werkwijze volgens conclusie 15, met het kenmerk, dat de expansie maximaal 2 % bedraagt.

17. Werkwijze volgens een der voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat als medium een waterstraal gebruikt wordt met een druk tussen 3000 en 5000 psi. 1014068 - 8 -

18. Bus vervaardigd met de werkwijze volgens een der conclusies 1-17, met het kenmerk, dat de bus een voor het oog spiegelglad oppervlak bezit.

19. Bus vervaardigd met de werkwijze volgens een der conclusies 1-17, met het kenmerk, dat de gemiddelde ruwheid van de gevormde buswand lager is dan 0,5. 1014068