Jabłoń 'Evereste' (Malus 'Evereste') to jedna z nowszych odmian jabłoni - niedługo skończy dopiero 50 lat od jej wyhodowania. Powstała we Francji w 1978 roku. U nas sobie dobrze radzi - jest odporna na nasze mrozy. Na wiosnę pokażę jak ślicznie i obficie kwitnie, a dziś chciałem się skupić na jej uroczych, średniej wielkości jabłuszkach. One są większe od owoców typowych rajskich jabłoni. Cechuje je to, że wiszą na gałązkach aż do wiosny - nie opadają jesienią czy zimą. Podobno są cierpkie i nie nadają się do konsumpcji, ale ptakom to nie przeszkadza i czasami są dla nich pożywieniem. Jesienią mają pomarańczowoczerwoną barwę. Teraz zimą są jasnoczerwone. Rosną po kilka w pęczkach. Tak się prezentują:
poniedziałek, 19 stycznia 2026
niedziela, 18 stycznia 2026
Szpeciel jesionowiec - efekty żerowania
Zima to dobry czas na obserwację drzew. Dziwne? Otóż brak liści ułatwia wiele obserwacji. Dziś spacerując spotkałem jesion pensylwański zaatakowany wiosną przez szkodnika. Był to szpeciel jesionowiec (Aceria fraxinivora). Tworzy on galasy (takie różnokształtne wyrośla, określane w tym przypadku jako kalafiorowate) na różnych gatunkach jesionu - na naszym rodzimym jesionie wyniosłym także.
Szpeciel jesionowiec atakuje kwiatostany jesionów zamieniając je w kuliste, gąbczaste twory zwane właśnie galasami. Deformując całe kwiatostany powoduje ich pęcznienie i duży rozrost. Tworzą się w ten sposób dziwne, brzydkie, ciemne kalafiorki. Galasy te wiszą potem na szypułkach przez cały sezon. Są zupełnie inne niż galasy na dębach czy rożkowiec lipowy. Teraz zimą dają schronienie kolejnym pokoleniom szpecieli. Zaatakowane przez szpeciele drzewo nie może w pełni owocować. Jeszcze gorzej jest, gdy szpeciele zaatakują masowo wszystkie kwiatostany drzewa. Na lata takie drzewo traci możliwość owocowania.
Jak widać na zdjęciach mój spotkany jesion jeszcze owocuje.
Zwalczanie szpecieli polega na wykonaniu oprysków chemicznych lub zastosowaniu środków duszących. Najbardziej optymalnym terminem jest wiosna. Wtedy zazwyczaj szpeciele opuszczają swoje kryjówki zimowe i zaczynają przechodzić na nowe pąki.
sobota, 17 stycznia 2026
Trzmielina oskrzydlona i trzmielina korkowa - różnice
Trzmielina oskrzydlona (Euonymus alatus) jest najprawdopodobniej najczęściej stosowaną trzmieliną w naszych ogrodach. Zwana jest płonącym krzewem ze względu na ogniste, prześliczne jesienne przebarwienia liści. To szeroki i dość gęsty krzew, czasami prowadzony jak drzewko, dorastający maksymalnie do 2 metrów wysokości. Jego drugą charakterystyczną cechą, jak sama nazwa wskazuje, są listewkowate pędy (zdrewniałe skrzydełka). Pędy te są bardzo sztywne i wzniesione ku górze pod dużym kątem. Co ważne pędy są ciemnawe i dość delikatne.
Nie wiem czy wiecie, ale to nie jedyna trzmielina, która ma takie oskrzydlone pędy. Jest jeszcze trzmielina korkowa (Euonymus phellomanus) - jej pędy są jasne, a skrzydełka jeszcze bardziej wyeksponowane. Roślina ta częściej rośnie w postaci drzewka do 3-4 metrów wysokości. Pędy nie są wzniesione ku górze. Obie rośliny wytrzymują z powodzeniem nasze zimy i mrozy. Są dość podobne do siebie na pierwszy rzut oka oczywiście. Różnic jest dużo, a teraz zimą, gdy nie ma liści, ładnie widać różnice między pędami tych drzewek.
| Cecha | Trzmielina oskrzydlona | Trzmielina korkowa | |
| Pokrój i rozmiar | Krzewiasty, do 1-2 metrów wysokości | Krzewiasty i drzewiasty, do 3-4 metrów wysokości | |
| Kolor pędu | Ciemny | Jasny | |
| Liście | Ciemnozielone, małe, eliptyczne, niepozorne. Jesienią przebarwiają się na krwiste odcienie czerwieni. Roślina jest widoczna z daleka jakby cała płonęła. Kolorowe liście dość długo utrzymują się na gałązkach. | Jasnozielone, średniej wielkości, wydłużone, czasami zwinięte w pół rurki. Jesienią delikatnie żółkną i szybko opadają. Wiosną często atakowane przez mszyce. | |
| Kwiaty | Malutkie, niepozorne, jasnokremowe, płatki zaokrąglone i krótkie. | Małe ale większe niż u oskrzydlonej. Dobrze widoczne 4 śmigiełka płatków. | |
| Owoce | Małe, niepozorne, jasnoczerwone, eliptyczne. Torebki szybko pękają i uwidaczniają nasionka. Owoce całą zimę wiszą na gałązkach. |
Większe niż u oskrzydlonej. Dobrze widoczne różowe, otwierające się torebki. Nasiona okrągławe koloru czerwonego. Owoce opadają jesienią. Zimą gałązki są puste. |
|
Teoria teorią ale najlepiej te różnice widać w praktyce. Czas pokazać na zdjęciach trzmielinę oskrzydloną i trzmielinę korkową:
Trzmielina oskrzydlona
Trzmielina korkowa
Nieprwadaż, że te drzewa są zupełnie inne? Jednak amator, spotykając je w terenie, bez tej wiedzy będzie miał problem z rozróżnieniem tych drzew.
wtorek, 6 stycznia 2026
Sekurinega gałęzista - owoce zimą
Sekurinega gałęzista (Securinega suffruticosa) długo utrzymuje owoce na gałązkach. Nie interesują się nimi ptaki. Przez brak kontrastowego koloru one nie są jakoś urokliwe ale jest ich tak dużo i mają tak ciekawe, dyniowate kształty, że nie można przejść obok nich obojętnie. Zdrewniałe torebki składają się z 6 części, w których skrywają nasionko. W sezonie te torebki były zielone.
Roślina jak widzicie zupełnie mrozoodporna w dorosłości. Rzadki gość w naszych parkach ale już w kilku miejscach w Polsce ją spotkałem.
poniedziałek, 5 stycznia 2026
Ostrokrzewy w Polsce i ich charakterystyka
Opisując kiedyś rośliny zimozielone - liściaste krzewy i drzewa, wskazałem na kilka gatunków ostrokrzewu (Ilex). Tych najpopularniejszych. Ostatni atak śnieżnej zimy - u nas w centrum spadło z 10 cm więc nie mam co narzekać - uświadomił mi, jak cenne w ogrodzie są to rośliny. Przedstawię ich zalety, a na koniec pokażę więcej gatunków, które udało mi się spotkać w polskich ogrodach. Nie wszystkie są zimozielone, nie wszystkie mają liście uzbrojone w kolce. Trzy najpopularniejsze w Polsce to kolczasty, Meservy i okółkowy.
Ostrokrzew przyjmuje wiele form i ma wiele zastosowań:
- jako świąteczna ozdoba - urokliwe, zimozielone gałązki, obsypane czerwonymi owocami, w wielu kulturach na świecie wykorzystywane są do tworzenia świątecznych dekoracji i stroików;
- jako żywopłot - wiekowy, kilkumetrowy szpaler ostrokrzewów z zimozielonymi, kłującymi liśćmi będzie zaporą nie do przebycia, szczególnie, że jest to roślina o gęstym pokroju;
- jako soliter - mnogość odmian z liśćmi o przeróżnych kolorach i kształtach dodaje ogrodowi olśniewających i bajkowych walorów;
- jako roślina łatwa w uprawie, niewymagająca - jest odporny na trudne warunki (mróz, susza, zanieczyszczenia powietrza);
- jako pożytek - ostrokrzew to roślina miododajna, wabi pszczoły i inne zapylacze, a że kwitnie dość późno to jest bardzo ceniony przez pszczelarzy;
- jako pokarm dla ptactwa - żeńskie rośliny ostrokrzewów obficie owocują, a owoce są przysmakiem dla wielu gatunków ptaków (UWAGA - dla ludzi są szkodliwe, a nawet trujące);
- jako ochrona duszy - w niektórych opowieściach ludowych ostrokrzew uznawany jest za roślinę ochronną, która ma odstraszać złe duchy.
Na koniec łyżka dziegciu w beczce miodu. To, że jest on rośliną, które nie gubi liści na zimę, nie oznacza, że one nie opadają. Tak samo, jak sosna nie gubi liści, to pod sosną znajdziemy mnóstwo igliwia. Igły spadają po kilku latach. Tak samo jest u ostrokrzewów. Co kilka lat na przełomie maja i czerwca stare liście ostrokrzewów żółkną i opadają. Różnica jest taka, że liście tych najpopularniejszych w Polsce mają kolce - nie da się po nich chodzić. Trzeba je zbierać, żeby ktoś nie nadepnął gołą stopą i się nie zranił. Kolce są naprawdę bardzo ostre!
Przedstawiam listę gatunków od tych najczęściej spotykanych w naszych ogrodach:
Ostrokrzew kolczasty (Ilex aquifolium)
Numer 1 w Polsce. Duże, zimozielone drzewko, liście kolczaste i błyszczące, nieco pofałdowane. Potrafi osiągnąć 8-10 metrów wysokości. Owoce małe, czerwone, kuliste. Posiada wiele odmian o różnych pokrojach i kolorach liści.
Ostrokrzew kolczasty 'Angustifolia' (Ilex aquifolium 'Angustifolia')
Niewysoka odmiana o wąskich, lancetowatych liściach.
Ostrokrzew kolczasty 'Aurea Marginata' (Ilex aquifolium 'Aurea Marginata')
Odmiana z kremowo-żółtą obwódką na liściach.
Ostrokrzew kolczasty 'Crispa' (Ilex aquifolium 'Crispa')
Odmiana o powyginanych, postrzępionych lub lekko kędzierzawych liściach.
Ostrokrzew kolczasty 'Heckenzwerg' (Ilex aquifolium 'Heckenzwerg')
Miniaturowa odmiana powoli rosnąca o wąskich liściach.
Ostrokrzew kolczasty 'Silver Queen' (Ilex aquifolium 'Silver Queen')
Bardzo ostre liście o kremowej obwódce.
Ostrokrzew Meservy (Ilex meserveae)
Ma mniejsze, błyszczące, kolczaste liście i dekoracyjne, czerwone owoce. Nie osiąga dużych rozmiarów. Jest zimozieloną krzyżówką ostrokrzewu kolczastego i ostrokrzewu pomarszczonego. Numer 2 w Polsce.
Ostrokrzew amerykański (Ilex opaca)
Zimozielone drzewko, liście kolczaste ale mniej błyszczące od ostrokrzewu kolczastego, do którego jest podobne. Owoce na dłuższych ogonkach.
Ostrokrzew okółkowy (Ilex verticillata)
Ma sezonowe liście, które jesienią się przebarwiają na żółto i opadają. Nie mają kolców jesynie są ostro zakończone na wierzchołku. Owoce małe, czerwone, błyszczące, kuliste. W sezonie ze względu na brak kolców na liściach niezbyt łatwy do rozpoznania jako ostrokrzew.
Ostrokrzew okółkowy żółtoowocowy (Ilex verticillata f. chrysocarpa)
Odmiana o żółtych owocach. Dekoracyjna i wyjątkowa.
Ostrokrzew Fargesa (Ilex fargesii)
Ma wydłużone liście o drobnych kolcach. Są ciemnozielone, skórzaste, zimozielone. Nieprzypominają one liści ostrokrzewów.
Ostrokrzew górski (Ilex monticola, Ilex montana)
Zupełnie nie przypomina znane nam ostrokrzewy. Liście jajowate do owalnych, z długim, zwężającym się, lancetowatym zakończeniem i klinowatą nasadą, ząbkowane, jasnozielone. Kwitnie i owocuje obficie. Owoce kuliste, jaskrawoczerwone, drobne, osadzone na krótkich szypułkach. Bardzo urokliwe drzewko.
Ostrokrzew japoński (Ilex pedunculosa)
Bardzo nietypowy ostrokrzew o ciemnozielonych całobrzegich liściach pozbawionych kolcy. Charakteryzuje się owocami rosnącymi na długich 4 cm szypułkach.
Ostrokrzew karoliński (Ilex ambigua)
Duży krzew dorastający do 6 metrów wysokości. Liście bardzo unerwione, ciemnozielone, błyszczące, bez kolców. Brzegi liści są częściowo lub całkowicie ząbkowane. Kwitnie u nas w połowie wakacji.
Ostrokrzew lśniący (Ilex laevigata)
Kolejny ostrokrzew zupełnie nieprzypominający znanych nam ostrokrzewów. Górna powierzchnia liści jest gładka z drobno ząbkowanymi brzegami. Liście jasnozielone osadzone na owłosionych ogonkach. Owoce kuliste, jasnoczerwone, osadzone bezpośrednio na gałązakch. Ogonki są niewidoczne.
Ostrokrzew macropoda (Ilex macropoda)
Drzewo liściaste osiągające kilkanaście metrów wysokości. Liscie bez kolców, owalne, zielone, piłkowane. Owoce czerwone, drobne, osadzone na długich szypułkach. Owocuje u nas bardzo skromnie.
Ostrokrzew Perny'ego (Ilex pernyi)
Zimozielone, małe drzewo, posiadające sztywne gałęzie, gęsto pokryte liśćmi. Liście nietypowe - kwadratowe u nasady, z długim trójkątnym wierzchołkiem i dwoma dużymi kolcami, a często mniejszym po każdej stronie. Są ciemnozielone, błyszczące, skórzaste. Owoce bezogonkowe, czerwone, okrągło-podłużne.
Ostrokrzew piłkowany (Ilex serrata)
Duży krzew liściasty z rozłożystymi gałęziami. Liście owalne i jajowate, drobno ząbkowane, matowozielone na wierzchu, miękkie z drobnym meszkiem. Nie posiadają kolców. Owoce czerwone, kuliste.
Wkrótce kolejni przedstawiciele tego rodzaju drzew i krzewów.
Subskrybuj:
Komentarze (Atom)