poly- of geperfluoreerde gealkyleerde stoffen (PFAS)

Wat is PFAS?

PFAS (poly- of geperfluoreerde gealkyleerde stoffen) is de verzamelnaam van door de mens gemaakte chemicaliën met koolstof-fluor (C-F) bindingen in de 'staart' en waterachtige functionele groepen in de 'kop' (Figuur 1).

PFAS zijn amfifiele chemicaliën, omdat de CF-binding hydrofoob is, terwijl de 'hoofd'-functionele groepen in feite zuren en hydrofiel zijn.

Vanwege deze amfifiele eigenschap zijn FPAS water-/olieafstotend en geschikt voor veel productproductie. Sinds de jaren dertig van de vorige eeuw worden verschillende PFAS gebruikt in producten zoals blusschuim, verf, textiel- en tapijtvlekkenbeschermingsmiddelen, voedselverpakkingen, kookgerei, enz. Tot nu toe zijn er tot 6000 PFAS gevonden, de meest voorkomende zijn perfluoroctaanzuur (PFOA) en perfluoroctaansulfonzuur (PFOS).

Figuur 1 – Moleculaire structuur van PFAS (PFOS en PFOA) verbindingen.

Transport van PFAS in omgeving

PFAS komt via vele wegen in het milieu terecht, b.v. 1) onjuiste afvoer van chemische productiefaciliteiten; 2) locatieverontreiniging door gebruik te maken van b.v. waterig filmvormend schuim (AFFF) in militaire gebieden; 3) slib/grond storten tijdens b.v. bagger- en grondverzet; 4) uitloging van stortplaatsen van vast afval; 5) afvoer van regenwater en stadsafval; 6) luchtemissie door thermische verwerking van PFAS-bevattende producten, enz.

PFAS zijn wijdverbreid in het milieu. Geschat wordt dat het totale aantal fabriekslocaties dat potentieel PFAS uitstoten in Europa in de orde van 100 000 ligt [1]. Aan de andere kant zijn PFAS persistente chemicaliën omdat de CF-binding een van de sterkste chemische bindingen in de natuur is, ze zijn nauwelijks biologisch afbreekbaar. bekend als ‘forever chemicaliën’.

Figuur 1 toont de route van PFAS naar de omgeving en uiteindelijk het menselijk lichaam.

Figuur 2 - De route van PFAS naar het milieu en het menselijk lichaam [2].

Nieuwe generatie PFAS

Tegenwoordig zijn steeds meer lange-keten PFAS uitgefaseerd en vervangen door korte-keten alternatieven. Helaas zijn de PFAS met korte keten ook persistent en zelfs meer oplosbaar in water en bioaccumulerend, wat zich in een kortere tijdsperiode kan verspreiden.

Zo wordt in Nederland sinds 2012 GenX (hexafluorpropyleenoxide-dimeerzuur), als vervanger van PFOA, in Nederland gebruikt. In minder dan 7 jaar is deze chemische stof aangetroffen in een aangrenzend rivierwater, het rivierwater geïnfiltreerd grondwater en zelfs het drinkwater in de buurt van een fabriek voor de productie van fluorpolymeer. Het gedetecteerde niveau van GenX is verrassend hoger dan de vorige PFOA die sinds de jaren zeventig werd gebruikt [3],

 

Impact op de menselijke gezondheid

Inname via drinkwater en voedsel, in contact komen met PFAS-bevattende materialen en inademing van de met PFAS verontreinigde lucht zijn mogelijke routes voor blootstelling van de mens aan PFAS. Een nationaal onderzoek in de VS onthulde dat bijna 100% van de bevolking een bepaald niveau van PFAS in het bloedserum draagt, dit komt ook voor bij pasgeboren baby's. Rapporten hebben ook aangetoond dat PFAS de ontwikkeling van kinderen kan belemmeren, het menselijke voortplantingssysteem, de schildklier en het immuunsysteem kan verstoren en ook kankerverwekkend kan zijn, enz.

Voor meer informatie of een aanbieding, contact u Lenntech: Antwoord formulier of per telefoon +31 152 755 703

Referenties:

[1] Nordic Council of Ministers, 2019, The cost of inaction - A socioeconomic analysis of environmental and health impacts linked to exposure to PFAS, TemaNord No 516.

[2] A review of the pathways of human exposure to poly- and perfluoroalkyl substances (PFASs) and present understanding of health effects, Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology, 2018

[3] The PFOA substitute GenX detected in the environment near a fluoropolymer manufacturing plant in the Netherlands, Chemosphere, April 2019, 493-500.