- część obejmująca Sudety z naniesionymi polskimi i czeskimi nazwami miejscowości:
Stara Łomnica
Wieś łańcuchowa położona na skraju Rowu Górnej Nysy, u podnóży grzbietu Łomnickiej Równi w Górach Bystrzyckich, na wysokości 350-500 m n.p.m. Powstała przypuszczalnie podczas akcji kolonizacyjnej pod koniec XIII wieku, gdyż w roku 1316 była wzmiankowana jako Lomnicz. W XIV wieku w środkowej części wsi ród Pannwiców wzniósł zachowaną do dziś kamienną wieżę mieszkalną, przy... Czytaj dalej →
Brama w Sudety (XVI)
Diecezja i miasto św. Jana Chrzciciela “Następnie utworzył zaraz arcybiskupstwo, zgodnie z prawem, jak przypuszczam, lecz bez zgody wymienionego tylko co biskupa [Ungera], którego diecezja obejmowała cały ten kraj. Arcybiskupstwo to powierzył bratu wspomnianego męczennika [Wojciecha] Radzimowi i podporządkował mu z wyjątkiem biskupa poznańskiego Ungera następujących biskupów: kołobrzeskiego Reinberna, krakowskiego Poppona i wrocławskiego Jana” (Nec... Czytaj dalej →
Śląska zagadka św. Stanisława
Z uwagi na lakoniczność i niejasność wzmianki Kroniki Galla Anonima św. Stanisław ze Szczepanowa należy do postaci, nad którymi spierają się historycy. Nie inaczej jest z pierwszymi śladami czci dla biskupa krakowskiego. Do najstarszych zachowanych należy z pewnością portal w kościele w Starym Zamku na pn. wsch. od Sobótki. Datowany na drugą połowę XIII stulecia... Czytaj dalej →
Będkowice – grodzisko
Jak zwykle, jeśli chodzi o tak zamierzchłe czasy, mamy niewiele faktów i sporo hipotez. Mamy zatem Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii czyli Opisanie osad i regionów z północnej strony Dunaju, gdzie znalazła się wzmianka „Sleenzane civitates XV”. I tu brak konsensusu, że wzmianka dotyczy domniemanych Ślężan, podobnie brak konsensusu kiedy ów zapisek,... Czytaj dalej →
Budniki
Są takie miejsca w Sudetach, po których pozostała już tylko historia. Należy do nich położone dawniej w dolinie potoku Malina, głęboko wcinającej się między Skalny Stół a Czoło w Kowarskim Grzbiecie oraz ich ramiona - Izbicę i Wołową Górę osiedle Forstlangwasser (od ówczesnej nazwy Maliny - Długa Woda) czyli miejsce znane dziś jako Budniki (ok. 850-900... Czytaj dalej →
Pożarzysko
W panoramach Wzgórz Ibramowickich oglądanych z rejonu Zalewu Mietkowskiego lub Wzgórz Kiełczyńskich uwagę zwraca położona na wzniesieniu w ramieniu Kaplicznej Góry (241 m n.p.m.) wieś Pożarzysko. Jej centralnym miejscem jest ładny gotycki, kamienny kościół św. Józefa z końca XIII wieku z ostrołukowym portalem i częściowo ceglaną wieżą. Kościół wzniesiono z granitu i piaskowca na miejscu... Czytaj dalej →
Witków
Wieś nad potokiem Lesk u południowych podnóży masywu Trójgarbu w Górach Wałbrzyskich, wzmiankowana pod koniec XIII wieku. Znajduje się tu jednonawowy barokowy kościół Zwiastowania Najświętszej Marii Panny wzniesiony na początku XVIII wieku na miejscu wcześniejszej gotyckiej świątyni (wzmiankowanej w XIV w.) z barokowymi ołtarzami i drewnianą amboną oraz późnogotycką figurą Matki Bożej Bolesnej z pocz.... Czytaj dalej →
Borówno – Jastrzębia Góra
Wieś malowniczo położona na łagodnym pn. zachodnim skłonie pasma Czarnego Lasu w Górach Kamiennych, który tuż nad wsią kulminuje w Jastrzębiej Górze (602 i 611 m n.p.m.), założona przez cystersów w XVI wieku. Śladem cysterskiej obecności jest kaplica opata Ildefonsa przy dawnym gościńcu do Krzeszowa. W XVIII wieku, podobnie jak w wielu wsiach sudeckich, mieszkańcy... Czytaj dalej →
Staniszów
Wieś we Wzgórzach Łomnickich (ok. 800 mieszkańców), u stóp Witoszy, powstała pod koniec XIII wieku. W górnej części wsi znajduje się dawny pałac von Reussów z 2 połowy XVIII wieku, wzniesiony na miejscu dawnego renesansowego dworu z rozległym (ok. 200 ha) założeniem parkowym i stawem oraz oranżerią (1818) i budynkami folwarcznymi, w dolnej - XVIII-wieczny... Czytaj dalej →
Grochowiec
Zbudowane z serpentynitów zalesione wzniesienie w masywie Brzeźnicy na Przedgórzu Sudeckim, od południa górujące na Ząbkowicami Śląskimi. W okolicy znajdują się wyrobiska górnicze magnezytu a pod szczytem pozostałości fortyfikacji, przypuszczalnie z czasów wojen śląskich (XVIII w.). Przez szczyt przebiega szlak zielony z Ząbkowic Śląskich na Brzeźnicę. Na południowych stokach znajduje się wieś Grochowa, ze skraju... Czytaj dalej →
Brzeźnica (492 m n.p.m.)
Zwane też Kozimi Chrzeptami wzniesienie przez część geografów uważane za najwyższą kulminację Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich, tworzące wyspowy grzbiet o stromych północnych zboczach, porośnięty lasem, zbudowany z serpentynitów i skał gabrowych, stąd też grzbiet Brzeźnicy przypomina masyw Szczytnej i Raduni w Masywie Ślęży. U podnóży masywu znajdują się pozostałości dawnych fortyfikacji pruskich z XVIII-XIX wieku, należących do... Czytaj dalej →
Sudety - Góry bliskie sercu