TARIFNAME MUTFAK ALETI Bu bulus, bir elektrik kaynagi ile donatilan ve hazirlanacak olan bir gida maddesinin içerisine yerlestirilmesi için bir tencereye sahip olan bir mutfak aleti ile ilgilidir. Elektrikli mutfak aletleri ile hazirlanacak olan gida maddelerini içerisine yerlestirecek bir tencereye ve ayrica genellikle tencereyi kapamak üzere bir kapaga sahip mutfak aletleri uygulainada iyi bilinmektedir. Bunlarin örnekleri olarak buharli pisirme tencereleri ve ayrica çok fonksiyonlu mutfak aletlerinden söz edilebilir. Son olarak bahsedilen mutfak aletleri, genellikle, gida maddelerinin farkli sekillerde hazirlanabilecekleri biçimde yerlestirilmesine imkan veren tipte tencereler ile donatilir. Gida maddesinin bu sekilde hazirlanmasi, örnegin parçalama, karistirma veya yogurma olabilir. Bunlarin disinda, örnegin içerisinde bulunan gida maddesinin tartilmasi ve/veya isitilinasi gibi ilave fonksiyonlar saglayan tipte mutfak aleti tencereleri de bilinmektedir. Gida ürününün bu tipteki bir tencereye doldurulmasi durumunda, gida ürününün tencereden tasmasinin önlenmesi genellikle büyük önem arz etmektedir. Bir tencerenin, örnegin sivi formunda olabilen bir gida maddesi ile önceden belirlenmis bir derecenin üzerinde doldurulmasi durumunda, gida maddesinin örnegin karistirilarak hazirlanmasi esnasinda tencereden disari tasmasi tehlikesi söz konusudur. Bu durum, elektrikli mutfak aletinin, gida maddesinin tencere içerisindeki doluluk durumunu belirlemeye yönelik bir doluluk durumu belirleme aleti ile donatilmasi yoluyla önlenebilir. Bu bakimdan doluluk durumu belirleme aletinin, tencerede bulunan gida maddesinin doluluk durumunu düzenli olarak niceliksel sekilde ölçmesi gerekmez. Doluluk durumu belirleme aletinin, daha çok tencere içerisinde bulunan gida maddesi doluluk yüksekliginin, izin verilebilir bir maksimum doluluk yüksekliginin altinda bulunup bulunmadigini saptamasi yeterli olur. Sicaklik sensörlerinin degerlendirmesi, her iki sensör tarafindan ölçülen sicaklik farkinin, önceden belirlenmis bir sicaklik farkindan daha büyük veya bununla esit olmasi durumunda, isitmanin devre disi birakilmasi için kullanilir. Diger taraftan, kap seklinde olup, kabin iç tarafinda, üst kap kenarindan çikinti yapacak bilinir. Bir sivinin durumunu saptamaya yönelik olarak, bir kabin cidarina dogru geride bir ultrason verici ve ultrason alicinin tertip edildigi ve kabin cidarlari içerisindeki ses yayilmasinin, sivi seviyesinin belirlenmesinde temel alindigi bir tertibat GB 2 076 536 saptamaya yönelik bir elektro-optik aletin entegre edildigi bir kapak gösterilir. JP 11113738 A içerisinde, pilav pisirme durumunda su seviyesini saptamak üzere, bir kabin bir kulpuna entegre edilen, bir ultrason sensöre dayali bir ölçüm aleti tarif edilir. FR 2 617 965 A1 içerisinde, bir kabin içerisindeki bir siviyi saptamak üzere, elastik dalgalari tetikleyip saptamak amaciyla kabin cidarindaki bir açikliktan içeri dogru çikinti yapan bir sensör tarif edilir. Yukarida bahsedilen teknigin bilinen durumuna göre bu bulus, bir güç kaynagina sahip bir mutfak aletine ait bir tencerenin doluluk durumunun, basit ve güvenilir sekilde belirlenmesi problemi ile ilgilidir. Bu problem, Istem l'in konusu ile çözülür ve bu çerçevede tencerenin cidarinda bir isitma elemani tertip edilir, isitma elemaninin isitma davranisinin izlenebildigi ve isitma elemaninin isitma davranisina bagli bir isitma sinyalinin çikilabildigi bir isitma izleme birimi saglanir ve ayrica, bahsedilen isitma sinyalinin yönlendirilebildigi ve isitma sinyaline bagli olarak, izin verilebilir bir maksimum doluluk yüksekliginin üstünde veya altindaki bir doluluk durumu bakimindan tencerenin içine konulmus olan bir gida maddesinin doluluk durumunun kontrol edildigi bir doluluk durumu kontrol aleti saglanir. Mevcut bulusun bir düzenleinesinin önemli bir yönüne göre isitma elemaninin isitma davranisi, isitma elemaninin isitma davranisina bagli bir isitma sinyalinin, bir doluluk durum saptamasi bakimindan degerlendirilebilecegi sekilde izlenir. Mevcut bulusun bu yönünün dayandigi prensip, isitma elemaninin isitilmasi için sabit bir aktivasyon saglanmasi durumunda isitma elemaninin isinmasinin, tencereye konulmus olan bir gida maddesine hangi ölçüde isi aktarabildigine bagli olmasina dayanir. Tencere içindeki gida maddesinin doluluk durumu ne kadar yüksek olur ise, gida maddesine 0 kadar fazla isi aktarilabilir ve dolayisiyla isitma elemaninin kendisinde buna göre düsük bir isinma söz konusu olur. Bu isitma davranisi, yani isitma elemaninin isitilma ölçüsü, isitma izleme birimi tarafindan takip edilebilir ve bu çerçevede bu birim, doluluk durumu kontrol birimine uygun bir isitma sinyali gönderir; bu kontrol birimi ise, bu isitma sinyaline bagli olarak, tencere içinde bulunan gida maddesinin doluluk durumunun, izin verilebilir bir maksimum doluluk yüksekliginin altinda mi yoksa üstünde mi oldugunu kontrol edebilir. Aslinda isitma izleme birimi olarak, isitma elemaninin isinmasinin, yani isitma davranisinin saptanabildigi her alet uygun olur. Ancak mevcut bulusun tercih edilen bir düzenleme gelistirmesine göre isitma izleme birimi olarak, bir termo eleman ve/veya bir ohmmetre saglanir. Termo eleman ile isitma elemaninin sicakligi direkt olarak saptanabilir. Bir ohmmetre, isitma elemaninin sicakligini, isitma elemaninin elektriksel direncinin, isitma elemaninin artan sicakligi ile artmasi prensibine göre belirleyebilir. Dolayisiyla uygun bir kalibrasyon yapilarak termo eleman ile veya ohmmetre ile, isitma elemaninin sicakligi o sekilde saptanabilir ki, tencerenin gida maddeleri ile izin verilebilir ölçüde mi, yoksa gereginden fazla mi dolu oldugunun, doluluk durumu kontrol birimi vasitasiyla saptanabilmesi saglanir. edilen bir düzenleme gelistirmesine göre isitma elemani, tencerenin cidarina entegre edilir. Bu durumun hijyenik avantajlari da vardir, çünkü bu sekilde tencerenin cidari pürüzsüz sekilde yapilabilir, ki bu durum da temizligini kolaylastirir. Mevcut bulusun açiklanmasi amaciyla farkli düzenleme örnekleri, ekli sekillere basvurularak asagida daha detayli olarak tarif edilecektir. Sekillerden, Sekil 1, bir birinci düzenleme örnegine uygun olarak, doluluk durumunu belirleme ainaciyla bir ultrason vericiye ve bir ultrason aliciya sahip bir elektrikli mutfak aletini sematik olarak gösterir (bu düzenleme örnegi mevcut bulusun kapsaminda degildir); ve Sekil 2, bu bulusun bir ikinci düzenleme örnegine uygun olarak, doluluk durumunu belirleme amaciyla serit formunda bir isitma elemanina sahip bir elektrikli mutfak aletini sematik olarak gösterir. Sekil 1 içerisinde, 'bir tencereye (2) sahip bir elektrikli mutfak aleti (1) sematik olarak gösterilir ve elektrikli mutfak aleti (1) ile hazirlanacak olan bir gida maddesi (3) tencerenin içerisine konulur. Tencerenin (2) kapatilmasi için bir kapak (4) kullanilir. Tencere (2) içinde bulunan ve mevcut örnekte bir sivi formunda bulunan gida maddesinin (3) doluluk durumunu belirlemek amaciyla bir ultrason verici (5) ve ayrica bir ultrason alici (6) saglanir. Ultrason verici (5) ve ultrason alici (6) bu amaçla tencerenin (2) üst kenarina monte edilir, aslinda bu bölgede tencerenin (2) cidarina (12) entegre edilir. Bu sekilde tencerenin (2) iç tarafinda da pürüzsüz bir yüzey elde edilir, ki bu durum hijyenik sebeplerle avantajlidir ve özellikle de tencerenin (2) basit sekilde temizlenmesine izin Söz konusu tencere bir metalik tencere olabilir. Söz konusu tencere bir çelik malzemeden yapilabilir. Söz konusu tencere örnegin bir derin çekme usulü ile üretilebilir. Tencere, birden fazla malzemeden de yapilabilir; özellikle de bir metalik kisma ve bir plastik kisma sahip olabilir. Plastik kismi, metalik kismin dis tarafina uygulanabilir. Plastik kisim, tencere çevresinin bir kismi boyunca, ya da tencereyi tamamen çevreleyecek sekilde de saglanabilir. Ancak bu çevreleme durumu, son anilan durumda, tencerenin yüksekliginin sadece bir kismi boyunca söz konusu olur. Bu durum ayrica yüksekligin bir ara bölgesinde de saglanabilir ve böylece tencerenin taban bölgesinde ve üst kenar bölgesinde çevreleyici bir plastik kisim söz konusu olmaz. Plastik kisim örnegin tencerenin bir tutamagini da meydana getirebilir. Ultrason vericinin (5) ve/veya ultrason alicinin (6) tencere cidari içerisinde düzenlenmesi, bu parçalarin tencerenin plastik kismi içerisinde hiç degilse kismi olarak, ancak gerektiginde tamamen de yerlestirilebilmesi anlamina gelir. Tencerenin (2) üst kenarinda ifadesiyle kasit, tercihen bu parçalarin tencerenin bir serbest iç yüksekliginde (H), tencere kenarindan (17) itibaren, iç yüksekligin (H) üçte birine veya daha azina, örnegin 1/100'üne kadar karsilik gelebilen bir "b" bölgesinde düzenlenmeleridir. Bu bakimdan, özellikle 1/ 100 adimindaki tüm ara degerler de, 0,312'an tencere kenarinin kendine kadar veya tencere kenarindan 1/ 100 veya daha uzagina kadar karsilik gelen bir bölgede bulunur. Bu bölge sinirlari da tencere kenarindan baslayarak tencerenin tabani yönünde 1/100'1ük adimlarda degisiklik gösterebilir. Daha özel bir anlatimla, "b" bölgesi olarak iç yüksekligin (H) dörtte birine, iç yüksekligin (H) sekizde birine veya on altida birine karsilik gelen bir bölge de kapsanir. Elektrikli mutfak aletinin (1) tenceresi (2), mevcut bulusun Sekil 1'de görülen tercihli düzenleme örnegine göre mutfak aletinin bir tabanina (7) monte edilir, Bu tabanda (7), elektrikli mutfak aletinin (1) genel kontrolüne yönelik bir merkezi kontrol biriminin (8) yaninda bir ultrason kontrol birimi (9) ve ayrica bir ultrason degerlendirme birimi (10) saglanir. Noktali çizgiler (11, 12) ile gösterildigi üzere ultrason kontrol birimi (9) ultrason verici (5) ile baglanir ve ultrason degerlendirme birimi (10) ise ultrason alici (6) ile baglanir. Söz konusu çizgiler (11 ve 12) sadece sinyal hatlari anlamina gelebilir. Ultrason sensörün ve/Veya ultrason alicinin enerjilendirilmesi için bir baska hat (18, 18') daha saglanabilir. Halihazirda tarif edilen düzenleme örnegine göre elektrikli mutfak aletinin (1) çalisma sekli, hemen asagidaki gibidir: Ultrason kontrol birimi (9) ile ultrason verici (5) o sekilde kontrol edilir ki, kendisinin (5), asagi dogru egimli bir ok ile gösterildigi üzere, tencerede (2) bulunan gida maddesinin (3) üst yüzeyine (11) asagi dogru bir ultrason sinyali göndermesi saglanir. Burada ultrason sinyali kismi olarak yansir ve dolayisiyla ultrason sinyalinin yansiyan bir kismi yeniden yukari dogru egimli sekilde ilerler ve burada ultrason aliciya (6) çarpar. Ultrason alici (6) tarafindan alinan sinyal daha sonra ultrason degerlendirme birimine (lO) aktarilir; ultrason degerlendirme birimi ise, ultrason sinyalinin ultrason vericiden (5) ultrason aliciya (6) kadarki ilerleme süresinden, gida maddesinin (3) tencere (2) içerisindeki doluluk durumunu belirleyebilir. Ne zaman ki bu sekilde belirlenen doluluk durumu, önceden belirlenmis bir maksimum doluluk durumunun altinda olur ve dolayisiyla tencerede (2) bir tasma durumu bulunmaz ise, elektrikli mutfak aleti (1) çalistirilabilecektir. Bu fonksiyonellik merkezi kontrol biriminde (8) gerçeklestirilir. Ultrason vericinin (5) ve ultrason alicinin (6) tencerenin (2) üst kenarinda düzenlenmesi sebebiyle, kapagin (4) elektrikli mutfak aletine (l) takili olup olmadiginin veya kapagin (4) tencere (2) üzerine ne sekilde oturtuldugunun bir önemi olmaz. Tencere (2), mevcut bulusun su an tarif edilen tercihli düzenleme örnegine göre tencereden (2) tamamiyla çikarilabilir oldugundan bu durum çok avantajlidir, çünkü tencere (2) içerisindeki gida maddesi (3) doluluk durumunun belirlenmesi, kapaktan (4) tamamen bagimsizdir ve dolayisiyla bu özellik, kapak (4) tencere (2) üzerinde hiç bulunmadiginda dahi islevsel Ultrason vericinin (5) bir ultrason sinyalini tencerede (2) bulunan gida maddesinin (3) üst yüzeyine (l 1) gönderme islevinin yaninda, ultrason vericinin (5), ultrason kontrol birimi (9) vasitasiyla, doluluk durum belirlemesiyle es zamanli olarak tencerenin (2) temizlenmesi saglanacagi sekilde kontrol edilmesi de mümkündür. Bunun için ve tencere (2) duvarinin (12), buraya siki sekilde oturmus kirlerin çözülmesine imkan veren titresimlerle aktiflestirilmesi amaciyla ultrason vericinin (5) uygun bir frekans ve yeterli büyüklükteki bir genlikte kontrol edilmesi gerekir. Dolayisiyla bu tipteki bir temizleme islemi ilave zaman gerektirmez, çünkü bu islem, gida maddesinin (3) tenceredeki (2) doluluk durumu saptanirken ayni zamanda gerçeklesebilir. Tipik oldugu üzere özellikle 20 ila 400 kHz'lik ultrason temizleme frekanslari kullanilir. 20 ila 50 kHz araligindaki frekanslar tercih edilir. Ancak özellikle nispeten küçük partiküllerin temizlenmesi bakimindan yüksek frekanslar da uygundur. Dolayisiyla, I am üzerinde çapa sahip partiküllerin temizlenmesi amaciyla 200 kHz, yani yaklasik 180 ila 220 kHz araligindaki frekanslar kullanilir. Daha küçük çapa sahip partiküllerin çözülmesi ainaciyla yukarida belirtilen bant genisligi 2 MHz seviyesine kadar yukari dogru da genisletilebilir. Ses gücü bakiminda 50 Watt veya üzerinden, örnegin tercihen 2.400 Watt seviyesi kadarki güçler tercih edilir. Ancak bu rakamlar, temizleme islemi söz konusu oldugunda kullanilir. Doluluk durumunun ölçümü için daha düsük, çok daha düsük güçler de kullanilabilir. Örnegin 0,5 - 5 Watt araligindaki güçler kullanilabilir. Ancak doluluk durumu ölçümü yapildiginda tercihen yüksek bir frekans kullanilir. Örnegin 350 - 450 kHz araliginda, tercihen 370 - 390 kHz araliginda ve daha fazla tercih edildigi haliyle 380 kHz frekansi kullanilir. Ancak bir temizleme uygulamasinda ve bununla ilgili olarak yukarida tarif edilen frekanslar ve güç degerlerinde bir doluluk durum saptamasi da yapilabilir ve bu amaçla, tencerede üretilen titresimler, sönüm karakteristikleri bakimindan, yani ultrason uygulamasinin sonlanmasindan sonra, öncesinde ultrason uygulanarak tencerede tetiklenen titresim seviyesinin önceden belirlenmis bir seviyenin altina ne kadar hizli düstügü degerlendirilerek, tencere içerisindeki kütle hakkinda bir sonuç çikarilir. Temizlik fonksiyonu ve ayrica örnegin son olarak tarif edilen doluluk durum ölçüm opsiyonu bakimindan, bir ultrason verici ve bir ultrason alici tencerenin sadece metalik kisminda saglanmasi da yeterli olur. Bunlarin bu durumda cidarin iç kisminda bulunmalari gerekmez. Dolayisiyla bu bakimdan tencerenin disinda tertip edilmeleri de mümkündür. Ancak gerektiginde gömülü olarak yapilabilirler ve plastik parçalar veya bir ekstra koruyucu parça ile kapatilabilirler. Tencerenin iç kismina isima yapan bir ultrason verici ile seviye ölçümü yapilinasi bakimindan, tencerenin klasik sekilde kullanilmasi durumunda, ultrason isinina ait yönün, yataya göre asagi dogru 30-70 derece, tercih edildigi haliyle 40-60 derece ve daha fazla tercih edildigi haliyle yaklasik 50 derecelik bir açida olmasi tercih edilir. Sekil 2 içerisinde, mevcut bulus kapsamindaki bir ikinci düzenleme örnegine uygun bir elektrikli inutfak aleti (l) gösterilir. Burada tencere (2) içinde bulunan gida maddesinin (3) doluluk durum belirlemesi bir ultrason sinyali yerine, tercihen tencerenin (2) cidarina (12) entegre edilen, serit seklindeki bir isitma elemani (15) vasitasiyla gerçeklestirilir. Bu isitma elemani (15), elektrikli mutfak aletinin (1) tabaninda (7) saglanan bir isitma kontrol birimi (13) tarafindan kontrol edilir ve dolayisiyla isitilir. Isitma elemani (15), isitma sürecinin belirlendigi bir isitma izleme birimi (14) ile de baglanir. Bu durumda, isitma elemaninin (15) isitmasina bagimli bir isitma sinyali, isitma izleme birimi (14) tarafindan bir doluluk durumu test birimine (16) aktarilir ve bu test birimi ile de tencerede (2) bulunan gida maddesinin (3) doluluk durumu test edilebilir. Doluluk durum ölçümünün prensibi, isitma elemaninin (15) isitilmasi amaciyla sabit kontrol durumunda bu elemanin isinmasinin, tencerede (2) bulunan gida maddesine (3) ne kadar isi verilebildigine bagli olmasina dayanir. Tencere (2) içerisinde bulunan gida maddesinin (3) doluluk durumu ne kadar yüksek olur ise, gida maddesinin (3) hacmi ve dolayisiyla gida maddesinin (3) isi kapasitesi de o kadar büyük olur ve buna göre gida maddesine (3) daha fazla isi aktarilabilir. Böylece isitma elemani (15) buna uygun oranda az sekilde isitilir. Bu isitma fonksiyonu, yani isitma elemaninin (15) isitilma derecesi, isitma izleme birimi (14) tarafindan takip edilir ve bu çerçevede bu birim, doluluk durumu kontrol birimine (16) uygun bir isi sinyali gönderir; bu kontrol birimi ise, bu isi sinyaline bagli olarak, tencere (2) içinde bulunan gida maddesinin (3) doluluk durumunun, izin verilebilir bir maksimum doluluk yüksekliginin altinda veya üstünde oldugunu kontrol ederek, elektrikli mutfak aletinin (1) düzenli ve güvenli sekilde çalistirilmasina imkan verir. elemaninin (15) sicakligi, isitma elemaninin (15) elektriksel direncinin, isitma elemaninin (15) artan sicakligi ile artmasi prensibine göre belirlenir. Yani uygun bir kalibrasyon ile, isitma elemaninin (15) sicakligi ohmmetre ile saptanarak, tencerenin (2) gida maddesi (3) ile izin verilebilir sekilde mi, yoksa gereginden fazla mi dolu oldugu, doluluk durumu kontrol birimi (16) vasitasiyla belirlenebilir. TR TR TR TR TR TR TR TR