Przedmiotem wynalazku jest agregat do produk¬ cji odlewanych elementów betonowych zwlaszcza plyt o przekroju w ksztalcie litery T lub podwój¬ negoT. * W znanych urzadzeniach odlewajacych struktu¬ ralne elementy betonowe, odlewnicze formy, które zwykle stosuje sie sa otwarte od góry i przystoso¬ wane sa do nakladania z góry plynnej mieszanki betonowej. Gdy ta mieszanka zestali sie i trzeba wyjac odlany produkt z formy, musi istniec mo¬ zliwosc ustalenia luzu pomiedzy produktem oraz bocznymi sciankami formy dla wyjecia produktu z formy. Luz ten mozna wykonac w rózny sposób.W jednym ze znanych ukladów do górnego kon¬ ca bocznej scianki formy dolaczone jest urzadze¬ nie, które odciaga boczna scianke od odlanego pro¬ duktu. Takie urzadzenie nadaje sie do odlewania kolumnowych elementów, jednakze w przypadku betonowych plyt w ksztalcie T dostep do bocznych scianek jest uniemozliwiony na skutek istnienia ciaglych na zewnatrz wystajacych powierzchni od¬ lewu czyli ramion T, które odlewane sa ponad for¬ mami.W przypadku wytwarzania form w ksztalcie T nalezy zwrócic uwage na kompletne mechaniczne urzadzenie sluzace do wyjmowania elementów z bo¬ ków tej formy.Typowe urzadzenia mechaniczne znane sa z opi¬ sów patentowych USA nr nr 3168771 i 3132403.Chociaz sa one przydatne do stosowania, to jednak warunki ekonomiczne wymagaja zastosowania me¬ chanizmów bardziej prostych w konstrukcji, a wiec tanszych i umozliwiajacych szybki transport odla¬ nego elementu z miejsca odlewania tak, zeby moz¬ na bylo latwo odlewac inna ptfte w tym samym miejscu.Agregat wedlug wynalazku przystosowany jest zwlaszcza do wytwarzania strukturalnych elemen¬ tów betonowych w polaczeniu z procesem o stalym lozu typu opisanego w patencie USA nr 3217375 lub z procesem o ruchomym lozu typu opisanego w pa¬ tencie USA nr 3523343.W patencie nr 3217375 strukturalny element for¬ mowany jest na nieruchomym odlewniczym lo$u za pomoca zespolów lejkowych i rolkowych, l^tóre poruszaja sie na calej dlugosci loza, po czym wy¬ konuje sie za pomoca maszyny odlewniczej pozo¬ stale czesci strukturalnego elementu lacznie z otwo¬ rami rdzeniowymi. Maszyna odlewnicza porusza sie takze wzdluz loza. Skompletowany element jest wówczas poddawany przyspieszonemu wiazaniu, a nastepnie ciety na kawalki o wymaganej dlugo¬ sci. Proces taki zazwyczaj okreslany jest jako pro¬ ces o nieruchomym lozu.W patencie USA nr 3523343 opisano proces o ru¬ chomym lozu, w którym w obszarze produkcyjnym znajduja sie kolejno uzywane elementy wyposaze¬ nia produkcyjnego odpowiednio przechowywane i umiejscowione centralnie pomiedzy wydluzona strefa przyspieszonego wiazania i podobnie wydlu-96 612 3 4 zona nie obciazona strefa wstepnego przygotowa¬ nia. Odlewnicze loze porusza sie do przodu i do tylu kilka razy podczas kazdego cyklu produkcyj¬ nego, podczas którego wykonywane sa rózne ope¬ racje procesu. Odlewnicze loze zawiera wzdluzna rame nosna, która zamontowana jest na torze roz¬ ciagajacym sie na calej dlugosci agregatu, a na niej oparta jest odlewnicza forma, w której odlewane sa elementy betonowe za pomoca wyposazenia, któ¬ re zazwyczaj pozostaje nieruchome w obszarze pro¬ dukcyjnym podczas gdy loze porusza sie pod nim.Odlewnicze loze porusza sie wzdluz toru z dowol¬ nie wybrana predkoscia w danym kierunku za po¬ moca zespolów napedowych takich jak dwa zesta¬ wy selektywnie pracujacych hydraulicznych silni¬ ków, które usytuowane sa po przeciwleglych stro¬ nach obszaru produkcyjnego, i które napedzaja kola o obreczach gumowych, a których ciernie pola¬ czone sa z rama nosna.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji agregatu do odlewania, które ulatwi wyjmowanie odlanych plyt z formy, a takze zmniejszy do mini¬ mum czas i prace potrzebna do wyprodukowania odlewanych elementów betonowych.Cel zostal osiagniety przez to, ze w agregacie wedlug wynalazku, wstepnie sprezone plyty beto¬ nowe o przekroju w ksztalcie litery T lub wielo¬ krotnosci T odlewane sa w formach zawierajacych sekcje o ksztalcie odwróconej litery L, zamkniete od dolu za pomoca poziomej palety lub czlonu for¬ my. Pozioma paleta zawiera podpierajace rolki przystosowane do toczenia po mechanizmie podno¬ szenia, który ma skierowany do dolu popychacz krzywki. Popychacz dostosowany jest do wspólpra¬ cy z napedzana wzdluznie schodkowa krzywka.W sekcjach o ksztalcie odwróconej litery L przy¬ twierdzone sa w ich dolnych koncach kolki, które sluza do wkladania w sasiednie naprzeciwko usy¬ tuowane skosne szczeliny umieszczone w porusza¬ jacej sie w plaszczyznie poziomej plytce krzywko¬ wej. Po ukonczeniu odlewania ruch plytki krzyw¬ kowej powoduje wzgledny ruch bokami formy w stosunku do odlanego elementu w ksztalcie litery T, który wystarcza do odsuniecia boków formy od odlanego elementu i pozwala na wyjecie go z for¬ my. Po odsunieciu boków formy zostaje wprawio¬ na w ruch schodkowa krzywka powodujac podnie¬ sienie plyty ponad forme i przekazanie jej za po¬ moca rolkowego zespolu na rolkowy przenosnik usytuowany ponizej wystajacych ramion odlanej plyty. Rolkowy przenosnik przekazuje plyte do strefy magazynowania lub do innego oddzialu pro¬ dukcyjnego.Agregat wedlug wynalazku korzystnie nadaje sie do stosowania albo w procesie o nieruchomym lo¬ zu albo w procesie o ruchomym lozu i charaktery¬ zuje sie strukturalnym ukladem odlewniczej apara¬ tury oraz sposobem wyjmowania odlanych plyt be¬ tonowych z formy.W korzystnym przykladzie wykonania agregatu wedlug wynalazku formuje sie odlewane plyty o przekroju w ksztalcie wielokrotnosci litery T w procesie o ruchomym lozu. Nalezy jednak zazna¬ czyc, ze wynalazek znajduje równiez zastosowanie przy wytwarzaniu strukturalnych elementów o in¬ nych ksztaltach zawierajacych pionowo usytuowa¬ ne odlewane sekcje uformowane pomiedzy dwoma pionowo ustawionymi sciankami oraz, ze okreslenie strukturalny element uzywane w opisie nie ograni¬ cza sie tylko do elementów przenoszacych obciaze¬ nie ale takze obejmuje takie inne odlewane ele¬ menty betonowe jak równiez plyty wypelniajace sciany dzialowe, pokrycia kolumn itp.Dla celów wyjasniajacych urzadzenie opisane jest w polaczeniu z procesem o ruchomym lozu typu opisanego w patencie USA nr 3523343. Jednakze nalezy zaznaczyc, ze wynalazek nie ogranicza sie do stosowania przy tego typu procesie, a urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie do stosowania w pro¬ cesie formowania odlewanych elementów o nieru¬ chomym lozu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — przedstawia schematyczny uklad agregatu do wy¬ twarzania odlewanych elementów betonowych o rolkowym lozu, fig. 2 — wykonana plyte w ksztal¬ cie podwójnej litery T w czesciowym, perspekty¬ wicznym widoku, fig. 3 — odlewnicze loze z cze¬ sciowymi wyrwaniami, fig. 4 — agregat w prze¬ kroju wzdluznym linii 4—4 na fig. 1 przy usunie¬ ciu dla jasnosci scian pieca, fig. 5 — piec w prze¬ kroju wzdluz linii 5—5 na fig. 1, fig. 6 — zlozona forme do odlewania plyt w ksztalcie potrójnej lite¬ ry T w przekroju, fig. 7 — zamkniecie formy po¬ kazanej na fig. 6 w widoku z dolu, fig. 8 — me¬ chanizm podnoszenia w widoku z boku od strony linii 8—8 na fig. 6, fig. 9 — rolkowy przenosnik podtrzymujacy plyte w czesciowym widoku z boku i fig. 10 — mechanizm podnoszacy z krzywkowym mechanizmem ograniczajacym ruch w czesciowym bocznym widoku.Agregat do produkcji odlewanych elementów be¬ tonowych wedlug wynalazku o rolkowym lozu za¬ wiera glówny budynek 10 o dostatecznie duzych wymiarach dla pomieszczenia zasadniczo wszystkich urzadzen do formowania. Po jednej, lewej stronie (fig. 1) budynku 10, usytuowana jest strefa wstep¬ nego wiazania 11. Strefa wiazania moze miec postac pieca 12 typu Quonset'a, którego dlugosc jest znacz¬ nie wieksza, niz dlugosc glównego budynku 10 i wystarczajaca do pomieszczenia wydluzonego od¬ lewniczego loza oznaczonego ogólnie liczba 14. Na drugim koncu glównego budynku 10, naprzeciw pieca 12, znajduje sie strefa przygotowania 13. Na drugim koncu pieca 12 znajduje sie strefa maga¬ zynowania 15 produktu, gdzie elementy odlewane wyjmowane sa z form. Strefa magazynowania pro¬ duktu zawiera rolkowy przenosnik 16 sluzacy do transportowania wyjetych plyt z pieca 12 do kra¬ jalnicy 18, gdzie plyty ciete sa na kawalki o odpo¬ wiedniej dlugosci. Poza krajalnica znajduje sie in¬ ny rolkowy przenosnik 20 oraz strefa transportu po¬ przecznego, gdzie odpowiednia suwnica 21 przeka¬ zuje pociete kawalki plyty do strefy magazyno¬ wania.Przez srodek glównego budynku przechodzi staly tor 22, który rozciaga sie na calej dlugosci budyn¬ ku 10, pieca 12, strefy przygotowania 13, rolkowego przenosnika 16, krajalnicy 18 i rolkowego przenos¬ nika 20. Sklada sie on z pary równoleglych zelaz- 40 45 50 55 6096 612 nych szyn, na których odlewnicze loze 14 jezdzi w przód i w tyl przechodzac przez glówny budy¬ nek kilka razy podczas jednego cyklu produkcyj¬ nego. Loze 14 poruszane jest wzdluz toru 22 za po¬ moca napedowych zespolów, oznaczonych ogólnie liczbami 24, 26, usytuowanych w odpowiednim po¬ lozeniu wzdluz toru, np. przy wylotach glównego budynku 10, oraz na przeciwleglych koncach strefy magazynowania 15. Oczywiscie mozna je umiesz¬ czac i w innych miejscach. Pomiedzy wylotem pie¬ ca i krajalnica usytuowany jest staly podnosnik 25 dla usuwania odlewanych elementów i poddawania ich na rolkowy przenosnik 16.Przy typowej instalacji ogólna dlugosc agregatu, to jest dlugosc stalego toru 22 wynosi okolo 595 m.Odlewnicze loze 14 rozciaga sie na dlugosci okolo 146 m, podczas gdy glówny budynek 10 ma dlugosc okolo 30,5 m równolegle do toru 22 i rozciaga sie okolo 10,5 m po obu bokach tego toru. Dlugosc pieca 12, w którym nastepuje przyspieszone wiaza¬ nie masy, wynosi okolo 152 m tak, jak dlugosc rolkowego przenosnika 16 pomiedzy piecem oraz krajalnica. Rolkowy przenosnik wchodzi nieco do krajalnicy tak, ze jego calkowita dlugosc wynosi okolo 160 m. Krajalnica ma dlugosc rzedu 15 m równolegle do toru 22 i wystaje okolo 3 m po obu stronach toru. Rolkowy przenosnik 20 sluzacy do nakladania na niego pocietych kawalków z krajal¬ nicy rozciaga sie z wnetrza krajalnicy poza nia na dlugosci okolo 24 m, a jego calkowita dlugosc wy¬ nosi okolo 30,5 m. Strefa przygotowania na prawo od glównego budynku 10, jak pokazano na rysunku, rozciaga sie na dlugosci okolo 152 m.Aczkolwiek agregat wedlug wynalazku ma sze¬ roki zakres zastosowania jak wspomniano na wste¬ pie, to jeszcze nadaje sie do wytwarzania rózno¬ rodnych prefabrykowanych elementów betonowych, to przyklad wykonania agregatu pokazany na rysun¬ ku szczególnie przystosowany jest do wytwarzania sprezonych plyt betonowych o przekroju w ksztal¬ cie litery T lub wielokrotnosci litery T w postaci pokazanej na fig. 2. Plyta 28 zawiera plaska górna powierzchnie 29 o ramionach 30 i 31 wystajacych na zewnatrz oraz o srodkowej laczacej czesci 32, która lacznie z ramionami 30 i 31 tworzy plaska górna powierzchnie 29 plyty. Odnogi 33 i 34 wy¬ staja z dolnej powierzchni plyty 28 stanowiac uzu¬ pelnienie calej konstrukcji.Jak pokazano na fig. 2, kazda odnoga 33, 34 za¬ wiera co najmniej jedna napinajaca line 36 o od¬ powiednich wymiarach i wytrzymalosci dla nada¬ nia wymaganej wielkosci wstepnego naprezenia w plycie. Dla uproszczenia na rysunku pokazano jedynie pojedyncza napinajaca line w dolnej czesci odnogi. Jednakze oczywista jest sprawa, ze dodat¬ kowe liny moga byc ulozone wzdluz odnogi, a tak¬ ze wzdluz ramion. Liny rozciagaja sie na calej dlugosci formy odlewniczej i na jednym koncu sa zakotwiczone, a na drugim koncu sa napinane za pomoca odpowiedniego urzadzenia napinajacego w znany sposób. W razie potrzeby mozna wstawic wzmacniajace prety poprzecznie wzgledem powierz¬ chni 29 plyty, dla sprostania wytrzymalosciowym wymaganiom szczególnej konstrukcji, do której ma¬ ja byc uzyte plyty.Na fig. 1 czesc glównego budynku 10 po jednej stronie toru 22 zawiera strefe dozowania i maga¬ zynowania materialu 38, nad która umieszczony jest podwieszony dozownik i mieszalnik 39 betonu, z którym polaczona jest rynna spustowa lub prze¬ nosnik 40 sluzacy do doprowadzenia betonu do miej¬ sca ponad torem 22, w którym usytuowany jest lej wsypowy betonu glównej maszyny odlewniczej 42 w pozycji pracy. Czesc budynku 10 po przeciwnej stronie toru 22 zawiera strefe 48 urzadzen maga¬ zynujacych i transportujacych oraz duza ilosc to¬ rów 50 biegnacych równolegle lecz lezacych w pla¬ szczyznie ponad plaszczyzna toru 22. Takie wypo¬ sazenie jak glówna maszyna odlewnicza 42, zespól czyszczacy i oliwiacy 52 palety, wózek 54 i inne po¬ trzebne urzadzenia sa korzystnie magazynowane w strefie 48 wówczas, gdy nie sa uzywane.Prostopadle do magazynowych torów 50 i prze¬ cinajac glówny tor 22 umieszczony jest tor 51, na którym zamontowany jest pojazd 53, sluzacy do przenoszenia róznych elementów wyposazenia z i na magazynowe tory 50 oraz do i z normalnie stacjo¬ narnych pozycji pracy ponad odlewniczym lozem 14, gdy porusza sie ono wzdluz toru 22, jak opisano ponizej.Obszar pomiedzy szynami przenosnego toru 51 naprzeciwko magazynowych torów 50 najblizej to¬ ru 22 jest wydrazony, a wewnatrz tego wydraze¬ nia znajduje sie dól 56 do czyszczenia zawierajacy spust 57, w którym to miejscu moga byc czyszczo¬ ne elementy wyposazenia po uzyciu, a przed prze¬ kazaniem ich do magazynu.Takze w strefie 48 urzadzen magazynujacych i transportujacych w poblizu toru 22 wewnatrz bu- dynku 10 znajduje sie glówny zespól napedowy 60, który doprowadza energie hydrauliczna do napedo¬ wych zespolów 24, 26 napedzajacych odlewnicze loze oraz do innych elementów instalacji opisanych ponizej. Po drugiej stronie toru 22 naprzeciwko 40 glównego zespolu napedowego usytuowana jest kon¬ trolna konsola 62 majaca odpowiednie polaczenie z zespolem napedowym 60, zespolami napedowymi 24, 26 oraz innymi elementami poruszanymi za po¬ moca zespolu napedowego. Konsola 62 jest tak 45 skonstruowana, ze zasadniczo wszystkie operacje wchodzace w sklad wytwarzania odlewanych plyt betonowych w ksztalcie litery T za pomoca agre¬ gatu wedlug wynalazku moga byc albo kontrolo¬ wane bezposrednio albo moga byc nadzorowane 50 przez pracownika obslugujacego konsole.Odlewnicze loze 14 (fig. 3, 4 do 6) zawiera ma¬ sywna wydluzona rame nosna 68 wykonana z wydluznych elementów 70, poprzecznych elemen¬ tów 72, oraz ukosnych elementów 74, które two- 55 rza podstawe rozciagajaca sie na calej dlugosci od¬ lewniczego loza. Poprzeczne elementy 72 wystaja na zewnatrz z kazdej strony ponad wzdluznymi ele¬ mentami 70. Na koncach poprzecznych elementów 72 zamontowana jest para wzdluznych bocznych 60 elementów 76 w postaci pionowo ustawionych be¬ lek w ksztalcie litery I, na których górnej pc*- wierzchni zamontowana jest para katownikowych zelaznych szyn 78 rozciagajacych sie na calej dlu¬ gosci odlewniczego loza i przystosowanych do pod- 65 pierania róznych zespolów produkcyjnego wyposa-7 M«12 8 zabia, które zostaly wczesniej omówione, podczas przesuwania odlewniczego loza w obie strony w glównym budynku. Ponizej poprzecznych ele¬ mentów 72 ramy nosnej za pomoca kolowych wsporników 80 zamontowana jest duza ilosc kól 81, które podpieraja odlewnicze loze na szynach sta¬ lego toru tt.Wewnatrz przestrzeni pomiedzy bocznymi ele¬ mentami 78 na ramie nosnej opiera sie odlewnicza toma 8*. Jak wyraznie pokazano na fig. 6 odlew¬ nicza forma 82 zawiera pare metalowych czlonów 84, 88 w ksztalcie odwróconej litery L oraz jeden lob wiecej metalowych czlonów 88 w ksztalcie od¬ wróconej litery U. Latwo zauwazyc, ze liczba czlo- • nów w1 ksztalcie litery U zastosowanych w zlozonej formie okreslona jest przez wymagany ksztalt prze¬ kroju strukturalnych elementów. Dla prostej plyty o przekroju w ksztalcie litery T nie potrzebne sa zadne czlony formy w ksztalcie litery U. Dla plyty o przekroju w ksztalcie podwójnego T wymagany jest jeden czlon w ksztalcie litery U, natomiast dla plyty w ksztalcie potrójnej litery T wymagane sa dwa czlony w ksztalcie litery U, itd. Ze wzgledu na duza dlugosc odlewniczego loza korzystne jest dzielenie kazdego czlonu formy na sekcje o dlugo¬ sci 3 do 4^5 m i liczenie kazdej sekcji oddzielnie.Na fig, 6 przedstawiona jest zlozona forma 82 dla odlewania plyty 128 w ksztalcie potrójnej lite¬ ry T, która zawiera zewnetrzne wspornikowe sek¬ cje 188 i 131, posrednia sekcje 132 oraz trzy wysta¬ jace odnogi 133 tworzac razem integralna konstruk¬ cje. Kazdy czlon formy w ksztalcie litery L za¬ wiera poziomo usytuowane ramie podpierajace przedluzenie 83 oraz pionowo usytuowana odnoge tworzaca sekcje 85, której dolny koniec moze byc zagiety, jak pokazano na rysunku liczba 87, dajac ramie lub podpierajacy wystep dla usztywnienia zeber 89. Zebra 89 ustawione sa wzdluz odnogi tworzac sekcje; a kilka usztywniajacych zeber zla¬ czono ze soba na ich dolnych zewnetrznych kon¬ cach, jak pokazano na fig. 6, i wzmocniono za po¬ moca katownikowych zelaznych wsporników 90. Ko¬ rzystnie wspornik 90 zawiera szereg wystajacych z niego kolków 91 umieszczonych wzdluz niego.Jak pokazano wyraznie na fig. 7, kolki wlozone sa do towarzyszacych usytuowanych ukosnie szcze¬ lin 63 w plaskiej poziomej plytce krzywkowej 64.Szczeliny na przemian albo usytuowane sa naprze¬ ciw siebie albo ukosnie wzgledem siebie tak, ze sa¬ siednie szczeliny ponizej odnogi formy sa dostoso¬ wane do wkladania w nie kolków sasiedniej odno¬ gi. Tak wiec kazda odnoga tworzaca sekcje zawie¬ ra pare pionowo usytuowanych sekcji formy, z któ¬ rych kazda ma wystajace kolki wchodzace w odpo¬ wiadajace im usytuowane naprzeciw szczeliny tak, ze gdy plytka krzywkowa 64 porusza sie w plasz¬ czyznie poziomej, wówczas sila dzialajaca na kolek za pomoca boków 66 i 67 sasiednich szczelin 63 odpycha pionowe sekcje formy na zewnatrz. Ruch plytki krzywkowej powoduje sie za pomoca wpra¬ wienia w ruch ramion 69 prowadzonych w plasz¬ czyznie poziomej w rowkowym elemencie 71wspar^ tym na poprzecznym elemencie 72 ramy nosnej. Do poruszania ramion 69 mozna stosowac dowolne od¬ powiednie uklady. Na przyklad mozna zastosowac odpowiednie cylindry hydrauliczne z tloczyskami polaczonymi z ramionami 69, laczac cylindry z glównym zespolem napedowym 60 oraz kontrol¬ na konsola 62, powodujac przemieszczanie plytki krzywkowej 64. W razie potrzeby poprzeczny row¬ kowy element moze byc sztywno polaczony z ra¬ mionami 69, talk ze jeden cylinder hydrauliczny powoduje przemieszczanie plytki krzywkowej.Przedstawione na fig. 6 czlony 88 formy w ksztal¬ cie litery U skonstruowane sa podobnie do czlo¬ nów o ksztalcie litery Liw rzeczywistosci moga zawierac dwa czlony w ksztalcie odwróconej lite¬ ry L, których koncowe powierzchnie ramienia pod¬ pieraja przedluzenia. Dla posredniej sekcji 132 ply¬ ty wykonane jest podparcie w postaci ciaglej plat¬ formy pomiedzy wystajacymi odnogami 133, co daje korzysci wynikajace ze standaryzacji czesci.Dla wygody sekcje formowania odnogi i góry ply¬ ty, czlonu w ksztalcie litery U sa oznaczone tymi samymi odnosnikami, co odpowiednie sekcje formo¬ wania czlonu w ksztalcie litery L. Nalezy zazna¬ czyc, ze czlon w ksztalcie litery U zawiera dwie poziome sekcje 83 zwrócone do siebie tylem oraz dwie sekcje 85 formowania wystajacych pionowo odnóg, które wystaja z nich. Za ich pomoca palety 92 moga byc przesuwane w plaszczyznie poziomej wówczas, gdy sekcje 85 odnogowe sa odsuniete. Na koniec kola 98 sa oparte na zasadniczo poziomej platformie 100 rozciagajacej sie na dlugosci palety 92 oraz nieco ponizej niej.Jak opisano powyzej, palety 92 podparte sa dla poruszania sie w plaszczyznie pionowej jak i po¬ ziomej. Na koniec platforma 100 tworzy podparcie dla mechanizmu podnoszacego, za pomoca którego odlewany element podnoszony jest tak, ze dolne powierzchnie 134 plyty 128 przesuwaja sie opiera¬ jac sie na rolkach 136 rolkowego przenosnika 16.Jak pokazano na fig. 9 oraz na fig. 1, rolkowy przenosnik 16 przystosowany jest do nakladania na niego plyty 128, gdy ta opuszcza piec 12. Na koniec nieruchomy podnosnik 25 ma zazadanie wyjecie od¬ lanego elementu z formy. Korzystnie lina moze byc przymocowana do nie pokazanego haka oczkowego zamontowanego w odlewanym elemencie tak, zeby wyciagnac swobodnie plyte z formy na przenosnik 16. Gdy plyta przesuwa sie wzdluz podpierajacych rolek 136, wówczas paleta 92 oraz podpierajace rol¬ ki odsuwaja sie od dolnej powierzchni 135 odnóg.Mozna zastosowac takze podpierajaca platforme 147 sluzaca do ukladania na nia i podpierania palety 92 oraz rolkowego zespolu tak, ze gdy pozostaje ona swobodna to mozna ja latwo zawrócic do formy 82 dla nastepnej operacji odlewania.Mechanizm podnoszacy, najlepiej pokazany na fig. 6, 8 i 10, zawiera platforme 100, która jest pod¬ noszona na skutek ruchu popychacza 101 wzdluz ksztaltowej powierzchni 102 krzywki 103. Platfor¬ ma 100 podpiera w kilku miejscach skierowana do dolu wystajaca plyte 104 majaca srodkowa szcze¬ line 105. Wewnatrz szczeliny 105 znajduje sie tu¬ leja 106, na której oparty jest gwintowany wal 107, którego koniec jest zaokraglony i dopasowany do opierania sie o powierzchnie 102. Krzywka 103 za¬ wiera plaska powierzchnie 102, która ma charak¬ ter schodkowy dajac trzy wyrazne polozenia pod- 40 45 50 55Ntlt noszenia 108,109, 110. Kazda krzywka 10S podparta jest przez pare bocznych blach wezlowych Ul i lit przymocowanych do slizgowej szyny 113. Polozo¬ ne najbardziej na zewnatrz slizgowe szyny 113 prowadzone sa dla ich ruchu w plaszczyznie1 po¬ ziomej przez pare ksztaltowych sekcji 114 i 115 podpartych ponizej poprzecznych elementów 73.Srodkowa slizgowa szyna jest sztywno zamocowana do napedowej belki 117 za pomoca spawania lub podobnie.Jak najlepiej pokazano na fig. 5 napedowa bel¬ ka 117 laczy sie z obrotowo zamocowanym nape¬ dowym zespolem kolowym usytuowanym w dole 119 pomiedzy torami 33 w poblizu wylotu pieca 13. Na¬ pedowy zespól kolowy 118 zawiera ciernie podla¬ czane kolo 130 o gumowej obreczy, które mozna do¬ wolnie ustawiac w polaczeniu lub rozlacznie z bel¬ ka 117. Kolo 130 napedzane jest przez odwracalny silnik hydrauliczny 131 o ciaglej regulacji predkosci, którego wyjsciowy wal 133 jest polaczony z nape¬ dowym walem 134 kola 130 obrotowo zamocowane¬ go w lozyskach 134 za pomoca sprzegla 133. Lozy¬ ska 134 korzystnie przymocowane sa do podpory wahajacej sie wokól trzpienia 135 na podstawowej plycie 137 po zadzialaniu hydraulicznego cylindra 139.Napedowy zespól kolowy 118 oraz jego podpora sa podobne do zespolu napedowego ramy nosnej poka¬ zanego i opisanego w patencie USA nr 3523343. Po¬ zioma paleta 93 umieszczona pomiedzy sasiednimi wystajacymi odnogami kazdej formy sluzy do za¬ mkniecia dna formy, podczas gdy jej boki zamyka¬ ne sa za pomoca odpowiednich bocznych czlonów 93 i 94 biegnacych poprzecznie zewnetrznych piono¬ wych podpór 95 i 96, które ksztaltuja boki zewnetrz¬ nych ramion plyty. Czlony 93, 95 sa takze wykony¬ wane w odcinkach o dlugosci 3 do 4,5 m. Posrednie sekcje 133 plyty 138 podparte sa za pomoca duzej ilosci pionowych podpór 97 przymocowanych w ich dolnych koncach do ramy nosnej.Poziome palety 93 sa podparte w celu przemiesz¬ czania ich zasadniczo w kierunkach prostopadlych.Na koniec kola 98 przymocowane sa -za pomoca wsporników 99 polaczonych trwale z dnem palety 93 i tworza rolkowy zespól, który jezdzi po plat¬ formie 100, która podnoszona jest za pomoca ruchu popychacza 101 wzdluz schodkowej powierzchni 103 krzywki.W razie potrzeby moze byc zastosowany odpowie¬ dni ogranicznik 188 ruchu, jak pokazano na fig. 10.Ogranicznik 188 zawiera pare laczacych ramion 189, 190, których jeden koniec obraca sie wokól trzpie¬ nia 191. Drugi koniec laczacego ramienia 190 umo¬ cowany jest waftlSwie na trzpieniu 198 przymoco¬ wanym do blachy wezlowej 104, podczas gdy drugi koniec laczacego ramienia 189 przymocowany jest wahliwie na trzpieniu 193 przytwierdzonym do wspornika 195, który z kolei zlaczony jest z po¬ przecznym elementem 73.Jest sprawa oczywista, ze mozna zamontowac sze¬ reg takich ograniczajacych zespolów dla ogranicze¬ nia dlugosci drogi napedowej belki oraz wzgledne¬ go ruchu popychacza 101 i powierzchni 103 krzywki.Z dalsze) czesci opisu wynika, ze kazdy z operacyj¬ nych zespolów uzyty do wykonania czlonu formy na odlewniczym lozu magazynowany jest osobno na magazynowych torach wówczas, gdy nie jest on uzy¬ wany. Kazdy zespól porusza sie niezaleznie i kolej* no od jego polozenia spoczynkowego do jego polo- s zenia czynnego za pomoca przenosnego pojazdu 48.Sposób, w jaki zespoly sa ustawiane i sposób, w ja¬ ki zespoly te pracuja w procesie o ruchomym lozu sa dobrze znane.Dla dokladniejszego zapoznania sie z opisem tych zespolów i zasada ich dzialania wskazuje sie patent USA nr 3513343.Na fig. 4 i 5 przedstawione sa napedowe zespoly, za pomoca których odlewnicze loze 14 przesuwane jest do przodu i do tylu wzdluz toni 83 jak równiez u zespól napedowy, za pomoca którego napedowa bel¬ ka 117 poruszana jest dla podniesienia mechanizmu podnoszacego oraz odlanej plyty 138 ponad forme 83.Zespoly napedowe ramy nosnej korzystnie usytuo¬ wane sa w odpowiednich polozeniach wzdluz stalego m toru 33, korzystnie w poblizu wylotów glównego bu¬ dynku 10 oraz wylotu pieca 13. Zespól napedowy napedzajacy belke 117 dla podniesienia poziomej pa¬ lety 93 usytuowany jest w dole 119 oraz pomiedzy torami 38 w poblizu wylotu pieca 18 tak; zeby urno- ss zliwic lekkie podniesienie zwiazanego lub odlanego produktu nieco powyzej wysokosci rolkowego prze¬ nosnika 10 wówczas, gdy opuszcza on piec.Kazdy zespól napedowy moze przemieszczac la¬ dunek o wadze kilkuset tysiecy kilogramów i jak w pokazano na fig. 4, kazdy zespól napedowy zawie¬ ra odwracalny silnik hydrauliczny 131 o ciagle} re¬ gulacji obrotów. Silniki napedowe ramy nosnej u- mieszczone sa po przeciwleglych stronach toru oraz w dole pomiedzy torami 33. Kazdy silnik zawiera 39 napedowy wal 138, którego jeden koniec polaczony jest z koncem napedowego walu, do którego przy¬ mocowane sa kola 139 o gumowych obreczach, za posrednictwem sprzegla 133. Kola 130 polaczone sa ciernie z poprzecznymi bocznymi odlewniczego loza M 14 oraz napedowa belka 117 mechanizmu podnosza¬ cego. Kazdy napedowy wal 133 jest obrotowo osa¬ dzony w lozyskach 134 usytuowanych po przeciw¬ leglych stronach kazdego kola. Lozyska 134 przymo¬ cowane sa do cylindrycznej wahliwie osadzonej 45 podpory 130.Na fig. 4 cylindryczne wahliwe podpory napedza¬ ja poprzeczne elementy 70 a dolne konce polaczone sa z wewnetrznie skosna rura 138. Domy koniec jest tak uksztaltowany, ze spoczywa on na zewnetrznej n powierzchni poziomej rury 140 pomiedzy jej kon¬ cami Konce rury 140 zaopatrzone sa w mimosrodo- wo osadzone obrotowe waly 130, które obracaja sie w lozyskach 139 zamontowanych na plytach 141 przymocowanych do fundamentu 143 szyn toru 33. ss Kazda para plyt 141 po przeciwleglych stronach to¬ ru polaczona jest za pomoca rozciaganego preta 143.Na górnym koncu podpory 138 znajduja sie skie¬ rowane do wewnatrz plyty 137, na których zamon¬ towane sa silniki 131 i które takze podtrzymuja pa¬ so re pionowych belek 144. Belki 144 z kolei podtrzy¬ muja mechanizm poruszajacy napedowe kola 130 ramy nosnej do i od ciernego polaczenia z boczny¬ mi czlonami 70 odlewniczego loza, a takze regulu¬ ja wielkosc nacisku wywieranego przez kola na bo- ts czne czlony.96*12 li 12 W przykladzie wykonania przedstawionym na ry¬ sunku mechanizm ten zawiera hydrauliczny cylin¬ der 146 majacy jeden koniec obrotowo zamocowany w górnym koncu jednej z belek 144, a rozciagany pret 148 przymocowany jest do tloczyska 150 cy¬ lindra 146 za pomoca dwustronnej nakretki 152.Drugi koniec rozciaganego preta jest nagwintowany i przechodzi swobodnie przez wspornik w otworze 154, zamontowany na górnym koncu innej belki 144.Zewnetrzny koniec rozciaganego preta poza wspor¬ nikiem zawiera sprezyne 156, której nacisk jest usta¬ wiany za pomoca nakretek 158 wkreconych na kon¬ cu rozciaganego preta. Nagwintowana czesc rozcia¬ ganego preta 148 od strony wewnetrznej .wsporni¬ ka 157 zaopatrzona jest w pare ograniczajacych na¬ kretek 160, tak ze ruch rozciaganego preta w kie¬ runku lewej belki 144 oraz podpory 126, jak poka¬ zano na fig. 4, dla wprawienia w ruch towarzysza¬ cego kola 120 na zewnatrz odlewniczego loza. Dla napedowej belki 117 cylinder 129 reguluje wielkosc nacisku wywieranego przez napedowe kolo 120; Plyn pod cisnieniem z zespolu napedowego 60 poprzez nie pokazany odpowiedni rurociag dostarcza sie albo do konca cylindra 129, albo do konca cylindra 146.Ograniczniki 163, które przytwierdzone sa do funda¬ mentu 142, usytuowane sa obok obrotowo zamoco¬ wanych podpór 125 i sluza do ograniczenia ruchu na zewnatrz elementów podtrzymujacych silnik.W razie potrzeby polaczenia napedowych kól z towarzyszaca belka doprowadza sie hydrauliczne cisnienie do jednego konca odpowiedniego cylindra tak, zeby pociagnac zespól utrzymujacy silnik od po¬ zycji rozlaczonej. Wielkosc nacisku wywieranego przez napedowe kola na belki jest tak regulowana przez cisnienie cieczy doprowadzanej do cylindrów, zeby utrzymywac zasadniczo stala wielkosc nacieku.Jak. zaznaczono powyzej, strefa przyspieszonego wiazania wykonana jest w postaci pieca 12 typu Quonset'a i najlepiej przedstawiona jest na fig. 5.Piec jest normalnie otwarty od strony glównego bu¬ dynku 10 formowania ze swej prawej strony, jak pokazano na fig. 1, oraz zamkniety na przeciwle¬ glym koncu zaraz poza koncem toru 22 za pomoca zasuwanych drzwi. Operacja wiazania odbywa sie dzieki doprowadzeniu pary lub goracego oleju cyr¬ kulujacego poprzez szereg rur 166, które jak poka¬ zano na fig. 5, sa odpowiednio zamocowane ponizej ramy nosnej odlewniczego loza 14 pomiedzy szynami toru 22 tak, zeby doprowadzic do wymaganej tem¬ peratury wiazania, panujacej w piecu. Piec moze byc takze wyposazony w szereg zespolów ogrzew¬ czych 168 zamocowanych powyzej odlewniczego lo¬ za w pewnych odleglosciach wzdluz pieca oraz w zwezki 170, które sluza do regulowania wielkosci wyplywu powietrza z pieca przez otwory wzdluz podstawy sciany pieca. W razie potrzeby piec moz¬ na wyposazyc takze w szereg usytuowanych na da¬ chu wentylatorów 172 wywiewnych.Dla utrzymania podgrtanej atmosfery w bezpo¬ sredniej bliskosci odlewanej plyty, gdy spoczywa ona na palecie 92, zawiesza sie izolacyjny koc 174 z odpowiedniego materialu z dachem pieca bezpo¬ srednio ponad odlewniczym lozem za pomoca zelaz¬ nej ramy 176 z katowników, podczas gdy przestrzen wzdluz boków palety zamykana jest zaslonami 178 z izolacyjnego materialu nie przewodzacego pary.Górne konce zaslon 178 przymocowane sa do zela¬ znej ramy z katowników w poblizu bocznych kra¬ wedzi koca 174, podczas gdy dolne konce przymo- cowane sa do wzdluznych zelaznych ksztaltowni¬ ków 180, które sa wytrzymale na tyle, zeby utrzy¬ mac zaslony w polozeniu pionowym pokazanym w lewej czesci fig. 5 podczas operacji wiazania. Takze wzdluz ksztaltowników 180 w pewnych odleglo- sciach przymocowane sa do nich nylonowe okienne linki 182, których górne konce polaczone sa z pre¬ tami 184 obrotowo osadzonymi w lozyskach 186 pod¬ partych przez zelazna rame 176 z katowników. Pre¬ ty te moga obracac sie w swoich lozyskach w do- wolny odpowiedni sposób, na przyklad za pomoca nie pokazanych wylaczników elektrycznych tak, ze¬ by podnosic i opuszczac zaslony 178 wedle zyczenia.Chociaz zostal opisany oraz przedstawiony na ry¬ sunku tylko jeden szczególny przyklad wykonania wynalazku, to dla fachowców oczywista jest sprawa, ze moga byc dokonywane rózne zmiany odnosnie szczególów konstrukcji róznych elementów nie od¬ biegajac od zakresu wynalazku.Na przyklad mozna zastosowac inne urzadzenia 23 niz przenosny pojazd takie, jak np. podwieszone jed- noszynowe urzadzenie, które sluza do kolejnego przemieszczania róznych zespolów wyposazenia od i do polozenia pracy oraz zamiast stosowania izola¬ cyjnych nie przewodzacych pary zaslon wokól odle- wniczego loza podczas operacji wiazania mozna uzyc glowice dzwignikowe wraz z odpowiednimi urza¬ dzeniami zapewniajacymi utrzymanie wlasciwej temperatury, które utrzymuja stale naprezenie dzia¬ lajace na wstepnie napiete liny zamiast poddawania produktu duzym zmianom temperatur podczas ope¬ racjiwiazania. • .40 PL