PL90880B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest selektywny srodek chwastobójczy zawierajacy pochodne benzotiazolu o wzorze ogólnym 1, w którym R oznacza atom chloru, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla lub grupe metoksylowa.Szczególnie korzystne sa srodki chwastobójcze, zawierajace 3-(5-podstawiony benzotiazol-2-il-2)-1,1,3-trój- metylomocznik.Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 756 135 wiadomo, ze 3-(2-benzotiazolilo)1,1,3- -trójmetylomocznik wykazuje aktywnosc chwastobójcza, oraz ma silne wlasnosci chwastobójcze gdy jest stosowany przy uprawie bawelny, pszenicy i jeczmienia, jednakze nie moze byc stosowany do selektywnego zwalczania chwastów w uprawie ryzu, poniewaz wykazuje silna aktywnosc w dzialaniu na glebe i fitotoksycz¬ nosc na roslinki ryzowe. Ponadto, gdy stosowany jest po wykielkowaniu pszenicy, kiedy to chwasty juz urosly do zasadniczej wysokosci, to trudne jest dokladne zniszczenie takich chwastów bez uszkodzenia uprawianych roslin.W opisie patentowym RFN nr 2 150 107 ujawniono, ze 1,3-dwumetylo-1-(2-)5-metylobenzotiazolilo)-m- ocznik jest wysoko selektywny przy uprawie pszenicy i zabija jedynie chwasty, nawet wtedy gdy wyrosly zarównp chwasty, jak i pszenica. Nie moze byc jednak stosowany przy uprawie ryzu, poniewaz posiada silna fitotoksycznosc w stosunku do roslinek ryzu tak samo, jak 3-(2-benzotiazolilo)-1,1,3-trójmetylomocznik.Nieoczekiwanie stwierdzono po przeprowadzeniu syntezy róznych benzotiazolilomoczników i sprawdzeniu ich aktywnosci chwastobójczej, ze 3-(2-benzotiazoliloM,1,3-trójmetylomocznik majacy w pozycji 5 pierscienia benzotiazolowego taki podstawnik, jak chlor, metyl, etyl, izopropyl lub lll-rzed. butyl jest bardzo odpowiedni do selektywnego niszczenia chwastów zarówno przy uprawie ryzu jak i pszenicy szczególnie wyzszosc wykazuja zwiazki zawierajace podstawniki metylowy, etylowy i lll-rz.butylowy.Srodek wedlug wynalazku zawiera jako substancje czynna zwiazek o wzorze 1, w którym R ma wyzej podane znaczenie. Szczególnie korzystnymi substancjami czynnymi sa 3-(5-metylobenzotiazol-2-ilo)-1,1,3-trójme2 90 880 tylomocznik, 3-(§Mrtylobenzotiazol-2-iloM,1,3-trójmetylomocznik i 3-(5-lll Jzed±utylobenzotid*§|-2-ilo)-1,1,3^ trójrmrtylomocznlk.Sposób wytwarzania powyzszych substancji czynnych przedstawiono na schematach 1.2 lub 3, W Ntóryeh R ma wyzej podane znaczenie. Praktycznie reakcje przedstawione na schemacie 1 prowadzi sie nastcpuj$€@* 2,2 metyloamino-5-podstawiony benzotiazol i chlorek N,N-dwumetylokarbamoilu rozpuszcza sie w obojetnym rozpuszczalniku ido mieszaniny, korzystnie w strumieniu azotu, dodaje sie kroplami wodorek sodowy przy ciaglym mieszaniu.Jako obojetny rozpuszczalnik stosuje sie benzen, toluen, czterowodorofuran, dwumetyloformamid i dwu* metylosulfotlenek itp. Reakcje prowadzi sie zwykle w zakresie temperatury od —10 do okolo 20°C, korzystnie -B do okolo 20°C.Po zakonczeniu reakcji mieszanine reakcyjna wylewa sie do wody i wytracony osad oddziela od wodnego roztworu przez odsaczenie lub przez ekstrakcje rozpuszczalnikiem, po czym produkt ewentualnie przemywa sie woda, oczyszcza przez krystalizacje z rozpuszczalnika organicznego lub przepuszcza przez kolumne chromatogra¬ ficzna.W przypadku reakcji^przedstawionej na schemacie 2, 2-metylo-amino-5-podstawiony benzotiazol poddaje sie reakcji zfosgenem w obecnosci (C2H5)2*BF3, stosujac takie rozpuszczalniki organiczne, jak benzen, toluen oraz eter itd. w temperaturze od —20 do 70° korzystnie od —10 do 50°C, otrzymujac w tym czasie jako produkty posrednie chlorek kwasu N-metylo-N-(5-podstawionego benzotiazolilo-2)karbaminowego i 3-(5-podsta¬ wiony benzotiazolilo-2)-1,1.3-trójmetylomocznik po takiej samej obróbce jak przy reakcji przedstawionej na schemacie 1. Otrzymany produkt w postaci oleju wyodrebnia sie w postaci chlorowodorku przez wprowadzenie suchego chlorowodoru do roztworu oleistego zwiazku w rozpuszczalniku organicznym. Produkt zidentyfikowano na drodze analizy elementarnej, widmo NMR i w podczerwieni.Srodki wedlug wynalazku nie uszkadzaja roslin ryzu i pszenicy, podczas gdy calkowicie niszcza wiele rodzajów chwastów takich jak (Chenopodiurn album L.), (Panicum viride L.), Monochoria vaginalis PRESL), (Portulaca eleracea L.), (Sonchus oleraceus L.), (Alsine media L.), (Cyperus ratundus LJ, (Echinochloa oryzicola VASING) i (Panicum sanguinalis L.) przez dzialanie na listowie i glebe.W konsekwencji srodki wedlug wynalazku moga byc stosowane do zwalczania chwastów nie tylko przy uprawie pszenicy lecz takze przy uprawie ryzu, poniewaz nie ma obawy jesli chodzi o fitoksycznosc w stosunku do roslin ryzu i pszenicy.Inna zaleta srodków wedlug wynalazku jest ich niska toksycznosc w stosunku do zwierzat cieplokrwistych i ryb.Korzystne jest stosowanie wlasciwej ilosci substancji czynnej, mianowicie powyzej 50 g na 10 arów, korzystnie 50—200 g na 10 arów, (ar odpowiada 100 m2) zaleznie od rodzaju mieszanki. Zwiazki mozna stosowac na rosliny na glebe w postaci zwilzalnego proszku, emulgujacego koncentratu, mieszanek pylowych, mieszanek w postaci granulek lub innych form ogólnie stosowanych w mieszankach chwastobójczych, które otrzymuje sie przez zmieszanie z odpowiednimi nosnikami. Jako stale nosniki stosuje sie talk, bentonit, glinke, ziemie okrzemkowa, vermikulit itd. Jako ciekle nosniki stosuje sie wode, alkohol, benzen, ksylen, cykloheksan, cykloheksanon, nafte, dwumetyloformamid, dwumetylosulfotlenek itd. Zwilzalny proszek lub emulgujacy koncentrat, zawierajacy dokladna ilosc zwiazku aktywnego, zawiesza sie lub emulguje w wodzie i nastepnie rozpyla na listowie chwastów lub na glebe w okolo uprawianych roslin.Srodki wedlug wynalazku mozna stosowac równiez jako mieszaniny ze znanymi srodkami chwastobójczy¬ mi takimi jak pochodne triazyny, pochodne tiolkarbaminianu i inne.Ponizsze przyklady ilustruja wynalazek.Przyklad I. Zwilzalny proszek. *;!«.;¦*/¦¦.. Czesci wagowe 3-(5-chlorobenzotiazol-2-ilo)-1,1,3- -trójmetylomocznik 50 Alkilosulfoniansodu 8 Ziemiaokrzemkowa 32 Kwaskrzemowy 10 Substancje te miesza sie jednorodnie i rozdrabnia do bardzo malych czastek. W wyniku otrzymuje sie zwilzalny proszek zawierajacy 50% skladnika aktywnego. W praktyce, rozciencza sie go do pewnego stezenia woda i rozpyla jak zawiesine.Przyklad II. Koncentrat do sporzadzania emulsji Czesci wagowe 3-(5-etylobenzotiazol-2-ilo)-1,1,3- -trójmetylomocznik 3090880 3 Polioksyetylenoalkiloaryloeter 8 Ksylen 42 Dwumety Ioformamid 20 Substancje te miesza sie i rozpuszcza. W wyniku otrzymuje sie koncentrat zawierajacy 30% aktywnego skladnika. W praktyce, rozciencza sie go do pewnego stezenia woda i nastepnie rozpyla jako emulsje.Przyklad III. Mieszanka pylowa.Czesci wagowe 3-(5-metylobenzotiazol-2-ilo)-1,1,3- -trój metylomocznik 7 Talk 39 Glinka 39 Bentonit 10 Siarczanalkilosodowy 5 Substancje miesza sie jednorodnie, rozdrobnione do bardzo malych czastek. W wyniku otrzymuje sie mieszanke pylowa zawierajaca 7% aktywnego skladnika. W praktyce stosuje sie ja bezposrednio w takim stanie.• Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku posiadaja selektywna aktywnosc chwastobójcza i trzeba podkreslic, ze zwiazki o podanym wyzej wzorze ogólnym 1, w którym R oznacza grupe metylowa, etylowa lub lll-rzedowa butylowa maja szczególnie wysoka aktywnosc.Wysoki selektywny efekt chwastobójczy zwiazków wedlug wynalazku jest zilustrowany w nastepujacych testach.Test 1. W misie o srednicy 9 cm i wysokosci 6 cm nasypano glebe na wysokosc 1 cm i zasiano 15 ziarenek ryzu i 40 nasionek (Echinochloa oryzicola VASING) i przykryto je niewielka iloscia ziemi. Naczynie to napelniono woda gdy testowane rosliny wyrosly uzyskujac pierwszy lisc. Nastepnie na powierzchnie gleby wprowadzono koncentrat otrzymany, w przykladzie II.Po 14 dniach obserwowano stopien zniszczenia testowanych roslin i oszacowano go cyframi od 0 do 5, które maja nastepujace znaczenie: 0: bez wplywu 1: troche lekko spalonych plam 2: zaznaczone zniszczenie lisci 3: niektóre liscie i czesci lodyg czesciowo obumarle 4: roslina czesciowo zniszczona : roslina calkowicie zniszczona lub nie wykielkowala.Wyniki podano w tablicy I.Test 2. W donicy o srednicy 9 cm i wysokosci 6 cm nasypano glebe w która zasiano 50 ziarenek monocho- ria.Koncentrat otrzymany metoda podobna jak w przykladzie II rozcienczono woda do okreslonego stezenia i spryskano nim monochoria posiadajaca juz pierwszy lisc (wysokosc 1 cm). Po 7 i 20 dniach obserwowano stan wzrostu oceniajac go liczbami od 0 do 5, które maja takie samo znaczenie, jak w tescie 1.Wyniki podano w tablicy II.Test 3. W doniczce na kwiaty zasiano okolo 10 ziaren pszenicy, które przykryto lekko ziemia zawierajaca nasiona wiechliny rocznej.Koncentrat otrzymany metoda podobna jak w przykladzie IX rozcienczono woda do okreslonego stezenia i spryskano nim pszenice i wiechliny rocznej po wyrosnieciu do stanu 6 lisci. Po 21 dniach od spryskania obserwowano stan wzrostu roslin oceniajac go liczbami od 0 do 5, które maja takie samo znaczenie, jak w tescie 1.Wyniki podano w tablicy III.Test 4. W garnku o 100 cm2 wsypano ziemie i zasiano 10 ziaren pszenicy i przykryto niewielka iloscia gleby zawierajacej nasiona palusznika krwawego i komosy.Koncentrat otrzymany metoda podobna jak w przykladzie II rozcienczono woda do okreslonego stezenia i spryskano nim glebe nastepnego dnia, a nastepnie garnek wstawiono do cieplarni. Po 21 dniach od spryskania obserwowano stan wzrostu, oceniajac go liczbami od 0 do 5. które maja takie samo znaczenie jak w tescie 1.Wyniki podano w tablicy IV. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Selektywny srodek chwastobójczy, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym R oznacza atom chloru, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla lub grupe metoksylowa.4 90 880
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 3-(5-metylobenzotiazol-2-ilo)1,1,3-trójme- tylomocznik.
3. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 3-(5-etylobenzotiazol-2-ilo)-1,1,3-trójmety- lomocznik.
4. 4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 3-(5-lll.rzed.-butylobenzotiazol-2-ilo)- -1,1,3-trójmetylomocznik. Tablica I Stopien wzrostu Badany zwiazek Zwiazek o wzorze 2 Zwiazek o wzorze 3 Zwiazek o wzorze 4 Zwiazek o wzorze 5 Zwiazek o wzorze 7 Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 8 Porównawczy * zwiazek o wzorze 9 Porównawczy* zwiazek o wzorze 10 Porównawczy** zwiazek o wzorze 11 Stosowana ilosc g/10 arów 500 250 500 250 500 250 500 250 500 250 500 250 500 250 500 250 500 250 500 250 chwastnica jednostronna 4 3 5 5 5 4 5 5 5 4 4 3 5 5 4 3 5 5 5 3 ryz 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 4 2 5 2 4 3 * opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 756 135 ** opis patentowy RFN nr P 2150107,5 Tablica II Badany zwiazek Zwiazek o wzorze 2 Zwiazek o wzorze 3 Zwiazek o wzorze 4 Zwiazek o wzorze 5 Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 7 Porównawczy* zwiazek o wzorze 9 Porównawczy* zwiazek o wzorze 10 Porównawczy** zwiazek o wzorze 11 Stosowana ilosc g/10 arów 200 100 200 100 200 100 200 100 200 100 200 100 200 100 200 100 200 100 7 dni 0 0 1 1 2 2 4 4 4 4 2 2 0 0 0 0 2 0 Stopien wzrostu 20 dni 5 3 5 5 5 5 5 - 5 5 CJl CJl 5 2 0 0 0 4 2 * opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 756 135 ** opis patentowy RFN nr P 2 150107,590 880 Tablica III Badany zwiazek Zwiazek o wzorze 6 Porównawczy** zwiazek o wzorze 11 Nie traktowane Stosowana ilosc g/10 arów 50 100 200 50 100 200 - pszeni 0 0 0 0 0 0 0 Stopien wzrostu ca wiech I ina roczna 4 5 5 1 1 2 0 Tablica IV Badany zwiazek Zwiazek o wzorze 4 Porównawczy* zwiazek o wzorze 9 Porównawczy** zwiazek o wzorze 11 Nie traktowane Stosowano ilosc g/10 arów 125 250 125 250 125 250 - pszenica 0 0 0 0 0 0 0 Stopien wzrostu palusznik krwawy 2 3 0 0 0 0 0 komosa 3 4 0 2 1 3 - 0 N 0 \i I « /CH3 S | v CH, \JH, C2H5 /CH3 kXN-C-N 3 Jh, Xch Wzór 1 Wzór A ctc 3JLn-c-nx /CH3 CH, Wzór 2 CH, CH, '\ CH, CH /~"3 /CH3 CH3 NCH3 Wzór 5 CH, iV?sii—N i? ,/CH3 3' I l\ CH, CH, N .CH, 3 1 CH, CH3 3 Wzór 3 Wzór 690 880 Y^T"^1 » /CH3 Wzór7 CH3 Wzór 9 CH3(CH2),Y^_, 0 CH r. M 0 -N H /CH3 r^—N J /CH /un3 Wzór 8 3 I NCH, b Wzór 10 CH3 l"3 CI13 ^"3 CH3 -N „j^N-C-NHCH, 3 | CH3 Wzór 11 M &becno*ct [^ XjCW acoV—'^Vr *<,«. N»3 5 i^ ™* Schemat 1 kAsNHCH3 +coa2 fc Un-U ^ |' CH3 Schemat 2 CcM-°+ k^ —XX3-*$-«C5 % 3 «3 5 Schemat 3 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 10 zl PL