PL89513B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobój¬ czy stanowiacy mieszanine 0-metylo-0-/3-metylo- -6-nitro-fenylo/-N-lI-rzed.-butylofosforotioamidu (W dalszym ciagu okreslonego jako zwiazek A) albo O-etylo-O/3-metylo - 6-nitro -fenylo/N-II-rzed.-buty- lofosfiorotioamidu (w dalszym iciagu okreslonego jako zwiazek B) i zwiazku o dzialaniu chwasto¬ bójczym wyrazonego wzorem przedstawionym^ na rysunku w którym X oznacza atom chloru albo grupe metylowa, R oznacza grupe hydroksylo¬ wa, — grupe alkoksylowa o 1—2 atomach wegla, grupe aminowa lub anilinowa a n oznacza liczbe calkowita od 1—3; srodek chwastobójczy wedlug wynalazku wykazuje znaczny efekt synergistyczny, jakiego nie mozna sie spodziewac w przypadku uzycia kazdego ze skladników oddzielnie.Jeden z wielu srodków chwastobójczych stoso¬ wanych przy hodowli ryzu, 2-metylo-4-chlorofeno- ksyoctan (w dalszym tekscie okreslony jako MCP) wywiera znaczny wplyw na wzrost chwastów sze- rokolistnych (tj. monochoria) Monochoria vaginalis Presl), kurzyclad polny (Lindernia pyxidaria), ka- kol (Rotala indica -Koehne), lecz z drugiej strony wywiera slaby wplyw na wzrost chwastów trawia¬ stych i co wiecej — na wzrost bylin np. na tu¬ rzyce (Cyperus serotinus) uszyce (Sagittaria pyg- maea), sitowie (Scirpus juncoides).Kazdy ze zwiazków A i B posiada szczególnie wyrazna czynnosc chwastobójcza w stosunku do chwastów trawiastych (tj. trawy podwórzowej 2 Echinochloa crusgalli), natomiast wywiera niewiel¬ ki wplyw na wzrost chwastów szerokolistynycll tj. monochoria (Monochoria vaginalis Presl), ku- rzoslad polny (Lindernia pyxidaria), kakol (Rotala indica Koehne) gdy osiagaja stadium wzrostu i co wiecej wywiera niewielki wplyw na wzrost bylin gat. (Cyperus serotinus), uszyce gat. (Sagittaria py- gmaea) sitowie gat. (Scirpus juncoides).Nieoczekiwanie stwierdzono, ze wszelkie miesza¬ niny zawierajace zwiazki typu fenoksy i zwiazek A albo B wykazuja doskonale wlasnosci chwasto¬ bójcze w stosunku zarówno do chwastów szeroko- listnych jak i trawiastych, a w szczególnosci kazda z wyzej wspomnianych mieszanin chwastobójczych wywiera bardzo znaczny wplyw na wzrost bylin, których nie da sie kontrolowac stosujac oddzielnie poszczególne skladniki wspomnianych wyzej mie¬ szanin, to jest MCP, zwiazek A albo zwiazek B.Opisane powyzej fakty wykazuja, ze wspomnia¬ ne mieszaniny zwiazków chwastobójczych wykazu¬ ja wiecej zalet niz poszczególne skladniki tych zwiazków.Zasada jest, ze nie oplaca sie stosowac herbicy¬ du, który nie zabija wszystkich aktualnie wyste¬ pujacych chwastów. Np. jesli pewien rodzaj chwa¬ stów zdola przezyc, wówczas beda óne powodowac straty w zbiorach i w ten sposób oplacalnosc uzy¬ cia herbicydu bedzie zmniejszona o polowe. Zgod¬ nie, z tym, wymaga sie, aby herbicydy posiadaly szerokie spektrum chwastobójcze tj. zdolnosc zabi- 89513S3S13 § i jania wielu, róznych chwastów. W zwiazku zas z zaistniala ostatnio sytuacja braku sily roboczej, od herbicydów bedacych vf stadium opracowywania wymaga sie, aby dzialaly bardziej skutecznie na¬ wet gdyby mialy byc u^yte dopiero wówczas gdy pracownicy mieliby czas pracowac z nimi, tj. ta¬ kie herbicydy, które posiadalyby szerokie spektrum dzialania chwastobójczego niezalezne od okresu stosowania.Celem wynalazku bylo otrzymanie herbicydów uniwersalnych. Zwiazek A lub zwiazek B, który jest nowym zwiazkiem fosforoorganicznym i który jest jednym ze skladników srodka wedlug wyna¬ lazku wykazuje bardzo silne dzialanie chwastobój¬ cze hamujace wzrost wiekszosci chwastów trak¬ towanych we wczesnym okresie ich wzrostu. Acz¬ kolwiek nalezy stwierdzic, ze w okresie pózniej¬ szym to jest gdy chwasty osiagna okreslone sta¬ dium- wzrostu, wspomniany efekt chwastobójczy jest slabszy, a zwlaszcza wyraznie zmniejszony w przypadku chwastów szerokolistnych, a w dodat¬ ku spektrum dzialania chwastobójczego zostaje za¬ wezone. W ten sposób zwiazki te sa zwiazkami chwastobójczymi posiadajacymi waski zakres okre¬ su stosowania. I chociaz przebadano mieszaniny kazdego z tych zwiazków z wieloma innymi srod¬ kami chwastobójczymi aby uniknac tych wad, to wiekszosc tak uzyskanych kompozycji wykazala zwykly efekt dodatkowy badz efekt przesuniecia.Kompozycja z MCP, który jest jednym ze zwiaz¬ ków z grupa fenoksylowa to jest dala bardzo dobry wynik.Tabela I Sucha waga pozostalych chwastów na polu opryskiwanym herbicydami w odniesieniu do suchej Wagi chwastów z pola kontrolnego ( Ilosc uzytego MC? (skladnik aktywny w g/ar) 2 " i 0 Ilosc uzytego zwiazku A (skladnik aktywny w g/ar) 8 3 4 d 31 49 0 50 65 100 Ilosc uzytego zwiazku B (skladnik aktywny w g/ar) a 1 7 * 6 . 24 37 0 50 65 100 Badajac pochodne kwasów z grupa fenoksylowa stwierdzono, ze mieszaniny ze zwiazkami typu fe- noksy wyrazone wyzej opisanym wzorem ogólnym, podobnie jak w przypadku mieszaniny z MCP po¬ siadaja zadziwiajacy synergistyczny efekt chwasto¬ bójczy.Ponizej podano przyklady takich zwiazków z grupa fenoksylowa: 2-metylo-4-chlorofenoksyoctan, ester etylowy kwasu 2-metylo-4-chlorofenoksyoc- towego, ester allilowy kwasu 2-metylo-4-chlorofe- noksyoctowego, 2-metylo-4-chlorofenoksyacetamid, 2-metylo-4-ohloroifenok]syaceto ortochloroaniJlid, es¬ ter etylowy kwasu 2-metyIo-4-chlorofenoksypropio- nowego, ester etylowy kwasu 2,4-dwuchlorofeno- ksyoctwego, sól kwasu 2,4-dwuchlorofenoksyoció- wego i trójetanoloaminy.Podane wyzej zwiazki z grupa fenoksylowa sa znanymi zwiazkami chwastobójczymi. Przy chara- kterystyce ich dzialania nalezy podkreslic wysoka skutecznosc oddzialywania na wzrost szerokolist¬ nych i nieco mniejsza na wzrost chwastów trawia¬ stych, powolne dzialanie itp. Wyniki uzyskane na mieszaninach zwiazków zawierajacych grupe feno- io ksylowa ze zwiazkami A albo B sa pokazane na przykladach. Osiemnastego dnia od rozpoczecia uprawy ryzu na polu ryzowym, pole opryskiwano nastepujacymi kompozycjami podanych wyzej skla¬ dników i po trzydziestu dniach liczac od dnia opryskiwania dokonano oceny skutecznosci chwas¬ tobójczej tych mieszanin. Wyniki sa podane w ta¬ beliI. * Uzyskane wyniki analizowano metoda Colby'ego podana w Weeds, tom 15, str. 20—22.W metodzie Colby'ego jesli oczekiwana wartosc obliczana wedlug ponizszego wzoru: Wartosc Wartosc za- Oczekiwana zaobserwowana obserwowana wartosc ze ze skladnika X ze skladnika Y skladnika mie-= X wylacz- wylacznie (°/o) szaniny °/o pie (%) Too jest wieksza od wartosci zaobserwowanej z poje- dynczego skladnika mieszaniny daje to podstawe do stwierdzenia, ze wystepuje efekt synergistycz¬ ny. Zgodnie z powyzszym wzorem, uzywajac mie¬ szaniny zlozonej z 8g/ar zwiazku A i 2 g/ar zwiaz¬ ku MCPj np.X 50 55 Oczekiwana wartosc = : = 13% 100 Natomiast Wartosc zaobserwowana — 3%, a zatem wartosc oczekiwana jest wieksza od za¬ obserwowanej. A zatem, w mieszance do której 60 uzyto 8 g/ar zwiazku B i 2 g/ar zwiazku MCP, Wartosc oczekiwana = 10°/o Wartosc zaobserwowana = 1% a zatem wartosc oczekiwana jest wieksza od za¬ obserwowanej. Wynika z tego, ze w obu przypad- « kach wystepuje wyrazny efekt synergistyczny.5 89513 6 Prowadzac doswiadczenia ze srodkami chwasto¬ bójczymi na polnych chwastach, zaobserwowano wyrazny efekt synergistyczny, zwlaszcza przy opry¬ skiwaniu chwastów podczas okresu ich wzrostu.Wspomniana mieszanina zlozona z MCP i zwiazku A albo . zwiazku B wykazuje zarówno doskonala czynnosc chwastobójcza jak i niska fitotoksycz¬ nosc w stosunku do ryzu. A zatem ten zlozony srodek posiada doskonale cechy chwastobójcze.W przypadku opryskiwania pola przed kielko¬ waniem chwastów, zwiazek fosforoorganiczny A albo B, który jest jednym ze skladników srodka wedlug wynalazku, wykazuje potezny efekt chwa¬ stobójczy, zasadniczo nieselektywnie w stosunku do wszystkich chwastów. Aczkolwiek rozwaza sie taka mozliwosc, ze jesli chwasty juz wyrosna, wówczas nabywaja pewnej odpornosci pozwalaja¬ cej na szybka regeneracje po opryskaniu srodkiem chwastobójczym oslabiajac w ten sposób skutecz¬ nosc tego czynnika, lecz zwiazek z grupa fenoksy- lowa przeszkadza tej regeneracji powodujac zakló¬ cenie metabolizmu.W ten sposób stosujac mieszanine tych dwóch rodzajów zwiazków mozna uzyskac olbrzymie dzia¬ lanie synergistyczne.Jak wyzej wyjasniono, mieszane kompozycje zwiazku A albo B i zwiazków z grupa fenoksylo- wa wykazuja powazny efekt synergistyczny po¬ przez wzmocnienie wplywu chwastobójczego, po¬ szczególnych skladników. Ten efekt synergistycz¬ ny nie tylko wzmacnia dzialanie chwastobójcze lecz takze zwieksza zakres spektrum chwastobój¬ czego i wlasciwego czasu opryskiwania, skraca czas potrzebny do zabicia chwastów i zwieksza selektywnosc zbiorów w stosunku do chwastów przez zmiane stosunku liczbowego zmieszanych skladników. W ten sposób srodek wedlug wynalaz¬ ku jest bardzo uzyteczny dla rolnictwa.Obszary zasiewów, na których mozna zastoso¬ wac srodki chwastobójcze wedlug wynalazku obej¬ muja pola ryzu, zbóz, fasoli, jarzyn; sady, obszary pokryte darnia, szkólki lesne i obszary nieupraw- ne.Jesli chodzi o sposób uzycia srodków chwasto¬ bójczych wedlug wynalazku, to moga byc one uzy¬ te w formie granulek, zwilzalnych proszków, emul¬ gujacych koncentratów, bardzo drobnych granu¬ lek, pylów itp. Odpowiedni wspólczynnik zmniej¬ szania obu tych rodzajów zwiazków wynosi 1 czesc wagowa zwiazku A albo B do 0,1—5,0 korzystnie 0,1—0,5 czesci wagowych zwiazku z grupa feno- ksylowa wyrazonego podanym wyzej wzorem ogól¬ nym.Calkowita ilosc skladników aktywnych w srodku wedlug wynalazku waha sie od l°/o do 90% ko¬ rzystnie od P/o do 50°/o wagowych przy konkret¬ nym zastosowaniu.W przypadku konkretnego sporzadzania srodka, jako nosniki stale, stosuje sie talk, bentonit, gli¬ ne, kaolin, ziemie okrzemkowa, wermikulit, wap¬ no gaszone itp.; nosnikami cieklymi sa np. benzen, alkohole, aceton, ksylen, metylonaftalen, dioksan, cykloheksanon itp.; i emulgatorami sa np. alkilo- sulfoniany, siarczany alkilowe, etery glikolu polie¬ tylenowego, estry alkoholi wielowodorotlenowych itp.Ponizsze przyklady ilustruja sposób sporzadza¬ nia srodka chwastobójczego wedlug wynalazku: Preparat I. 20 czesci wagowych zwiazku A, 5 czesci wagowych esteru etylowego kwasu 2-mety- lo-4-chlorofenoksyoctowego, 5 czesci wagowych zwiazku powierzchniowo czynnego estru acetylo- arylowego polioksyetylenu i 70 czesci talku zo¬ staja dokladnie zmielone i zmieszane tworzac zwil¬ zamy proszek.Preparat II. 20 czesci wagowych zwiazku B, 5 czesci "wagowych 2,4-dwuchlorofenoksyoctanu, 10 czesci wagowych zwiazku powierzchniowo czynne-' go eteru glikolu polietylenowego, 25 czesci wago¬ wych cykloheksanonu i 40 czesci wagowych ksyle¬ nu zostaja dokladnie zmieszane tworzac koncen¬ trat do emulgowania.Preparat III. 7 czesci wagowych zwiazku B, 1,0 czesci wagowych 2-metylo-4-chlorofenoksyoctanu alliku, 5,5 czesci wagowych soli ligninowej kwa su siarkowego, 86,5 czesci wagowych gliny zostaja dokladnie zmielone, zmieszane i gruntownie zaro¬ bione z woda. Nastepnie tak uzyskanej mieszaninie nadaje sie formy granulek, które suszy sie uzysku¬ jac srodek granulowany.Istota wynalazku jest wyjasniona szczególowo w przykladach nie ograniczajac jego wynalazku. • Przyklad I. Betonowa donice o wymiarach 50 cmX50 cm, umieszczono na dworze, napelnio¬ no ziemia z pola ryzowego, dodano wody aby sy¬ mulowac pole ryzowe. Nastepnie do tej ziemi prze- transplantowano pieciolistne sadzonki roslinek ry¬ zu. Pietnastego dnia po transplantacji znajdujaca sie pod woda ziemie opryskano roztworem granu¬ lek sporzadzonych wedlug preparatu III w ilosci 300 g/ar. Trzydziestego dnia po opryskaniu wyr¬ wano chwasty i zwazono sucha mase. Stosunek tej suchej masy do suchej masy chwastów z po¬ la kontrolnego jest podany w tabeli II. Chwasta¬ mi które wyrosly w sposób naturalny okazaly sie:.Echinochoa crus-galli Beauv., Monochoria vagina- lis Presl, Dopatrum junceum Ham., Rotala indica Ko-ehne, Lindernia pyxidaria Cyperus compresus L., Eleocharia acicularis R. Br., itp. Oceniono sku¬ tecznosc chwastobójcza oraz fitotoksycznosc i ozna¬ czono je cyframi od 0 do 10 jak okreslono nizej: Dzialanie na rosliny 0 takie samo jak na obszarze kontrolnym 1—2 bardzo nieznaczne 3—4 nieznaczne —6 srednie 7—8 silne 9—10 nadzwyczaj silne W tabeli II podane sa zwiazki z grupa fenoksy- lowa z numerami nadanymi im w poprzednich przykladach.Przyklad II. Betonowa donice o wymiarach 50 cmX50 cm umieszczona na dworze napelniono ziemia z pola ryzowego i dodano wody przez ana¬ logie do pola ryzowego. Nastepnie do tak przygo¬ towanej gleby przetrasplantowano czterolistne sa- u 40 45 50 55 6089513 Tabela II Zwiazki zbadane i zastosowanie ilosci (g/ar) zwiazki z grupa fenoksy- lowa (2),2g (2),2g (2),2g (3),2g (3),2g (3),2g *5),3g 1 (5),3g :(5),3g *6),2g (6),2g (6),2g zwia¬ zek A albo B +A,10g +B,10g +A,10g +B,10g +A,10g + B,10g + A,10g +,B,10g A,10g B,10g Fitoto¬ ksycz¬ nosc w sto¬ sunku do ryzu 1 1 1 . 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Skutecznosc dzialania chwastobójczego trawa podwó¬ rzowa 2 1C chwa¬ sty sze- sroko- listne .10 6 ! 10 2 2 2 7 7 6 .10 6 ¦ 6 3 3 dzonki roslinek ryzu, sadzonki Cyperus serotinus, Sagittaria pygmaea i Scirpus junceides w stadium posiadania czterech listków, jak równiez korzenie Sagittaria pygmaea i Cyperus serotinus. Dwunaste¬ go dnia po transplantacji pokryta woda ziemie 8 tecznosc dzialania chwastobójczego i fitotoksycz¬ nosc oznaczajac je cyframi od Ó do 10 jak w przykladzie I.W tabeli III zwiazki z grupa fenoksylowa sa oznaczone numerami odnoszacymi sie do zwiaz¬ ków z poprzednich przykladów. PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy, znamienny tym, ze za¬ wiera o-metylo albo o-etylo-o-(3-metylo-6-nitrofe- nylo)-N-II-rzed.-butylofosforotioamid i zwiazek chwastobójczy z grupa fenoksylowa o wzorze ogól¬ nym przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom chloru lub grupe metylowa, R ozna¬ cza grupe hydroksylowa, grupe alkoksylowa o 1—4 atomach wegla, aminowa albo anilinowa, a n ozna¬ cza liczbe calkowita od 1 do 3 i obojetny nosnik.

2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek z grupa fenoksylowa zawiera jeden ze zwiazków takich jak 2-metylo-4-chlorofenoksy- octan, ester etylowy kwasu 2-metylo-4-chlorofeno- ksylooctowego, ester allilowy kwasu 2-metylo-4- -chlorofenoksyoctowego, ortochloroanilid 2-metylo- -4-chlorofenoksyoctanu lub ester etylowy kwasu 2- -metylo-4-chlorofenoksypropionowego.

3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladniki czynne zawiera 0-etylo-0-/3-metylo- 6-nilrofenylo)-N-rzed.-butylofosforotioamid i ester allilowy kwasu 2-metylo-4-chlorofenoksyoctowego.

4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladniki czynne zawiera 0-metylo-0-(3-mety- lo-6-nitrofenylo)-N-II-rzed.-butylofosforotioamid i ester etylowy 2-metylo-4-chlorofenoksyoctan, Tabela III 1 .•,..-»•' •¦'.'* " *¦*'¦.¦* Zbadane zwiazki i'ilosci uzyte (g/ar) zwiazki z grupa fenoksylowa (2), 2 g ; (2), 2 g | <2), 2 g ; (3), 2 g i (3), 2 g 1 (3), 2 g I (5), 3 g j - (5), 3 g (5), 3 g (6), 2 g (6), 2 g <6), 2 g . ' i zwiazek A albo B + A, 10 g + B, 10 g + A, 10 g + B, 10 g + A, 10 g + B, 10 g + A, 10 g + B, 10 g A, 10 g: B, 10 g Filotoksycz- nosc w sto¬ sunku do ryzu • 1 1 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Skutecznosc dzialania chwastobójczego Cyperus (serotinus 7 8 0 8 8 0 7 7 0 7 8 0 1 1 w stosunku do •Sagittaria pygmaea * 8 8 2 8 9 3 7 7 2 8 8 2 1 1 Scirpus juncoides 8 8 4 8 9 5 7 7 3 ' 7 8 3 1 1 opryskano roztworem granulek otrzymanych w sposób podany w preparacie 3 w ilosci 300 g/ar. Trzydziestego dnia od dnia opryskania chwasty wyrwano i zwazono'sucha mase. Stosunek tej su¬ chej masy do suchej masy chwastów z pola kon¬ trolnego jest podany w tabeli III. Okreslono sku- 60

5. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera skladniki czynne, w ilosci od 1% do 90°/o a stosunek obu rodzajów zmieszanych skladników wynosi jedna czesc wagowa zwiazku A albo B do 0,5 czesci wagowej zwiazku z grupa fenoksylowa 65 o wzorze przedstawionym na rysunku.89513 Cl^Q-0(CH2)nCOR Poie«»lrV¥eQC PL PL