< Kadlub okretu Przedmiotem wynalazku jest ksztalt kadluba okretu jednosrubowego zwiekszajacy sprawnosc napedowa.Doplyw wody do sruby napedowej zapewnia sie przez odpowiednie uksztaltowanie rufowej czesci okretu. W praktyce nie zawsze udaje sie tak za¬ projektowac ksztalt kadluba w rejonie sruby nape¬ dowej, aby zapewnic jej optymalne warunki pracy.Jeden kierunek obrotu sruby przy symetrii ksztal¬ tu kadluba powoduje nierównomiernosc predkosci w strumieniu wody nabiegajacym na srube nape¬ dowa, co powoduje obnizenie sprawnosci oraz jest przyczyna drgan sruby, przenoszonych na kadlub okretu.W celu zlagodzenia tego niekorzystnego zjawiska wykonuje sie niekiedy specjalna konstrukcje okre¬ tu, polegajaca na budowie niesymetrycznych ksztal¬ tów rufowej czesci kadluba, pozwalajacych na cze¬ sciowe wyrównanie predkosci wody doplywajacej do sruby napedowej.Jednakze istniejace rozwiazania konstrukcyjne nie zapewniaja mozliwosci skrecania strumienia wody, nabiegajacego na srube ze wzgledu na niejednolite uksztaltowanie przekrojów wzdluznicowych okretu, lub ograniczaja zastosowanie tych ksztaltów do wa¬ skich specjalnych rozwiazan konstrukcyjnych nie majacych szerokiego zastosowania w budownictwie okretowym.Znane rozwiazania, maja zastosowanie do kadlu¬ bów o plaskim dnie, pod którym instaluje sie spe- cjaLna obudowe linii walu w ksztalcie pletwy, pio¬ nowej do plaszczyzny dna, która to obudowa po¬ siada swoja rufowa krawedz uksztaltowana asy¬ metrycznie. Taki ksztalt kadluba nie ma zastoso¬ wania do ogromnej wiekszosci okretów morskich wszystkich typów. Okrety te nie maja z zasady, ani plaskiego dna, ani nie wymagaja specjalnej obu¬ dowy linii walu srubowego. Dlatego tez zastoso¬ wane w danym wypadku asymetryczne ksztalty przed sruba dotycza jedynie obudowy, a nie ksztal¬ tu kadluba w ogólnosci.Innym rozwiazaniem, majacym zastosowanie do normalnych ksztaltów kadluba, stosowanych w sze¬ rokim zakresie dla morskich okretów wszelkich ty¬ pów, jednakze o ograniczonej predkosci, jest roz¬ wiazanie, które przewiduje deformacje rufowej kra¬ wedzi tylnicy w sposób wzrastajacy wraz ze wzro¬ stem odleglosci od osi obrotu sruby, kladac glów¬ ny nacisk na deformacje przekrojów wregowych, to jest przekrojów prostopadlych do plaszczyzny srodkowej okretu, w wyniku czego nastepuje prze¬ suniecie rufowych konców wodnic w stosunku do plaszczyzny srodkowej Okretu. W rezultacie tego uzyskuje sie zlagodzenie nierównomiernosci naply¬ wu wody na srube, poprzez zmiany kierunku oply¬ wu poziomego, to jest oplywu w plaszczyznie prze¬ krojów poziomych-wodnicowyeh. Natomiast oplyw kadluba okretu w plaszczyznie pionowej bedzie nie¬ równomierny i zaklócony, szczególnie przy wiek¬ szych predkosciach oplywu. Ruch w tej plaszczy- 8191881918 3 4 znie wyznaczaja przekroje wzdluznicowe, bedace rzutem na plaszczyzne srodkowa okretu, sladów powstalych z przeciecia sie plaszczyzn równole¬ glych do plaszczyzny srodkowej z powierzchnia ka¬ dluba.W rozwiazaniu tym rzuty wzdluznicowe, z któ¬ rych szczególnie wodnica Ix, ma skomplikowany ksztalt powodujacy, ze oplyw wody wzdluz tej linii w rejonie nad sruba bedzie przyczyna zmniej¬ szenia pradkosci oplywu wody w stosunku do pred¬ kosci na przeciwnej burcie i w stosunku do wyzej i nizej polozonych przekrojów. Zjawisko takie wy- stajpi szczególnie w rejonie wodnic WD1 i WL1 1/2.Oznacza to, ze w tym rejonie na prawej burcie nastapi zmniejszenie predkosci wody w stosunku do^feejikosci¦-na - lewej burcie, w rezultacie czego nasufti oplyw wody wokól rufowej 'krawedzi wod¬ nicy w kierunku przeciwnym do przesuniecia kon¬ ców wodnic, co zmniejszy efekt samego przesu¬ niecia wodnic, wywolujac powstanie skladowej predkosci wody o kiefWnku zgodnym z kierunkiem obrotu sruby. Rzuty pozostalych wzdluznie, prze¬ biegaja na obu burtach prawie równolegle, co ozna¬ cza, ze i oplyw wody w odpowiednich punktach kadluba w kierunku pionowym bedzie prawie rów¬ nolegly.Ogólnym efektem zastosowania takich ksztaltów rufy, jest zmiana kierunku poziomej skladowej predkosci oplywu wody w zasadzie nie narusza¬ jacym kierunku oplywu wody wzdluz przekrojów wzdluznicowych. Powyzszy ksztalt kadluba moze miec jedynie ograniczone zastosowanie do statków o malym stosunku predkosci do dlugosci okretu.Stwierdzono, ze odnosi sie on do kadlubów statków o niskiej liczbie Frouda, która to liczba oznacza stosunek predkosci oplywu wody wokól kadluba ^krejtu do jego dlugosci. Tylko w takim zakresie ten ksztalt rufowej czesci kadluba moze miec za¬ stosowanie. W takich warunkach nierównomiernosc uksztaltowania przekrojów wzdluznicowych kadluba w poblizu sruby okretowej, pozwala na zachowa¬ nie jednakowych predkosci oplywu wody na obu burtach okretu ograniczajac zjawisko oplywu wo¬ dy wokól tylnej krawedzi wodnic w kierunku zgod¬ nym z kierunkiem obrotu sruby.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci oraz opracowanie ksztaltów kadluba dla szer¬ szego zakresu stosunku predkosci do dlugosci okre¬ tu. Polegac to bedzie na takim uformowaniu ksztal¬ tów rufowych kadluba okretu, aby nastepowalo skrecanie wody schodzacej z kadluba w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu sruby. Tak skre¬ cony strumien wody trafiajac na srube napedowa bedzie wyprostowywany, a nastepnie skrecony w ruchu srubowym w kierunku odwrotnym do skrecenia wywolanego oplywem kadluba. W tym wypadku, kiedy strumien wody nabiegajacy na srube jest wfstepnie skrecony w kierunku przeciw¬ nym do kierunku obrotu srulby napedowej, to skre¬ cenie strumienia za srube napedowa bedzie mniej¬ sze niz w wypadku symetrycznego liniowego oply¬ wu kadluba w rezultacie czego uzyska sie zwiek¬ szenie 'sprawnosci napedowej.Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia te¬ go celu polega na takim uksztaltowaniu rufowej czesci kadluba okretu, ze wypadkowe wektora pred¬ kosci strumienia wody oplywajacego kadlub w od¬ powiadajacych sobie punktach na obu burtach okre¬ tu beda skierowane pod róznymi katami w sto¬ sunku do plaszczyzny podstawowej okretu, a po¬ nadto rzut wypadkowej wektora predkosci stru¬ mienia wody po zejsciu jego z kadluba, powyzej osi sruby napedowej, bedzie odchylony na jedna burte przeciwnie niz rzut wypadkowej predkosci strumienia schodzacego z kadluba okretu ponizej osi sruby napedowej. Tak wiec, przy srubie nape¬ dowej prawoskretnej rzut wypadkowej wektora, predkosci równolegly do plaszczyzny srodkowej okretu na prawej burcie musi byc bardziej od¬ chylony w kierunku lustra wody, niz rzut odpo¬ wiedniej wypadkowej wektora predkosci wody na lewej burcie. Rzut wypadkowej wektora predkosci równolegly do plaszczyzny podstawowej okretu ponad osia sruby jest odchylony w kierunku le¬ wej burty, a ponizej osi sruby — na prawa burte.Przy srubie lewoskretnej jest odwrotnie.Rozwiazanie zadania technicznego polega na ta¬ kim przemieszczeniu przekrojów wzdluznicowych czesci rufowej okretu, ze dla okretu ze sruba pra- woskretna rzuty odpowiednich przekrojów wzdluz¬ nicowych na lewej i prawej burcie na plaszczyzne srodkowa okretu przecinaja sie w rejonie .dziala¬ nia sruby, w taki sposób, ze w czesci dolnej pola dzialania sruby napedowej wzdluznice na prawej burcie sa przesuniete ku rufie w stosunku do wzdluznie na lewej burcie, a w czesci górnej pola dzialania sruby jest odwrotnie. Dla okretu ze sru¬ ba lewoskretna ulozenie rautów wzdluznie jest od¬ wrotne.Wymagane wzajemne usytuowanie rzutów bocz¬ nych przekrojów wzdluznicowych uzyskuje sie przez przemieszczenie przekrojów wodnicowycb powyzej osi sruby na lewa burte, a ponizej osi sruby na prawa burte. Odchylenie jest wykonane w taki sposób, ze punkty przeciecia sie linii srod¬ kowych wodnic z ich obrysem w czesci rufowej, na wysokosci okna srubowego sa przesuniete o okreslona odleglosc od plaszczyzny srodkowej okretu i ich rzuty na plaszczyzne przekroju po¬ przecznego kadluba leza na linii prostej równole¬ glej do plaszczyzny srodkowej okretu oddalonej od niej na okreslona odleglosc. Przesuniecie wod¬ nic przy srubie prawoskretnej jest takie, ze konce wodnic powyzej osi sruby sa odchylone na lewa burte, a konce wodnic lezacych ponizej osi sruby, sa odchylone na prawa burte. Przy srubie lewo¬ skretnej jest odwrotnie.Takie ulozenie rzutów bocznych wzdluznie po¬ woduje zróznicowanie kierunku oplywu wody po obu burtach statku w plaszczyznie pionowej, co przy jednoczesnym przesunieciu wodnic, powodu¬ jacych zróznicowanie kierunku oplywu wody w plaszczyznie poziomej, daje skrecanie strumienia wody schodzacego z kadluba i nabiegajacego na srube napedowa. Ponadto przy takiej konstrukcji unika sie symetrii ustawienia skrzydel sruby w stosunku do tylnicy, co lagodzi nierównomiernosc wystepowania obciazenia na dwóch skrzydlach sru¬ by równoczesnie przy srubie czteroskrzydlowej, bardzo szeroko stosowanej dla napedu okretów. 40 45 50 55 60 05 81918 6 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunkach, na których fig. 1 pokazuje przekroje wre¬ gowe w rejonie rufowym kadluba okretu A, na której symbolem a oznaczono przesuniecie rzutu punktów koncowych wodnic lezacych powyzej osi obrotu sruby napedowej, a symbolem b — prze¬ suniecie punktów koncowych wodnic usytuowanych ponizej osi sruby napedowej. Przykladowe prze¬ kroje wregowe, wodnicowe i wzdluznicowe sa od¬ powiednio ponumerowane od 0 do 2.Literami PS oznaczono plaszczyzne sroidkowa statku przechodzaca w polowie jego szerokosci prostopadle do przekrojów wodnicowych. Przekroje wodnicowe oznaczono kolejno od WO do. Wll.Przekroje wzdluznicowe na lewej burcie oznaczo¬ no IL, IIL, IIIL, a na prawej burcie IP, IIP, IIIP.Fig. 2 przedstawia widok boczny czesci rufowej ka¬ dluba okretu 1, na której pokazane sa rzuty prze¬ krojów wzdluznieowych na plaszczyzne srodkowa statku — PS. Linia ciagla pokazane sa rzuty wzdluznie prawej burty, a linia przerywana rzuty wzdluznie lewej burty. Linia osiowa pokazano os obrotu sruby napedowej 2. Przekroje wregowe i wzdluznicowe oznaczone sa identycznie jak na fig. 1. ; Fig. 3 przedstawia przekroje wodnicowe czesci ru¬ fowej kadluba okretu A, przy czym oddzielnie przedstawiono przekroje wodnicowe Wl, W2, W3, lezace ponizej osi obrotu sruby napedowej B i od¬ dzielnie przekroje wodnicowe od W3 do W8, leza¬ ce powyzej osi obrotu sruby napedowej. PL