(72) Twórca(y) wzoru uzytkowego: Rudolf Barmann, Wuppertal, DE co co 11 55 78 8l( GbblO Mechanizm polaczenia glowicy stojaka ze stropnica, sekcji obudowy górniczej Przedmiotem wzoru uzytkowego jest mechanizm polaczenia glowicy stojaka ze stropnica obudowy górniczej, znajdujacy zastosowanie w obudowach zmechanizowanych do podziemnej eksploatacji zwlaszcza wegla kamiennego.W praktyce górniczej stojaki i stropnice sekcji obudowy laczone sa ze soba zazwyczaj za pomoca przegubów kulistych. Znane jest na przyklad z niemieckiego opisu patentowego DE 22 44 312 rozwiazanie, w którym zlacze przegubowe posiada zlokalizowana na stropnicy i otwarta ku stojakowi panewke przegubowa dla glowicy stojaka, oraz przynajmniej jeden ruchomy element zabezpieczajacy, siegajacy w pozycji zabezpieczenia do wybrania w glowicy przegubowej, co zapobiega niezamierzonemu wyjeciu glowicy przegubowej z panewki przegubowej. Element zabezpieczajacy jest z kolei zaryglowany w swej pozycji zabezpieczenia przykladowo za pomoca zasuwki. Dla odlaczenia glowicy przegubowej od panewki przegubowej nalezy zluzowac element zabezpieczajacy i odlozyc go na bok tak, aby nie siegal do wybrania w glowicy przegubowej.Umozliwia to wyjecie glowicy przegubowej z panewki przegubowej.Przy wykonywaniu tych czynnosci latwo jest jednak zagubic element zabezpieczajacy, co rodzi powazne problemy ruchowe.Znane i stosowane sa ponadto sekcje obudowy górniczej, w których element ustalajacy glowicy stojaka, tworzacy panewke przegubowa ulozyskowany jest obrotowo wokól osi wychylu.2 Równolegle i w odstepie od osi wychylu przebiega przesuwny sworzen ryglujacy polaczony rozlacznie z elementem ustalajacym glowicy. W pozycji zabezpieczania element zabezpieczajacy przylega do sworznia zabezpieczajacego swa strona przeciwlegla do glowicy przegubowej stojaka tak, ze element zabezpieczajacy nie moze sie niezamierzenie wykrecic z pozycji zabezpieczania. Dla zluzowania polaczenia pomiedzy panewka przegubowa a glowica przegubowa nalezy wyciagnac sworzen ryglujacy z przynaleznego mu loza w elemencie ustalajacym glowicy stojaka do pozycji, w której element ryglujacy nie przylega do sworznia zabezpieczajacego i moze byc wykrecony z wybrania w glowicy przegubowej. Nie wystepuje tu zagrozenie zagubienia sworznia zabezpieczajacego przy luzowaniu zlacza przegubowego, poniewaz pozostaje on nadal polaczony z elementem ustalajacym poprzez lozysko obrotowe. Moze sie jednak zdarzyc, ze uzyskany swobodny wychyl elementu zabezpieczajacego utrudniac bedzie wyjmowanie glowicy przegubowej z panewki przegubowej, badz tez powstanie takie utrudnienie przy jej zakladaniu. Budowa elementu ustalajacego wedlug takiego rozwiazania jest przy tym relatywnie kosztowna.Celem wzoru uzytkowego jest opracowanie takiej konstrukcji mechanizmu polaczenia glowicy stojaka ze stropnica, wzglednie zlacza przegubowego stropnicy ze stojakiem, która cechowac bedzie nieskomplikowana budowa, a jednoczesnie zasadnicze uproszczenie rozbierania badz skladania takiego mechanizmu polaczenia.3 Istota wzoru uzytkowego polega na tym, ze co najmniej jeden element zabezpieczajacy ma postac sworznia zabezpieczajacego przesuwnego wzdluz jego osi wzdluznej pomiedzy pozycja zabezpieczania a pozycja montazowa, przy czym ten sworzen zabezpieczajacy w pozycji montazowej, w której nie wchodzi on w odpowiadajace mu wybranie glowicy przegubowej, moze byc ryglowany zasuwka.Korzystnym jest, gdy sworzen zabezpieczajacy wyposazony jest w przynajmniej dwie, rozmieszczone w odstepie miedzy soba powierzchnie przylegania dla zasuwki.W preferowanym wykonaniu zasuwka rygluje odpowiadajacy jej sworzen zabezpieczajacy zarówno w pozycji zabezpieczania, jak i w pozycji montazowej w obydwóch osiowych kierunkach sworznia zabezpieczajacego. Pozycja sworznia zabezpieczajacego ustalona jest w ten sposób, ze jest on przesuwny tylko pomiedzy tymi dwoma pozycjami wzdluz swej osi wzdluznej.W celowym wykonaniu sworzen zabezpieczajacy posiada przy swoim koncu skierowanym przeciwnie wzgledem glowicy przegubowej przynajmniej dwa obwodowe wpusty. Scianki wpustu tworza przy tym powierzchnie przylegania do zasuwki, która przechodzi we wpuscie poprzecznie do osi wzdluznej sworznia zabezpieczajacego. Podobnie, jak sworzen zabezpieczajacy równiez zasuwka moze byc osiowo przesuwnie ulozyskowana poprzez jedno, badz wiele lozysk wahliwych. Zasuwka osadzona, wzglednie wsunieta we wpust zapobiega ruchom osiowym sworznia zabezpieczajacego.4 Profil obwodowych wpustów sworznia zabezpieczajacego moze miec ksztalt pólkolisty.W ten pólkolisty obwodowy wpust moze byc wsunieta zasuwka wykonana w postaci sworznia ryglujacego o przekroju okraglym.Przekrój sworznia ryglujacego odpowiada przy tym w przyblizeniu srednicy pólkolistego przekroju wpustu, tak ze wpust obwodowy i sworzen ryglujacy powierzchniowo dokladnie przylegaja do siebie.Korzystnym jest równiez takie wykonanie mechanizmu, w którym wybranie w glowicy przegubowej, do którego siega sworzen zabezpieczajacy, ma postac slepego otworu. W porównaniu do glowicy przegubowej z otworem przelotowym glowica przegubowa z otworem slepym jest mniej oslabiona wytrzymalosciowo.Najlepiej jest, gdy panewka przegubowa uformowana jest w elemencie ustalajacym glowicy przegubowej stojaka, obejmujacym lozysko dla przesuwnego sworznia zabezpieczajacego, oraz uchwyt ryglujacy dla zasuwki.Element ustalajacy wykonany jest korzystnie jako element jednoczesciowy, przykladowo odlewany, a wówczas panewka przegubowa, lozysko dla przesuwnego sworznia zabezpieczajacego, oraz uchwyt ryglujacy tworzajedna jednostke.W priorytetowym wykonaniu panewka przegubowa zlokalizowana jest pomiedzy dwoma naprzeciw siebie polozonymi wspornikami lozyskowymi, z których kazdy przeznaczony jest dla5 jednego ze sworzni zabezpieczajacych, przy czym sworznie zabezpieczajace polozone sa wzdluz jednej osi. Ta os celowo zbiega sie z plaszczyzna wychylu, w której wychyla sie stojak z glowica przegubowa w panewce przegubowej.Kazdemu lozysku dla sworznia zabezpieczajacego przyporzadkowane jest korzystnie loze ryglujace, dzieki czemu kazdy ze sworzni zabezpieczajacych, niezaleznie od siebie nawzajem, moze byc zaryglowany w pozycji zabezpieczania, albo w pozycji montazowej.Pozadanym jest równiez, aby element ustalajacy wzgledem plaszczyzny prostopadlej do glównej plaszczyzny wychylu stojaka byl wykonany asymetrycznie, co umozliwia osiagniecie wiekszego kata wychylu glowicy przegubowej stojaka w panewce przegubowej w jednym kierunku. Natomiast w stosunku do glównej plaszczyzny wychylu stojaka element ustalajacy moze byc wykonany symetrycznie.Najlepiej jest równiez, gdy element ustalajacy po obu stronach panewki przegubowej wyposazony jest we wsporniki lozyskowe wyposazone w ucha lozyskowe do osiowego, przesuwnego osadzania sworzni zabezpieczajacych.Zasadnicza zaleta mechanizmu wedlug wzoru uzytkowego jest to, ze sworzen zabezpieczajacy pozostaje zaryglowany zarówno w pozycji zabezpieczania, kiedy to wchodzi on w wybranie glowicy przegubowej, jak równiez w pozycji montazowej, w której mozliwym jest zluzowanie polaczenia przegubowego i dzieki temu wykluczone6 jest jego zagubienie. Ryglowanie sworzni zabezpieczajacych w pozycji montazowej eliminuje ponadto niekontrolowane ruchy sworzni zabezpieczajacych przy zestawianiu glowicy przegubowej z panewka przegubowa. Z dwóch obwodowych wybran kazdego sworznia zabezpieczajacego z zasuwka zabezpieczajaca w okreslonej pozycji wspólpracuje tylko jedno, a wiec jedno obwodowe wybranie wspólpracuje z zasuwka w pozycji montazowej, a drugie w pozycji zabezpieczania. Aby sworzen zabezpieczajacy zmienil pozycje z jednej na druga musi zostac celowo odryglowany, przesuniety wzdluz o odcinek dlugosci odpowiadajacej odstepowi miedzy obwodowymi wybraniami i ponownie zaryglowany w nowej pozycji.Wykonanie obwodowych wybran przy wystajacym na zewnatrz koncu sworznia zabezpieczajacego umozliwia przy tym latwa orientacje i kontrole aktualnego stanu jego osadzenia w mechanizmie.Dodatkowa zaleta mechanizmu jest prostota konstrukcji poszczególnych elementów oraz relatywnie niskie koszty wykonania elementów zlacza.Wzór uzytkowy zostal blizej objasniony w wykonaniu na rysunku, gdzie fig. 1 przedstawia mechanizm polaczenia wedlug wynalazku w widoku bocznym czolowym, fig. 2 - mechanizm polaczenia w przekroju pionowym, a fig. 3 - element ustalajacy glowicy stojaka w widoku perspektywicznym.Mechanizm polaczenia 1 (fig. 1, fig. 2) sklada sie w zasadzie z glowicy przegubowej 2 zlokalizowanej po stronie stojaka 3, oraz ze7 zlokalizowanego po stronie nie narysowanej stropnicy, elementu ustalajacego 4 z panewka przegubowa 5, w której wychylnie ulozyskowana jest glowica przegubowa 2. Glowica przegubowa 2 stanowi przegubowe zakonczenie stojaka 3. Panewka przegubowa 5 jest czescia skladowa elementu ustalajacego 4 (fig. 3) i wykonana jest jako jednoczesciowy element odlewany, przy czym moze ona byc przykladowo przyspawana na spodniej stronie sekcji obudowy górniczej, dzieki czemu element ustalajacy 4 z uformowana w nim panewka przegubowa 5, oraz glowica przegubowa 2 stojaka 3 tworzy razem zlacze przegubowe stropnicy ze stojakiem 3.Niezamierzonemu wyjeciu glowicy przegubowej 2 z panewki przegubowej 5 zapobiegaja dwa sworznie zabezpieczajace 6,7, przy czym jeden z tych sworzni 6 znajduje sie po jednej stronie, a drugi 7 znajduje sie po drugiej stronie elementu ustalajacego 4. Sworznie zabezpieczajace 6, 7 wykonane sa identycznie i kazdy z nich na swym koncu 8, skierowanym przeciwnie do glowicy przegubowej 2, badz tez w poblizu tego konca 8 posiada dwa obwodowe wpusty 9, 10, przebiegajace na calym obwodzie sworzni zabezpieczajacych 6, 7.Obwodowe wpusty 9, 10 maja zarys pólkolisty i przebiegaja wzgledem siebie równolegle, przy czym jeden obwodowy wpust 9 zlokalizowany jest w wiekszej odleglosci od skierowanego ku glowicy przegubowej 2 drugiego konca 11 sworznia zabezpieczajacego 6, 7, niz drugi obwodowy wpust 10.Kazdy ze sworzni zabezpieczajacych 6, 7 ulozyskowany jest przesuwnie we wsporniku lozyskowym 12 w elemencie8 ustalajacym 4. Osie wzdluzne sworzni zabezpieczajacych 6, 7 zbiegaja sie z glówna osia wychylu stojaka 3. Sworzen zabezpieczajacy 6 (fig. 2) siega koncem 11, zwróconym ku glowicy przegubowej 2 do wybrania 13 w glowicy przegubowej 2, podczas gdy drugi sworzen zabezpieczajacy 7 swym koncem 11 w pozycji montazowej nie wchodzi do wybrania 14 w glowicy przegubowej 2.Obydwa wybrania 13, 14 maja postac slepych otworów. Gdy sekcja obudowy górniczej jest w uzyciu, obydwa sworznie zabezpieczajace 6, 7 znajduja sie w pozycji wprowadzenia do wybran 13, 14, która to pozycja zabezpiecza pewne utrzymanie glowicy przegubowej 2 w panewce przegubowej 5. Pozycja zajmowana przez sworzen zabezpieczajacy 7 (fig. 2) jest pozycja montazowa. W sytuacji, gdy obydwa sworznie zabezpieczajace 6, 7 znajduja sie w pozycji montazowej, mozliwym jest wyjecie glowicy przegubowej 2 z panewki przegubowej 5.Sworzen zabezpieczajacy 6 ryglowany jest za pomoca sworznia ryglujacego 15, który spoczywa w pólkolistym obwodowym wpuscie 9, przez co zapobiega przesunieciom sworznia zabezpieczajacego 6 w obu kierunkach wzdluz osi. Poniewaz sworzen zabezpieczajacy 6 przechodzi przez ucho lozyskowe 16 we wsporniku lozyskowym 12 elementu ustalajacego 4, którego srednica w zasadzie odpowiada srednicy tego sworznia zabezpieczajacego 6, to ten sworzen zabezpieczajacy 6 jest w swej pozycji calkowicie unieruchomiony. Z kolei sworzen ryglujacy 15 (fig. 3) przechodzi przez dwa osadzone w odstepie miedzy soba, wzajemnie odpowiadajace sobie ucha 17, 18 i zabezpieczony jest przed9 przesunieciami wzdluz wlasnej osi za pomoca klamer sprezystych 19 (fig- 1).W podobny sposób sworzen ryglujacy 20 ustala pozycje sworznia zabezpieczajacego 7. W przeciwienstwie do sworznia zabezpieczajacego 6 w sworzniu zabezpieczajacym 7 jego sworzen ryglujacy 20 przechodzi przez dalej polozony obwodowy wpust 10, jako ze sworzen zabezpieczajacy 7 w pozycji montazowej nie siega do wybrania 14 glowicy przegubowej. Droga przesuwu pomiedzy pozycjami montazowa a zabezpieczona sworzni zabezpieczajacych 6, 7 ustalona jest przez odstep pomiedzy obydwoma obwodowymi wpustami 9, 10. Równiez sworzen ryglujacy 20 sworznia zabezpieczajacego 7 unieruchamiany jest za pomoca klamer sprezystych 19, stad tez przesuw sworznia ryglujacego 20 wzdluz osi nie jest mozliwy.Podczas gdy element ustalajacy 4 glowicy przegubowej 2 stojaka 3 jest wykonany z zachowaniem lustrzanej symetrii wzgledem plaszczyzny PI przechodzacej prostopadle do osi sworzni zabezpieczajacych 6, 7, to w stosunku do plaszczyzny P2, w której leza osie wzdluzne obydwóch sworzni zabezpieczajacych 6, 7, wykazuje asymetrie. Ta asymetria pozwala stojakowi 3 na osiagniecie wiekszego wychylenia w jednym kierunku w jego plaszczyznie wychylu odpowiadajacej plaszczyznie PI, bez zderzenia z elementem ustalajacym 4. Stad element ustalajacy 4 celowo wyposazony jest po jednej stronie 21 w wieksze zaglebienie 22, umozliwiajace wieksze wychylenie w ta strone.10 Element ustalajacy 4, wykonany jako element odlewany, obejmuje masywna, w zasadzie prostokatna plyte podstawowa 23 z równym dnem 24. W tej plycie podstawowej 23 uformowana jest panewka przegubowa 5. Z plyty podstawowej 23 wystaja stojace naprzeciw siebie, z zachowaniem odstepu, obydwa wsporniki lozyskowe 12, z których kazdy wyposazony jest w opisane poprzednio ucho lozyskowe 16 do osadzania jednego ze sworzni zabezpieczajacych 6, 7. Odstep pomiedzy obydwoma wspornikami lozyskowymi 12 jest tak dobrany, ze bez problemu mozna wsunac miedzy nie glowice przegubowa 2. Po stronie przeciwnej do glowicy przegubowej 2 albo na zewnetrznej stronie 25 kazdego wspornika lozyskowego 12 zlokalizowane jest uchwyt 26 dla sworznia ryglujacego 15, 20. Uchwyt 26 obejmuje dwa wspólosiowe ucha 17, 18, przez które przechodza odpowiadajace im sworznie ryglujace 15, 20.RZECZNIK Nr 1 mgr inz. Wl NTOWY1155 78 u PL PL PL PL PL PL PL