PL203957B1

PL203957B1 - Chwastobójczy preparat płynny, sposób jego wytwarzania i sposób zwalczania niepożądanego wzrostu roślin

Info

Publication number: PL203957B1
Application number: PL365795A
Authority: PL
Inventors: Jochen Würtz; Thomas Maier; Gerhard Schnabel; Detlev Haase
Original assignee: Bayer Cropscience Ag
Priority date: 2000-04-27
Filing date: 2001-04-05
Publication date: 2009-11-30
Also published as: UA73351C2; CZ299413B6; HU230145B1; RU2324350C2; ZA200208656B; CA2407269A1; EP1278416A2; MXPA02010648A; PT1278416E; HUP0300653A3; YU78202A; WO2001082693A3; TR200401645T4; CA2407269C; BR0110406A; WO2001082693A2; JP2003531838A; AR028369A1; HUP0300653A2; US20020016263A1

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku są chwastobójczy preparat płynny, sposób jego wytwarzania i sposób zwalczania niepożądanego wzrostu roślin.

Na ogół substancji czynnych nie stosuje się w postaci czystej, lecz, w zależności od zakresu stosowania i pożądanej jakości fizycznej postaci użytkowej, łączy się je z określonymi substancjami pomocniczymi, czyli „formułuje”. Zasadniczo substancje czynne można formułować dowolnym sposobem, w zależności od tego, jakie parametry biologiczne i/lub fizykochemiczne chce się uzyskać. Ogólnie, jako przykładowe preparaty można wymienić: proszki do zawiesin (WP), emulsje olej w wodzie lub woda w oleju (EW lub EO), suspensje (SC), suspensjoemulsje (SE), koncentraty do emulgowania (EC), roztwory wodne (SL), a także granulaty do nanoszenia na glebę lub do rozpylania albo granulaty dyspergowalne w wodzie (WG). Podane typy preparatów są w zasadzie znane i opisane np.

w Winnacker-Kijchler, „Chemische Technologie”, tom 7, C. Hauser-Verlag, Miinchen, wyd. 4., 1986; van Valkenburg, „Pesticide Formulations”, Marcel-Dekker, Nowy Jork, 1973; K.Martens, „Spray Drying Handbook”, wyd. 3., 1979, G.Goodwin Ltd., Londyn.

Formułowanymi substancjami czynnymi są takie substancje, które w stanie rozpuszczonym lub w ciekłym środowisku są zazwyczaj skłonne do chemicznego rozpadu, przy czym najczęściej korzystne są preparaty stałe, takie jak zwilżalne proszki lub granulaty. Jak podano w US 4599412 i US 5731264, odnosi się to do substancji chwastobójczo czynnych z grupy inhibitorów ALS, takich jak metsulfuron metylowy, niko- lub rimsulfuron, primisulfuron metylowy oraz tria-, pro-, amido- lub etoksysulfuron. Odpowiednie są preparaty proszkowe lub granulaty tych herbicydów, które są już znane i opisane np. w WO 9910857, WO 9809516, WO 9508265, US 5441923, WO 9423573, JP 05017305, JP 04297404, JP 04297403 lub JP 04066509.

Przy rozpuszczaniu tego rodzaju preparatów proszkowych lub granulatów w wodzie (dla wytworzenia cieczy opryskowej) często nie osiąga się całkowitego rozpuszczenia nierozpuszczalnych części koncentratu, to znaczy ciecz opryskowa jest zawiesiną koncentratu. Dąży się jednak zawsze do możliwie jak najlepszego zdyspergowania cieczy opryskowych, gdyż dzięki temu zmniejsza się na ogół ryzyko zatkania się dysz rozpryskujących i związany z tym nakład kosztów oczyszczania. Ponadto wytwarzanie preparatów proszkowych lub granulatów wiąże się ze stosunkowo wysokim nakładem energii i wymaga technicznie skomplikowanych urządzeń mieszających, a zatem już przy ich wytwarzaniu występują znaczne niedogodności.

Znane są płynne suspensje herbicydów wyżej opisanego rodzaju w postaci koncentratów zawiesinowych (FR 2576181, EP 0205348, EP 0237292 lub EP 0246984). Jednak także w suspensjach substancje czynne występują w stanie nierozpuszczonym, toteż przy stosowaniu cieczy opryskowej występują podobne problemy jak w przypadku preparatów proszkowych lub granulatów. Ponadto koncentraty zawiesinowe (SC) i suspensjoemulsje (SE) stanowią preparaty termodynamicznie nietrwałe i mają ograniczoną trwałość fizyczną przy przechowywaniu.

Wolne od środków powierzchniowo czynnych wodne roztwory sulfonylomoczników opisano w US 4683000, US 4671817 i EP 0245058, a bezwodne koncentraty do emulgowania opisano w DE 3422824, US 4632693, WO 9608148 i US 5597778.

W żadnym z tych opisów nie podano wskazówek jak można podwyższyć trwałość preparatów podczas ich przechowywania.

Istnieje zatem zapotrzebowanie na odporny na rozpad preparat wykazujący korzystne techniczne właściwości użytkowe.

Nieoczekiwanie odkryto, że cel ten osiągnięto dzięki określonym preparatom płynnym substancji czynnych zawierającym związki wybrane z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany oraz, jako substancje czynne, inhibitory syntazy acetylomleczanowej (inhibitory ALS), takie jak np. sulfonylomoczniki i/lub ich sole.

Zatem wynalazek dotyczy chwastobójczego preparatu płynnego (postać użytkowa), zawierającego

a) jedną lub większą liczbę związków wybranych z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany i

b) jedną lub większą liczbę substancji czynnych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej w postaci rozpuszczonej, a zwłaszcza jeden lub większą liczbę sulfonylomoczników i/lub ich soli, np. soli z kationami organicznymi na bazie azotu, siarki lub fosforu i/lub kationami nieorganicznymi, takimi jak kationy metali.

PL 203 957 B1

Korzystnie chwastobójczy preparat płynny według wynalazku zawiera jako składnik a) jeden lub większą liczbę związków z grupy sulfobursztynianów.

Korzystnie chwastobójczy preparat płynny według wynalazku zawiera jako składnik b) jeden lub większą liczbę sulfonylomoczników w postaci rozpuszczonej.

Korzystnie chwastobójczy preparat płynny według wynalazku zawiera jako składnik a) jeden lub większą liczbę związków wybranych z grupy geminalnych środków powierzchniowo czynnych o ogólnym wzorze (II) R⁵-CO-NA-R⁶-NB-CO-R⁷ lub wzorze (III) R⁵-O-CO-CH(SO3M)-R⁶-CH(SO3M)-CO-O-R⁷, w których

R⁵ i R⁷ są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają prostołańcuchową lub rozgałęzioną, nasyconą lub nienasyconą grupę węglowodorową o 1 - 30 atomach węgla,

R⁶ oznacza „mostek” w postaci nierozgałęzionego lub rozgałęzionego łańcucha o 2 - 100 atomach węgla zawierającego 0 - 20 atomów tlenu, 0 - 4 atomów siarki i/lub 0 - 3 atomów fosforu i 0 - 20 funkcyjnych grup bocznych oraz zawierający 0 - 100 grup alkoksylowych,

A i B są jednakowe lub róż ne i niezależ nie oznaczają grupę politlenku alkilenu z końcową grupą OH, C1-C20-alkilową, karboksyetylową, karboksymetylową, kwasu sulfonowego, kwasu siarkowego, kwasu fosforowego lub betainy, a

M oznacza kation.

Korzystniej chwastobójczy preparat płynny według wynalazku zawiera jako składnik a) jeden lub większą liczbę związków wybranych z grupy sulfobursztynianów o ogólnym wzorze (I)

R¹-X-CO-CH2-CH(SO3R³)-CO-Y-R² w którym 12

R¹ i R² są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru, ewentualnie podstawioną grupę C1-C30-węglowodorową lub addukt z (poli)tlenkiem alkilenu,

R³ oznacza kation, a

X i Y są jednakowe lub różne i niezależ nie oznaczają atom tlenu lub NR⁴, gdzie R⁴ oznacza atom wodoru, ewentualnie podstawioną grupę C1-C30-węglowodorową, dikarboksyetyl lub addukt z (poli)tlenkiem alkilenu.

Ponadto korzystnie chwastobójczy preparat płynny według wynalazku zawiera jako składnik b) jedną lub większą liczbę substancji czynnych wybranych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej, w postaci rozpuszczonej, w połączeniu z jednym lub większą liczbą substancji chemicznych stosowanych w rolnictwie innych niż inhibitory syntazy acetylomleczanowej.

Korzystnie chwastobójczy preparat płynny według wynalazku zawiera (a) jeden lub większą liczbę związków wybranych z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany,

b) jedną lub większą liczbę substancji czynnych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej, w postaci rozpuszczonej, korzystnie z grupy sulfonylomoczników, oraz jeden lub większą liczbę składników wybranych z grupy obejmującej (c) dodatkowe środki powierzchniowo czynne i/lub polimery, (d) rozpuszczalniki organiczne, (e) substancje chemiczne stosowane w rolnictwie inne niż inhibitory syntazy acetylomleczanowej, (f) zwykłe środki pomocnicze do formułowania, (g) składniki mieszanki zbiornikowej i/lub (h) wodę.

Korzystniej chwastobójczy preparat płynny według wynalazku zawiera (a) 0,1 - 80% wag. jednego lub większej liczby związków wybranych z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany, (b) 0,001 - 50% wag. jednej lub większej liczby substancji czynnych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej, w postaci rozpuszczonej, korzystnie z grupy sulfonylomoczników, (c) 0 - 60% wag. dodatkowych środków powierzchniowo czynnych i/lub polimerów, (d) 0 - 90% wag. rozpuszczalników organicznych, (e) 0 - 50% wag. substancji chemicznych stosowanych w rolnictwie innych niż inhibitory syntazy acetylomleczanowej, (f) 0 - 20% wag. zwykłych środków pomocniczych do formułowania i/lub (h) 0 - 50% wag. wody.

PL 203 957 B1

Szczególnie korzystnie chwastobójczy preparat płynny według wynalazku zawiera (a) 10 - 60% wag. jednego lub większej liczby związków wybranych z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany, (b) 1 - 15% wag. jednej lub większej liczby substancji czynnych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej, w postaci rozpuszczonej, korzystnie z grupy sulfonylomoczników, (c) 0 - 50% wag. dodatkowych środków powierzchniowo czynnych i/lub polimerów, (d) 0 - 30% wag. rozpuszczalników organicznych, (e) 0 - 50% wag. substancji chemicznych stosowanych w rolnictwie innych niż inhibitory syntazy acetylomleczanowej, i/lub (f) 0 - 10% wag. zwykłych środków pomocniczych do formułowania.

Korzystnie chwastobójczy preparat płynny według wynalazku jest w postaci roztworu, dyspersji lub koncentratu do emulgowania.

Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania zdefiniowanego powyżej chwastobójczego preparatu płynnego, który charakteryzuje się tym, że składniki miesza się ze sobą.

Korzystnie w sposobie według wynalazku składniki po zmieszaniu miele się.

Ponadto wynalazek dotyczy sposobu zwalczania niepożądanego wzrostu roślin, który charakteryzuje się tym, że skuteczną ilość zdefiniowanego powyżej preparatu, w razie potrzeby po rozcieńczeniu wodą, nanosi się na nasiona, rośliny, części roślin lub powierzchnię gleby.

Preparaty płynne według wynalazku są preparatami chwastobójczymi, przykładowo w postaci koncentratów do emulgowania. Te preparaty zawierają co najmniej jedną substancję czynną z grupy inhibitorów ALS w postaci rozpuszczonej. Korzystne są również preparaty zawierające tylko jedną pochodną z grupy obejmującej geminalne związki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany.

Jak podano powyżej, preparaty płynne według wynalazku mogą ewentualnie zawierać obok składników a) i b) jeszcze jedną lub większą liczbę substancji pomocniczych i dodatkowych jako dalsze składniki, np.:

(c) dodatkowe środki powierzchniowo czynne i/lub polimery, (d) rozpuszczalniki organiczne, (e) odpowiednie do stosowania obok inhibitorów ALS substancje użyteczne w rolnictwie, takie jak herbicydy, insektycydy, fungicydy, środki zabezpieczające, regulatory wzrostu roślin lub nawozy, (f) zwykłe środki pomocnicze stosowane w preparatach, takie jak środki przeciwpieniące, środki hamujące parowanie, substancje zapachowe, barwniki, środki przeciwzamarzające lub środki konserwujące, (g) składniki mieszanek zbiornikowych i/lub (h) dodatkową wodę.

Jak podano powyżej, składnikami a) są związki z grupy geminalnych środków powierzchniowo czynnych, to znaczy amfifile z dwoma jednakowymi grupami głównymi i/lub związki z grupy sulfobursztynianów.

Jak podano powyżej, korzystne związki z grupy sulfobursztynianów odpowiadają ogólnemu wzorowi (I):

w którym

R¹ i R² są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru, ewentualnie podstawioną grupę C1-C30-węglowodorową, taką jak C1-C30-alkil, lub addukt z (poli)tlenkiem alkilenu,

R³ oznacza kation, np. kation metalu, taki jak kation metalu alkalicznego lub kation metalu ziem alkalicznych, kation amonowy, taki jak NH4 albo kation alkilo-, alkiloarylo- lub poli(aryloalkilo)fenylo-amoniowy lub ich addukty z (poli)tlenkiem alkilenu, albo zakończony grupą aminową addukt z (poli)tlenkiem alkilenu, a

X i Y są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom tlenu lub NR⁴, gdzie R⁴ oznacza atom wodoru, ewentualnie podstawioną grupę C1-C30-węglowodorową, taką jak C1-C30-alkil, C1-C30PL 203 957 B1

-alkilo-C6-C14-aryl lub poli(C6-C14-arylo-C1-C30-alkilo)fenyl, dikarboksyetyl lub addukt z (poli)tlenkiem alkilenu.

Jak podano powyżej, korzystne związki z grupy geminalnych środków powierzchniowo czynnych mają ogólny wzór (II) R⁵-CO-NA-R⁶-NB-CO-R⁷ lub wzór (III) R⁵-O-CO-CH(SO3M)-R⁶-CH(SO3M)-CO-O-R⁷, w których

R⁵ i R⁷ są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają prostołańcuchową, rozgałęzioną lub cykliczną, nasyconą lub nienasyconą grupę węglowodorową o 1 - 30 atomach węgla, korzystnie o 3 - 17 atomach węgla, zwłaszcza etylopentyl, trimetylopentyl, oleil lub propyl,

R⁶ oznacza „mostek” w postaci nierozgałęzionego lub rozgałęzionego łańcucha o 2 - 100 atomach węgla, zawierającego 0 - 20 atomów tlenu, 0 - 4 atomów siarki i/lub 0 - 3 atomów fosforu i 0 - 20 funkcyjnych grup bocznych, takich jak hydroksyl, karbonyl, karboksyl, grupa aminowa i/lub grupa acyloaminowa, i zawierający 0 - 100, a korzystnie 0 - 20 grup alkoksylowych,

M oznacza kation, np. kation metalu, taki jak kation metali alkalicznych lub kation metali ziem alkalicznych, kation amonowy, taki jak NH4 albo kation alkilo-, alkiloarylo- lub poli(aryloalkilo)fenyloamoniowy lub ich addukty z (poli)tlenkiem alkilenu, albo zakończony grupą aminową addukt z (poli)tlenkiem alkilenu.

Addukty z (poli)tlenkiem alkilenu w sensie niniejszego opisu są produktami reakcji dających się alkoksylować substancji wyjściowych, takich jak alkohole, aminy, kwasy karboksylowe, takie jak kwasy tłuszczowe, estry kwasów karboksylowych z funkcyjnymi grupami hydroksylowymi lub aminowymi (np. triglicerydy na bazie oleju rycynowego) lub amidy kwasów karboksylowych, z tlenkami alkilenu, przy czym addukty z (poli)tlenkiem alkilenu mają co najmniej jedną jednostkę tlenku alkilenu, ale na ogół są polimeryczne, to znaczy mają 2 - 200, a korzystnie 5 - 150 jednostek tlenku alkilenu. Jako jednostki tlenku alkilenu korzystne są jednostki tlenku etylenu, tlenku propylenu i tlenku butylenu, a zwł aszcza jednostki tlenku etylenu. Opisane addukty z (poli)tlenkiem alkilenu mogą być wytworzone z jednakowych lub róż nych tlenków alkilenu, np. blokowego lub statystycznie nieuporz ą dkowanego tlenku etylenu i tlenku propylenu, a zatem niniejsze zgłoszenie dotyczy także tego rodzaju „mieszaniny” adduktów z tlenkiem alkilenu.

Korzystnymi dla wynalazku pochodnymi z grupy sulfobursztynianów są, np.

a1) sulfobursztynian zestryfikowany jednokrotnie lub dwukrotnie liniowymi, cyklicznymi lub rozgałęzionymi alifatycznymi, cykloalifatycznymi i/lub aromatycznymi alkoholami, np. zestryfikowana mono- lub disól metalu alkalicznego i kwasu sulfobursztynowego o 1 - 22 atomach węgla w grupie alkilowej, a zwłaszcza sulfobursztynian mono- lub disodowy, korzystnie zestryfikowane jednokrotnie lub dwukrotnie metanolem, etanolem, (izo)propanolem, (izo)butanolem, (izo)pentanolem, (izo)heksanolem, cykloheksanolem, (izo)heptanolem, (izo)oktanolem (zwłaszcza etyloheksanolem), (izo)nonanolem, (izo)dekanolem, (izo)undekanolem, (izo)dodekanolem lub (izo)tridekanolem;

a2) sulfobursztynian zestryfikowany jednokrotnie lub dwukrotnie adduktami (poli)tlenku alkilenu i alkoholi, np. o 1 - 22 atomach węgla w grupie alkilowej i 1 - 200, a korzystnie 2 - 200 jednostkach tlenku alkilenu w części (poli)alkoksylowanej, korzystnie np. zestryfikowana mono- lub disól metalu alkalicznego i kwasu sulfobursztynowego, a zwłaszcza sulfobursztynian mono- lub disodowy, zestryfikowane alkoholem dodecylowym/tetradecylowym + 2 - 5 molami tlenku etylenu lub alkoholem izotridecylowym + 3 molami tlenku etylenu, a3) disól metalu alkalicznego, korzystnie sól disodowa bezwodnika maleinowego najpierw poddana reakcji z aminami lub zakończonymi grupami aminowymi adduktami (poli)tlenku alkilenu i alkoholi, amin, kwasów tł uszczowych, estrów lub amidów, a nastę pnie zsulfonowana, np. sól bezwodnika maleinowego, korzystnie sól disodowa, o 1 - 22 atomach węgla w grupie alkilowej i 1 - 200, a korzystnie 2 - 200 jednostkach alkilenoksylowych w części (poli)alkoksylowanej, najpierw poddana reakcji z aminą tłuszczową z oleju kokosowego, a następnie zsulfonowana, a4) disól metalu alkalicznego, korzystnie sól disodowa bezwodnika maleinowego najpierw poddana reakcji z amidami lub adduktami (poli)tlenku alkilenu i amidów, a następnie zsulfonowana, np. sól bezwodnika maleinowego, korzystnie sól disodowa, o 1 - 22 atomach węgla w grupie alkilowej i 1 - 200, a korzystnie 2 - 200 jednostkach alkilenoksylowych w części (poli)alkoksylowanej, najpierw poddana reakcji z oleoiloamidem + 2 molami tlenku etylenu, a następnie zsulfonowana, i/lub

PL 203 957 B1 a5) tetrasól metalu alkalicznego, korzystnie sól tetrasodowa N-(1,2-dikarboksyetylo)-N-oktadecylosulfosukcynamianu.

Przykładami dostępnych w handlu korzystnych dla wynalazku sulfobursztynianów z grup a1) do a5) są:

a1) dialkilosulfobursztyniany sodu, np. diizooktylosulfobursztynian sodu dostępny w handlu pod nazwami Aerosol® (Cytec), Agrilan® lub Lankropol® (Akzo Nobel), Empimin® (Albright&Wilson), Cropol® (Croda), Lutensit® (BASF), Imbirol®, Madeol® lub Polirol® (Cesalpinia), albo di(2-etyloheksylo)sulfobursztynian sodu dostępny w handlu jako Triton® (Union Carbide), np. Triton® GR-5M i Triton® GR-7ME.

a2) sól disodowa monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego alkoholu, dostępna w handlu jako Aerosol® (Cytec), Marlinat® lub Sermul® (Condea), Empicol® (Albright&Wilson), Secosol® (Stepan), Geropon® (Rhodia), Disponil® lub Texapon® (Cognis) lub Rolpon® (Cesalpinia), a3) N-alkilosulfosukcynaminian disodowy, dostępny w handlu, np. jako Aerosol® (Cytec), Rewopol® lub Rewoderm® (Rewo), Empimin® (Albright&Wilson), Geropon® (Rhodia) lub Polirol® (Cesalpinia), a4) sól disodowa monoestru kwasu sulfobursztynowego i oksyetylenowanego amidu kwasu tłuszczowego dostępna w handlu np. jako Elfanol® lub Lankropol® (Akzo Nobel), Rewoderm®, Rewocid® lub Rewopol® (Rewo), Emcol® (Witco), Standapol® (Cognis) lub Rolpon® (Cesalpinia) i a5) N-(1,2-Dikarboksyetylo)-N-oktadecylosulfosukcynoaminian tetrasodowy dostępny w handlu np. jako Aerosol 22®-(Cytec).

Substancjami czynnymi z grupy inhibitorów ALS w preparatach według wynalazku są zwłaszcza sulfonoamidy, korzystnie z grupy sulfonylomoczników, a szczególnie korzystnie te o ogólnym wzorze (IV):

R^a-SO2-NR^b-CO-(NR^c)x-R^d (IV) w którym

R^a oznacza grupę węglowodorową, korzystnie aryl, taki jak ewentualnie podstawiony fenyl lub grupę heterocykliczną, korzystnie grupę heteroarylową, taką jak ewentualnie podstawiony pirydyl, przy czym ta grupa włącznie z podstawnikami zawiera 1 - 30 atomów węgla, korzystnie 1 - 20 atomów węgla, lub R^a oznacza grupę przyciągającą elektrony, taką jak grupa sulfonoamidowa,

R^b oznacza atom wodoru lub ewentualnie podstawioną grupę węglowodorową zawierającą włącznie z podstawnikami 1 - 10 atomów węgla, np. ewentualnie podstawiony C1-C6-alkil, korzystnie atom wodoru lub metyl,

R^c oznacza atom wodoru lub ewentualnie podstawioną grupę węglowodorową zawierającą włącznie z podstawnikami 1 - 10 atomów węgla, np. ewentualnie podstawiony C1-C6-alkil, korzystnie atom wodoru lub metyl, x oznacza 0 lub 1, a

R^d oznacza heterocyklil, i/lub ich sole.

W sensie niniejszego opisu grupa węglowodorowa oznacza prostołańcuchową, rozgałęzioną lub cykliczną, nasyconą lub nienasyconą alifatyczną lub aromatyczną grupę węglowodorową, np. alkil, alkenyl, alkinyl, cykloalkil, cykloalkenyl lub aryl, przy czym aryl oznacza mono-, bi- lub policykliczny układ aromatyczny, np. fenyl, naftyl, tetrahydronaftyl, indenyl, indanyl, pentalenyl, fluorenyl itp., a korzystnie fenyl. Grupa węglowodorowa korzystnie zawiera 1 - 40 atomów węgla, korzystnie 1 - 30 atomów węgla, a szczególnie korzystnie grupa węglowodorowa oznacza alkil, alkenyl lub alkinyl o 1 - 12 atomach węgla, cykloalkil o 3, 4, 5, 6 lub 7 atomach pierścienia lub fenyl.

W sensie niniejszego opisu grupa heterocykliczna lub pierścień heterocykliczny (heterocyklil) mogą być nasycone, nienasycone lub heteroaromatyczne i ewentualnie podstawione; korzystnie zawierają jeden lub większą liczbę heteroatomów w pierścieniu, korzystnie wybranych spośród atomów azotu, tlenu i siarki; przy czym korzystnie jest to alifatyczna grupa heterocykliczna o 3 - 7 atomach w pierścieniu lub grupa heteroaromatyczna o 5 lub 6 atomach w pierścieniu, zawierająca 1, 2 lub 3 heteroatomy. Grupą heterocykliczną może być np. grupa heteroaromatyczna lub pierścień heteroaromatyczny (heteroaryl), takie jak np. mono-, bi- lub policykliczny układ aromatyczny zawierający w co najmniej jednym pierścieniu jeden lub większą liczbę heteroatomów, np. pirydyl, pirymidynyl, pirydazynyl, pirazynyl, triazynyl, tienyl, tiazolil, oksazolil, furyl, pirolil, pirazolil i imidazolil, albo grupa częściowo lub całkowicie uwodorniona, taka jak oksiranyl, oksetanyl, pirolidyl, piperydyl, piperazynyl, dioksolanyl, morfolinyl lub tetrahydrofuryl. Podstawnikami grupy heterocyklicznej mogą być niżej

PL 203 957 B1 podane podstawniki, a ponadto grupa okso. Grupa okso może także występować przy heteroatomach pierścienia, które mogą występować w różnych stopniach utlenienia, np. przy atomie azotu i atomie siarki.

W sensie niniejszego opisu grupy podstawione, takie jak podstawione grupy węglowodorowe, np. podstawiony alkil, alkenyl, alkinyl lub aryl, taki jak fenyl i benzyl, albo podstawiony heterocyklil, to grupy pochodzące z niepodstawionej substancji podstawowej podstawione jednym lub większą liczbą podstawników, a korzystnie 1, 2 lub 3 podstawnikami wybranymi z grupy obejmującej atom chlorowca (atom fluoru, atom chloru, atom bromu, atom jodu), alkoksyl, chlorowcoalkoksyl, grupę alkilotio, hydroksyl, grupę aminową, grupę nitrową, karboksyl, grupę cyjanową, grupę azydową, alkoksykarbonyl, alkilokarbonyl, formyl, karbamoil, mono- i dialkiloaminokarbonyl, podstawioną grupę aminową, taką jak grupa acyloaminowa, grupa mono- i dialkiloaminowa, alkilosulfinyl, chlorowcoalkilosulfinyl, alkilosulfonyl, chlorowcoalkilosulfonyl i, w przypadku grup cyklicznych, także alkil i chlorowcoalkil, jak również podstawione nienasycone grupy alifatyczne odpowiadające podanym nasyconym grupom węglowodorowym, takie jak alkenyl, alkinyl, alkenyloksyl, alkinyloksyl itd. Korzystnymi grupami zawierającymi atomy węgla są te o 1 - 4 atomach węgla, a zwłaszcza o 1 - 2 atomach węgla. Korzystnymi podstawnikami są zazwyczaj atom chlorowca, np. atom fluoru i atom chloru, (C1-C4)-alkil, korzystnie metyl lub etyl, (C1-C4)-chlorowcoalkil, korzystnie trifluorometyl, (C1-C4)-alkoksyl, korzystnie metoksyl lub etoksyl, (C1-C4)-chlorowcoalkoksyl, grupa nitrowa i grupa cyjanowa.

Zgodnie z wynalazkiem substancje czynne z grupy inhibitorów ALS, takie jak sulfonylomoczniki, występujące w preparatach płynnych według wynalazku jako składniki b), mogą być związki obojętne, jak również ich sole z nieorganicznymi i/lub organicznymi przeciwjonami.

Odpowiednimi solami z nieorganicznymi przeciwjonami są np. sole z przeciwjonami NH4⁺, SH3⁺lub PH4⁺ lub sole metali, np. z przeciwjonami metali alkalicznych lub metali ziem alkalicznych. Odpowiednimi solami z organicznymi przeciwjonami są organiczne sole amoniowe, sulfoniowe i fosfoniowe. Korzystne są organiczne przeciwjony o wzorze [NR⁸R⁹R¹⁰R¹¹]⁺, [SR¹²R¹³R¹⁴]⁺ lub [PR¹⁵R¹⁶R¹⁷R¹⁸]⁺, albo czwartorzędowy jon pirydyniowy [Py-R¹⁹]⁺, przy czym

R⁸ - R¹⁹ są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru lub ewentualnie podstawioną grupę węglowodorową, taką jak ewentualnie podstawiony (C1-C30)-alkil, ewentualnie podstawiony (C1-C10)-alkiloaryl, ewentualnie podstawiony (C3-C30)-(oligo)-alkenyl, ewentualnie podstawiony (C3-C10)-(oligo)-alkenyloaryl, ewentualnie podstawiony (C3-C30)-(oligo)-alkinyl, ewentualnie podstawiony (C3-C10)-(oligo)-alkinyloaryl, ewentualnie podstawiony aryl lub ewentualnie podstawioną grupę heterocykliczną, zwłaszcza grupę heteroarylową, taką jak ewentualnie podstawiony (C1-C10)-alkiloheteroaryl, ewentualnie podstawiony (C3-C10)-(oligo)-alkenyloheteroaryl, ewentualnie podstawiony (C3-C10)-(oligo)-alkinyloheteroaryl lub ewentualnie podstawiony heteroaryl, albo dwie grupy R⁸/R⁹, R¹⁰/R¹¹, R¹²/R¹³, R¹⁵/R¹⁶ i R¹⁷/R¹⁸ mogą razem tworzyć ewentualnie podstawiony pierścień, przy czym co najmniej jedna z grup R⁸ - R¹¹, co najmniej jedna z grup R¹² -R¹⁴ i co najmniej jedna z grup R¹⁵ - R¹⁸ma inne znaczenie niż atom wodoru.

Korzystnymi inhibitorami ALS są związki z grupy sulfonylomoczników, np. pirymidyno- lub triazynyloaminokarbonylo-[benzeno-, pirydyno-, pirazolo-, tiofeno- i (alkilosulfonylo)-alkiloamino]-sulfonoamidów. Korzystnymi podstawnikami w pierścieniu pirymidyny lub triazyny są alkoksyl, alkil, chlorowcoalkoksyl, chlorowcoalkil, atom chlorowca lub grupa dimetyloaminowa, przy czym wszystkie podstawniki są wybrane niezależnie. Korzystnymi podstawnikami w ugrupowaniu benzenu, pirydyny, pirazolu, tiofenu lub grupy (alkilosulfonylo)alkiloaminowej są alkil, alkoksyl, atom chlorowca, grupa aminowa, grupa alkiloaminowa, grupa dialkiloaminowa, grupa nitrowa, alkoksykarbonyl, aminokarbonyl, alkiloaminokarbonyl, dialkiloaminokarbonyl, alkoksyaminokarbonyl, chlorowcoalkoksyl, chlorowcoalkil, alkilokarbonyl, alkoksyalkil i grupa (alkanosulfonylo)alkiloaminowa. Takimi odpowiednimi sulfonylomocznikami są przykładowo

B1) fenylo- i benzylosulfonylomoczniki i związki pokrewne, np.

1-(2-chlorofenylosulfonylo)-3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)mocznik (chlorosulfuron),

1-(2-etoksykarbonylofenylosulfonylo)-3-(4-chloro-6-metoksypirymidyn-2-ylo)mocznik (chlorimuron etylowy),

1-(2-metoksyfenylosulfonylo)-3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)mocznik (metsulfuron metylowy),

1-(2-chloroetoksyfenylosulfonylo)-3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)mocznik (triasulfuron),

1-(2-metoksykarbonylofenylosulfonylo)-3-(4,6-dimetylopirymidyn-2-ylo)mocznik (sulfometuron metylowy),

PL 203 957 B1

1-(2-metoksykarbonylofenylosulfonylo)-3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)-3-metylomocznik (tribenuron metylowy),

1-(2-metoksykarbonylobenzylosulfonylo)-3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)mocznik (bensulfuron metylowy),

1-(2-metoksykarbonylofenylosulfonylo)-3-(4,6-bis(difluorometoksy)pirymidyn-2-ylo)mocznik, (primisulfuron metylowy),

3-(4-etylo-6-metoksy-1,3,5-triazyn-2-ylo)-1-(2,3-dihydro-1,1-diokso-2-metylobenzo[b]tiofeno-7-sulfonylo)mocznik (EP-A 079683),

3-(4-etoksy-6-etylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)-1-(2,3-dihydro-1,1-diokso-2-metylobenzo[b]tiofeno-7-sulfonylo)mocznik (EP-A 0079683),

3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)-1-(2-metoksykarbonylo-5-jodofenylosulfonylo)mocznik (jodosulfuron metylowy i jego sól sodowa, WO 92/13845), DPX-66037, triflusulfuron metylowy (patrz Brighton Crop Prot. Conf. - Weeds - 1995, str. 853),

CGA-277476 (patrz Brighton Crop Prot. Conf. - Weeds -1995, str. 79),

2-[3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)ureidosulfonylo]-4-metanosulfonoamidometylobenzoesan metylu (mezosulfuron metylowy i jego sól sodowa, WO 95/10507),

N,N-dimetylo-2-[3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)ureidosulfonylo]-4-formyloaminobenzamid (foramsulfuron i jego sól sodowa, WO 95/01344);

b2) tienylosulfonylomoczniki, np.

1-(2-metoksykarbonylotiofen-3-ylo)-3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)mocznik (tifensulfuron metylowy);

b3) pirazolilosulfonylomoczniki, np.

1-(4-etoksykarbonylo-1-metylopirazol-5-ilosulfonylo)-3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)mocznik (pirazosulfuron metylowy);

3-chloro-5-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylokarbamoilosulfamoilo)-1-metylopirazolo-4-karboksylan metylu (EP-A 0282613);

5-(4,6-dimetylopirymidyn-2-ylokarbamoilosulfamoilo)-1-(2-pirydylo)pirazolo-4-karboksylan metylu (NC-330, patrz Brighton Crop Prot. Conference „Weeds” 1991, tom 1, str. 45 i dalsze),

DPX-A8947, azymsulfuron, (patrz Brighton Crop Prot. Conf. „Weeds” 1995, str. 65); b4) pochodne sulfonodiamidowe, np.

3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)-1-(N-metylo-N-metylosulfonyloaminosulfonylo)mocznik (amidosulfuron) i jego analogi strukturalne (EP-A 0131258 i Z. Pfl. Krankh. Pfl. Schutz, Sonderheft XII, 489-497 (1990));

b5) pirydylosulfonylomoczniki, np.

1-(3-N,N-dimetyloaminokarbonylopirydyn-2-ylosulfonylo)-3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)mocznik (nikosulfuron),

1-(3-etylosulfonylopirydyn-2-ylosulfonylo)-3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)mocznik (rimsulfuron),

2-[3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)ureidosulfonylo]-6-trifluorometylo-3-pirydynokarboksylan metylu, sól sodowa (DPX-KE 459, flupirsulfuron, patrz Brighton Crop Prot. Conf. „Weeds”, 1995, str. 49), pirydylosulfonylomoczniki, takie jak np. opisane w DE-A 4000503 i DE-A 4030577, korzystnie te o wzorze

w którym

E oznacza CH lub atom azotu, korzystnie CH,

R²⁰ oznacza atom jodu lub NR²⁵R²⁶,

R²¹ oznacza atom wodoru, atom chlorowca, grupę cyjanową, (C1-C3)-alkil, (C1-C3)-alkoksyl, (C1-C3)-chlorowcoalkil, (C1-C3)-chlorowcoalkoksyl, grupę (C1-C3)-alkilotio, (C1-C3)-alkoksy-(C1-C3)-alkil, (C1-C3)-alkoksykarbonyl, grupę mono- lub di-((C1-C3)-alkilo)aminową, (C1-C3)-alkilosulfinyl lub -sulfonyl, SO2-NR^XR^Y lub CO-NR^XR^Y, zwłaszcza atom wodoru,

PL 203 957 B1

R^X i R^Y niezależnie oznaczają atom wodoru, (C1-C3)-alkil, (C1-C3)-alkenyl lub (C1-C3)-alkinyl albo razem tworzą -(CH2)4-, -(CH2)5- lub -(CH2)2-O-(CH2)2-, n oznacza 0, 1, 2 lub 3, korzystnie 0 lub 1,

R²² oznacza atom wodoru lub CH3,

R²³ oznacza atom chlorowca, (C1-C2)-alkil, (C1-C2)-alkoksyl, (C1-C2)-chlorowcoalkil, zwłaszcza CF3, (C1-C2)-chlorowcoalkoksyl, korzystnie OCHF2 lub OCH2CF3,

R²⁴ oznacza (C1-C2)-alkil, (C1-C2)-chlorowcoalkoksyl, korzystnie OCHF2 lub (C1-C2)-alkoksyl,

R²⁵ oznacza (C1-C4)-alkil,

R²⁶ oznacza (C1-C4)-alkilosulfonyl lub

R²⁵ i R²⁶ razem oznaczają łańcuch o wzorze -(CH2)3SO2- lub -(CH2)4SO2-, np. 3-(4,6-dimetoksypirymiden-2-ylo)-1-(3-N-metylosulfonylo-N-metyloaminopirydyn-2-ylo)sulfonylomocznik, albo ich sole;

b6) alkoksyfenoksysulfonylomoczniki, takie jak np. opisane w EP-A 0342569, korzystnie te o wzorze

w którym

E oznacza CH lub atom azotu, korzystnie CH,

R²⁷ oznacza etoksyl, propoksyl lub izopropoksyl,

R²⁸ oznacza atom chlorowca, NO2, CF3, CN, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl, grupę (C1-C4)-alkilotio lub ((C1-C3)-alkoksy)karbonyl, korzystnie w pozycji 6 pierścienia fenylowego, n oznacza 0, 1, 2 lub 3, korzystnie 0 lub 1,

R²⁹ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil lub (C3-C4)-alkenyl,

R³⁰ i R³¹ niezależnie oznaczają atom chlorowca, (C1-C2)-alkil, (C1-C2)-alkoksyl, (C1-C2)-chlorowcoalkil, (C1-C2)-chlorowcoalkoksyl lub (C1-C2)-alkoksy-(C1-C2)-alkil, korzystnie OCH3 lub CH3, np.

3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)-1-(2-etoksyfenoksy)sulfonylomocznik, albo ich sole;

b7) imidazolilosulfonylomoczniki, np.

MON 37500, sulfosulfuron (patrz Brighton Crop Prot. Conf. „Weeds”, 1995, str. 57) i inne pokrewne pochodne sulfonylomocznika i ich mieszaniny.

Typowymi przedstawicielami tych substancji czynnych są między innymi następujące związki: amidosulfuron, azymsulfuron, bensulfuron metylowy, chlorimuron etylowy, chlorosulfuron, cinosulfuron, cyklosulfamuron, etametsulfuron metylowy, etoksysulfuron, flazasulfuron, sól sodowa flupirsulfuronu metylowego, halosulfuron metylowy, imazosulfuron, metsulfuron metylowy, nikosulfuron, oksasulfuron, primisulfuron metylowy, prosulfuron, pirazosulfuron etylowy, rimsulfuron, sulfometuron metylowy, sulfosulfuron, tifensulfuron metylowy, triasulfuron, tribenuron metylowy, triflusulfuron metylowy, jodosulfuron metylowy i jego sól sodowa (WO 92/13845), mezosulfuron metylowy i jego sól sodowa (Agrow nr 347, 3 marca 2000 r., str. 22 (PJB Publications Ltd. 2000)) i foramsulfuron i jego sól sodowa (Agrow nr 338, 15 października 1999 r., str. 26 (PJB Publications Ltd. 2000)).

Podane powyżej substancje czynne są znane np. z The Pesticide Manual, wyd. 12. (1999), The British Crop Protection Council lub z literatury dotyczącej niektórych z tych substancji czynnych.

Preparaty płynne według wynalazku mogą ewentualnie zawierać obok składników a) i b) jeszcze jeden lub większą liczbę substancji pomocniczych i dodatkowych jako dalsze składniki, np.:

(c) dodatkowe środki powierzchniowo czynne i/lub polimery, (d) rozpuszczalniki organiczne, (e) inne niż inhibitory ALS substancje chemiczne stosowane w rolnictwie, takie jak herbicydy, insektycydy, fungicydy, środki zabezpieczające, regulatory wzrostu roślin lub nawozy, (f) zwykłe środki pomocnicze do formułowania, takie jak środki przeciwpieniące, środki hamujące parowanie, substancje zapachowe, barwniki, środki przeciwzamarzające lub konserwujące, (g) składniki mieszanek zbiornikowych i/lub (h) dodatkową wodę.

PL 203 957 B1

Tak więc preparaty płynne według wynalazku jako składnik c) mogą zawierać np. jeden lub większą liczbę jonowych lub niejonowych środków powierzchniowo czynnych i/lub polimerów lub/i jeden lub większą liczbę składników na bazie silikonu, takich jak np. trisiloksanowe środki powierzchniowo czynne, pochodne polidimetylosiloksanów i/lub oleje silikonowe. Przykładami korzystnych składników c) są addukty z (poli)tlenkiem alkilenu, zwłaszcza z alkoholami tłuszczowymi i/lub kwasami tłuszczowymi, i/lub składnikami nierozpuszczalnymi w fazie ciągłej. Przykładami adduktów z (poli)tlenkiem alkilenu są Soprophor CY8® (Rhodia), Genapol X-060®, Genapol X-080® lub Genagen MEE® (etoksylat estru metylowego) (Clariant) i inne środki powierzchniowo czynne zakończone takimi grupami jak metyl, etyl, n-propyl, izopropyl, n-butyl, tert-butyl, izobutyl, sec-butyl lub acetyl. Jako składniki nierozpuszczalne w ciągłej fazie można stosować np. anionowe środki powierzchniowo czynne, takie jak Hostapur OSB® (Clariant), Netzer IS® (Clariant), Galoryl DT 201® (CFPI), Tamol® (BASF) lub Morwet D 425® (Witco). Poprzez wprowadzenie do fazy ciągłej składników nierozpuszczalnych, a także nierozpuszczalnych substancji czynnych otrzymuje się preparaty w postaci dyspersji. Zatem zakresem niniejszego wynalazku objęte są także dyspersje.

Ponadto preparaty płynne według wynalazku mogą także zawierać jako składnik d) rozpuszczalniki, np. rozpuszczalniki organiczne, takie jak rozpuszczalniki niepolarne, polarne rozpuszczalniki protonowe lub dipolarne rozpuszczalniki nieprotonowe i ich mieszaniny.

Przykładami rozpuszczalników są

- wę glowodory alifatyczne lub aromatyczne, np. oleje mineralne, parafiny lub toluen, ksyleny i pochodne naftalenu, zwłaszcza 1-metylonaftalen, 2-metylonaftalen, mieszanina związków C6-C16-aromatycznych, taka jak produkty Solvesso® (ESSO), np. Solvesso® 100 (temperatura wrzenia 162 -177°C), Solvesso® 150 (temperatura wrzenia 187-207°C) i Solvesso® 200 (temperatura wrzenia 219-282°C) oraz związki C6-C20-alifatyczne, które mogą być liniowe lub cykliczne, takie jak produkty Shellsol®, typu T lub K, lub n-parafiny BP,

- chlorowcowane wę glowodory alifatyczne lub aromatyczne, takie jak chlorek metylenu lub chlorobenzen,

- estry, takie jak triacetyna (trigliceryd kwasu octowego), butyrolakton, węglan propylenu, cytrynian trietylu i ester (C1-C22)-alkilowy kwasu ftalowego, zwłaszcza ester (C1-C8)-alkilowy kwasu ftalowego, i ester (C1-C13)-alkilowy kwasu maleinowego,

- alkohole, takie jak metanol, etanol, n- i izopropanol, n-, izo-, t- i 2-butanol lub alkohol tetrahydrofurfurylowy,

- etery, takie jak eter dietylowy, tetrahydrofuran (THF), dioksan, etery monoalkilowe i dialkilowe glikolu alkilenowego, takie jak np. eter monometylowy glikolu propylenowego, zwłaszcza Dowanol® PM (eter monometylowy glikolu propylenowego), eter monoetylowy glikolu propylenowego, eter monometylowy lub monoetylowy glikolu etylenowego, diglimy i tetraglimy,

- amidy, takie jak dimetyloformamid (DMF), dimetylacetamid, dimetylokaprylo/kapryno-amid kwasu tłuszczowego i N-alkilopirolidony,

- ketony, takie jak rozpuszczalny w wodzie aceton, ale także ketony niemieszające się z wodą, takie jak np. cykloheksanon lub izoforon,

- nitryle, takie jak acetonitryl, propionitryl, butyronitryl i benzonitryl,

- sulfotlenki i sulfony, takie jak dimetylosulfotlenek (DMSO) i sulfolan, jak również

- ogólnie oleje, takie jak oleje mineralne lub oleje roś linne, np. olej kukurydziany, lniany i rzepakowy.

Korzystnymi rozpuszczalnikami organicznymi są zgodnie z wynalazkiem estry olejów, takie jak ester metylowy oleju rzepakowego, alkohol tetrahydrofurfuryIowy i triacetyna.

Oprócz inhibitorów ALS stanowiących składniki b) preparaty płynne według wynalazku mogą zawierać jako składniki e) inne substancje chemiczne stosowane w rolnictwie inne niż inhibitory ALS. Przykładowo inhibitory ALS mogą być łączone z różnymi herbicydami, np z grupy fenoksyfenoksypropionianów, takich jak dichlofop metylowy, z grupy heteroaryloksyfenoksypropionianów, takich jak fenoksaprop etylowy lub chlodynafop propargilowy, lub z grupy alkiloazyn, a także z substancjami czynnymi działającymi jako środki zabezpieczające.

Herbicydami różnymi od inhibitorów ALS są np. herbicydy z grupy karbaminianów, tiokarbaminianów, chlorowcoacetanilidów, podstawionych pochodnych kwasu fenoksy-, naftoksy- i fenoksyfenoksykarboksylowego, jak również pochodnych kwasu heteroaryloksyfenoksyalkanokarboksylowego, takich jak estry kwasu chinoliloksy-, chinoksaliloksy-, pirydyloksy-, benzoksazoliloksyi benztiazoliloksyfenoksyalkano-karboksylowego, pochodnych cykloheksandionu, imidazolinonów,

PL 203 957 B1 pochodnych kwasu pirymidynyloksypirydynokarboksylowego, pochodnych kwasu pirymidyloksybenzoesowego, pochodnych triazolopirymidynosulfonoamidu, jak również estrów kwasu S-(N-arylo-N-alkilokarbamoilometylo)ditiofosforowego. Korzystne są przy tym estry i sole kwasu fenoksyfenoksyi heteroaryloksyfenoksykarboksylowego, imidazolinony, jak również herbicydy, które stosuje się wspólnie z inhibitorami ALS (inhibitorami syntazy acetylomleczanowej) dla rozszerzenia spektrum działania, np. bentazon, cyjanazyna, atrazyna, dikamba lub hydroksybenzonitryle, takie jak bromoksynil i joksynil oraz inne herbicydy nanoszone na liście.

Odpowiednimi herbicydami, które mogą być zawarte w preparatach według wynalazku jako składnik e) są np.:

A) herbicydy typu pochodnych kwasu fenoksyfenoksy- i heteroaryloksyfenoksykarboksylowego, takie jak

A1) pochodne kwasu fenoksyfenoksy- i benzyloksyfenoksykarboksylowego, np. 2-(4-(2,4-dichlorofenoksy)fenoksy)propionian metylu (dichlofop metylowy),

2-(4-(4-bromo-2-chlorofenoksy)fenoksy)propionian metylu (DE-A 2601548),

2-(4-(4-bromo-2-fluorofenoksy)fenoksy)propionian metylu (US-A 4808750),

2-(4 -(2-chloro-4-trifluorometylofenoksy)fenoksy)propionian metylu (DE-A 2433067), 2-(4-(2-fluoro-4-trifluorometylofenoksy)fenoksy)propionian metylu (US-A 4808750), 2-(4-(2,4-dichlorobenzylo)fenoksy)propionian metylu (DE-A 2417487),

4-(4-(4-trifluorometylofenoksy)fenoksy)pent-2-enian etylu,

2-(4-(4-trifluorometylofenoksy)fenoksy)propionian metylu (DE-A 2433067);

A2) „jednopierścieniowe” pochodne kwasu heteroaryloksyfenoksyalkanokarboksylowego, np. 2-(4-(3,5-dichloropirydyl-2-oksy)fenoksy)propionian etylu (EP-A 0002925),

2-(4-(3,5-dichloropirydyl-2-oksy)fenoksy)propionian propargilu (EP-A 0003114), 2-(4-(3-chloro-5-trifluorometylo-2-pirydyloksy)fenoksy)propionian metylu (EP-A 0003890), 2-(4-(3-chloro-5-trifluorometylo-2-pirydyloksy)fenoksy)propionian etylu (EP-A 0003890), 2-(4-(5-chloro-3-fluoro-2-pirydyloksy)fenoksy)propionian propargilu (EP-A 0191736), 2-(4-(5-trifluorometylo-2-pirydyloksy)fenoksy)propionian butylu (fluazyfop butylowy);.

A3) „dwupierścieniowe” pochodne kwasu heteroaryloksyfenoksyalkanokarboksylowego, np. 2-(4-(6-chloro-2-chinoksaliloksy)fenoksy)propionian metylu i etylu (chizalofop metylowy i chizalofop etylowy),

2-(4-(6-fluoro-2-chinoksaliloksy)fenoksy)propionian metylu (patrz J. Pest. Sci. tom 10, 61 (1985)),

2-(4-(6-chloro-2-chinoksaliloksy)fenoksy)propionian 2-izopropylidenoaminooksyetylu (propachizafop),

2-(4-(6-chlorobenzoksazol-2-iloksy)fenoksy)propionian etylu (fenoksaprop etylowy), jego izomer D(+)(fenoksaprop-P etylowy) i 2-(4-(6-chlorobenztiazol-2-iloksy)fenoksy)popionian etylu (DE-A 2640730),

2- (4-(6-chlorochinoksaliloksy)fenoksy)propionian tetrahydro-2-furylometylu (EP-A 0323727);

B) chloroacetanilidy, np.

N-metoksymetylo-2,6-dietylochloroacetanilid (alachlor), N-(3-metoksyprop-2-ylo)-2-metylo-6-etylochloroacetanilid (metolachlor),

2,6-dimetyloanilid kwasu N-(3-metylo-1,2,4-oksadiazol-5-ilometylo)chlorooctowego, N-(2,6-dimetylofenylo)-N-(1-pirazolilometylo)amid kwasu chlorooctowego (metazachlor);

C) tiokarbaminiany, np.

N,N-dipropylotiokarbaminian S-etylu (EPTC),

N,N-diizobutylotiokarbaminian S-etylu (butylat);

D) oksymy cykloheksandionów, np.

3- (1-alliloksyiminobutylo)-4-hydroksy-6,6-dimetylo-2-oksocykloheks-3-enokarboksylan metylu, (aloksydym),

2-(1-etoksyiminobutylo)-5-(2-etylotiopropylo)-3-hydroksycykloheks-2-en-1-on (setoksydym), 2-(1-etoksyiminobutylo)-5-(2-fenylotiopropylo)-3-hydroksycykloheks-2-en-1-on (chloproksydym), 2-(1-(3-chloroalliloksy)iminobutylo)-5-(2-etylotiopropylo)-3-hydroksycykloheks-2-en-1-on, 2-(1-(3-chloroalliloksy)iminopropylo)-5-(2-etylotiopropylo)-3-hydroksycykloheks-2-en-1-on (kletodym),

2-(1-etoksyiminobutylo)-3-hydroksy-5-(tian-3-ylo)-cykloheks-2-enon (cykloksydym), 2-(1-etoksyiminopropylo)-5-(2,4,6-trimetylofenylo)-3-hydroksycykloheks-2-en-1-on (tralkoksydym);

PL 203 957 B1

E) imidazolinony, np.

2-(4-izopropylo-4-metylo-5-okso-2-imidazolin-2-ylo)-5-metylobenzoesan metylu i kwas 2-(4-izopropylo-4-metylo-5-okso-2-imidazolin-2-ylo)-4-metylobenzoesowy (imazametabenz), kwas 5-etylo-2-(4-izopropylo-4-metylo-5-okso-2-imidazolin-2-ylo)pirydyno-3-karboksylowy (imazetapir), kwas 2-(4-izopropylo-4-metylo-5-okso-2-imidazolin-2-ylo)chinolino-3-karboksylowy (imazachin), kwas 2-(4-izopropylo-4-metylo-5-okso-2-imidazolin-2-ylo)pirydyno-3-karboksylowy (imazapyr), kwas 5-metylo-2-(4-izopropylo-4-metylo-5-okso-2-imidazolin-2-ylo)pirydyno-3-karboksylowy (imazetametapir);

F) pochodne triazolopirymidynosulfonoamidów, np.

N-(2,6-difluorofenylo)-7-metylo-1,2,4-triazolo[1,5-c]pirymidyno-2-sulfonoamid (flumetsulam),

N-(2,6-dichloro-3-metylofenylo)-5,7-dimetoksy-1,2,4-triazolo[1,5-c]pirymidyno-2-sulfonoamid,

N-(2,6-difluorofenylo)-7-fluoro-5-metoksy-1,2,4-triazolo[1,5-c]pirymidyno-2-sulfonoamid,

N-(2,6-dichloro-3-metylofenylo)-7-chloro-5-metoksy-1,2,4-triazolo[1,5-c]pirymidyno-2-sulfonoamid,

N-(2-chloro-6-metoksykarbonylo)-5,7-dimetylo-1,2,4-triazolo[1,5-c]pirymidyno-2-sulfonoamid (EP-A 0343752, US-A 4988812);

G) benzoilocykloheksanodiony, np.

2-(2-chloro-4-metylosulfonylobenzoilo)cykloheksano-1,3-dion (SC-0051, EP-A 0137963), 2-(2-nitrobenzoilo)-4,4-dimetylocykloheksano-1,3-dion (EP-A 0274634),

2- (2-nitro-3-metylosulfonylobenzoilo)-4,4-dimetylocykloheksano-1,3-dion (WO 91/13548);

H) kwas pirymidynyloksypirydynokarboksylowy lub pochodne kwasu pirymidynyloksybenzoesowego, np.

3- (4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)oksypirydyno-2-karboksylan benzylu (EP-A 0249707),

3-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)oksypirydyno-2-karboksylan metylu (EP-A 0249707), kwas 2,6-bis[(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)oksy]benzoesowy (EP-A 0321846), 2,6-bis[(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)oksy]benzoesan 1-(etoksykarbonyloksyetylu) (EP-A

0472113);

I) ester kwasu S-(N-arylo-N-alkilocarbamoilometylo)ditiofosfonowego, taki jak ditiofosforan S-[N-(4-chlorofenylo)-N-izopropylokarbamoilometylowo]-O,O-dimetylowy (anilofos),

J) alkiloazyny, takie jak opisane np. w WO-A 97/08156, WO-A-97/31904, DE-A-19826670, WO-A-98/15536, WO-A-8/15537, WO-A-98/15538, WO-A-98/15539, jak również w DE-A-19828519, WO-A-98/34925, WO-A-98/42684, WO-A-99/18100, WO-A-99/19309, WO-A-99/37627 i WO-A-99/65882, korzystnie te o wzorze (E)

w którym ₁

R¹ oznacza (C1-C4)-alkil lub (C1-C4)-chlorowcoalkil;

R² oznacza (C1-C4)-alkil, (C3-C6)-cykloalkil lub (C3-C6)-cykloalkilo-(C1-C4)-alkil, a A oznacza -CH2-, -CH2-CH2-, -CH2-CH2-CH2-, -O-, -CH2-CH2-O- lub -CH2-CH2-CH2-O-, a szczególnie korzystne te o wzorach E1 - E7

PL 203 957 B1

Herbicydy z grup A - J są znane np. z powyżej podanych dokumentów i z „The Pesticide Manual”, The British Crop Protection Council and the Royal Soc. of Chemistry, wyd. 10., 1994, „Agricultural Chemicals Book II - Herbicides”, W.T. Thompson, Thompson Publications, Fresno CA, USA 1990 i z „Farm Chemicals Handbook '90”, Meister Publishing Company, Willoughby OH, USA, 1990.

W preparatach według wynalazku mogą być obecne środki zabezpieczające z następujących grup związków:

a) związki typu kwasu dichlorofenylopirazolino-3-karboksylowego (S1), korzystnie takie związki jak 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-(etoksykarbonylo)-5-metylo-2-pirazolino-3-karboksylan etylu (S1-1) i związki pokrewne, takie jak opisane w WO 91/07874,

b) pochodne kwasu dichlorofenylopirazolokarboksylowego, korzystnie takie związki jak 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-metylopirazolo-3-karboksylan etylu (S1-2), 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-izopropylopirazolo-3-karboksylan etylu (S1-3), 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-(1,1-dimetyloetylo)pirazolo-3-karboksylan etylu (S1-4), 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-fenylopirazolo-3-karboksylan etylu (S1-5) i związki pokrewne, takie jak opisane w EP-A-333131 i EP-A-269806.

c) Związki typu kwasów triazolokarboksylowych (S1), korzystnie takie związki jak fenchlorazol, to jest 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-trichlorometylo-(1H)-1,2,4-triazolo-3-karboksylan etylu (S1-6) i związki pokrewne (patrz EP-A-174562 i EP-A-346620);

d) związki typu kwasu 5-benzylo- lub 5-fenylo-2-izoksazolino-3-karboksylowego, albo kwasu 5,5-difenylo-2-izoksazolino-3-karboksylowego, korzystnie takie związki jak 5-(2,4-dichlorobenzylo)-2-izoksazolino-3-karboksylan etylu (S1-7) lub 5-fenylo-2-izoksazolino-3-karboksylan etylu (S1-8) i zwią zki pokrewne, takie jak opisane w WO 91/08202, lub 5,5-difenylo-2-izoksazolinokarboksylan etylu (S1-9) lub n-propylu (S1-10), 5-(4-fluorofenylo)-5-fenylo-2-izoksazolino-3-karboksylan etylu (S1-11), takie jak opisane w WO-A-95/07897);

e) związki typu kwasu 8-chinolinoksyoctowego (S2), korzystnie (5-chloro-8-chinolinoksy)octan 1-metyloheks-1-ylu (S2-1), (5-chloro-8-chinolinoksy)octan 1,3-dimetylobut-1-ylu (S2-2), (5-chloro-8-chinolinoksy)octan 4-alliloksybutylu (S2-3), (5-chloro-8-chinolinoksy)octan 1-alliloksyprop-2-ylu (S2-4), (5-chloro-8-chinolinoksy)octan etylu (S2-5), (5-chloro-8-chinolinoksy)octan metylu (S2-6), (5-chloro-8-chinolinoksy)-octan allilu (S2-7), (5-chloro-8-chinolinoksy)octan 2-(2-propylidenoiminoksy)-1-etylu (S2-8), (5-chloro-8-chinolinoksy)octan 2-okso-prop-1-ylu (S2-9) i związki pokrewne, takie jak opisane w EP-A-86750, EP-A-94349 i EP-A-191736 lub EP-A-0492366.

f) Związki typu kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)malonowego, korzystnie takie związki jak (5-chloro-8-chinolinoksy)malonian dietylu, (5-chloro-8-chinolinoksy)malonian diallilu, (5-chloro-8-chinolinoksy)malonian metylowo-etylowy i związki pokrewne, takie jak opisane w EP-A-0582198;

g) substancje czynne typu pochodnych kwasu fenoksyoctowego lub kwasu fenoksypropionowego lub aromatycznych kwasów karboksylowych, takie jak np. kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy (ester) (2,4-D), ester kwasu 4-chloro-2-metylofenoksypropionowego (mekoprop), MCPA lub kwas 3,6-dichloro-2-metoksybenzoesowy (ester) (dikamba);

h) substancje czynne typu pirymidyn, stosowane na glebę jako środki zabezpieczające w uprawie ryżu, takie jak np. „fenchlorym” (PM, str. 512-511) (to jest 4,6-dichloro-2-fenylopirymidyna), który jest znany jako środek zabezpieczający nanoszony na glebę do użycia z pretilachlorem w dojrzałym ryżu,

i) substancje czynne typu dichloroacetamidów, które są często stosowane jako przedwschodowe środki zabezpieczające (odtrutki do stosowania na glebę), takie jak np.

„dichlormid” (PM, str. 363-364) (to jest N,N-diallilo-2,2-dichloroacetamid), „AR-29148 (to jest 3-dichloroacetylo-2,2,5-trimetylo-1,3-oksazolidon firmy Stauffer), „benoksakor” (PM, str. 102-103) (to jest 4-dichloroacetylo-3,4-dihydro-3-metylo-2H-1,4-benzoksazyna).

„APPG-1292” (to jest N-allilo-N[(1,3-dioksolan-2-ylo)metylo]dichloroacetamid firmy PPG Industries), „ADK-24” (to jest N-allilo-N-[(alliloaminokarbonylo)metylo]dichloroacetamid firmy Sagro-Chem), „AAD-67” lub „AMON 4660” (to jest 3-dichloroacetylo-1-oksa-3-azaspiro[4,5]dekan firmy Nitrokemia lub Monsanto), „dichlonon” lub „ABAS145138” lub „ALAB145138” (to jest 3-dichloroacetylo-2,5,5-trimetylo-1,3-diazabicyklo[4.3.0]nonan firmy BASF) i

PL 203 957 B1 „furilazol” lub „AMON 13900” (patrz PM, str. 637-638) (to jest (RS)-3-dichloroacetylo-5-(2-furylo)-2,2-dimetyloksazolidon);

j) substancje czynne typu pochodnych dichloroacetonu, takie jak np.

„AMG 191” (rejestr CAS nr 96420-72-3) (to jest 2-dichlorometylo-2-metylo-1,3-dioksolan firmy Nitrokemia), znany jako środek zabezpieczający dla upraw kukurydzy;

k) substancje czynne typu związków oksyiminowych znanych jako środki do zaprawiania nasion, takie jak np.

„oksabetrynil” (PM, str. 902-903) (to jest (Z)-1,3-dioksolan-2-ylometoksyimino(fenylo)acetonitryl), znany jako środek zabezpieczający do zaprawiania nasion przeciw szkodom wywoływanym przez metolachlor, „fluksofenim” (PM, str. 613-614) (to jest O-(1,3-dioksolan-2-ylometylo)oksym 1-(4-chlorofenylo)-2,2,2-trifluoro-1-etanonu, znany jako środek zabezpieczający do zaprawiania nasion przeciw szkodom wywoływanym przez metolachlor i „cyjometrynil” lub „A-CGA-43089” (PM, str. 1304) (to jest (Z)-cyjanometoksyimino(fenylo)acetonitryl), znany jako środek zabezpieczający do zaprawiania nasion przeciw szkodom wywoływanym przez metolachlor,

l) substancje czynne typu estrów kwasu tiazolokarboksylowego, znane jako środki do zaprawiania nasion, takie jak np.

„flurazol” (PM, str. 590-591) (to jest 2-chloro-4-trifluorometylo-1,3-tiazolo-5-karboksylan benzylu), znany jako środek zabezpieczający do zaprawiania nasion przeciw szkodom wywoływanym przez alachlor i metolachlor;

m) substancje czynne typu pochodnych kwasu naftalenodikarboksylowego, znane jako środki do zaprawiania nasion, takie jak np.

„bezwodnik naftalenowy” (PM, str. 1342) (to jest bezwodnik kwasu 1,8-naftalenodikarboksylowego), znany jako środek zabezpieczający do zaprawiania nasion przeciw szkodom wywoływanym przez herbicydy tiokarbaminiowe;

n) substancje czynne typu pochodnych kwasu chromanooctowego, takie jak np.

„ACL 304415” (rejestr CAS nr 31541-57-8) (to jest kwas 2-84-karboksychroman-4-ylo)octowy firmy American Cyanamid), znany jako środek zabezpieczający do zaprawiania nasion kukurydzy przeciw szkodom wywoływanym przez imidazolinony;

o) substancje czynne wykazujące obok działania chwastobójczego przeciw szkodliwym roślinom także działanie zabezpieczające w uprawach roślin użytkowych, takich jak ryż, takie jak np.

„dimepiperat” lub „AMY-93” (PM, str. 404-405) (to jest piperydyno-1-tiokarboksylan S-1-metylo1-fenyloetylu, znany jako środek zabezpieczający uprawy ryżu przeciw szkodom wywoływanym przez herbicyd molinat, „dajmuron” lub „ASK 23” (PM, str. 330) (to jest 1-(1-metylo-1-fenyloetylo)-3-p-tolilomocznik), znany jako środek zabezpieczający uprawy ryżu przeciw szkodom wywoływanym przez herbicyd imazosulfuron, „kumyluron” = „AJC-940” (to jest 3-(2-chlorofenylometylo)-1-(1-metylo-1-fenyloetylo)mocznik, patrz JP-A 60087254), znany jako środek zabezpieczający uprawy ryżu przeciw szkodom wywoływanym przez niektóre herbicydy, „metoksyfenon” lub „NK 049” (to jest 3,3'-dimetylo-4-metoksybenzofenon), znany jako środek zabezpieczający uprawy ryżu przeciw szkodom wywoływanym przez niektóre herbicydy, „CSB” (to jest 1-bromo-4-(chlorometylosulfonylo)benzen) (rejestr CAS nr 54091-06-4 Kumiai).

W preparatach pł ynnych według wynalazku jako skł adnik f) mogą wystę pować takż e zwykł e środki pomocnicze do formułowania, takie jak środki przeciwpieniące, środki przeciw zamarzaniu, środki hamujące odparowanie, środki konserwujące, substancje zapachowe lub barwniki. Korzystnymi środkami pomocniczymi do formułowania są środki przeciw zamarzaniu i środki hamujące odparowanie, takie jak gliceryna, np. w ilości 2 - 10% wag. i środki konserwujące, np. Mergal K9N® (Riedel) lub Cobate C®.

W preparatach według wynalazku jako sk ładnik g) mogą także występować składniki mieszanki zbiornikowej. Przykładami są takie środki pomocnicze do mieszanek zbiornikowych jak Telmion® (Hoechst) lub zestryfikowane oleje roślinne, takie jak Actirob B® (Novance) lub Hasten® (Victorian Chemicals), związki nieorganiczne, takie jak siarczan amonu, azotan amonu i nawozy lub środki hydrotropowe.

Jako składnik h) preparatów według wynalazku może także występować dodatkowa woda.

PL 203 957 B1

Szczególnie korzystnymi preparatami płynnymi według wynalazku są preparaty płynne zawierające jako składnik a) dialkilosulfobursztynian sodu, taki jak Triton®, i jako składnik b) jeden lub większą liczbę sulfonylomoczników wybranych z grupy obejmującej jodosulfuron metylowy, mezosulfuron metylowy, foramsulfuron, etoksysulfuron i amidosulfuron i/lub ich sole, np. sole metali alkalicznych, takie jak sole sodowe lub sole amonowe lub amoniowe, zwłaszcza czwartorzędowe sole amoniowe. Takie szczególnie korzystne preparaty płynne mogą dodatkowo zawierać jako składnik e) jedną lub większą liczbę substancji czynnych do stosowania w rolnictwie wybranych z grupy obejmującej fenoksaprop etylowy, diflufenikan, mefenpir dietylowy i izoksadifen etylowy.

Preparaty płynne według wynalazku mogą występować w postaci, np. roztworów, koncentratów do emulgowania lub dyspersji, takich jak emulsje lub suspensje. Zawierają one co najmniej jedną substancję czynną z grupy inhibitorów ALS, korzystnie co najmniej jeden sulfonylomocznik w postaci rozpuszczonej. W szczególnie korzystnej postaci wykonania wszystkie zawarte w preparacie substancje czynne występują w roztworze.

Z prawie bezwodnych roztworów według wynalazku można przez dodanie wody otrzymać mikroemulsje, makroemulsje lub zawierające wodę roztwory. Tak więc niniejszy wynalazek obejmuje obok prawie bezwodnych roztworów (np. w rozpuszczalnikach organicznych lub zawartych w preparatach według wynalazku związków wybranych z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany) także preparaty zawierające wodę, takie jak mikroemulsje „olej w wodzie” i „woda w oleju”. Przez wprowadzenie do cią g ł ej fazy nierozpuszczalnych skł adników lub substancji czynnych uzyskuje się suspensje. Zakres niniejszego wynalazku obejmuje zatem także tego rodzaju suspensje.

Preparaty według wynalazku tworzą po rozcieńczeniu wodą dyspersje lub zawierające wodę roztwory, które są również objęte zakresem niniejszego wynalazku.

Zawartość substancji czynnej w preparatach według wynalazku może na ogół wynosić od 0,001% wag. do 50% wag., przy czym w poszczególnych przypadkach, zwłaszcza przy stosowaniu większej liczby substancji czynnych są również możliwe wyższe zawartości. Ponieważ inhibitory ALS stanowią bardzo skuteczne substancje czynne, korzystne dawki nanoszenia wynoszą zazwyczaj 1 - 50 g s.c./ha, i już przy tych niezwykle niskich dawkach nanoszenia wystę puje silne oddział ywanie na metabolizm aminokwasów w szkodliwych roślinach i hamowany jest enzym syntaza acetylomleczanowa, co prowadzi do zamierania tych szkodliwych roślin. Zawartość związków z grupy geminalnych środków powierzchniowo czynnych i/lub sulfobursztynianów wynosi na ogół 0,1 - 80%, przy czym w poszczególnych przypadkach moż e być wyż sza.

Stosowane do wytwarzania preparatów według wynalazku substancje pomocnicze i dodatkowe, takie jak środki powierzchniowo czynne i rozpuszczalniki, są w zasadzie znane i opisane np w: McCutcheon „Detergents and Emulsifiers Annual”, MC Publ. Corp., Ridgewood N.J.; Sisley and Wood, „Encyklopedia of Surface active Agents”, Chem. Publ.Co.Inc., N.Y. 1964; Schonfeldt, „Grenzflachenaktive Athylenoxidaddukte”, Wiss. Verlagsgesellschaft, Stuttgart 1976; Winnacker-Kijchler, „Chemische Technologie”, rozdz. 7, C.Hauser-Verlag, Monachium, wyd. 4., 1986.

Korzystny stosunek składników a):b) w preparatach płynnych według wynalazku, zwłaszcza w koncentratach do emulgowania, wynosi 1:0,1 - 1:100, a zwłaszcza 1:1 - 1:20, przykładowo 1:2, 1:3, 1:5, 1:6, 1:7 lub 1:10.

Preparaty płynne według wynalazku można wytwarzać zwykłymi, znanymi sposobami, to jest np. przez zmieszanie różnych składników z pomocą mieszadeł, wytrząsania lub mieszania statycznego. Korzystne może być krótkotrwałe ogrzewanie. W przypadku inhibitorów ALS w postaci soli ten prosty sposób otwiera możliwość wytwarzania odpowiednich soli inhibitora ALS in situ, np. gdy stosuje się niejonowe środki powierzchniowo czynne, w przypadku których nie zachodzi żadne dodatkowe zobojętnianie katalizatora, na ogół katalizatora na bazie metalu.

Niniejszy wynalazek dotyczy tym samym także opisanych tu sposobów wytwarzania preparatów płynnych według wynalazku. Odznaczają się one korzystnymi cechami techniczno-produkcyjnymi.

W korzystnej postaci wykonania stosuje się inhibitory ALS, takie jak sulfonylomoczniki z przeciwjonami wykazującymi zdolność przenoszenia międzyfazowego. Takimi przeciwjonami są np. przeciwjony organiczne, takie jak organiczne jony amoniowe, sulfoniowe lub fosfoniowe. Tego rodzaju przeciwjony pozwalają na szczególnie łatwe wprowadzanie substancji do preparatów gdy są one

PL 203 957 B1 obecne obok dodatkowych, np. niejonowych składników preparatu. Wynalazek obejmuje zatem także wprowadzanie przeciwjonów do preparatów.

Preparaty płynne według wynalazku korzystnie zawierają (a) 0,1 - 80% wag., korzystnie 10 - 60% wag. jednego lub większej liczbę związków z grupy geminalnych środków powierzchniowo czynnych i/lub sulfobursztynianów, (b) 0,001 - 50% wag., korzystnie 1 - 15% wag. substancji chwastobójczo czynnych z grupy inhibitorów ALS, w postaci rozpuszczonej, korzystnie z grupy sulfonylomoczników, (c) 0 - 60% wag., korzystnie 0,1 - 50% wag. innych środków powierzchniowo czynnych i/lub polimerów, (d) 0 (e) 0 korzystnie 1 - 30% wag. rozpuszczalników organicznych, korzystnie 0 - 30% wag. substancji chemicznych stosowanych w rolnictwie in(d) 0 (e) 0 (f) 0

90% wag.,

50% wag., nych niż inhibitory ALS, (f) 0 - 20% wag., korzystnie 0 - 10% wag. zwykłych środków pomocniczych do formułowania i (h) 0 - 50% wag., korzystnie 0 - 10% wag. dodatkowej wody.

Szczególnie korzystnymi preparatami według wynalazku są bezwodne koncentraty do emulgowania zawierające (a) 10 - 60% wag. jednego lub większej liczby związków z grupy geminalnych środków powierzchniowo czynnych i/lub sulfobursztynianów, (b) 1 - 15% wag. substancji chwastobójczo czynnych typu inhibitorów ALS, w postaci rozpuszczonej, zwłaszcza z grupy sulfonylomoczników, (c) 0 - 50% wag. innych środków powierzchniowo czynnych i/lub polimerów,

30% wag. rozpuszczalników organicznych,

50% wag. substancji chemicznych stosowanych w rolnictwie innych niż inhibitory ALS i 10% wag. zwykłych środków pomocniczych do formułowania.

Preparaty płynne według wynalazku można stosować np. do zwalczania niepożądanego wzrostu roślin. W tym celu skuteczną ilość preparatu według wynalazku, ewentualnie po rozcieńczeniu wodą jeśli zachodzi taka potrzeba, nanosi się na nasiona, rośliny, części roślin lub glebę.

Preparaty według wynalazku są fizycznie i chemicznie trwałe i po rozcieńczeniu wodą tworzą ciecz opryskową o korzystnych właściwościach fizycznych i użytkowych podczas ich stosowania. Ponadto preparaty według wynalazku wykazują korzystne właściwości biologiczne i mają szerokie zastosowanie, np. do zwalczania niepożądanego wzrostu roślin.

Przykłady

Podane w tabeli 1 składniki wymieszano w podanych ilościach ze sobą, a następnie w przypadku przykł adów XII - XIV zmielono. Wartoś ci wyjś ciowe i wartoś ci końcowe (g sulfonylomocznika w preparacie) określono metodą HPLC. W przykładach I - XI i XV otrzymano koncentraty do emulgowania, a w przykładach XII - XIV otrzymano dyspersje. Przykłady pokazują, że związki wybrane z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany, zwłaszcza typu sulfobursztynianów, oddziaływują stabilizująco na formułowane płynne sulfonylomoczniki. W preparatach według wynalazku mogą przy tym występować także rozpuszczalniki (przykłady IV - VII), dostę pne w handlu dodatkowe ś rodki pomocnicze (przykł ady X i XI), niejonowe ś rodki powierzchniowo czynne (przykład IX) lub dyspergowalne składniki typu środków powierzchniowo czynnych (przykłady XII, XIII i XIV). Ponadto preparaty według wynalazku mogą być nie tylko trwałymi „preparatami z jedną substancją czynną”, lecz także takimi preparatami z dwiema, trzema lub większą liczbą substancji czynnych.

W tabeli 1 dane liczbowe dotyczą ce masy podano w gramach.

Skróty w tabeli 1 tetrabutyloamoniowy sód di(etyloheksylo)sulfobursztynian sodu alkohol tetrahydrofurfurylowy oksyetylowany olej rzepakowy (Cognis GmbH) 2-amino-4-(1-fluoro-1-metyloetylo)-6-(3-fenylo-1-cyklobutylo-1-propyloamino)-1,3,5-triazyna

NBu4

Na

NaDOS THF-alkohol Eumulgin CO 3522® E1

PL 203 957 B1

T a b e l a 1

Przykłady płynnych preparatów według wynalazku

	I	II	III	IV	V	VI	VII	VIII	IX	X	XI	XII	XIII	XIV	XV
ForamsulfuronlBu4	6,22
Mezosulfuronla		8,39
Jodosulfuron			7,46	7,47	3,72	10,18	6,31	4,65	4,61	7,44	7,45	13,16	13,68	13,94	1,54
E1															8,02
Fenoksaprop etylowy								7,94	8,01
Mefenpir dietylowy								3,05	3,08						4,46
Triton GR 7 ME®	93,78	69,95	81,98	82,04	31,0	49,75	90,69	84,36		82,59	82,67	82,10	78,95	79,81	15,00
Na-DOS									24,99
THF-alkohol		21,66
Węglan propylenu			10,56
Fosforan triburylu				10,49
Edenor MESU®					65,28				39,52						3,00
Solvesso 200®						40,07									58,47
H2O							3,0
Eumulgin CO 3522®															9,51
Soprophor CY8®									19,79
Actirob B® (włączony emulgator)										9,97
Hasten®											9,88
Netzer IS®												4,74
Morwet D425®													7,37
Hostapur OSB®														6,25
Wartość końcowa (sulfonylomocznik)	6,17	8,36	7,32	7,38	3,04	10,3	6,11	4,31	3,14	7,23	6,70	13,50	14,20	14,20	1,43
Wartość końcowa (sulfonylomocznik), po przechowywaniu w temperaturze 54°C przez 14 dni	6,12	8,10	7,31	7,22	2,90	9,84	5,85	4,17	3,07	7,09	6,66	13,20	14,10	13,50	1,33

Przykłady porównawcze

Jodosulfuron, fenoksaprop etylowy, mefenpir dietylowy i węglan propylenu zmieszano w podanych ilościach. Wartości wyjściowe i wartości końcowe (g jodosulfuron w preparacie) oznaczono drogą HPLC. Nie otrzymano żadnego trwałego preparatu, a podczas przechowywania układy były nietrwałe, co wynika z tabeli 2 (przykład 1). Po dodaniu środka powierzchniowo czynnego, takiego jak Genapol X-060®, trwałość przy przechowywaniu była jeszcze mniejsza (przykład 2).

W tabeli 1 dane liczbowe dotyczą ce masy podano w gramach.

PL 203 957 B1

T a b e l a 2

Przykłady preparatów płynnych, w których substancja czynna ulega rozpadowi podczas przechowywania

	1	2
Jodosulfuron	1,40	1,40
Fenoksaprop etylowy	11,08	11,08
Mefenpir dietylowy	4,17	4,17
Węglan propylenu	83,35	73,35
Genapol X-060®		10,0
Wartość wyjściowa (jodosulfuron)	1,29	1,35
Wartość końcowa (jodosulfuron), to jest po przechowywaniu w temperaturze 54°C przez 14 dni	0,32	< 0,05

Zastrzeżenia patentowe

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Chwastobójczy preparat płynny, znamienny tym, że zawiera a) jeden lub większą liczbę związków wybranych z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany i b) jedną lub większą liczbę substancji czynnych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej w postaci rozpuszczonej.
2. Preparat płynny według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera jako składnik a) jeden lub większą liczbę związków z grupy sulfobursztynianów.
3. Preparat płynny według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że zawiera jako składnik b) jeden lub większą liczbę sulfonylomoczników w postaci rozpuszczonej.
4. Preparat płynny według zastrz. 1 - 3, znamienny tym, że zawiera jako składnik a) jeden lub większą liczbę związków wybranych z grupy geminalnych środków powierzchniowo czynnych o ogólnym wzorze (II) R⁵-CO-NA-R⁶-NB-CO-R⁷ lub wzorze (III) R⁵-O-CO-CH(SO3M)-R⁶-CH(SO3M)-CO-O-R⁷, w których

R⁵ i R⁷ są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają prostołańcuchową lub rozgałęzioną, nasyconą lub nienasyconą grupę węglowodorową o 1 - 30 atomach węgla,

R⁶ oznacza „mostek” w postaci nierozgałęzionego lub rozgałęzionego łańcucha o 2 - 100 atomach węgla zawierającego 0 - 20 atomów tlenu, 0 - 4 atomów siarki i/lub 0 - 3 atomów fosforu i 0 - 20 funkcyjnych grup bocznych oraz zawierający 0 - 100 grup alkoksylowych,

A i B są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają grupę politlenku alkilenu z końcową grupą OH, C1-C20-alkilową, karboksyetylową, karboksymetylową, kwasu sulfonowego, kwasu siarkowego, kwasu fosforowego lub betainy, a

M oznacza kation.
5. Preparat płynny według zastrz. 1 - 3, znamienny tym, że zawiera jako składnik a) jeden lub większą liczbę związków wybranych z grupy sulfobursztynianów o ogólnym wzorze (I)

R¹-X-CO-CH2-CH(SO3R³)-CO-Y-R² w którym

R¹ i R² są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru, ewentualnie podstawioną grupę C1-C30-węglowodorową lub addukt z (poli)tlenkiem alkilenu,

R³ oznacza kation, a

X i Y są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom tlenu lub NR⁴, gdzie R⁴ oznacza atom wodoru, ewentualnie podstawioną grupę C1-C30-węglowodorową, dikarboksyetyl lub addukt z (poli)tlenkiem alkilenu.

PL 203 957 B1
6. Preparat płynny według zastrz. 1 - 5, znamienny tym, że zawiera jako składnik b) jedną lub większą liczbę substancji czynnych wybranych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej, w postaci rozpuszczonej, w połączeniu z jednym lub większą liczbą substancji chemicznych stosowanych w rolnictwie innych niż inhibitory syntazy acetylomleczanowej.
7. Preparat płynny według zastrz. 1 - 6, znamienny tym, że zawiera (a) jeden lub większą liczbę związków wybranych z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany,

b) jedną lub większą liczbę substancji czynnych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej, w postaci rozpuszczonej, korzystnie z grupy sulfonylomoczników, oraz jeden lub większą liczbę składników wybranych z grupy obejmującej (c) dodatkowe środki powierzchniowo czynne i/lub polimery, (d) rozpuszczalniki organiczne, (e) substancje chemiczne stosowane w rolnictwie inne niż inhibitory syntazy acetylomleczanowej, (f) zwykłe środki pomocnicze do formułowania, (g) składniki mieszanki zbiornikowej i/lub (h) wodę.
8. Preparat płynny według zastrz. 1 - 7, znamienny tym, że zawiera (a) 0,1 - 80% wag. jednego lub większej liczby związków wybranych z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany, (b) 0,001 - 50% wag. jednej lub większej liczby substancji czynnych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej, w postaci rozpuszczonej, korzystnie z grupy sulfonylomoczników, (c) 0 - 60% wag. dodatkowych środków powierzchniowo czynnych i/lub polimerów, (d) 0 - 90% wag. rozpuszczalników organicznych, (e) 0 - 50% wag. substancji chemicznych stosowanych w rolnictwie innych niż inhibitory syntazy acetylomleczanowej, (f) 0 - 20% wag. zwykłych środków pomocniczych do formułowania i/lub (h) 0 - 50% wag. wody.
9. Preparat płynny według zastrz. 1 - 8, znamienny tym, że zawiera (a) 10 - 60% wag. jednego lub większej liczby związków wybranych z grupy obejmującej geminalne środki powierzchniowo czynne i/lub sulfobursztyniany, (b) 1 - 15% wag. jednej lub większej liczby substancji czynnych z grupy inhibitorów syntazy acetylomleczanowej, w postaci rozpuszczonej, korzystnie z grupy sulfonylomoczników, (c) 0 - 50% wag. dodatkowych środków powierzchniowo czynnych i/lub polimerów, (d) 0 - 30% wag. rozpuszczalników organicznych, (e) 0 - 50% wag. substancji chemicznych stosowanych w rolnictwie innych niż inhibitory syntazy acetylomleczanowej, i/lub (f) 0 - 10% wag. zwykłych środków pomocniczych do formułowania.
10. Preparat płynny według zastrz. 1 - 9, znamienny tym, że jest w postaci roztworu, dyspersji lub koncentratu do emulgowania.
11. Sposób wytwarzania chwastobójczego preparatu płynnego zdefiniowanego w zastrz. 1 - 10, znamienny tym, że te składniki miesza się ze sobą.
12. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że składniki po zmieszaniu miele się.
13. Sposób zwalczania niepożądanego wzrostu roślin, znamienny tym, że skuteczną ilość preparatu według zastrz. 1 - 10, w razie potrzeby po rozcieńczeniu wodą, nanosi się na nasiona, rośliny, części roślin lub powierzchnię gleby.