Opis wynalazku Wynalazek dotyczy kompozycji do obróbki twardych powierzchni, sposobu wytwarzania roz- cie nczonej kompozycji oraz sposobu obróbki twardych powierzchni prowadz acy do zdezynfekowania i/lub odka zenia takich powierzchni. Kompozycje wed lug wynalazku w zadowalaj acy sposób rozpusz- czaj a si e lub dysperguj a w wodzie. Znane s a ciek le kompozycje dezynfekuj ace zawieraj ace srodki powierzchniowo czynne. Kom- pozycje takie mo zna stosowa c, na przyk lad, jako srodki do czyszczenia twardych powierzchni, w po- staci do rozcie nczenia lub w postaci gotowej do u zycia i oprócz u zytecznego dzia lania czyszcz acego powierzchni e tward a, maj a one tak ze dzia lanie dezynfekuj ace. Kompozycje takie na ogó l nie sprawia- ja zadnych problemów zwi azanych z kompatybilno sci a, je sli rozcie ncza si e je du za ilo sci a wody. Do pewnych celów pozadane by lyby ciek le kompozycje dezynfekuj ace, które s a bezwodne lub zasadniczo bezwodne. W niektórych przypadkach, gdy kompozycje takie s a bezwodne lub zasadniczo bezwodne, odmierzone wst epnie dawki mo zna przygotowa c w taki sposób, ze u zytkownik nie musi odmierza c odpowiedniej do stosowania ilo sci kompozycji srodka powierzchniowo czynnego za ka z- dym razem, gdy chce wyczy sci c tward a powierzchni e. Tak wi ec, w technice faktycznie istnieje ci ag le zapotrzebowanie na lepsze kompozycje, które sa u zyteczne do czyszczenia powierzchni, zw laszcza powierzchni twardych. Szczególnie, w technice nadal istnieje zapotrzebowanie na ulepszone kompozycje do traktowania powierzchni twardych, które maja dobre w lasno sci czyszcz ace lub dezynfekuj ace (korzystnie obydwie) i s a pozbawione jednej lub wi ecej spo sród wad kompozycji do czyszczenia twardych powierzchni znanych ze stanu techniki. Zw laszcza, istnieje zapotrzebowanie na bardziej ulepszone kompozycje do czyszczenia i/lub dezynfe- kowania twardych powierzchni, które s a skuteczne przeciwko szerokiemu spektrum mikroorganizmów. Kompozycja w postaci koncentratu wed lug wynalazku jest szczególnie odpowiednia do stoso- wania w rozpuszczalnym w wodzie pojemniku, który po zwyk lym dodaniu do du zej ilo sci wody roz- puszcza si e i uwalnia zawarto sc. W tym kontek scie, dla kompozycji w postaci koncentratu wed lug wynalazku szczególnie przydatne s a korzystne w lasno sci zwi azane z rozpuszczalno scia i dyspergo- walno scia. Kompozycje w postaci koncentratu wed lug wynalazku s a odpowiednie do stosowania w rozpuszczalnym w wodzie pojemniku zawieraj acym odmierzon a ilo sc kompozycji koncentratu, w którym pojemnik zawieraj acy odmierzon a ilo sc kompozycji w postaci koncentratu po zwyk lym doda- niu do du zej ilo sci wody rozpuszcza si e, uwalniaj ac zawartosc, w wyniku czego tworzy si e rozcie nczo- na kompozycja do stosowania, któr a mo zna stosowa c na powierzchniach twardych z uzyskaniem dzia lania dezynfekuj acego. W tym kontek scie, szczególnie przydatnymi w lasno sciami kompozycji postaci koncentratu s a dobra rozpuszczalno sc i zdolno sc do tworzenia dyspersji. Wynalazek dotyczy kompozycji do obróbki twardych powierzchni zawartej w rozpuszczalnym w wodzie pojemniku, która to kompozycja obejmuje: (a) 0,01 do 20% wagowych, co najmniej jednego kationowego srodka powierzchniowo czynne- go o w lasno sciach zarodnikobójczych (b) 0,01 do 40% wagowych, co najmniej jednego niejonowego srodka powierzchniowo czynnego; (c) 5 do 97% wagowych, co najmniej jednego organicznego rozpuszczalnika o rozpuszczalno sci w wodzie, co najmniej 4% wagowych; (d) ewentualnie do 15% wagowych, co najmniej jednej alkanoloaminy; (e) 2-75% wagowych, co najmniej jednego glikolu polietylenowego innego ni z sk ladnik (c) oraz (f) ewentualnie, do oko lo 10% wagowych jednego lub wi ecej konwencjonalnych dodatków wy- branych spo sród substancji koloryzuj acych, srodków zapachowych i substancji zwi ekszaj acych roz- puszczalno sc, srodków zapachowych, czynników modyfikuj acych lepkosc, innych srodków powierzch- niowo czynnych, innych srodków przeciwko mikroorganizmom/zarodnikom, czynników reguluj acych pH i buforów pH obejmuj acych organiczne i nieorganiczne sole, rozja sniaczy optycznych, substancji zm etniaj acych, substancji hydrotropowych, substancji przeciwpieni acych, enzymów, substancji prze- ciwko tworzeniu si e plam, przeciwutleniaczy, konserwantów i czynników antykorozyjnych; przy czym kompozycja ta zawiera nie wi ecej ni z 20% wagowych wody. Bardziej korzystnie kompozycja zawiera nie wi ecej ni z 15% wagowych wody, jeszcze korzyst- niej nie wi ecej ni z 3% wagowych wody, a najkorzystniej nie wi ecej ni z 1% wagowy wody. Rozpuszczalny w wodzie pojemnik obejmuje termoformowany lub formowany wtryskowo rozpusz- czalny w wodzie polimer, przy czym, rozpuszczalnym w wodzie polimerem jest poli(alkohol winylowy).PL 203 611 B1 3 Korzystnie kompozycja wed lug wynalazku zawiera, co najmniej, 70% co najmniej jednego or- ganicznego rozpuszczalnika o rozpuszczalno sci w wodzie co najmniej 4% wagowych)który korzystnie obejmuje eter n-butylowy glikolu dipropylenowego i eter n-metylowy glikolu dipropylenowego. Kolejnym przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania rozcie nczonej kompozycji do ob- róbki obejmuj acy: (a) umieszczenie wy zej okre slonej kompozycji w pewnej ilo sci wody wewn atrz kolejnego po- jemnika i (b) pozostawienie tego rozpuszczalnego w wodzie pojemnika, do co najmniej cz esciowego uwolnienie jego zawarto sci do wody wewn atrz kolejnego pojemnika Kolejnym przedmiotem wynalazku jest sposób obróbki twardej powierzchni, na której podejrze- wa si e obecnosc niepo zadanych mikroorganizmów, np. chorobotwórczych bakterii gram-dodatnich, takich jak Staphylococcus aureus i/lub chorobotwórczych bakterii gram-ujemnych, takich jak Salmo- nella choleraesuis i/lub Pseudomonas aeruginosa, obejmuj acy: (a) umieszczenie wy zej okre slonej kompozycji wed lug wynalazku w pewnej ilo sci wody we- wn atrz kolejnego pojemnika, (b) pozostawienie tego rozpuszczalnego w wodzie pojemnika, do co najmniej cz esciowego uwolnienia jego zawarto sci do wody wewn atrz kolejnego pojemnika do wytworzenia rozcie nczonej kompozycji do obróbki; (c) naniesienia skutecznej ilo sci rozcie nczonej kompozycji do obróbki na wymagaj ac a takiej ob- róbki powierzchni e, zapewniaj ac efekt jej odka zenia lub zdezynfekowania. Te i inne aspekty obecnego wynalazku stan a si e bardziej oczywiste po zapoznaniu si e z nast e- puj acym szczegó lowym opisem. Rozpuszczalny w wodzie pojemnik, który stosuje si e w po laczeniu z kompozycjami w postaci koncentratu, mo ze obejmowa c termoformowany lub formowany wtryskowo rozpuszczalny w wodzie polimer. Mo ze on równie z obejmowa c rozpuszczaln a w wodzie foli e. Pojemniki takie opisano, na przy- k lad, w opisach patentowych EP-A-524,271, GB-A-2,244,258, WO 92/17 381 i WO 00/55 068. Sposób termoformowania pojemnika jest podobny do sposobu opisanego w publikacji WO 92/17382. Najpierw termoformuje si e foli e z poli(alkoholu winylowego) („PVOH”) i uzyskuje si e niep la- ski arkusz zawieraj acy kiesze n, tak a jak wn eka, zdoln a do zatrzymania wodnej kompozycji. Kiesze n ta jest na ogó l ograniczona ko lnierzem, który jest zasadniczo p laski. Kiesze n mo ze zawiera c wewn etrzne warstwy barierowe, na przyk lad jak opisane w opisie WO 93/08095. Nast epnie kiesze n nape lnia si e wodn a kompozycj a i na ko lnierzu wzd lu z kieszeni umieszcza si e drug a foli e z PVOH. Druga folia z PVOH mo ze by c, lub mo ze nie by c, termoformowana. Gdy pierwsza folia zawiera wi ecej ni z jedn a kiesze n, dla wygody drug a foli e mo zna umie scic wzd luz wszystkich kieszeni. Kiesze n mo zna wype lni c ca lkowicie lub jedynie czesciowo, pozostawiaj ac na przyk lad przestrze n powietrza stanowi ac a od 2 do 20%, a zw laszcza od 5 do 10% obj eto sci pojemnika natychmiast po jego uformowaniu. Czesciowe wype lnienie mo ze zmniejszy c ryzyko p ekni ecia pojemnika, gdy poddawany jest on wstrz asom, oraz zmniejszy c ryzyko wycieku, gdy pojemnik poddawany jest dzia laniu wysokich temperatur. Nast epnie folie zamyka si e razem, na przyk lad przez zgrzewanie na gor aco wzd lu z ko lnierza. Mo zna stosowa c inne sposoby zgrzewania folii, na przyk lad przez zgrzewanie w podczerwieni, zgrze- wanie dielektryczne, zgrzewanie ultrad zwi ekowe, zgrzewanie laserowe, zgrzewanie wibracyjne lub zgrzewanie tarciowe. Mo zna równie z stosowa c klej, taki jak wodny roztwór PVOH. Korzystnie, za- mkni ecie jest równie z rozpuszczalne w wodzie. Przy formowaniu wtryskowym pojemników, pojemnik lub torebka na ogó l obejmuje czesc zbior- nikow a, w której przechowywana jest kompozycja, oraz cz esc zamykaj ac a, która mo ze po prostu za- myka c czes c zbiornikow a lub mo ze sama w pewnym stopniu pe lni c funkcj e czesci zbiornikowej. Ko- rzystnie cz esc zbiornikowa ma sciany boczne, które ko ncz a si e przy górnym ko ncu zewn etrznego ko lnierza, w którym szczelnie umocowana jest cze sc zamykaj aca, zw laszcza, gdy jest ona w postaci folii. Umocowanie takie mo zna uzyska c stosuj ac klej, ale korzystnie uzyskuje si e je za pomoc a uszczelnienia pomi edzy ko lnierzem i cz escia zamykaj ac a. Mo zna stosowa c uszczelnianie na gor aco lub inne sposoby, takie jak zgrzewanie w podczerwieni, zgrzewanie dielektryczne, zgrzewanie ultra- d zwi ekowe, zgrzewanie laserowe, zgrzewanie wibracyjne lub zgrzewanie tarciowe. Mo zna tak ze sto- sowa c klej, taki jak wodny roztwór PVOH lub eter celulozy. Uszczelnienie korzystnie jest równie z roz- puszczalne w wodzie.PL 203 611 B1 4 Cz esc zamykaj aca mo ze by c formowana wtryskowo lub przez rozdmuchiwanie. Jednak ze ko- rzystnie, jest to folia z tworzywa sztucznego umocowana nad cz escia zbiornikow a. Folia mo ze obej- mowa c, na przyk lad, PVOH lub eter celulozy, taki jak HPMC lub inny rozpuszczalny w wodzie polimer. Sciany pojemnika maj a grubosc, przy której pojemniki s a sztywne. Przyk ladowo, sciany ze- wn etrzne i ewentualne sciany wewn etrzne, które niezale znie zosta ly uformowane wtryskowo, na ogó l maj a grubo sc powy zej 100 µm, na przyk lad wi eksz a ni z 150 µm lub powy zej, albo wi eksz a ni z 200 µm, 300 µm lub 500 µm. Korzystnie, cz esc zamykaj aca jest wykonana z materia lu cie nszego ni z cz esc zbiornikowa. A zatem, na ogó l grubo sc cz esci zamykaj acej mie sci si e w zakresie 10 do 200 µm, ko- rzystnie 50 do 100 µm, a grubo sc scian cz esci zbiornikowej jest w zakresie 300 do 1500 µm, a korzyst- nie 500 do 1000 µm. Jednak ze, cz esc zamykaj aca mo ze mie c równie z sciany o grubo sci 300 do 1500 µm, takie jak 500 do 1000 µm. Korzystnie, cz es c zamykaj aca rozpuszcza si e w wodzie (przynajmniej w stopniu, który pozwala, aby kompozycja czyszcz aca w zbiorniku rozpu scila si e w wodzie; korzystnie ca lkowicie) w temperatu- rze 20°C w czasie krótszym ni z 3 minuty, a korzystnie ponizej 1 minuty. Cz esc zbiornikowa i cz esc zamykaj aca mog a mie c t e sam a grubo sc, ale w tym przypadku cz esc zamykaj aca mo ze miec, na przyk lad, wi eksz a rozpuszczalno sc ni z cz es c zbiornikowa, w celu szybszego rozpuszczenia. W sposobie wytwarzania, uk lad wytworzony metod a formowania wtryskowego, wprowadza si e do strefy nape lniania i wszystkie cz esci zbiornikowe nape lnia si e kompozycj a czyszcz ac a. Nast epnie, na górze uk ladu mo zna umocowa c arkusz z rozpuszczalnego w wodzie polimeru, takiego jak PVOH lub eter celulozy i wówczas tworz a si e czesci zamykaj ace dla wszystkich zbiornikowych czesci uk ladu. Nast epnie uk lad mo zna rozdzieli c do pojedynczych torebek z kompozycj a czyszcz ac a przed pakowa- niem. Korzystnie, uk lad pozostawia si e w takiej postaci, a u zytkownik odrywa lub oddziera pojedyncze torebki z kompozycj a czyszcz ac a. Korzystnie uk lad ma o s symetrii przebiegaj ac a pomi edzy torebkami i dwie po lowy uk ladu s a z lozone razem zgodnie z osia symetrii, w taki sposób, ze cz esci zamykaj ace s a usytuowane naprzeciwko i pozostaj a w kontakcie. Zapewnia to lepsze zabezpieczenie cz esci za- mykajacych przed u-szkodzeniem zanim dotr a one do u zytkownika. Nale zy podkre sli c, ze cz esci za- mykajace s a bardziej podatne na uszkodzenie ni z cz esci zbiornikowe. Alternatywnie, w opakowaniu mo zna umie scic dwa identyczne uk lady z torebkami z kompozycja czyszcz ac a razem z cz esciami zamykaj acymi pozostawionymi w kontakcie i stykaj acymi si e ze sob a. We wszystkich przypadkach, z polimeru wytwarza si e pojemnik lub zbiornik taki jak torebka, któ- ry mo ze zawiera c kompozycj e i który napelnia si e kompozycj a, a nast epnie zamyka, na przyk lad przez zgrzewanie na gor aco wzd luz górnego brzegu pojemnika w pionowych urz adzeniach do wytwarzania i zamykania opakowa n lub przez wylewanie nast epnego arkusza rozpuszczalnego w wodzie polimeru lub formowanego polimeru na górze pojemnika i zamkni ecie go wewn atrz pojemnika, na przyk lad przez zgrzewanie na gor aco. Mo zna stosowa c równie z inne sposoby zgrzewania folii, na przyk lad przez zgrzewanie w podczerwieni, zgrzewanie dielektryczne, zgrzewanie ultrad zwi ekowe, zgrzewanie laserowe, zgrzewanie wibracyjne lub zgrzewanie tarciowe. Mo zna równie z stosowa c klej, taki jak wodny roztwór PVOH. Korzystnie, zamkni ecie jest równie z rozpuszczalne w wodzie. Po zadane jest, aby rozpuszczalnym w wodzie polimerem by l PVOH. PVOH mo ze by c cz esciowo lub ca lkowicie zalkoholizowany lub zhydrolizowany. Przyk ladowo, mo ze en to by c polioctan winylu, zalko- holizowany lub zhydrolizowany w zakresie od 40 do 100%, korzystnie 70 do 92%, a bardziej korzystnie oko lo 88%. Gdy polimer jest w postaci folii, foli e mo zna wylewa c, rozdmuchiwa c lub wyt lacza c. Rozpuszczalny w wodzie polimer na ogó l rozpuszcza si e w zimnej (20°C) wodzie, ale w zale z- no sci od jego charakteru chemicznego, na przyk lad od stopnia hydrolizy PVOH, mo ze by c nieroz- puszczalny w wodzie w temperaturze 20°C i mo ze rozpuszcza c si e jedynie w ciep lej lub gor acej wo- dzie, o temperaturze, na przyk lad, 30°C, 40°C, 50°C lub nawet 60°C. Jednak korzystnie, rozpuszczal- ny w wodzie polimer rozpuszcza si e w zimnej wodzie. Rozpuszczalne w wodzie pojemniki znajduj a zw laszcza zastosowanie, gdy konieczne jest sto- sowanie kompozycji w postaci wymagaj acej dozowanej ilo sci, któr a nast epnie rozcie ncza si e przed u zyciem. Tak wi ec, przyk ladowo, kompozycja mo ze by c u zyteczna jako srodek do czyszczenia twar- dej powierzchni (na przyk lad pod logi, powierzchni w lazienkach, okien), który rozcie ncza si e przed u zyciem. Rozpuszczalny w wodzie pojemnik, który stosuje si e do srodków czyszcz acych twarde po- wierzchnie, mo ze mie c dowolny kszta lt, taki jak koperta, saszetka, kula, walec, sze scian lub prostopa- d loscian (tj. prostok atny równoleg lo scian, którego nie wszystkie sciany s a równe), których podstaw a jest kwadrat, ko lo, trójk at lub owal, ale korzystne s a rozpuszczalne w wodzie pojemniki w kszta lciePL 203 611 B1 5 zaokr aglonego prostopad lo scianu lub walca; zaokr aglone prostopad lo sciany stosuje si e na przyk lad do wiadra z wod a, a pojemnik w ksztalcie walca stosuje si e do ponownego nape lniania butli z mecha- nizmem uwalniaj acym. Gdy rozpuszczalny w wodzie pojemnik ma kszta lt zaokr aglonego prostopad lo- scianu, wówczas mo ze on miec wymiary takie jak, na przyk lad, d lugosc 1 do 5 cm, zw laszcza 3,5 do 4,5 cm, szeroko sc 1,5 do 3,5 cm, zw laszcza 2 do 3 cm i wysoko sc 1 do 2 cm, a zw laszcza 1,25 do 1,75 cm. W takim rozpuszczalnym w wodzie pojemniku mo zna przechowa c, na przyk lad od 10 do 40 g kompozycji, a zw laszcza od 15 do 25 g kompozycji wed lug wynalazku. Gdy rozpuszczalny w wodzie pojemnik ma kszta lt walca, wówczas jego srednica powinna by c taka, aby rozpuszczalny w wodzie pojemnik mo zna by lo dopasowa c przez otwór w butli z mechanizmem uwalniaj acym, i na ogó l wynosi oko- lo 2 cm. D lugo sc rozpuszczalnego w wodzie pojemnika mo ze mie sci c si e w zakresie oko lo 1 do 8 cm. Takie rozpuszczalne w wodzie pojemniki zawieraj a oko lo 3 do oko lo 25 g kompozycji. Jednak ze, nale- zy rozumie c, ze nie ma zadnych teoretycznych ogranicze n odno snie wielko sci lub kszta ltu, a odpo- wiedni pojemnik dobiera si e w oparciu o „doz e” wody, któr a dodaje si e do zawarto sci pojemnika, wiel- ko sc otworu, przez który musi przej sc rozpuszczalny w wodzie pojemnik oraz w zale zno sci od srod- ków dost epnych do dostarczania. W niektórych wykonaniach, mo zna stosowa c pojedyncz a warstw e folii zarówno na górze, jak i na dole uk ladu, albo mo zna stosowa c foli e laminowan a z lo zon a z dwóch lub wi ecej warstw PVOH lub innych rozpuszczalnych w wodzie folii, na górze lub na dole, albo zarówno na górze jak i na dole uk ladu. Gdy pojemnik ma kszta lt walca, folia mo ze by c jednowarstwowa lub mo zna stosowa c laminat z lo zony z dwóch lub wi ecej warstw PVOH lub innych rozpuszczalnych w wodzie folii. Rozpuszczalny w wodzie pojemnik mo ze stanowi c termoformowany lub formowany wtryskowo rozpuszczalny w wodzie polimer. Podstawowym sk ladnikiem kompozycji w postaci koncentratu wed lug wynalazku jest: (a) co najmniej jeden kationowy srodek powierzchniowo czynny o w lasno sciach baktoriobójczych. U zytecz- nym kationowym srodkiem powierzchniowo czynnym o w lasno sciach zarodnikobójczych mo ze by c, ale bez ogranicze n, jeden lub wi ecej srodków opisanych, na przyk lad, w publikacji McCu-tcheon's Detergents and Emulsifiers, North American and International Editions, 2001; Kirk-Othmer, Encyclo- pedia of Chemical Technology, wydanie 4, vol. 23, str. 478-541, której tre sc powo lano tutaj jako odno- snik. Przyk lady kompozycji kationowych srodków powierzchniowo czynnych o dzia laniu zarodnikobój- czych, u zytecznych w kompozycjach w postaci koncentratu, obejmuj a srodki przedstawione ogólnym wzorem: w którym co najmniej jeden spo sród R 1 , R 2 , R 3 i R 4 oznacza podstawnik alkilowy, arylowy lub alkiloarylowy zawieraj acy od 6 do 26 atomów w egla, a ca la kationowa cz esc cz asteczki ma ciezar cz asteczkowy co najmniej 165. Podstawnikami alkilowymi-mog a by c d lugo la ncuchowy alkil, d lugo la n- cuchowy alkoksyaryl, d lugo lancuchowy alkiloaryl, d lugo lancuchowy alkiloaryl podstawiony halogenem, d lugo la ncuchowy alkilofenoksyalkil, aryloalkil, itd. Pozosta lymi podstawnikami przy atomach azotu, innymi ni z wymienione wy zej podstawniki alkilowe, s a w eglowodory zawieraj ace na ogó l nie wi ecej ni z 12 atomów w egla. Podstawniki R 1 , R 2 , R 3 i R 4 mog a by c prosto la ncuchowe lub rozga lezione, ale ko- rzystnie s a prosto la ncuchowe, i mog a zawiera c jedno lub wi ecej wi aza n amidowych, eterowych lub estrowych. Przeciwjonem X mo ze by c dowolny anion tworz acy sól, który wspomaga rozpuszczalno sc w wodzie czwartorz edowego kompleksu amoniowego. Dalsze przyk lady czwartorz edowych soli amoniowych obejmuj a halogenki alkiloamoniowe, takie jak bromek cetylotrimetyloamoniowy, halogenki alkiloaryloamoniowe, takie jak bromek oktadecylodimetylo- benzyloamoniowy, halogenki N-alkilopirydyniowe, takie jak bromek N-cetylopirydyniowy, itp. Inne przy- k lady czwartorz edowych soli amoniowych obejmuj a sole, których cz asteczka zawiera wi azania amido- we, eterowe lub estrowe, takie jak chlorek oktylofenoksyetoksyetylo-dimetylobenzyloamoniowy, chlorek N-(laurylokokoaminoformylometylo)pirydyniowy, itp. Inne bardzo skuteczne rodzaje czwartorz edowych zwi azków amoniowych, które s a przydatne jako srodki bakteriobójcze, obejmuj a zwi azki, w których rodnik hydrofobowy charakteryzuje si e podstawionym pier scieniem aromatycznym, jak w przypadku chlorkuPL 203 611 B1 6 lauryloksyfenylotrimetyloamoniowego, metosiarczanu cetyloaminofenylotrimetyloamoniowego, metosiar- czanu dodecylofenylotrimetyloamoniowego, chlorku dodecylofenylotrimetyloamoniowego, chlorowanego chlorku dodecylobenzylotrimetyloamoniowego, itp. Inne przyk lady czwartorz edowych zwi azków amoniowych wed lug wynalazku obejmuj a zwi azki o strukturalnym wzorze: w którym R 2 i R 3 oznaczaj a takie same lub ró zne C 8 -C 12 alkile, albo R 2 oznacza C 12-16 alkil, C 8-18 alkilo- etoksyl, C 8 - 18 8alkilo-fenoksyetoksyl, i R 3 oznacza benzyl, a X oznacza halogenek, na przyk lad chlorek, bromek lub jodek, albo anion metosiarczanowy lub sacharynianowy. Grupy alkilowe w podstawnikach R 2 i R 3 mog a by c prosto la nchowe lub rozgalezione, ale korzystnie s a zasadniczo liniowe. Przyk lady u zytecznych czwartorz edowych zwi azków zarodnikobójczych obejmuj a kompozycje, które zawieraj a jeden zwi azek czwartorz edowy, jak równie z mieszaniny dwóch lub wi ecej ró znych zwi azków czwartorz edowych. U zyteczne zwi azki czwartorz edowe s a dost epne pod nazwami handlo- wymi BARDAC®, BARQUAT®, HYAMINE®, CATIGENE, LONZABAC®, BTC®, ONYXIDE® i PRAE- PAGEN®, a bardziej dok ladnie zwi azki takie opisano, na przyk lad, w publikacji McCutcheon's Func- tional Materials, North American and International Editions, 2001, jak równie z mo zna stosowa c odpo- wiednie produkty opisane w literaturze od wymienionych ni zej dostawców. Przyk ladowo, BARDAC® 250 M opisano jako ciecz zawieraj ac a chlorek alkilodimetylobenzyloamoniowy, chlorek oktylodecylo- dimetyloamoniowy, chlorek didecylodimetyloamoniowy i chlorek dioktylodimetyloamoniowy (50% sub- stancji aktywnych) (równie z dost epny w postaci zawieraj acej 80% substancji aktywnych (BARDAC© 208M)); opisany ogólnie w publikacji McCutcheon jako kombinacja chlorku alkilodimetylobenzylo- amoniowego i chlorku dialkilodimetyloamoniowego); BARDAC® 2050 opisano jako kombinacj e chlor- ku oktylodecylodimetyloamoniowego/chlorku didecylodimetyloamoniowego i chlorku diokty- lodimetyloamoniowego (50% substancji aktywnych) równie z dost epny w postaci zawieraj acej 80% substancji aktywnych (BARDAC® 2080)); BARDAC® 2250 opisano jako chlorek didecylodimetylo- amoniowy (50% substancji aktywnych); BARDAC© LF (lub BARDAC® LF-80) zgodnie z opisem jest oparty na chlorku dioktylodimetyloamoniowym (BARQUAT© MB-50, MX-50, OJ-50 (ka zdy zawiera 50% cieczy) oraz MB-50 LUB MX-80 (ka zdy zawiera 80% cieczy), z których ka zdy zgodnie z opisem stanowi chlorek alkilodimetylobenzyloamoniowy; BARDAC® 4250 i BARQUAT® 4250Z (ka zdy zawie- ra 50% substancji aktywnych) lub BARQUAT® 4280 i BARQUAT® 4280Z (ka zdy zawiera 80% sub- stancji aktywnych), z których ka zdy stanowi chlorek alkilodimetylobenzyloamoniowy/chlorek alkilodi- metyloetylobenzylowy; oraz BARAQUAT® MS-100, który opisano jako mieszanin e chlorku tetrade- cylodimetylobenzyloamoniowego/chlorku dodecylodimetylobenzyloamoniowego/chlorku heksadecylo- dimetylobenzyloamoniowego (100% substancji sta lej (proszek)). Równie z HYAMINE® 1622 opisano jako chlorek diizobutylofenoksyetoksyetylodimetylobenzylowy (dost epny w postaci zawieraj acej 100% substancji aktywnej i jako roztwór zawieraj acy 50% substancji aktywnej); HYAMINE® 3500 (50% sub- stancji aktywnej) opisano jako chlorek alkilodimetylobenzyloamoniowy (dost epny równie z w postaci zawieraj acej 80% substancji aktywnej (HYAMINE® 3500-80); oraz HYAMINE® 2389, opisano jako zwi azek oparty na chlorku metylododecylobenzyloamoniowym i/lub na chlorku metylododecyloksyle- no-bis-trimetyloamoniowym (BARDAC®, BARQUAT© i HYAMINE® s a dost epne na rynku z firmy Lonza, Inc., Fairlawn, NJ). BTC® 50 NF (lub BTC® 65 NF) opisano jako chlorek alkilodimetylobenzy- loamoniowy (50% substancji aktywnej); BTCO 99 opisano jako chlorek didecylodimetyloamoniowy (50% substancji aktywnej); BTC® 776 opisano jako chlorek mirystoalkoniowy (50% substancji aktyw- nej); BTC® 818 opisano jako chlorek oktylodecylodimetyloamoniowy, chlorek didecylodimetyloamo- niowy i chlorek dioktylodimetyloamoniowy (50% substancji aktywnych) (dost epny równie z w postaci zawieraj acej 80% substancji aktywnych (BTC® 818-80%)); ka zdy spo sród BTC® 824 i BTC® 835 opisano jako chlorek alkilodimetylobenzyloamoniowy (ka zdy zawiera 50% substancji aktywnej); BTC® 885 opisano jako kombinacj e BTC® 835 i BTC® 818 (50% substancji aktywnej) (dost epny równie z w wer- sji zawieraj acej 80% substancji aktywnych (BTC® 888)); BTC® 1010 opisano jako chlorek didecylodimety- loamoniowy (50% substancji aktywnej) (równie z w postaci zawieraj acej 80% substancji aktywnej (BTC®PL 203 611 B1 7 1010-80)); BTC® 2125 (lub BTC® 2125 M) opisano jako chlorek alkilodimetylobenzyloamoniowy i chlorek alkilodimetyloetylobenzyloamoniowy (ka zdy zawiera 50% substancji aktywnych) (dost epny równie z w po- staci zawieraj acej 80% substancji aktywnych (BTC® 2125-80 lub BTC® 2125 M)); BTC® 2565 opisano jako chlorki alkilodimetylobenzyloamoniowe (50% substancji aktywnych) (dost epny równie z w postaci za- wieraj acej 80% substancji aktywnych (BTC® 2568)); BTC® 8248 (lub BTC® 8358) opisano jako chlorek alkilodimetylobenzyloamoniowy (80% substancji aktywnych) (dost epny równie z w postaci zawieraj acej 90% substancji aktywnych (BTC® 8249)); ONYXIDE® 3000 opisano jako sacharynian n-alkilodimetylo- benzyloamoniowy (95% substancji aktywnej). Produkty z serii CATIGENE opisano jako mieszaniny chlor- ków alkilodimetylobenzyloamoniowych/chlorków alkilodimetyloetylobenzyloamoniowych/chlorków dialkilo- dimetyloamoniowych. (BTC®, ONYXIDE® i CATIGENE s a obecnie dost epne na rynku z firmy Stepan Company, Northfield, IL (CATIGENE z firmy Stepan Europ e)). Innym przyk ladem kationowego srodka powierzchniowo czynnego jest Praepagen HY z firmy Clariant, który opisano jako chlorek n-alkilo(C 12-14 )di- metylo-2-hydroksyetyloamoniowy. Innym przyk ladem kationowego srodka powierzchniowo czynnego jest Rewoquat CQ100 (Degussa), który stanowi mieszank e czwartorz edowego zwi azku amoniowego i etoksy- lowanego alkoholu t luszczowego. Do stosowania w obecnym wynalazku odpowiednie s a równie z polime- rowe czwartorz edowe sole amoniowe oparte na tych strukturach monomerycznych. Jednym z przyk ladów jest POLYQUAT®, opisany jako polimer oparty na chlorku 2-butenylodimetyloamoniowym. Je sli chodzi o skuteczne ilo sci (a) co najmniej jednego kationowego srodka powierzchniowo czynnego o w lasno sciach zarodnikobójczych, srodek ten mo ze by c obecny w dowolnej ilo sci, która zapewnia skuteczne dzia lanie zarodnikobójcze, gdy kompozycj e w postaci koncentratu nanosi si e bezpo srednio na powierzchni e wymagaj ac a dezynfekcji, lub gdy kompozycj e w postaci koncentratu najpierw rozcie ncza si e w pewnej obj eto sci wody i takie rozcie nczenie nanosi si e na powierzchni e wymagaj ac a zdezynfekowania. Po zadane jest, aby, gdy kompozycj e w postaci koncentratu rozcie ncza sie w wodzie, obecny by l (a) koniecznie, co najmniej jeden kationowy srodek powierzchniowo czynny o w lasno sciach zarodnikobójczych, w takiej rozcie nczonej kompozycji, w ilo sci od 100 do 2000 ppm (czesci na milion), a korzystnie, co najmniej oko lo 200 ppm. Taka ilosc jest zazwyczaj skuteczna do odka zania powierzchni, je sli czas kontaktu rozcie nczenia wynosi 10 minut. Nale zy oczywi scie rozu- mie c, ze gdy przy d lu zszym czasie kontaktu skuteczne mog a by c równie z wi eksze rozcie nczenia. Na ogó l, ilo sc co najmniej jednego kationowego srodka powierzchniowo czynnego o w lasno sciach zarodni- kobójczych w kompozycji w postaci koncentratu wed lug wynalazku mie sci si e w zakresie od oko lo 0,01 do oko lo 20% wagowych. Nale zy zauwa zy c, ze w przypadku kationowych srodków powierzchniowo czynnych, które nie s a dostarczane w postaci zawieraj acej 100% substancji aktywnych, srodek taki po- winien by c w niewodnym rozpuszczalniku, lub je sli zawiera pewn a ilo sc wody, ilo sc ta powinna by c taka, aby laczna ilosc wody po wprowadzeniu srodka do kompozycji nie przekracza la 1% wagowego. W kompozycjach w postaci koncentratu wed lug wynalazku jako konieczny sk ladnik stosuje si e (b), co najmniej jeden niejonowy srodek powierzchniowo czynny. Nieograniczaj ace przyk lady niejono- wych srodków powierzchniowo czynnych, które mozna stosowa c w niniejszym wynalazku, obejmuj a: (1) Kondensaty politlenku etylenu i alkilofenoli. Zwi azki te obejmuj a produkty kondensacji alkilo- fenoli, zawieraj acych grup e alkilow a zawieraj ac a od oko lo 6 do 12 atomów w egla w konfiguracji pro- stolancuchowej lub rozga lezionej, z tlenkiem etylenu, który jest obecny w ilo sci równej od 5 do 25 moli na 1 mol alkilofenolu. Podstawnik alkilowy w takich zwi azkach mo ze pochodzi c, na przyk lad, od spoli- meryzowanego propylenu, diizobutylenu, itp. Przyk lady tego typu zwi azków obejmuj a nonylofenol skondensowany z oko lo 9,5 molami tlenku etylenu na 1 mol nonylofenolu; dodecylofenol skondenso- wany z oko lo 12 molami tlenku etylenu na 1 mol fenolu; dinonylofenol skondensowany z oko lo 15 molami tlenku etylenu na 1 mol fenolu oraz diizooktylofenol skondensowany z oko lo 15 molami tlenku etylenu na 1 mol fenolu. (2) Produkty kondensacji alifatycznych alkoholi z tlenkiem etylenu w ilo sci od oko lo 1 do oko lo 60 moli. La ncuch alkilowy alifatycznego alkoholu mo ze by c prosty lub rozgaleziony, pierwszorz edowy lub drugorz edowy, i na ogó l zawiera od oko lo 8 do oko lo 22 atomów w egla. Przyk lady takich etoksy- lowanych alkoholi obejmuj a produkt kondensacji alkoholu mirystylowego skondensowanego z oko lo 10 molami tlenku etylenu na 1 mol alkoholu i produkt kondensacji 9 moli tlenku etylenu z alkoholem kokosowym (mieszanina alkoholi t luszczowych z lancuchami alkilowymi o ró znej d lugo sci, w zakresie od oko lo 10 do 14 atomów w egla). Jeden z przyk ladów takiego niejonowego srodka powierzchniowo czynnego jest dost epny na rynku jako Empilan KM 50. (3) Alkoksylowe kopolimery blokowe, a zw laszcza zwi azki oparte na kopolimerach blokowych etoksyl/propoksyl. Kopolimery blokowe polimerycznego tlenku alkilenu obejmuj a niejonowe srodkiPL 203 611 B1 8 powierzchniowo czynne, w których wi eksza cz es c cz asteczki jest z lo zona z polimerów blokowych tlen- ków C 2 -C 4 alkilenu. Takie niejonowe srodki powierzchniowo czynne, aczkolwiek korzystnie z lo zone s a z la ncucha tlenku alkilenu jako grupy wyj sciowej, mog a zawiera c jako grup e wyj sciow a prawie ka zd a grup e zawieraj ac a aktywny atom wodoru, obejmuj ac a, ale bez ogranicze n, amidy, fenole, tiole i drugo- rz edowe alkohole. Innymi niejonowymi srodkami powierzchniowo czynnymi zawierajacymi charakterystyczne bloki tlenków alkilenu s a zwi azki, które ogólnie mo zna okre sli c wzorem (A): HO-(EO) x (PO) y (EO) z -H (A) w którym: EO oznacza tlenek etylenu, PO oznacza tlenek propylenu, y wynosi najmniej 15, (EO) x+y stanowi 20 do 50% lacznego ci ezaru tych zwi azków, a laczny ciezar cz asteczkowy ko- rzystnie mie sci si e w zakresie oko lo 2000 do 15000. Takie srodki powierzchniowo czynne s a dost epne pod nazw a handlow a PLURONIC z firmy BASF lub Emulgen z firmy Kao. Inn a grup e niejonowych srodków powierzchniowo czynnych mo zna okre sli c wzorem (B): R - (EO, PO) a (EO, PO) b -H (B) w którym R oznacza grup e alkilow a, arylow a lub aralkilow a, która to grupa zawiera 1 do 20 atomów w egla, procent wagowy EO w jednym z bloków a, b, mie sci si e w zakresie 0 do 45%, a w drugim z bloków a, b, mie sci si e w zakresie 60 do 100%, a laczna ilo sc moli kombinacji EO i PO jest w zakresie od 6 do 125 moli, przy 1 do 50 molach w bloku wzbogaconym w PO i 5 do 100 molach w bloku wzbogaco- nym w EO. Inne niejonowe srodki powierzchniowo czynne, które zasadniczo s a objete wzorem B, obejmuj a butoksylowe pochodne polimerów blokowych tlenek propylenu/tlenek etylenu o srednim ciezarze cz a- steczkowym w zakresie 2000-5000. Jeszcze inne niejonowe srodki powierzchniowo czynne, zawieraj ace spolimeryzowane grupy butoksylowe (BO), mo zna okre sli c wzorem (C): RO-(BO) n (EO) x -H (C) w którym R oznacza grup e alkilow a zawieraj ac a 1 do 20 atomów w egla, n wynosi oko lo 5-15, a x wynosi oko lo 5-15. Jeszcze inne niejonowe srodki powierzchniowo czynne, które równie z zawieraj a spolimeryzo- wane grupy butoksylowe, obejmuj a te, które mo zna okre sli c wzorem (D): HO-(EO) x (BO) n (EO) y -H (D) w którym n wynosi oko lo 5-15, a korzystnie oko lo 15, x wynosi oko lo 5-15, a korzystnie oko lo 15, oraz y wynosi oko lo 5-15, a korzystnie oko lo 15. Jeszcze inne niejonowe srodki powierzchniowo czynne o-parte na kopolimerach blokowych obejmuj a etoksylowane pochodne propoksylowanej etylenodiaminy, które mo zna okre sli c wzorem (E): w którym (EO) oznacza etoksyl, (PO) oznacza propoksyl, ilo sc (PO) x jest taka, aby ci ezar cz asteczkowy przed etoksylowaniem wynosi l oko lo 300 do 7500, a (EO) y wyst epuje w ilo sci stanowi acej oko lo 20% do 90% lacznego ci ezaru zwi azku.PL 203 611 B1 9 Inne przyk lady niejonowych srodków powierzchniowo czynnych obejmuj a liniowe etoksylowane al- kohole. Liniowe etoksylowane alkohole, które mo zna stosowa c w obecnym wynalazku, obejmuj a zasadni- czo C 6 -C 15 prosto la ncuchowe alkohole, które s a etoksylowane oko lo 1 do 13 molami tlenku etylenu. Przyk ladowo, ale bez ogranicze n, u zyteczne etoksylowane alkohole obejmuj a Alfonic© 810-4.5, który jest produktem opisanym w literaturze firmy Sasol North America Inc., o srednim ciezarze cz a- steczkowym 356, zawarto sci tlenku etylenu oko lo 4,85 mola (oko lo 60% wagowych) i HLB oko lo 12; Alfonic© 810-2, który jest produktem opisanym w literaturze firmy Sasol North America Inc., o srednim ciezarze cz asteczkowym 242, zawarto sci tlenku etylenu oko lo 2,1 mola (oko lo 40% wagowych) i HLB oko lo 12; oraz Alfonic© 610-3.5, który jest produktem o-pisanym w literaturze firmy Sasol North Ame- rica Inc., o srednim ciezarze cz asteczkowym 276, zawarto sci tlenku etylenu okolo 3,1 mola (oko lo 50% wagowych) i HLB wynosz acym 10. W produktach opisanych w literaturze firmy Sasol North Ame- rica Inc. liczby w nazwie etoksylowanych alkoholi umo zliwiaj a o-kre slenie d lugo sci la ncucha w eglowe- go (liczby przed lacznikiem) oraz sredni a ilosc moli tlenku etylenu (liczby po laczniku) w produkcie. Przyk ladami takimi s a zwykle prosto la ncuchowe C 6 -C 11 alkohole, które s a etoksylowane od oko lo 3 do o-ko lo 6 molami tlenku etylenu. Inne przyk lady etoksylowanych alkoholi obejmuj a niejonowe srodki powierzchniowo czynne serii Neodol® 91, dost epne z firmy Shell Chemical Company, które opisano jako etoksylowane C 9 -C 11 alkohole. Przydatne niejonowe srodki powierzchniowo czynne z serii Neo- dol® 91 obejmuj a Neodol 91-2.5, Neodol 91-6 i Neodol 91-8. Zgodnie z opisem, Neodol 91-2.5 zawie- ra 2,5 grup etoksylowych na cz asteczk e; Neodol 91-6 zawiera oko lo 6 grup etoksylowych na cz a- steczk e, a Neodol 91-8 zawiera oko lo 8 grup etoksylowych na cz asteczk e. Jeszcze inne przyk lady etoksylowanych alkoholi obejmuj a niejonowe srodki powierzchniowo czynne z serii Rhodasurf® DA, dost epne z firmy Rhodia, które zgodnie z opisem s a rozga lezionymi etoksylowanymi alkoholami izo- decylowymi. Zgodnie z tym opisem, Rhodasurf DA-530 zawiera 4 mole grup etoksylowych, a HLB wynosi 10,5; Rhodasurf DA-630 zawiera 6 moli grup etoksylowych, a HLB wynosi 12,5; a Rhodasurf DA-639 stanowi 90% roztwór DA-630. Jeszcze inne przyk lady etoksylowanych alkoholi obejmuj a pro- dukty z firmy Tomah Products (Milton, WI) pod nazw a handlow a Tomadol, o wzorze RO(CH 2 CH 2 O) n H, w którym R oznacza pierwszorz edowy liniowy alkohol, a n oznacza laczn a ilosc moli tlenku etylenu. Serie etoksylowanych alkoholi z firmy Tomah obejmuj a 91-2.5; 91-6; 91-8; w których R oznacza linio- wy alkohol C9/C10/C11, a n oznacza 2,5, 6 lub 8; 1-3; 15; 1-73B; 1-9; w których R oznacza liniowy alkohol Cli, a n oznacza 3, 5, 7 lub 9; 23-1; 23-3; 23-5; 23-6,5, w których R oznacza liniowy alkohol C12/C13, a n oznacza 1, 3, 5 lub 6,5; 25-3; 25-7; 25-9; 25-12, w których R oznacza liniowy alkohol C12/C13/C14/C15, a n oznacza 3, 7, 9 lub 13; oraz 45-7; 45-13; w których R oznacza liniowy alkohol C14/C15, a n oznacza 7 lub 13. Inn a klas e niejonowych srodków powierzchniowo czynnych stanowi a zwi azki oparte na tlenkach aminy. Przyk lady zwi azków opartych na tlenkach aminy mo zna zdefiniowa c w oparciu o jedn a lub wi ecej spo sród czterech nast epuj acych ogólnych klas: (1) tlenki alkilo(di-ni zszej alkilo)aminy, w której grupa alkilowa zawiera oko lo 6-24, a korzystnie 8-18 atomów w egla i mo ze by c prosto la ncuchowa lub rozga leziona, nasycona lub nienasycona. Ni z- sze grupy alkilowe zawieraj a od 1 do 7 atomów w egla, ale korzystnie ka zda z nich zawiera 1-3 ato- mów w egla. Przyk lady obejmuj a tlenek oktylodimetyloaminy, tlenek laurylodimetyloaminy, tlenek miry- stylodimetyloaminy, jak równie z zwi azki, w których grupa alkilowa stanowi mieszanin e ró znych tlen- ków ró znych amin, takich jak tlenek dimetylokokoaminy, tlenek dimetylo(uwodornionej lojo)aminy oraz tlenek mirystylo/palmitylodimetyloaminy; (2) tlenki alkilo-di(hydroksy-ni zszej alkilo)aminy, w której grupa alkilowa zawiera oko lo 6-22, a korzystnie 8-18 atomów w egla i mo ze by c prosto la ncuchowa lub rozga leziona, nasycona lub niena- sycona. Przyk lady obejmuj a tlenek bis-(2-hydroksyetylo)kokoaminy, tlenek bis-(2-hydroksyetylo) lojo- aminy oraz tlenek bis-(2-hydroksyetylo)stearyloaminy); (3) tlenki alkiloamidopropylo-di(ni zszej alkilo)aminy, w której grupa alkilowa zawiera oko lo 10-20, a korzystnie 12-16 atomów w egla i mo ze by c prosto lancuchowa lub rozga leziona, nasycona lub nie- nasycona. Przyk ladami s a tlenek kokoamidopropylodimetyloaminy i tlenek lojoamidopropylodimetylo- aminy; oraz (4) tlenki alkilomorfoliny, w której grupa alkilowa zawiera oko lo 10-20, a korzystnie 12-16 ato- mów w egla i mo ze by c prosto lancuchowa lub rozgaleziona, nasycona lub nienasycona. Mo zna stosowa c dwa lub wi ecej tlenków aminy, w których obecne s a grupy R 2 o ró znej d lugo sci la n- cuchów. Przyk lady tlenków aminy obejmuj a tlenki N-alkilodimetyloaminy, a zw laszcza tlenki oktylodimety- loaminy, jak równie z tlenek laurylodimetyloaminy. Tlenki aminy s a dost epne jako srodki powierzchniowoPL 203 611 B1 10 czynne z firmy Mclntyre Group Ltd. pod nazw a handlow a Mackamine®, jak równie z z firmy Stepan Co., pod nazw a handlow a Ammonyx®. W kompozycjach w postaci koncentratu wed lug wynalazku jako sk ladnik (b) stanowi acy co naj- mniej jeden niejonowy srodek powierzchniowo czynny u zyteczny jest alkilopoliglikozyd. Odpowiednimi alkilopoliglikozydami s a znane niejonowe srodki powierzchniowo czynne, które s a stabilne w warun- kach alkalicznych i stabilne elektrolitycznie. Alkilomono- i poliglikozydy wytwarza sie zwykle przez reakcj e monosacharydu, albo zwi azku ulegaj acego hydrolizie do monosacharydu, z alkoholem, takim jak alkohol t luszczowy, w o srodku kwasowym. Ró zne zwi azki glikozydowe i poliglikozydowe, obejmu- jac alkoksylowane glikozydy, oraz sposoby ich wytwarzania ujawniono w opisach patentowych US nr nr 2,974,134; 3,219,656; 3,598,865; 3,640,998; 3,707,535; 3,772,269; 3,839,318; 3,974,138; 4,223,129 oraz 4,528,106. Korzystn a grup e alkiloglikozydowych srodków powierzchniowo czynnych, odpowiedni a do sto- sowania w praktyce obecnego wynalazku, mo zna przedstawi c nast epuj acym wzorem I: RO-(R 1 O) y -(G) xZb I w którym: R oznacza jednowarto sciowy rodnik organiczny zawieraj acy od oko lo 6 do oko lo 30, a korzyst- nie od oko lo 8 do oko lo 18 atomów w egla; R 1 oznacza dwuwarto sciowy rodnik w eglowodorowy zawieraj acy od oko lo 2 do oko lo 4 atomów w egla; O oznacza atom tlenu; y oznacza liczb e o sredniej warto sci od oko lo 0 do oko lo 1, a korzystnie 0; G oznacza reszt e pochodz ac a od redukuj acego sacharydu, zawieraj ac a 5 lub 6 atomów w egla; a x oznacza liczb e o sredniej warto sci od oko lo 1 do 5 (korzystnie od 1,1 do 2); Z oznacza O 2 M 1 , O(CH 2 ), CO 2 M 1 , OSO 3 M 1 lub O(CH 2 )SO 3 M 1 ; R 2 oznacza (CH 2 )CO 2 M 1 lub CH=CHCO 2 M 1 ; pod warunkiem, ze Z mo ze oznacza c O 2 M 1 jedynie gdy Z obecny jest zamiast pierwszorz edowej grupy hydroksylowej, w którym atom w egla, przy którym znajduje si e pierwszorz edowa grupa hydroksylowa, -CH 2 OH, jest utleniony do postaci grupy b oznacza liczb e od 0 do 3x+1, a korzystnie srednio od 0,5 do 2 na grup e glikozalow a; p oznacza 1 do 10, M 1 oznacza H + lub organiczny albo nieorganiczny kation, taki jak, na przyk lad, kation metalu al- kalicznego, amonowy, kation monoetanoloaminowy lub wapniowy. Jak okre slono we wzorze I, R ogólnie oznacza reszt e alkoholu t luszczowego, zawieraj ac a od oko lo 8 do 30, a korzystnie 8 do 18 atomów w egla. Przyk lady opisanych wy zej alkiloglikozydów obej- muja, na przyk lad, APG™ CS GLYCOSIDE, który zgodnie z opisem zawiera 50% C 9 -C 11 alkilopoligli- kozydu, okre slanego powszechnie równiez jako D-glukopiranozyd (dost epny na rynku z firmy Henkel Corp., Ambler PA) oraz GLUCOPON™ 623 CS, który zawiera 50% C 10 -C 16 alkilopoliglikozydu, rów- nie z okre slanego powszechnie jako D-glukopiranozyd (dost epny z firmy Henkel Corp., Ambler PA). Sk ladnik (b) stanowi acy, co najmniej jeden niejonowy srodek powierzchniowo czynny jest obec- ny w kompozycji wed lug wynalazku w ilo sci od oko lo 0,01 do oko lo 40% wagowych, a bardziej ko- rzystne zakresy opisano w jednym lub wi ecej spo sród przyk ladów. Innym istotnym sk ladnikiem kompozycji w postaci koncentratów wed lug wynalazku jest (c), co najmniej jeden organiczny rozpuszczalnik o rozpuszczalno sci w wodzie, co najmniej 4%. Przyk lady organicznych rozpuszczalników, które mo zna stosowa c w kompozycjach wed lug wynalazku, obejmuj a rozpuszczalniki, co najmniej cz esciowo mieszaj ace si e z wod a, takie jak alkohole (np. alkohole o ni- skim ciezarze cz asteczkowym, takie jak, na przyk lad, etanol, propanol, izopropanol, itp.), glikole (takie jak, na przyk lad, glikol etylenowy, glikol propylenowy, glikol heksylenowy, itp.), mieszaj ace si e z wod aPL 203 611 B1 11 etery (np. eter dietylowy glikolu dietylenowego, eter dimetylowy glikolu dietylenowego, eter dimetylowy glikolu propylenowego), mieszaj ace si e z wod a etery glikoli (o wzorze R a -R b -OH, w którym R a oznacza alkoksyl zawieraj acy 1 do 20 atomów w egla, lub aryloksyl o co najmniej 6 atomach w egla, a R b ozna- cza eterowy kondensat glikolu propylenowego i/lub glikolu etylenowego zawieraj acy od jednej do dziesi eciu monomerycznych jednostek glikolowych. Przyk lady obejmuj a eter monometylowy glikolu propylenowego, eter monoetylowy glikolu propylenowego, eter monopropylowy glikolu propylenowe- go, eter monobutylowy glikolu propylenowego, eter izobutylowy glikolu propylenowego, eter monobu- tylowy glikolu etylenowego, eter monometylowy glikolu dipropylenowego, eter monobutylowy glikolu dietylenowego (dost epne na rynku z firmy Dow Chemical Co. (Midland, MI)) oraz ni zsze estry eterów monoalkilowych glikolu etylenowego lub glikolu propylenowego (np. octan eteru monometylowego glikolu propylenowego (dost epny na rynku z firmy Dow Chemical Co. (Midland, MI)). Mo zna równie z stosowa c mieszaniny kilku organicznych rozpuszczalników. Ilosc, co najmniej jednego organicznego rozpuszczalnika w kompozycjach wed lug wynalazku mie sci si e w zakresie od oko lo 5 do oko lo 97% wagowych, a korzystne s a ilo sci stanowi ace, co naj- mniej 40% wagowych kompozycji. Szczególnie korzystne organiczne rozpuszczalniki oraz ich korzyst- ne ilo sci podano w przyk ladach. W innych ewentualnych, ale z pewno scia korzystnych wykonaniach, korzystnym i istotnym sk ladnikiem jest (d), co najmniej jedna alkanoloamina. Przyk lady u zytecznych alkanoloamin obejmuj a monoalkanoloaminy, dialkanoloaminy, trialkanoloaminy i alkiloalkanoloaminy, takie jak alkilodialkano- loaminy i dialkilomonoalkanoloaminy. Grupy alkanolowe i alkilowe s a zazwyczaj skrócone do la ncu- chów o sredniej d lugo sci, to jest zawieraj acych od 1 do 7 atomów w egla. W przypadku di- i trialkano- loamin oraz dialkilomonoalkanoloamin, grupy te mog a laczy c si e z t a sam a amin a, jak na przyk lad w przypadku wytwarzania metyloetylohydroksypropylohydroksyloaminy. Sk ladnik alkanoloaminy, je sli jest obecny, stanowi od 0,01 do oko lo 10,0% wagowych kompozycji wed lug wynalazku. Szczególnie korzystne (d) alkanoloaminy oraz szczególnie korzystne ich ilo sci podano w przyk ladach. W jeszcze innych, ale z pewno scia szczególnie korzystnych wykonaniach, korzystnym i wa z- nym sk ladnikiem jest (e), co najmniej jeden glikol polietylenowy. Gdy stosuje si e glikol polietylenowy (e), ma on ci ezar cz asteczkowy od oko lo 100 do oko lo 4000, korzystnie od oko lo 400 do 1000, a naj- korzystniej od oko lo 600 do 1000. Gdy w kompozycjach wed lug wynalazku obecny jest glikol poliety- lenowy, jego ilo sc mie sci si e w zakresie od oko lo 2% wagowych do oko lo 75% wagowych w odniesie- niu do lacznego ciezaru kompozycji w postaci koncentratu, którego stanowi a czes c. Szczególnie ko- rzystne (e) glikole polietylenowe i szczególnie korzystne ich ilo sci podano w przyk ladach. Kompozycje w postaci koncentratu wed lug wynalazku ewentualnie jako sk ladniki (f) zawieraj a do oko lo 10% wagowych jednego lub wi ecej konwencjonalnych dodatków, wybranych spo sród sub- stancji koloryzuj acych, srodków zapachowych i substancji zwi ekszaj acych rozpuszczalno sc srodków zapachowych, czynników modyfikuj acych lepko sc, innych srodków powierzchniowo czynnych, innych srodków przeciwmikroorganizmom/zarodnikom, czynników reguluj acych pH i buforów pH obejmuj a- cych organiczne i nieorganiczne sole, rozja sniaczy optycznych, substancji zm etniaj acych, substancji hydrotropowych, srodków przeciwpieni acych, enzymów, srodków przeciwko tworzeniu si e plam, prze- ciwutleniaczy, konserwantów oraz srodków antykorozyjnych. Dodatek jednego lub wi ecej spo sród ewentualnych sk ladników, np. substancji zapachowych i/lub koloryzuj acych, cz esto znacznie poprawia atrakcyjno sc estetyczn a i rynkow a produktu. Stosowanie i wybór tych ewentualnych sk ladników jest oczywisty dla specjalisty w tej dziedzinie techniki i nale zy je dobiera c w taki sposób, aby nie zaklóca ly funkcji jednego lub wi ecej spo sród innych sk ladników kompozycji wed lug wynalazku. Substancje takie s a opisane, na przyk lad, w publikacjach McCutcheon's Detergents and Emulsifiers, Vol. 1, North Ame- rican Edition, 1991; jak równie z McCutcheon's Functional Materials, Vol 2, North American Edition, 1991, których tre sc powo luje si e tutaj jako odno snik. Zakresy szczególnie korzystnych ilo sci, jak rów- nie z szczególnie korzystne ewentualne sk ladniki opisano w przyk ladach. Jak uprzednio stwierdzono, korzystne kompozycje w postaci koncentratu, u zyteczne w po la- czeniu z rozpuszczalnymi w wodzie pojemnikami mo zna wytwarza c stosuj ac ró zne ilo sci wody, które nie przekraczaj a 20% wagowych, bardziej korzystnie stanowi a nie wi ecej ni z 15% wagowych, jeszcze korzystniej stanowi a nie wi ecej ni z 3% wagowe, a zw laszcza korzystnie stanowi a nie wi ecej ni z 3% wagowe, a szczególnie stosuje si e nie wi ecej ni z 1% wagowy wody. Kompozycje, w których ilo sc wo- dy nie przekracza 3% wagowych, a zw laszcza 1% wagowego, s a wysoce st ezonymi kompozycjami, które mo zna rozcie nczy c w wi ekszych ilo sciach wody, uzyskuj ac kompozycj e czyszcz ac a bez utraty skuteczno sci dezynfekowania z uwagi na ryzyko zbyt du zego rozcie nczenia koncentratu. StwierdzonoPL 203 611 B1 12 jednak ze, ze niezale znie od stosunkowo wysokich zawarto sci wody, w korzystnych rozpuszczalnych w wodzie pojemnikach nieoczekiwanie u zyteczne s a kompozycje w postaci koncentratów, które zawie- raja okolo 15% wagowych wody. Nawet przy tak du zych ilo sciach wody, jak np. 15% wagowych, a w niektórych przypadkach nawet 20% wagowych, do kompozycji w postaci koncentratu wed lug wynalazku mo zna stosowa c roz- puszczalne w wodzie pojemniki bez nadmiernego rozk ladu folii PVOH, nawet po kilku tygodniach przechowania. Wody zazwyczaj nie dodaje si e do kompozycji, ale cz esto dostarcza si e j a jako cz esc stanowi ac a wodny no snik dla jednego lub wi ecej sk ladników stosowanych do wytwarzania kompozy- cji. Jednak ze, gdy dodatek wody jest konieczny, mo ze to by c woda filtrowana, ale korzystniej jest to woda destylowana lub dejonizowana. W praktyce, rozpuszczalny w wodzie pojemnik zawieraj acy kompozycj e w postaci koncentratu, mo zna umie scic w butli rozpylacza, w której do dozowania cieczy stosuje si e zanurzon a rurk e i me- chanizm uwalniaj acy, a nast epnie do butli, w której zaczyna rozpuszcza c si e rozpuszczalny w wodzie pojemnik dodaje si e pewn a ilosc wody (na ogó l od oko lo 16 do 32 uncji to jest od okolo 0,47 l do oko lo 0,95 l, w zale zno sci od butli i wielko sci rozpuszczalnego w wodzie pojemnika). Nast epnie zanurzon a rurk e z mechanizmem uwalniaj acym przy lacza si e ponownie do butli i wytworzona w niej rozcie nczona kompozycja jest gotowa do u zycia. Otrzyman a rozcie nczon a kompozycj e do obróbki mo zna stosowa c do ró znych powierzchni, których przyk lady wymieniono wy zej. Ponadto, rozpuszczalny w wodzie po- jemnik mo zna stosowa c równie z w polaczeniu z uk ladami do czyszczenia, które obejmuj a uchwyt, g lowic e czyszcz ac a i zbiornik cieczy, który jest przy laczony do uchwytu lub do glowicy czyszcz acej w taki sposób, ze ciecz w zbiorniku jest dozowana na powierzchni e do czyszczenia w s asiedztwie g lowicy czyszcz acej. W praktyce, rozpuszczalny w wodzie pojemnik umieszcza si e w zbiorniku z cie- cz a, do zbiornika dodaje si e odpowiedni a ilo sc wody i rozpuszczalny w wodzie pojemnik rozpuszcza sie, uwalniaj ac zawart a w nim kompozycj e w postaci koncentratu do zbiornika. Wówczas rozcie nczona kompozycja jest gotowa do stosowania przez u zytkownika w celu zdezynfekowania i ewentualnie wy- czyszczenia twardej powierzchni. Kompozycje w postaci koncentratu wed lug wynalazku s a u zyteczne do wytwarzania kompozycji dezynfekuj acych do obróbki twardych powierzchni przez rozpuszczenie kompozycji w postaci koncen- tratu zawartej w rozpuszczalnych w wodzie pojemnikach w wi ekszej ilo sci wody, z wytworzeniem roz- cie nczonej kompozycji do nanoszenia. W najprostszy sposób, rozpuszczalny w wodzie pojemnik za- wierajacy kompozycj e w postaci koncentratu, wprowadza si e do du zej ilo sci wody i pozostawia si e do rozpuszczenia, w wyniku, czego do du zej ilo sci wody uwalnia si e kompozycja w postaci koncentratu. Kompozycj e w postaci koncentratu mo zna rozpu sci c w dowolnej du zej ilo sci wody, a korzystnie w stosunku obj eto sciowym, obj./obj., 1:40, korzystnie 1:45, bardziej korzystnie 1:50, a najkorzystniej 1:60 cz esci kompozycji w postaci koncentratu : cz esci wody. Szczególnie korzystny stopie n rozcie n- czenia kompozycji w postaci koncentratu w wodzie wynosi oko lo 15 ml na 800 ml do oko lo 1000 ml, a zw laszcza 15 ml koncentratu na oko lo 900 ml wody. Do wytworzenia rozcie nczonej kompozycji mo zna stosowa c wod e z kranu, wod e filtrowan a, wod e destylowan a lub wod e dejonizowan a. Doskona le wyniki czyszczenia obserwowano nawet w obecno sci ma lych ilo sci nieorganicznych soli w wodzie, np. gdy do wytworzenia kompozycji czyszcz acej stosowano „tward a wod e”. Nale zy oczywi scie rozumie c, ze aczkolwiek do wytwarzania rozcie nczonych kompozycji stosuje sie korzystnie kompozycje w postaci koncentratu, kompozycje takie mo zna równie z stosowa c do ob- róbki twardych powierzchni bez dalszego rozcie nczania wod a. Kompozycje w postaci koncentratu i rozcie nczone kompozycje wed lug wynalazku s a u zyteczne do dezynfekowania i/lub czyszczenia powierzchni, zw laszcza do wymagaj acych takiej obróbki po- wierzchni twardych. Szczególnie s a to powierzchnie, na których podejrzewa si e obecno sc bakterii gram-dodatnich i/lub gram-ujemnych. Zgodnie ze sposobem wed lug wynalazku, czyszczenie i/lub dezynfekowanie takich powierzchni obejmuje etap umieszczenia jednego lub wi ecej rozpuszczalnych w wodzie pojemników, które zawieraj a sk ladniki stanowi ace kompozycj e w postaci koncentratu wed lug wynalazku w pojemniku zawieraj acym pewn a ilo sc wody (np., w butli rozpylacza z zanurzon a rurk a, w wiadrze), pozostawienia pojemników do rozpuszczenia, a nast epnie nanoszenia na tak a zabrudzo- n a powierzchni e skutecznej ilo sci kompozycji przez mycie g abk a, zmywanie, szorowanie lub spryski- wanie. Nast epnie kompozycje ewentualnie, ale korzystnie, wyciera si e lub wciera lub w inny sposób fizycznie kontaktuje si e z tward a powierzchni a, po czym ewentualnie mo zna je sp luka c z takiej wy- czyszczonej i zdezynfekowanej twardej powierzchni.PL 203 611 B1 13 Przyk ladowo, twarde powierzchnie obejmuj a powierzchnie z materia lów ogniotrwa lych, takich jak p lytki glazurowane i nieglazurowane, porcelana, powierzchnie ceramiczne, jak równie z z kamienia, obejmuj ace powierzchnie z marmuru, granitu i innych kamieni; szk lo; metale; tworzywa sztuczne, na przyk lad poliester, winyl, w lókno szklane, Formica®, Corian®, drewno i inne twarde powierzchnie znane w przemy sle. Szczególnie wskazanymi twardymi powierzchniami s a armatury lazienkowe, takie jak kabiny prysznicowe, wanny i sprz ety lazienkowe (wieszaki, drzwi kabin prysznicowych, pr ety prysznicowe), toalety, bidety, powierzchnie scian i pod lóg, zw laszcza z materia lów ogniotrwa lych, itp. Ponadto, wskazane s a równie z twarde powierzchnie zwi azane z pomieszczeniami kuchennymi oraz z innym otoczeniem, w którym przygotowuje si e posi lki, obejmuj acym szafki i lady sklepowe, jak rów- nie z powierzchnie scian i pod lóg, zw laszcza z materia lów ognioodpornych, tworzyw sztucznych, For- mica®, Corian® i kamienia. P r z y k l a d y Wytwarzanie przyk ladowych preparatów Przyk ladowe preparaty ilustruj ace niektóre wykonania kompozycji wed lug wynalazku, lacznie z wykonaniami korzystnymi, opisane bardziej szczegó lowo w tablicy 1, wytworzono na ogó l przez dodanie sk ladników do naczynia o odpowiedniej wielko sci, w dowolnej kolejno sci i w temperaturze pokojowej. Gdy dowolne ze sk ladników w temperaturze pokojowej s a sta le, g este lub zelopodobne, mo zna je podgrza c, aby przed dodaniem do naczynia nada c im posta c mo zliwych do przelewania cieczy. Sk ladniki mo zna miesza c stosuj ac mieszad lo magnetyczne ze smig lem o malej srednicy na ko ncu obrotowego wa lka. Mieszanie, które na ogó l trwa od 5 minut do 120 minut, prowadzi si e a z do uzyskania homogeniczno sci danego preparatu. Przyk ladowe kompozycje nadaj a si e do przelewania i zachowuj a dobre charakterystyki mieszanki (tj. s a stabilnymi mieszaninami) nawet po d lu zszym prze- chowywaniu. Przyk ladowe kompozycje w postaci koncentratu wed lug wynalazku podano w tablicy 1. T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 1 Prz. 2 Prz. 3 Prz. 4 Prz. 5 Prz. 6 Prz. 7 Prz. 8 PEG 600 59,60 48,6 24,60 37,60 72,60 54,45 71,73 30,73 Bardac 208M 6,40 6,40 6,40 6,40 6,40 6,32 6,32 6,32 Tomadol 45-7 7,00 7,00 7,00 7,00 7,00 6,92 6,92 6,92 IPA 15,00 8,50 15,00 2,00 2,00 1,98 1,98 8,40 Dowanol PnB 5,00 13,75 22,50 22,50 5.00 13,58 4,94 22,23 Dowanol PM 5,00 13,74 22,50 22,50 5,00 13,58 4,94 22,23 MEA 2,00 2,00 2,00 2,00 2,00 1,98 1,98 1,98 Substancja zapachowa - - - - - 1,19 1,19 1,19 Lacznie 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 9 Prz. 10 Prz. 11 Prz. 12 Prz. 13 Prz. 14 Prz. 15 Prz. 16 1 2 3 4 5 6 7 8 9 PEG 600 58,89 56,59 71,73 65,30 65,30 66,30 47,30 28,30 Bardac 208M 6,32 6,32 6,32 - - - - - BTC 8358 - - - 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 Tomadol 45-7 6,92 6,92 6,92 7,00 - - - - Tomadol 91 -6 - - - - 7,00 8,00 7,00 7,00 IPA 14,82 8,40 1,98 2,00 2,00 2,00 1,00 1,00PL 203 611 B1 14 cd. tablicy 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Dowanol DPnB - - - 5,00 5,00 4,00 25,00 40,00 Dowanol PnB 4,94 9,30 4,94 - - - - - Dowanol DPM - - - - - - - 5,00 Dowanol PM 4,94 9,30 4,94 5,00 5,00 4,00 1,00 MEA 1,98 1,98 1,98 2,00 2,00 2,00 5,00 5,00 Substancja zapachowa 1,19 1,19 1,19 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 Lacznie 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 17 Prz. 18 Prz. 19 Prz. 20 Prz. 21 Prz. 22 Prz. 23 Prz. 24 PEG 600 42,30 29,30 17,30 47,30 19,30 17,50 2,30 14,30 BTC 8358 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 Tomadol 91-6 7,00 7,00 7,00 7,00 40,00 28,00 7,00 20,00 IPA 1,00 - 2,00 1,00 2,00 2,00 - 2,00 Dowanol DPnB 30,00 40,00 45,00 25,00 25,00 40,00 45,00 40,00 Dowanol DPM - 5,00 5,00 1,00 - - 30,00 5,00 Dowanol PM 1,00 - - - - - - - MEA 5,00 5,00 10,00 5,00 - - 2,00 5,00 Substancja zapachowa 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 Lacznie 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 25 Prz. 26 Prz. 27 Prz. 28 Prz. 29 Prz. 30 PEG 600 24,30 27,30 32,30 25,30 9,30 10,38 BTC 8358 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 12,35 Ammonyx LO 7,00 - - - - - Alfonic 810-4.5 - - - - - 34,58 Tomadol 91-6 - 14,00 14,00 7,00 35,00 - IPA - - - 1,00 2,00 1,98 Dowanol DPnB 40,00 40,00 40,00 20,00 40,00 39,52 Dowanol DPM 5,00 5,00 - 2,50 - - MEA 10,00 - - - - - Substancja zapachowa 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 1,19 Lacznie 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 1PL 203 611 B1 15 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 31 Prz. 32 Prz. 33 PEG 600 23,30 25,30 16,50 BTC 8358 12,50 12,50 20,00 Ammonyx LO - - - Alfonic 810-4.5 - - - Tomadol 91-6 14,00 14,00 14,00 IPA 2,00 - - Dowanol DPnB 40,00 40,00 40,00 Dowanol DPM 5,00 5,00 5,00 MEA 2,00 2,00 - Substancja zapachowa 1,20 1,20 1,20 Substancja koloryzuj aca - - 0,30 Lacznie 100,00 100,00 100,00 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 34 Prz. 35 Prz. 36 Prz. 37 Prz. 38 Prz. 39 Prz. 40 Prz. 41 PEG 600 25,00 73,49 75,10 27,00 72,00 28,22 28,22 - Bardac 208M - 6,30 6,40 - - - - - BTC 8358 12,50 - - 12,50 12,50 12,46 12,46 12,50 Tomadol 45-7 - 6,90 7,00 - - 6,98 - - Tomadol 91 -6 14,00 - - 14,00 14,00 6,98 13,96 14,00 Dowanol DPnB 40,00 4,93 5,00 40,00 - 21,93 21,93 62,00 Dowanol DPM 5,00 4,93 5,00 5,00 - 21,93 21,93 10,00 MEA 2,00 1,97 - - - - - - Substancja zapachowa 1,20 1,18 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 Barwnik 0,30 0,30 0,30 0,30 0,30 0,30 0,30 0,30 Lacznie 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 42 Prz. 43 Prz. 44 Prz. 45 Prz. 46 Prz. 47 Prz. 48 Prz. 49 1 2 3 4 5 6 7 8 9 BTC 8358 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 12,50 Alfonic 810-4.5 - - - 14,00 14,00 - - 14,00 Tomadol 91-6 14,00 14,00 14,00 - - 14,00 14,00 - Dowanol DPnB 72,00 - - 42,00 36,00 62,00 36,00 62,00 Dowanol PnB - 62,00 72,00 - - - - - Dowanol DPM - - - 30,00 36,00 10,00 36,00 10,00PL 203 611 B1 16 cd. tablicy 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Dowanol PM - 10,00 - - - - - - Substancja zapachowa 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 Barwnik 0,30 0,30 0,30 0,30 0,30 0,30 0,30 0,30 Lacznie 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 50 Prz. 51 Prz. 52 Prz. 53 BTC 8358 12,50 12,50 12,50 1,482 Alfonic 810-4.5 14,00 14,00 14,00 1,50 Dowanol DPnB 36,00 72,00 67,00 20 Dowanol DPM 36,00 5,00 64,42 IPA 12 Substancja zapachowa 1,20 1,20 1,20 0,60 Barwnik 0,30 0,30 0,30 Lacznie 100,00 100,00 100,00 100,00 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 54 Prz. 55 Prz. 56 Prz. 57 Prz. 58 Prz. 59 Prz. 60 Dowanol PnB 45 45 75 - 60 31,09 - Dowanol PnP - - - - - 31,09 93,27 Dowanol DPnB - - - 75 15 - - Dowanol PM 30 30 - - - 31,09 - Barquat MS 100 2,42 2,42 2,5 2,5 2,5 - Catigene T50 - - - - - 2,00 2,00 EmulgenMS-110 7 - - - - - - Glikol propylenowy 12,38 12,38 9,18 9,18 9,18 - Neodol 91-8 - 7 - - - - - Neodol 91-6 - - 7 7 7 3,08 3,08 MEA 2 2 2 2 2 - - Substancja zapachowa 1,2 1,2 4,32 4,32 4,32 1,65 1,65 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 61 Prz. 62 Prz. 63 Prz. 64 Prz. 65 Prz. 66 Prz. 67 Prz. 68 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Dowanol PnB 82,25 75 45 45 48,85 49,45 48,85 48,85 Dowanol PM - - 30 30 30 30 30 30 Barquat MS 100 2 5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 EmulgenMS-110 - - - 7 7 7 - -PL 203 611 B1 17 cd. tablicy 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Glikol propylenowy - 7,25 7,25 7,25 7,25 7,25 4,25 5,45 Neodol 91-6 7 7 7 - - - 10 10 MEA 2 2 2 2 2 2 2 2 Substancja zapachowa 6,25 6,25 6,25 6,25 2,4 1,6 2,4 1,2 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 77 Prz. 78 Prz. 79 Prz. 80 Prz. 81 Prz. 82 Prz. 83 Prz. 84 BTC 8358 1,35 1,35 6,46 6,46 6,46 6,46 - - BTC 65 8,60 8,60 - - - - 10,76 21,52 Ammonyx LO 15,70 13,57 21,43 19,71 - 13,34 12,03 - Praepagen HY - 2,00 - 2,00 25,00 - 2,00 16,03 Dowanol DPnB 50,00 50,00 50,00 50,00 50,00 50,00 50,00 50,00 Substancja zapachowa 10 10 10 10 10 10 10 10 Alfonic 810-4.5 14,35 14,48 12,11 11,83 8,54 15,9 15,21 13,21 % Woda 15 15 15 15 15 15 15 15 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 85 Prz. 86 Prz. 87 Prz. 88 Prz. 89 Prz. 90 Prz. 91 Prz. 92 BTC 8358 1,17 1,17 1,17 1,17 - - - - BTC 65 7,45 7,45 7,45 7,45 - - - - BarquatMS100 - - - - 10,00 6,00 5,00 - Catigene T50 - - - - - - - 4,80 Ammonyx LO 15,70 15,70 15,70 15,70 - - - - Monoetanoloamina 1,00 5,000 10,00 - - - Dowanol DPnB 43,00 42,00 38,00 33,00 - - Substancja zapachowa 8,68 8,68 8,68 8,68 9 6,00 4,50 - Barwnik - - - - - - - 12,00 Pluracol E600 - - - - 28,50 53,0 64,25 86,445 Neodol 91-6 - - - - 52,5 35,00 26,25 7,40 Bitrex (21,5%) - - - - - - - 0,005 Alfonic 810-4.5 24,00 24,00 24,00 24,00 - - - - % Woda 0 0 0 2,4 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 93 Prz. 94 Prz. 95 Prz. 96 Prz. 97 Prz. 98 Prz. 99 Prz. 100 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Catigene T50 4,80 4,80 4,00 4,00 3,20 4,00 4,00 4,00 Praepagen HY - - 1,00 3,00 1,00 - - -PL 203 611 B1 18 cd. tablicy 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Substancja zapachowa 1,20 0,40 1,20 1,20 1,20 1,20 1,20 - Barwnik 0,15 0,15 - - - - 0,15 - Pluracol E600 85,45 86,25 74,40 73,60 74,80 74,80 74,80 75,60 Neodol 91-6 8,40 8,40 7,00 7,00 7,00 7,00 7,00 7,00 % Woda 2,4 2,4 15 15 15 15 15 15 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 101 Prz. 102 Prz. 103 Prz. 104 Prz. 105 Prz. 106 Catigene T50 8,00 8,00 8,00 8,00 8,00 8,00 Substancja zapachowa - 2,40 0,80 2,40 2,40 2,40 Pluracol E600 67,00 64,60 66,20 70,60 50,60 25,60 Neodol 91-6 14,00 14,00 14,00 8,00 28,00 53,00 % Woda 15 15 15 15 15 15 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 113 Prz. 114 Prz. 115 Prz. 116 Prz. 117 Prz. 118 Catigene T50 3,00 3,00 3,00 4,00 4,00 4,00 Substancja zapachowa 0,90 0,90 0,90 1,20 1,20 1,20 Pluracol E600 36,10 18,00 9,00 67,80 33,80 17,80 Neodol 91-6 46,50 64,60 73,60 14,00 48,00 64,00 % Woda 15 15 15 15 15 15 T a b l i c a 1 Sk ladnik Prz. 119 Prz. 120 Prz. 121 Prz. 122 Prz. 123 Prz. 124 Catigene T50 4,00 8,00 4,00 8,00 4,00 8,00 Substancja zapachowa 1,20 9,00 9,00 6,00 6,00 4,50 Pluracol E600 9,8 8,50 8,50 39,00 39,00 54,25 Neodol 91-6 72,00 63,50 65,50 41,00 43,00 29,75 % Woda 15 15 15 15 15 15 Opisane wy zej kompozycje umieszczono nast epnie w termo-formowanych lub formowanych wtryskowo rozpuszczalnych w wodzie pojemnikach, stosuj ac opisane uprzednio sposoby. W rozpusz- czalnych w wodzie pojemnikach obserwowano niewielk a, lub nie obserwowano zadnej migracji cieczy. Sk ladniki kompozycji wymienione w tablicy 1 opisano w tablicy 2. Wskazane procenty wagowe odnosz a si e do procentów „w dostarczanej postaci" z procentow a zawarto sci a substancji aktywnych podan a w nawiasach (je sli nie zaznaczono inaczej, procent substancji aktywnych wynosi 100%).PL 203 611 B1 19 T a b l i c a 2 Sk ladnik PEG 600 lub Pluracol E600 Glikol polietylenowy (ci ezar cz asteczkowy 600) (BASF) Bardac 208M Mieszanina chlorku N,N-dialkilo(C 8 -C 10 )-N,N-dimetyloamoniowego i chlorku N-alkilo(C 12 -C 16 )-N,N-metylo-N-benzyloamoniowego (80% substancji aktywnej; Lonza) Tomadol 45-7 liniowy alkohol C 14-15 z 7 molami tlenku etylenu (Tomah) Tomadol 91-6 liniowy alkohol C 9-11 i z 6 molami tlenku etylenu (Tomah) IPA Izopropanol Dowanol PnB eter n-butylowy glikolu propylenowego (Dow) Dowanol PM eter metylowy glikolu propylenowego (Dow) MEA Monoetanoloamina Substancja zapachowa substancja zapachowa Substancja koloryzuj aca odpowiednia kompozycja BTC 8358 chlorek N-alkilo(50% C 14 , 40% C 12 , 10% C 16 )dimetylobenzylo-amoniowy (80% substancji aktywnej; Stepan) BTC 65 chlorek N-alkilo(67% C 12 , 25% C 14 , 7% C 16 , 1% C 8 , C 10 , C 18 )-dimetylobenzylo- amoniowy (50% substancji aktywnej; Stepan) Praepagen HY chlorek N-alkilo(C 12-14 )dimetylo-2-hydroksyetyloamoniowy (Clariant) Dowanol DPnB eter n-butylowy glikolu dipropylenowego (Dow) Dowanol DPM eter metylowy glikolu dipropylenowego (Dow) Glikol heksylenowy glikol heksylenowy Barwnik Barwnik Alfonic 810-4.5 etery glikolu polietylenowego i C 8 -C 10 alkoholu (4.5 EO) (Sasol North America Inc.) Alfonic 610-3.5 etery glikolu polietylenowego i C 6 -C 10 alkoholu (3.5 EO) (Sasol North America Inc.) Ammonyx LO tlenek laurylodimetyloaminy (30% substancji aktywnej; Stepan) EmulgenMS-110 C 12 -C 14 (EO/PO/EO) niejonowy srodek powierzchniowo czynny (Kao) Glikol propylenowy glikol propylenowy Neodol 91-6 etoksylowany C 9 -C 11 alkohol zawieraj acy oko lo 6 grup etoksylowych na cz asteczk e (Shell) Neodol 91-8 etoksylowany C 9 -C 11 alkohol zawieraj acy oko lo 8 grup etoksylowych na cz asteczk e (Shell) BarquatMS100 chlorek N-alkilo(C 12-16 )-N,N-dimetylo-N-benzyloamoniowy (Lonza) Catigene T50 mieszanina chlorków alkilodimetylobenzyloamoniowych (50% substancji aktywnych; Stepan Europe) Niektóre z wymienionych w tablicy 1 kompozycji w postaci koncentratu oceniano pod k atem ich skuteczno sci w czyszczeniu, jak równie z pod k atem skutecznego dzia lania przeciwbakteryjnego. Stosowano kompozycj e w postaci koncentratu, jak opisana w przyk ladzie 32. Ocena skuteczno sci w czyszczeniu Dwie kompozycje w postaci koncentratu wed lug wynalazku (przyk lad 31, przyk lad 32), jak opi- sane uprzednio, oceniano pod k atem ich skuteczno sci w czyszczeniu twardych powierzchni, stosuj ac jedn a lub obydwie z nast epuj acych metod. Do stosowania w tym te scie przygotowano „standardowoPL 203 611 B1 20 zabrudzone p lytki”. P lytki te przygotowano zgodnie z metod a opisan a w ASTM 4488-87, w Aneksie A2, „Greasy Soil/Painted Masonite Wallboard Test Metod” oraz w Aneksie A5 „Particulate and Oily Soil/Vinyl Tiles Test Metod”. W celu oznaczenia lub obliczenia skuteczno sci kompozycji czyszcz acych prowadzono badanie, stosuj ac zmywark e Gardner Washability Apparatus oraz p lytki ze standardowym zabrudzeniem przygotowane zgodnie z opisanym sposobem, pod standardowym ci snieniem i przy standardowych ustawieniach nacisku g abki. Ze stosowanych preparatów przygotowano kompozycj e czyszcz ac a, w której 1 cz esc kompozycji w postaci koncentratu rozcie nczono 64 cz esciami wody. Do oceny skuteczno sci czyszczenia dla ka zdej kompozycji oznaczano warto sci odbi c, stosuj ac chroma- tometr Minolta, ka zd a p lytk e mierzono trzy razy i stosowano sredni a warto sc odbicia. Badano nast epu- jace p lytki: czyst a niezabrudzon a p lytk e, zabrudzon a p lytk e i zabrudzon a p lytk e po szorowaniu w zmywarce Gardner Washability Apparatus. Nast epnie warto sci odbi c stosowano do obliczenia sku- teczno sci czyszczenia, zgodnie z nast epuj acym wzorem: % usuni ecia brudu = Ls Lo Ls Lt - - w którym: Lt = srednia warto sc odbicia po szorowaniu zabrudzonej p lytki; Ls = srednia warto sc odbicia przed czyszczeniem zabrudzonej p lytki; Lo = srednia odbicia dla p lytki przed zabrudzeniem. W nast epuj acej tablicy 3 podano otrzymany % usuni ecia brudu, jak równie z srednie warto sci dla ca lego zestawu p lytek w ka zdym te scie, zgodnie z metod a ASTM 4488-87, Aneks A2, „Greasy So- il/Painted Masonite Wallboard Test metod”. T a b l i c a 3 Przyklad 31 Plytka Nr Lo Ls Lt % usuni ecia zabrudzenia srednia 1 2 3 4 5 6 1 95,49 22,27 77,14 74,94 61,46 2 95,49 22,16 68,69 63,50 3 95,49 22,69 66,18 59,74 4 95,49 22,05 64,27 57,49 5 95,49 24,01 65,54 58,10 6 95,49 26,20 64,92 55,88 7 95,49 26,59 64,64 55,24 8 95,49 27,33 67,11 58,36 9 95,49 25,79 70,24 63,77 10 95,49 20,97 71,31 67,55 Przyklad 32 Plytka Nr Lo Ls Lt % usuni ecia zabrudzenia srednia 1 95,49 22,27 71,87 67,74 63,83 2 95,49 22,10 64,63 57,95 3 95,49 24,62 62,66 53,68 4 95,49 24,01 69,98 64,31PL 203 611 B1 21 cd. tablicy 3 1 2 3 4 5 6 5 95,49 28,89 74,99 69,22 6 95,49 25,46 70,70 64,60 7 95,49 20,97 72,66 69,36 8 95,49 22,09 68,92 63,80 Jak wida c z wyników w tablicy 3, rozcie nczone kompozycje w postaci koncentratu wed lug wyna- lazku maj a dobr a skutecznosc czyszczenia. Kompozycj e w postaci koncentratu wed lug przyk ladu 32 rozcie nczeniu 1:64 oceniano zgodnie z metod a ASTM 4488-87, Aneks A5, „Particulate and Oily Soil/Vinyl Tiles Test Metod”, stosuj ac opisan a wy zej aparatur e i sposoby badania. Wyniki przedstawiono w nast epuj acej tablicy 4. T a b l i c a 4 Przyklad 32 Plytka Nr Lo Ls Lt % usuni ecia zabrudzenia srednia 1 93,76 60,36 78,57 54,52 59,73 2 93,78 57,81 79,84 61,25 3 93,71 55,65 78,91 61,11 4 93,94 56,74 79,81 62,02 Jak wida c z wyników w tablicy 4, rozcie nczone kompozycje w postaci koncentratu wed lug wyna- lazku maj a dobr a skutecznosc czyszczenia. Ocena skuteczno sci przeciwbakteryjnej Kompozycj e w postaci koncentratu opisan a w przyk ladzie 33 w tablicy 1, zawart a w pojemniku z PVOH, rozcie nczono w 945 ml wody i otrzymano rozcie nczenie koncentrat:woda w stosunku 1:64, które oceniano pod k atem aktywno sci przeciwbakteryjnej przeciwko: Salmonella choleraesuis (ATCC 10708), Staphylococcus aureus (ATCC 6538), Pseudomonas aeruginosa (ATCC 15442) oraz Entero- bacter aerogenes (ATCC 13048). Skuteczno sc przeciwbakteryjn a oceniano zgodnie z metod a opisan a w US EPA Pesticide Assessment Guidelines Subdivision G: Product Performance 91-2(f) Product for Use on Hard Surface, w ci agu 30-sekundowego czasu kontaktu. Próbki rozcie ncze n kompozycji w postaci koncentratu oceniano stosuj ac pi ec próbek ka zdego z wymienionych badanych organi- zmów, a srednie czasu redukcji log podano w tablicy 5. T a b l i c a 5 Badany mikroorganizm Log redukcji ( srednia) Enterobacter aerogenes 4,37 Staphylococcus aureus 5,50 Salmonella choleraesuis 5,68 Pseudomonas aemginosa 5,28 Kompozycje w postaci koncentratu w badanych rozcie nczeniach wykaza ly dobr a skuteczno sc przeciwbakteryjn a wobec badanych organizmów.PL 203 611 B1 22 PL