PL179564B1

PL179564B1 - Tlenki trialkiloamin oraz kompozycja czyszczaca PL PL PL PL PL

Info

Publication number: PL179564B1
Application number: PL95317233A
Authority: PL
Inventors: Chuen-Ing Jeannie Tseng
Original assignee: Lonza Ag
Priority date: 1994-05-20
Filing date: 1995-05-22
Publication date: 2000-09-29
Also published as: CA2190838A1; HUT75201A; HU219146B; US5679633A; MX9605700A; JPH10500694A; EP0772667A4; NZ287736A; EP0772667A1; HU9603216D0; BR9507721A; AU2655995A; WO1995032270A1; US5486315A; CN1148866A; AU681969B2; PL317233A1; CZ340296A3

Abstract

1. Tlenki trialkiloamin majace wzór: w którym grupy R1 sa niezaleznie wybrane z grup alkilowych lub alkoksylowych C1-C4, a R2 oznacza roz- galeziona grupe alkilowa C1 1 -C1 6, majaca od 3 do 4 rozgalezien metylowych. 6. Kompozycja czyszczaca, zawierajaca tlenek trialkiloaminy, srodki powierzchniowo czynne, typowe substancje pomocnicze i ewentualnie wode, znamienna tym, ze zawiera tlenek trialkiloaminy majacy wzór: w którym grupy R1 sa niezaleznie wybrane z grup alkilowych lub alkoksylowych C1-C4, a R2 oznacza roz- galeziona grupe alkilowa C1 1 -C1 6, majaca od 3 do 4 rozgalezien metylowych, oraz amfoteryczny srodek powie- rzchniowo czynny, przy czym stosunek wagowy wspomnianego tlenku trialkiloaminy do amfoterycznego srodka powierzchniowo czynnego jest zawarty w zakresie od 5/1 do 1 /5. PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest także kompozycja czyszcząca, zawierająca tlenek trialkiloaminy, środki powierzchniowo czynne i typowe substancje pomocnicze, charakteryzująca się tym, że zawiera tlenek trialkiloaminy mający wzór:

r—n-^O ² I ^R, w którym grupy Rj są niezależnie wybrane z grup alkilowych lub alkoksylowych Cj-C₄, a R₂ oznacza rozgałęzioną grupę alkilową C_n-C₁₆, mającą od 3 do 4 rozgałęzień metylowych, oraz amfoteryczny środek powierzchniowo czynny, przy czym stosunek wagowy tlenku trialkiloaminy do amfo tery cznego środka powierzchniowo czynnego jest zawarty w zakresie od 5/1 do 1/5.

W przypadku gdy kompozycjajest koncentratem, stężenie tlenku trialkiloaminy jest zawarte w zakresie od 0,5% do 20% wagowych, a stężenie amfoterycznego środka powierzchniowo czynnego jest zawarte w zakresie od 0,5% do 20% wagowych, w stosunku do całkowitej wagi kompozycji czyszczącej. Korzystnie stężenie tlenku trialkiloaminy jest zawarte w zakresie od 1% do 15% wagowych, a stężenie amfoterycznego środka powierzchniowo czynnego jest zawarte w zakresie od 1% do 5% wagowych, w stosunku do całkowitej wagi kompozycji czyszczącej.

W kompozycji bezpośrednio do stosowania do mycia twardych powierzchni zarówno tlenek trialkiloaminy jak i związek amfoteryczny są obecne w ilości co najmniej 10 ppm w stosunku do całkowitej wagi kompozycji czyszczącej.

Korzystnie zarówno tlenek trialkiloaminy jak i związek amfoteryczny są obecne w ilości od 100 ppm do 2000 ppm w stosunku do całkowitej wagi kompozycji czyszczącej.

Kompozycja według wynalazku znajduje zastosowanie do mycia twardych powierzchni.

Korzystnie przed kontaktowaniem z twardą po wierzchnią kompozycję w postaci koncentratu rozcieńcza się wodą do stężeń tlenku trialkiloaminy i amfoterycznego środka powierzchniowo czynnego co najmniej 10 ppm, zwłaszcza w zakresie od 100 ppm do 2000 ppm.

179 564

Zwykle tlenki alkilodimetyloamin syntetyzuje się z alkoholi, które halogenuje się i poddaje reakcji z dimetyloaminą z wytworzeniem alkilodimetyloaminy. Związek ten przekształca się następnie w odpowiadający tlenek aminy przez reakcję z nadtlenkiem wodoru.

Wyjściowe alkohole są dostępne z Εχχοη Chemical Company pod nazwą handlową EXXAL. Produkty EXXAL są mieszaninami rozgałęzionych alkoholi pierwszorzędowych, wytwarzanych przez katalityczne hydroformylowanie lub karbonylowanie wyższych olefin. Przykładowo EXXAL 12 jest mieszaniną alkoholi pierwszorzędowych C₁₀-C₁₄, mającą następujący rozkład węgla (procenty wagowe): C₁₀, 6%; C_n, 18%; C₁₂, 55%; C₁₃, 20%; C₁₄, 1%. Głównymi izomerami sątrimetylo-l-nonanole i tetrametylo-l-nonanole. Ponieważ warunki reakcji, w których następuje konwersja rozgałęzionych alkoholi do tlenków alkilodimetyloamin są stosunkowo łagodne i wykluczają znaczące przegrupowania, to rozgałęziony podstawnik alkilowy R₂ tlenku aminy odzwierciedla taki sam rozkład izomerów i rozgałęzienia struktury jak w wyjściowej mieszaninie alkoholi.

Alkohole ROH halogenuje się przez reakcje z trihalogenkami fosforu o wzorze PX₃, gdzie X oznacza chlor, brom lubjod. Wkorzystnej postaci stosuje się PC1₃, a reakcję chlorowania prowadzi się w sposób opisany poniżej w przykładzie 1.

Otrzymane w powyższej reakcji halogenki alkilowe (RX) poddaje się następnie reakcji z dimetyloaminą (DMA) w obecności wodorotlenku sodu, otrzymując alkilodimetyloaminy. Korzystnie w reakcji stosuje się stosunek molowy dimetyloaminy do halogenku alkilowego około 3:1.

W ostatnim etapie na alkilodimetyloaminy działa się nadtlenkiem wodoru, otrzymując tlenki alkilodimetyloamin.

W tabeli 1 przedstawiono użyteczne i korzystne warunki reakcji dla powyższych etapów syntezy.

Tabela 1

Synteza	Temperatura (°C)	Stosunek molowy
Użyteczna	Korzystna	Stosunek	Użyteczny	Korzystny
Halogenków alkilowych	100-180	120-160	ROH/PCla	1-1,2	1-1,05
Trialkiloamin	140-220	150-190	RX/DMA	1-5	2-4
Tlenków trialkiloamin	50-110	70-90	H₂O2/trialkiloamina	1-1,2	1,03-1,1

Tlenki amin według wynalazku badano, stosując następujące, niżej opisane standartowe metody aplikacyjne (SAPM).

Dynamiczne pomiary napięcia powierzchniowego

Pomiary te prowadzono za pomocą tensjometru powierzchniowego SensaDyne model 600, w którym wykorzystuje się analizę napięcia powierzchniowego metodą największego ciśnienia pęcherzyków. Profile napięcia powierzchniowego tlenków amin w żądanych stężeniach mierzono w wodzie dejonizowanej w 25°C.

Test wysokości piany Rossa-Milesa (ASTM Dl 173-53)

Pomiary wysokości piany metodąRossa-Milesa prowadzono w 25°C. Test polega na tym, że dwieście ml roztworu badanego o żądanym stężeniu spływa poprzez cylinder napełniony 50 ml tego samego roztworu. Dzięki sile uderzenia generowaną jest piana, a jej wysokość mierzy się na początku i po 5 minutach.

Dynamiczny test piany

Za pomocą tej metody monitoruje się w czasie tworzenie piany w temperaturze pokojowej. Roztwór środka powierzchniowo czynnego jest pompowany poprzez aspirator do cylindra z przezroczystego szkła 241,3 mm x 609,6 mm, (9,5* x 24). Dla porównania tlenku izododecylo dimetyloaminy z innymi środkami powierzchniowo czynnymi stosuje się roztwory o całkowitym stężeniu środka powierzchniowo czynnego równym 1000 ppm. Rozcieńczony roztwór

179 564 pompuje się poprzez rurkę o średnicy 2,5 4 cm (1 cala) zprędkościąprzepływu 1,52 m/sekundę (5 stóp/sekundę ). Wysokość piany mierzy się po 1 i po 5 minutach od włączenia pompy.

Czas zwilżania według Drąyesa

Metodę tę stosuje się do oznaczania efektywności środków zwilżających w 25°C. Odważone pasmo bawełny wrzuca się do 500 ml roztworu. Czas potrzebny do rozluźnienia się pasma zapisuje się jako czas zwilżenia według Dravesa. Dla każdej próbki przeprowadza się co najmniej trzy oznaczenia.

Tlenki amin według wynalazku mogą być mieszane z innymi związkami z wytworzeniem form użytkowych, mających wiele zastosowań przemysłowych i innych, w których pożądane są słabe pienienie się, silne zmniejszenie napięcia powierzchniowego oraz krótkie czasy zwilżania. Nieograniczającymi przykładami takich związków są środki alkalizujące, amfoteryczne środki powierzchniowo czynne, czwartorzędowe związki amoniowe, środki kompleksujące, barwniki i środki zapachowe. Generalnie środki te nie powinny nadawać tym formom użytkowych właściwości silnego pienienia się. W przypadku mieszanek tlenek aminy/amfoteryczny środek powierzchniowo czynny stosunek wagowy generalnie zawarty jest w zakresie między 5/1 do około 1/5.

Przykładowymi środkami alkalizującymi, które można stosować z tlenkami amin są wodorotlenek sodu, węglan sodu i metakrzemian sodu.

Do amfoterycznych środków powierzchniowo czynnych należąkokoamfodioctan disodowy (Amphoterge W-2), kokoamfooctan sodowy (Amphoterge W), kokoamfodipropionian disodowy (Amphoterge K-2), kapryloamfodipropionian disodowy (Amphoterge KJ-2, wszystkie znaki towarowe należą do firmy Lonza). Korzystnymi grupami alkilowymi w Amphoterge KJ-2 są grupy alkilowe C₆-C₈.

W zgłoszeniu patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki na rzecz L.K. Hall i M.Y. Chiang pt. „Słabo pieniące środki do odkażania dla przemysłu spożywczego”, zgłoszonym w tej samej dacie co zgłoszenie niniejsze, opisano zastosowanie tlenków amin według wynalazku w połączeniu z czwartorzędowymi związkami amoniowymi do odkażania w przemyśle spożywczym.

Kompozycje czyszczące według wynalazku są zwykle sprzedawane w postaci koncentratów składników czynnych. Poniższa tabela przedstawia procentowe zawartości składników czynnych w preparatach.

Tabela 2

Związek (% na suchą masę)	Szeroki zakres (% wagowy)	Zakres korzystny (% wagowy)
Tlenek aminy	0,5-20	1-15
Związki amfoteryczne	0,5-20	1-5
Środki alkalizujące	1-10	1-5

Przy stosowaniu do twardych powierzchni wspomniane wyżej koncentraty rozcieńcza się wodą, uzyskując roztwory zawierające od 100 do 2000 ppm, korzystnie od 200 do 800 ppm tlenku aminy.

Preparaty finalne mogą także zawierać od 1 do 5% środka kompleksotwórczego, takiego jak kwas etylenodiaminotetraoctowy (EDTA), od 1 do 15% środka regulującego pH, takiego jak wodorotlenek sodu i od 0,01 do 1 % barwników i środków zapachowych, zwykle stosowanych w roztworach do mycia i dezynfekcji.

Nieograniczającymi przykładami zastosowań tlenków amin według wynalazku sa^ środki do mycia pomieszczeń i mycia maszynowego, takie jak wymagane w zakładach mleczarskich i zakładach pakowania mięsa.

Poniższe przykłady opisują syntezę i badanie oraz zastosowanie tlenków trialkiloamin według wynalazku. Przykłady te zamieszczono z zamiarem zilustrowania wynalazku bez jego ograniczania.

179 564

Przykład 1. Synteza tlenku izododecylo dimetyloaminy

A. Synteza chlorku izododecyłu

Do szklanego reaktora ciśnieniowego o pojemności 3,78 1 (1 galona) wprowadzono 715 gramów trichlorku fosforu (PC1₃ 5,2 moli). Następnie do reaktora wprowadzono za pomocą pompy w ciągu jednej godziny 2790 gramów alkoholu izododecylowego (Exxal 12, 15,0 moli), utrzymując temperaturę mieszaniny reakcyjnej poniżej 100°C. Po dodaniu mieszaninę mieszano w komperatorze 130-135°C przez 3 godziny i ochłodzono. Górną warstwę organiczną oddzielono, otrzymując 2733 gramy (94,5%) chlorku izododecyłu.

B. Otrzymywanie izododecylodimetyloaminy

Do autoklawu ze stali nierdzewnej o pojemności 3,78 1 (1 galona) załadowano 4,5 moli chlorku izododecyłu, 13,5 moli dimetyloaminy (w postaci 40% roztworu wodnego) i 4,5 moli wodorotlenku sodu (w postaci 50% roztworu wodnego). Mieszaninę ogrzewano do 175-190°C przez 6 godzin. Następnie mieszaninę ochłodzono. Górną warstwę organiczną zebrano, a pozostałość dimetyloaminy odparowano. Otrzymano izododecylodimetyloaminę z wydajnością 98,1%.

C. Otrzymywanie tlenku izododecylo dimetyloaminy

Do kolby reakcyjnej o pojemności 500 ml wprowadzono 0,5 moli izododecylodimetyloaminy. Zawartość kolby ogrzano do 70°C. Dodano roztwór 0,515 moli nadtlenku wodoru (w postaci 30% roztworu wodnego) w 100 gramach wody dejonizowanej, utrzymując temperaturę reakcji 75-80°C. Po dodaniu mieszaninę reakcyjną mieszano w 80°C przez 4 godziny. Analiza wykazała konwersję wyjściowej aminy do tlenku izododecylodimetyloaminy równą98,4%.

Przykład 2. Ocena właściwości powierzchniowo czynnych tlenków alkilodimetyloamin

Dla serii tlenków amin testowano ich zdolność do zmniejszania napięcia powierzchniowego, czas zwilżania wg Dravesa oraz wysokość piany wg Rossa-Milesa. We wszystkich przypadkach produkty badano w stężeniu 1000 ppm w wodzie dejonizowanej. W tabeli 3 przedstawiono porównanie właściwości tych tlenków amin.

Tabela 3

Alkil w alkilodime tyloaminie	Źródło alkoholu	Napięcie powierzchniowe mN/m = (dyn/cm)	Zwilżanie wg Dravesa (min:sek)	Piana wg Rossa-Milesa (mm)
początkowo	po 5 min
Izododecyl	Exxal 12 (Εχχοη)	33	0:15	90	0
Izotridecyl	Exxal 13 (Εχχοη)	30,5	0:06	115	8
Izooktyl	Exxal 8 (Εχχοη)	62,9	>4:00	0	0
2-Etyloheksyl	Alkohol 2-etyIoheksylowy (Aldrich)	64,1	>4:00	0	0
Izononyl	Exxal 9 (Εχχοη)	56,2	>4:00	0	0
Izododecyl	Exxal 10 (Εχχοη)	51	>4:00	8	0
Izostearyl	Exxal 18 (Εχχοη)	35,8	0:12	64	64
Decyl	Alkohol decylowy (Vista)	48	>3:00	20	0
Dodecyl	Alkohol dodecylowy (Vista)	36	0:18	140	130

Wpływ struktury długołańcuchowej grupy alkilowej na właściwości powierzchniowo czynne jest ewidentny. Zarówno tlenek izododecylodimetyloaminy jak i tlenek izotridecylodimetyloaminy (zawierające rozgałęzione grupy odpowiednio C₁₂ i C₁₃) wytwarzają niewielką ilość stabilnej piany lub nie wytwarzająjej wcale, ajednocześnie posiadająnajsilniej zaznaczoną

179 564 zdolność zmniej szania napięcia powierzchniowego i najkrótsze czasy zwilżania wg Dravesa ze wszystkich badanych związków. Dla porównania zarówno tlenek dimetyloaminy zawierający nierozgałęzioną grupę C₁₂ (dodecyl) jak i tlenek dimetyloaminy zawierający rozgałęzioną grupę C₁₈ (izostearyl) wytwarzają znaczące ilości stabilnej piany i wykazują odpowiadające temu zmniejszenie napięcia powierzchniowego oraz krótkie czasy zwilżania wg Dravesa. Natomiast związki zawierające nierozgałęzioną grupę C₁₀ (decyl) lub rozgałęzione łańcuchy C₈-C₁₀ (izooktyl, 2-etyloheksyl, izononyl i izodecyl) przeciwnie, nawet wytwarzając mało piany lub nie wytwarzając jej wcale, wykazują nieodpowiednie zmniejszenie napięcia powierzchniowego i długie czasy zwilżania. Tak więc zgodnie z tymi kryteriami korzystne postaci wynalazku, tlenek izododecylodimetyloaminy i tlenek izotridecylodimetyloaminy, są wyraźnie lepsze jako słabo pieniące się środki powierzchniowo czynne.

Przykład 3. Porównanie właściwości powierzchniowo czynnych

Właściwości powierzchniowo czynne tlenku izododecylodimetyloaminy porównano z niejonowymi środkami powierzchniowo czynnymi zwykle stosowanymi w preparatach. Przykłady tych środków to Pluronic L-61, etoksylany nonyłofenolu i liniowe etoksylany alkoholi.

Tabela 4

Środek powierzchniowo czynny	Źródło	Napięcie powierzchniowe mN/m = (dyn/cm)	Czas zwilżania wg Dravesa (mimsek)	Piana dynamiczna mm (cale)	Piana Rossa-Milesa (mm)	Punkt mętnienia (°C)
początkowo	po 5 min
Tlenek izododecylo dimetyloaminy		33	0:15	12,7 (0,5)	90	0	brak
Pluronic L-61 (kopolimer blokowy tlenek etylenu/ tlenek propylenu)	BASF	42	mętny	12,7 (0,5)	0	0	24
Carsonon-9 (nonylofenol etoksylowany 9 molami tlenku etylenu)	LONZA	40	0:07	121,9(4,8)	95	70	54
Carsonon-12 (nonylofenol etoksylowany 12 molami tlenku etylenu)	LONZA	41	0:11	>228,6 (>9,0)	115	90	81
Neodol 91-6 (etoksylany alkoholi C9-C11, 6 moli EO)	Shell Chemical	31	0:05	>228,6 (>9,0)	129	115	53
Neodol 91-8 (etoksylany alkoholi C9-C11, 8 moli EO)	Shell Chemical	34	0:11	>228,6 (>9,0)	135	122	80

Z danych tych widoczne jest, że etoksylany nonyłofenolu i etoksylany alkoholi liniowych generują znacznie więcej piany i mająznacznie wyższe temperatury zmętnienia. Natomiast Pluronic L-61, wytwarzający mniej piany, ma znacznie dłuższe czasy zwilżania.

Poniższe przykłady od 4 do 8 przedstawiają kompozycje sporządzane z tlenku izododecylodimetyloaminy.

179 564

Przykład 4. Słabo pieniący się preparat do mycia podłóg

SKŁADNIKI	% WAGOWY
Tlenek izododecylodimetyloaminy (30%)	11,0
Pirofosforan tetrapotasowy	14,0
Metakrzemian sodu (bezwodny)	5,0
Woda dejonizowana	70,0
Łącznie	100,0

Przykład 5. Preparat do mycia butelek

SKŁADNIKI	% WAGOWY
Amphoterge KJ-2	2,0
Tlenek izododecylodimetyloaminy	2,0
Glukonian sodu	5,0
Wodorotlenek potasu (50% roztwór wodny)	12,0
Woda dejonizowana	79,0
Łącznie	100,0

Przykład 6. Preparat do prania dywanów

SKŁADNIKI	% WAGOWY
Sól tetrasodowa EDTA	5,0
Amphoterge KJ-2	3,0
Tlenek izododecylodimetyloaminy	2,0
Pirofosforan tripotasowy	5,0
Seskwiwęglan sodu	5,0
Barwnik, środek zapachowy	ile potrzeba
Woda dejonizowana	80,0
Łącznie	100,0

Przykład Ί. Środek do mycia kafelków i wanien z podchlorynem

SKŁADNIKI	% WAGOWY
Podchloryn sodu (5,7%)	52,6
Wodorotlenek sodu (30%)	1,0
Tlenek izododecylodimetyloaminy	1,5
Woda dejonizowana	44,9
Łącznie	100,0

179 564

Przykład 8. Środek do usuwania powłok woskowych (rozpuszczalnik)

SKŁADNIKI	% WAGOWY
Sól tetrasodowa EDTA	1,0
Amphoterge KJ-2	2,0
Eter n-butylowy glikolu propylenowego	4,0
Tlenek izododecylodimetyloaminy (30%)	3,0
Woda dejonizowana	90,0
Łącznie	100,0

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz. Cena 2,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Tlenki trialkiloamin mające wzór:

I¹

R-—N-^O ² I ^R1 w którym grupy Rj są niezależnie wybrane z grup alkilowych lub alkoksylowych Cj-C₄, a R₂ oznacza rozgałęzioną grupę alkilową C_n-C]₆, mającą od 3 do 4 rozgałęzień metylowych.
2. Tlenek trialkiloaminy według zastrz. 1, w którym R_t oznacza grupę metylową.
3. Tlenek trialkiloaminy według zastrz. 1, w którym R₂ oznacza grupę alkilową C₁₂.
4. Tlenek trialkiloaminy według zastrz. 1, w którym R₂ oznacza grupę alkilową C₁₃.
5. Tlenek trialkiloaminy według zastrz. 1, w którym R₂ oznacza grupę tri- lub tetrametylononylową.
6. Kompozycja czyszcząca, zawierająca tlenek trialkiloaminy, środki powierzchniowo czynne, typowe substancje pomocnicze i ewentualnie wodę, znamienna tym, że zawiera tlenek trialkiloaminy mający wzór:

R„ i¹ _R N-^O ² I ^R, w którym grupy R] są niezależnie wybrane z grup alkilowych lub alkoksylowych C_rC₄, a R₂ oznacza rozgałęzioną grupę alkilową C_u-C₁₆, mającą od 3 do 4 rozgałęzień metylowych, oraz amfoteryczny środek powierzchniowo czynny, przy czym stosunek wagowy wspomnianego tlenku trialkiloaminy do amfoterycznego środka powierzchniowo czynnego jest zawarty w zakresie od 5/1 do 1/5.
7. Kompozycja według zastrz. 6, znamienna tym, że zawiera tlenek trialkiloaminy, w którym R, oznacza grupę metylową.
8. Kompozycja według zastrz. 6, znamienna tym, że zawiera tlenek trialkiloaminy, w którym R₂ oznacza grupę alkilową C₁₂
9. Kompozycja według zastrz. 6, znamienna tym, że zawiera tlenek trialkiloaminy, w którym R₂ oznacza grupę alkilową C₁₃.
10. Kompozycja według zastrz. 6, znamienna tym, że jako amfoteryczny środek powierzchniowo czynny zawiera kapryloamfodipropionian disodowy.
11. Kompozycja według zastrz. 6, znamienna tym, że stanowi koncentrat, w którym stężenie tlenku trialkiloaminy jest zawarte w zakresie od 0,5% do 20% wagowych, a stężenie amfoterycznego środka powierzchniowo czynnego jest zawarte w zakresie od 0,5% do 20% wagowych, w stosunku do całkowitej wagi kompozycji czyszczącej.
12. Kompozycja według zastrz. 6, znamienna tym, że stanowi koncentrat, w którym stężenie tlenku trialkiloaminy jest zawarte w zakresie od 1% do 15% wagowych, a stężenie amfoterycznego środka powierzchniowo czynnego jest zawarte w zakresie od 1% do 5% wagowych, w stosunku do całkowitej wagi kompozycji czyszczącej.

179 564
13. Kompozycj a według zastrz. 6, znamienna tym, że zarówno tlenek trialkiloaminy j ak i amfoteryczny środek powierzchniowo czynny są obecne w ilości co najmniej 10 ppm w stosunku do całkowitej wagi kompozycji czyszczącej.
14. Kompozycja według zastrz. 13, znamienna tym, że tlenek trialkiloaminy i amfoteryczny środek powierzchniowo czynny sąobecne w stężeniach od 100 ppm do 2000 ppm w stosunku do całkowitej wagi kompozycji czyszczącej.
15. Kompozycja według zastrz. 6, znamienna tym, że jako tlenek trialkiloaminy zawiera tlenek izododecylodimetyłoaminy.
16. Kompozycja według zastrz. 6, znamienna tym, że jako tlenek trialkiloaminy zawiera tlenek izotridecylodimetyloaminy.
17. Kompozycja według zastrz. 6, znamienna tym, że zawiera tlenek trialkiloaminy, w którym R₂ oznacza grupę tri- lub tetrametylononylową.

* ♦ ♦

Wynalazek niniejszy dotyczy tlenków trialkiloamin, znajdujących zastosowanie m.in. jako niskopieniące środki powierzchniowo czynne oraz kompozycji czyszczącej zawierającej takie tlenki trialkiloamin.

Tlenki trialkiloamin są dobrze znane jako środki powierzchniowo czynne i pieniące, znajdujące wiele zastosowań w tym jako środki odkażające dla przemysłu spożywczego, środki czyszczące, emulgatory, środki zmiękczające do wyrobów włókienniczych, smary wiertnicze i podobne. Konkretne preferowane zastosowanie danego tlenku aminy zależy od jego charakterystyki funkcjonalnej, która z kolei zależy od rodzaju podstawników alkilowych. Do właściwości funkcjonalnych należą zmniejszanie napięcia powierzchniowego, zdolność zwilżania oraz ilość i jakość wytwarzanej piany. Do parametrów strukturalnych należą liczba grup alkilowych o długim łańcuchu, długość łańcuchów oraz stopień ich rozgałęzienia.

Na przykład w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4425243 ujawniono tlenek n-oktylo dimetyloaminy, tlenek n-decylo dimetyloaminy i rozgałęziony tlenek decylo dimetyloaminy, do stosowania w produkcji ropy naftowej i gazu, w oparciu o ich zdolność do wytwarzania obfitej, stabilnej piany. W opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4113631 ujawniono tlenek bis(2-hydroksyetylo)kokoaminy, tlenek uwodornionej dimetyloaminy łojowej oraz tlenek dimetyłoheksadecyloaminy, z których wszystkie zawierają nierozgałęzione łańcuchy alkilowe, do stosowania w połączeniu z czwartorzędowymi związkami amoniowymi jako środki pieniące i utrzymujące osad w zawiesinie. Europejski opis zgłoszeniowy nr WO 92/13934 uczy zastosowania tlenku N-alkilo-N,N-dimetyloamin (korzystnie zawierających grupę alkilowąC₁₂.₁₈ o łańcuchu prostym) w połączeniu z chlorkiem N,N-uwodornionym łojowym N,N-di metyloamoniowym w środkach do płukania po praniu oraz w suszkach; nie ujawniono wyników oceny zdolności pieniącej tych preparatów. W opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki 4921627 ujawniono stosunkowo słabo pieniące się tlenki amin, zawierające dwie grupy alkilowe C₆.₂₀ o łańcuchu prostym lub rozgałęzionym.

Niestety żaden z tych produktów nie ma doskonałej zdolności do zmniejszania napięcia powierzchniowego i zwilżania, jednocześnie nie pieniąc się lub pieniąc się słabo. Widoczne jest zapotrzebowanie na takie związki do odkażania dla przemysłu spożywczego i czyszczenia, kiedy wysoka produkcj a piany j est szkodliwą zwłaszcza w przypadku środków do mycia pomieszczeń i mycia maszynowego.

Stwierdzono, że wybrane tlenki trialkiloamin zapewniajądoskonałe zmniejszenie napięcia powierzchniowego, wytwarzając przy tym niewielką ilość stabilnej piany lub nie wytwarzając jej wcale. Związki te mogą być syntetyzowane ze stosunkowo tanich komponentów i są stabilne w preparatach handlowych.

Związkami według wynalazku są charakterystyczne tlenki trialkiloamin, zwłaszcza tlenek izododecylodimetyłoaminy i tlenek izotridecylodimetyloaminy, do stosowania jako słabo pieniące środki powierzchniowo czynne.

179 564

Wynalazek dostarcza następnie charakterystyczne tlenki trialkiloamin, które są stabilne w preparatach do wybielania oraz innych preparatach do mycia pomieszczeń i mycia maszynowego.

Te i inne przedmioty wynalazku staną się widoczne dla specjalisty w świetle poniższego dokładnego opisu.

Tlenki trialkiloamin według wynalazku mają następujący wzór:

fi

R—N-e-0 ² I ^R1 w którym grupy Rj są niezależnie wybrane z grup C_rC₄ alkilowych lub alkoksylowych, a R₂ oznacza grupę alkilowąC_irC₁₆ o łańcuchu rozgałęzionym, mającą3 do 4 rozgałęzień metylowych. Korzystnymi podstawnikami Rj są metyl, etyl i hydroksyetyl, a szczególnie metyl. Korzystnymi podstawnikami R₂ są rozgałęzione grupy C₁₂ i C₁₃ trimetylononylowa czyli izododecylowa i tetrametylononylowa czyli izotridecylowa).

Korzystnymi tlenkami trialkiloaminy są tlenek izododecylodimetyloaminy i tlenek izotridecylodimetyloaminy.