BE1018010A3 - Werkwijze voor het met een klempassing monteren van een bus rond een gedeelte van een as. - Google Patents

Abstract

Werkwijze voor het met een klempassing monteren van een bus rond een gedeelte (2) van een as, welke werkwijze de stappen omvat van: - een geleidingsstuk (7,23) te voorzien met een buitenoppervlak (8) dat minstens gedeeltelijk cronisch is; - het geleidingsstuk (7,23) te voorzien in het verlengde van het voornoemde gedeelte (2) van de as (1); - de bus (5) over het geleidingsstuk (7,23) op het gedeelte (2) van de as (1) te schuiven.

Description

Werkwijze voor het met een klempassing monteren van een bus rond een gedeelte van een as.

De huidige uitvinding heeft betrekking op een werkwijze voor het met een klempassing monteren van een bus rond een gedeelte van een as.

Zonder de uitvinding hiertoe te beperken, kan het toepassingsgebied van de uitvinding bijvoorbeeld het monteren van een bus rond een rotoras met permanente magneten van een elektrische machine zijn, of gelijk welke andere toepassing waarbij een bus onverdraaibaar op een gedeelte van een as dient te worden aangebracht en waarbij de bus onderhevig is aan rotatiekrachten, zoals bijvoorbeeld typisch het geval is bij toepassingen met hoge rotatiesnelheden.

Er zijn reeds werkwijzen bekend voor het vast aanbrengen van een element op een cilindervormig gedeelte van een as.

In vele gevallen, zoals bijvoorbeeld beschreven in het US 4.549.341, wordt hierbij een element genomen met een inwendige doorgang waarvan de binnendiameter kleiner is dan de buitendiameter van het voornoemde gedeelte van de as.

Teneinde zulk type van element over het cilindervormig gedeelte van de as te kunnen aanbrengen, wordt bij de bekende werkwijzen echter gebruik gemaakt van het principe dat voorwerpen uitzetten bij opwarmen en krimpen bij koelen.

Hierbij wordt, door het opwarmen van het element en het afkoelen van het voornoemde gedeelte van de as, het verschil tussen de binnendiameter van het element en de buitendiameter van de as opgeheven, zodat het element over het cilindrisch gedeelte van de as kan worden geschoven, waarna, door het laten af koelen van het element en het terug opwarmen van de as, een krimpverbinding kan worden bekomen.

Een eerste nadeel van deze bekende werkwijzen is dat ze enkel toepasbaar zijn bij materialen die een voldoende hoge thermische uitzettingscoëfficiënt bezitten.

Een ander nadeel van deze bekende werkwijze is dat het element sterk dient te worden opgewarmd om een voldoende uitzetting te bekomen, wat kan leiden tot schade aan het element of zelfs aan de as.

Bij elementen in de vorm van permanente magneten kan zulke opwarming tot een veranderd magnetisme van de magneten leiden.

Ook bij elementen vervaardigd uit een polymeer of kunststof kan zulke opwarming fataal zijn, zodat het toepassingsgebied van deze bekende werkwijze beperkt is.

Voorts is het uniform opwarmen van grote elementen, bijvoorbeeld metalen ringen of dergelijke, erg kostelijk en niet eenvoudig.

Bovendien bestaat bij zulke bekende werkwijze het gevaar dat, bij het aanbrengen van het opgewarmde element op de as, het element te snel afkoelt en op de as komt vast te zitten alvorens het op zijn plaats zit, met alle gevolgen vandien.

Bij andere bekende werkwijzen voor het aanbrengen van een element op een as, zoals bijvoorbeeld bekend uit het US 5.188.478 en het US 6.104.115, wordt het gedeelte van een as voorzien van een conisch buitenoppervlak waarop een element met een complementaire conische doorgang is aangebracht.

Een nadeel van zulke conische uitvoeringen is dat ze duur zijn.

Zelfs wanneer het element uit bijvoorbeeld een vezelverstevigd composietmateriaal wordt vervaardigd, is het door de conische vorm van het element lastig grote oplagen te vervaardigen.

Bij het vervaardigen van bijvoorbeeld een conische composietring wordt de inwendige coniciteit van de ring immers bekomen door een pand composietmateriaal te winden rond een conische mandrijn die omwille van de vereiste coniciteit beperkt is tot de lengte van één ring.

Een cilindervormige composietring daarentegen kan gemakkelijk gesneden worden uit een veel langere cilindervormige buis, waarbij zulke cilindervormige buis kan worden bekomen door een pand composietmateriaal te winden rondom een cilindervormige mandrijn waarvan de lengte willekeurig groot kan worden gekozen.

Hierdoor is de productie van cilindervormige ringen intrinsiek veel eenvoudiger dan deze van conische ringen.

De huidige uitvinding heeft dan ook tot doel aan één of meerdere van de voornoemde en/of andere nadelen een oplossing te bieden.

Meer bepaald is het de bedoeling van de uitvinding een kosteffectieve werkwijze te bekomen voor het met een klempassing monteren van een bus rond een gedeelte van een as.

Hierbij is het de bedoeling een klempassing te bekomen tussen de bus en de as, zonder dat de bus hiertoe van een ingewikkelde vorm dient te zijn voorzien, zoals bijvoorbeeld een conisch oppervlak, een conische doorgang of dergelijke.

Nog een doelstelling van de uitvinding is het bekomen van een werkwijze die bij kamertemperatuur kan worden toegepast en waarbij de bus bijvoorbeeld uit een synthetisch materiaal, zoals een vezelversterkt composietmateriaal, of uit metaal of dergelijke is vervaardigd.

Hiertoe betreft de huidige uitvinding een werkwijze voor het met een klempassing monteren van een bus rond een gedeelte van een as, welke werkwijze de stappen omvat van: een geleidingsstuk te voorzien in het verlengde van het voornoemde gedeelte van de as, waarbij dit geleidingsstuk een minstens gedeeltelijk conisch buitenopervlak vertoont waarvan de grootste diameter maximum één procent afwijkt van de buitendiameter van het voornoemde gedeelte van de as en waarbij het geleidingsstuk zodanig wordt gepositioneerd dat de grootste diameter van het conisch gedeelte naar het voornoemde gedeelte van de as is gericht; en de bus langs de zijde van het geleidingsstuk met de kleinste diameter over dit geleidingsstuk en op het voornoemde gedeelte van de as te schuiven.

Een voordeel van zulke werkwijze volgens de uitvinding is dat de bus niet dient te worden voorzien van een ingewikkelde en moeilijk . te vervaardigen vorm, zoals bijvoorbeeld een conisch oppervlak, om een vaste verbinding tussen de as en de bus te bekomen.

Nog een voordeel van. een werkwijze overeenkomstig de uitvinding is , dat ze kan worden toegepast bij kamertemperatuur.

Op deze wijze bestaat er geen gevaar voor beschadiging van de as of de bus, onder vorm van oppervlakte-oxidatie of der.gelijke ten gevolge van een opwarming voor het vastkrimpen van de bus op de as, zoals dit wel het geval is bij sommige bekende werkwijzen.

Tevens kan met zulke werkwijze volgens de uitvinding, waarbij geen opwarming vereist is, de bus uit een composietmateriaal worden vervaardigd, bijvoorbeeld een glasvezelversterkt composietmateriaal, waarbij bij voorkeur de vezels zich uitstrekken in allerlei richtingen ten opzichte van elkaar.

Volgens een voorkeurdragende werkwijze overeenkomstig de uitvinding is de as getrapt uitgevoerd en is het geleidingsstuk minstens gedeeltelijk hol uitgevoerd, waarbij het geleidingsstuk op de as wordt gecentreerd door het met zijn hol gedeelte aan te brengen over een asgedeelte met een kleinere diameter dan het voornoemde gedeelte van de as waarover de bus dient te worden aangebracht.

Zulke centering van het geleidingsstuk op de as is uiterst eenvoudig en praktisch.

Volgens een alternatieve werkwijze overeenkomstig de uitvinding is de as aan zijn uiteinde voorzien van een uitsparing en is het geleidingsstuk voorzien van een axiaal uitstekend gedeelte dat complementair is aan de uitsparing in de as, waarbij het geleidingsstuk wordt gecentreerd op de as door het met zijn axiaal uitstekend gedeelte minstens gedeeltelijk in de uitsparing van de as in te brengen.

Zulke werkwijze kan bijvoorbeeld goed van pas komen, wanneer de bus dient te worden aangebracht aan het uiteinde van de as of dichtbij het uiteinde van de as.

Met het inzicht de kenmerken van de uitvinding beter aan te tonen, zijn hierna als voorbeeld zonder enig beperkend karakter enkele voorkeurdragende uitvoeringsvormen van een werkwijze volgens de uitvinding voor het met een klempassing monteren van een bus rond een gedeelte van een as, met verwijzing naar de bijgaande figuren, waarbij de figuren 1 tot en met 10 in doorsnede opeenvolgende stappen van de werkwijze illustreren en waarbij meer bepaald: figuur 1 een zijaanzicht van een gedeelte van een getrapte as weergeeft; figuur 2 het aanbrengen van een geleidingsstuk over de getrapte as volgens figuur 1 weergeeft; figuur 3 het aanbrengen van een bus over het geleidingsstuk illustreert; figuur 4 weergeeft hoe een pers tot tegen de bus kan worden geplaatst; figuur 5 de toestand weergeeft nadat de pers axiaal tot tegen het conisch gedeelte van het geleidingsstuk werd bewogen; figuur 6 de toestand weergeeft nadat de pers werd weggenomen; figuur 7 het plaatsen van een bijkomend hulpstuk tegen de bus illustreert; figuur 8 weergeeft hoe de pers opnieuw kan worden aangebracht tot tegen het bijkomend hulpstuk; figuur 9 een toestand weergeeft waarbij de bus axiaal tot op een gedeelte van een as werd verplaatst met behulp van het bijkomend hulpstuk en de pers; figuur 10 de uiteindelijk bekomen klemverbinding tussen de bus en het gedeelte van een as weergeeft; figuur 11 een alternatieve uitvoeringsvorm weergeeft analoog aan figuur 9 waarbij als tussenstap nog een ander bijkomend hulpstuk wordt gebruikt; en figuur 12 een alternatieve uitvoeringsvorm weergeeft waarbij de as aan zijn uiteinde is voorzien van een holte waarin het geleidingsstuk passend is ingebracht.

De uitvinding heeft betrekking op een werkwijze voor het met een klempassing monteren van een bus rond een gedeelte van een as.

In figuur 1 is in doorsnede één uiteinde van een getrapte cilindervormige as 1 weergegeven, met in dit geval minstens drie cilindervormige gedeelten 2, 3 en 4 van de as 1, welke hier zijn opgesomd volgens dalende asdikte, waarbij elk gedeelte 2 tot 4 van de as 1 een eigen diameter heeft, die van groot naar klein respectievelijk diameters Dl, D2 en D3 zijn.

Zulke as 1 is slechts een voorbeeld van een as waarop de werkwijze volgens de uitvinding betrekking heeft en zou bijvoorbeeld een rotoras van een elektrische generator kunnen zijn, waarbij in de rotoras permanente magneten zijn ingebracht en waarbij over de as 1 bijvoorbeeld een bus ter bescherming van de magneten dient te worden aangebracht.

In een andere toepassing zou de as 1 bijvoorbeeld een as van een. verbrandingsmotor kunnen zijn, waarrond een vliegwiel is aangebracht teneinde de motoras gelijkmatiger te doen lopen.

Uiteraard zijn vele.andere toepassingen niet uitgesloten.

In wat volgt wordt er voor de eenvoud echter vanuit gaan dat de bus 5, weergegeven in de figuren 3 tot en met 12, met een klempassing op het cilindervormige gedeelte 2 van de as 1 van de as 1 dient te worden aangebracht.

De bus 5 vertoont een cilindervormige doorgang 6 met een binnendiameter D4 die kleiner is dan de buitendiameter Dl van het gedeelte 2 van de as 1 waarop de bus 5 dient te worden vastgezet.

De werkwijze volgens de uitvinding omvat de stap van een geleidingsstuk 7 te voorzien met een buitenopervlak 8 dat minstens gedeeltijk conisch is.

Enerzijds, wijkt de grootste buitendiameter D5 van het conisch gedeelte 9 van het geleidingsstuk 7 hierbij maximum één procent af van de buitendiameter Dl van het .gedeelte 2 van een as 1 waarop de bus 5 dient te worden vastgezet.

Anderzijds, is in dit geval de kleinste buitendiameter D6 van het, conisch gedeelte 9 kleiner dan, of, eventueel in andere gevallen, maximaal gelijk aan de buitendiameter van de bus 5.

Bij voorkeur is minstens het geleidingsstuk 7 of de bus 5 voorzien van een afronding aan de rand van het contactoppervlak. tussen beiden, waarbij de straal van de voornoemde afronding bij voorkeur is gelegen in een bereik van 10"10 keer de kleinste diameter D6 van het conisch gedeelte 9 tot 10'1 keer de kleinste diameter D6 van het conisch gedeelte 9. De bedoelde randen zijn in figuur 3 respectievelijk weergegeven met de referenties R en R' .

In het hier behandelde voorbeeld is het buitenopppervlak 8 van het geleidingsstuk 7 aan de zijde 10 van het conische gedeelte 9 met de kleinste diameter D6 tevens voorzien van een cilindrisch gedeelte 11 dat via een kraagovergang aansluit op het conische gedeelte 9.

De buitendiameter D7 van dit cilindrisch gedeelte 11 is in dit geval kleiner dan de kleinste diameter D6 van het conische gedeelte 9.

Volgens de uitvinding kan deze diameter D7 in andere gevallen eventueel maximaal gelijk aan de diameter D6 zijn, in welk laatste geval het cilindervormig gedeelte 11 . rechtstreeks zonder kraagovergang aansluit op het conisch gedeelte 9.

: Voorts is in het hier besproken voorbeeld van de figuren 1 tot. en met 11 het geleidingsstuk 7 minstens gedeeltelijk hol uitgevoerd.

Meer bepaald is het geleidingsstuk 7 in dit geval voorzien van een centrale doorgang 12 met een binnendiameter D8 die overeenstemt met de diameter D2 van het asgedeelte 3 aanliggend aan het gedeelte 2 van de as 1, waarop de bus 5 dient te worden vastgezet.

. Hierdoor kan het geleidingsstuk 7 op de as 1 worden gecentreerd, zoals bijvoorbeeld is geïllustreerd in figuur 2, door het met zijn hol gedeelte of zijn doorgang 12 aan te brengen over het gedeelte 3 van de as 1 met een kleinere diameter D2 dan het gedeelte 2 van de as 1 waarover de bus 5 dient te worden aangebracht.

Hierbij is het volgens een werkwijze overeenkomstig met de uitvinding de bedoeling het geleidingsstuk 7 en meer bepaald het conisch gedeelte 9 van het geleidingsstuk 7 in het verlengde van het gedeelte 2 van de as 1 te plaatsen, waarbij meer bepaald het conisch gedeelte 9 van het geleidingsstuk 7 met de grootste buitendiameter D5 naar het gedeelte 2 van de as 1 is gericht.

Zoals wordt geïllustreerd in figuur 3, kan vervolgens aan de andere zijde 10 van het geleidingsstuk 7, de bus 5 met zijn doorgang 6 over het aangebrachte geleidingsstuk 7 worden geplaatst.

Vervolgens wordt op de bus 5 een kracht F uitgeoefend in de axiale richting AA' en naar het gedeelte 2 van de as 1 gericht, teneinde de bus 5 over het geleidingsstuk 7 op het gedeelte 2 van de as 1 te schuiven. Tenslotte wordt in dit geval het geleidingsstuk 7 terug verwijderd.

Het uitoefenen van de axiale kracht F kan op allerlei manieren gebeuren, waarbij het vervolg van de werkwijze één of meerdere stappen kan omvatten, bijvoorbeeld in functie van de dikte h van de wand van de bus 5 of in functie van de hulpmiddelen gebruikt bij het uitoefenen van de axiale kracht F.

Een voorkeurdragende manier om de axiale kracht F uit te. oefenen.op de bus 5 bestaat erin gebruik te maken van een cilindrische pers 13 die bijvoorbeeld gedeeltelijk hol of zoals in het getoonde voorbeeld van figuur 4 volledig hol is uitgevoerd.

Meer bepaald is de pers 13 in dit geval voorzien van een centrale uitsparing 14 met een binnendiameter D9 die nagenoeg overeenstemt met . de buitendiameter D7 van het cilindrisch gedeelte 11 van het geleidingstuk 7.

Hierbij is het volgens deze werkwijze overeenkomstig de uivinding de bedoeling met de pers 13 een axiale kracht F uit te oefenen op de bus 5, zodat de bus 5 over het conisch gedeelte 9 van het geleidingsstuk 7 schuift, waarbij de pers 13 zelf tijdens deze axiale beweging over het cilindrisch gedeelte 11 van het geleidingsstuk 7 wordt bewogen.

Bij voorkeur is de holle pers 13 van een uitkraging 15 voorzien die dienst doet als steunvlak waartegen een kopvlak 16 van de ring 5 kan rusten tijdens het persen.

Hierdoor wordt de kans verkleind dat de ring 5 tijdens het persen opstuikt of naar binnen knikt.

Bovendien wordt volgens een werkwijze overeenkomstig de .uitvinding. bij voorkeur, tijdens een eerste stap voor het verschuiven van de bus 5 over het geleidingsstuk 7, de cilindrische pers 13 axiaal tot aan het conisch gedeelte 9 van het geleidingsstuk 7 bewogen.

Dit is geïllustreerd in figuur 5.

In het getoonde voorbeeld kan de pers 13 zelfs niet meer verder naar het gedeelte 2 van de as 1 worden geduwd, aangezien de diameter D9 van de uitsparing 14 in de pers over de ganse lengte van de pers 13 overeenstemt met de buitendiameter D7 van het cilindrisch gedeelte 11 van het geleidingsstuk 7, waarbij bovendien het verschil tussen de diameters D6 en D7 voor een soort stop zorgen.

Dit kan bijvoorbeeld worden vermeden door een gedeelte van de uitsparing 14 in de pers 13 van een ietwat grotere diameter te voorzien.

Echter hierdoor wordt het contactoppervlak tussen de pers 13 en het kopvlak 16 van de. bus 5 eveneens verkleind, wat zou kunnen bijdragen aan het naar binnen knikken of opstuiten van de bus 5.

Om dit te vermijden kan er eventueel voor een extra steun worden gezorgd tijdens het persen van de bus 5 over het conisch gedeelte 11, bijvoorbeeld door de diameters D4, D6 en>D7 gelijk of nagenoeg gelijk te nemen.

Na het wegnemen van de pers 13 wordt een situatie bekomen zoals is weergegeven in figuur 6.

Teneinde de bus 5 nog verder over het conisch gedeelte 9 van het geleidingsstuk te kunnen verschuiven in de axiale richting AA' naar het gedeelte 2 van de as 1 toe, wordt er volgens een bijzonder aspect van de uitvinding bij voorkeur in . een volgende stap van de werkwijze gebruik gemaakt van een bijkomend hulpstuk 17.

Zoals wordt weergeveven in figuur 7, kan zulk hulpstuk 17 bijvoorbeeld bestaan uit een cilindervormig perselement 17 met een getrapte uitsparing 18.

In het getoonde voorbeeld is de uitsparing 18 voor een gedeelte 19 uitgevoerd met een inwendige diameter D10 die groter is dan de inwendige diameter D4 van de bus 5 of dan de kleinste diameter D6 van het conisch gedeelte 11 van het geleidingsstuk 7.

Meer bepaald is in dit geval deze diameter D10 van het voornoemde gedeelte gelijk of ietwat groter dan de uitwendige diameter Dl van het gedeelte 2 van de as 1.

Voorts heeft de uitsparing 18 van het aanliggend gedeelte 20 van het hulpstuk 17 een inwendige diameter Dll die overeenstemt met de diameter van het cilindrisch gedeelte 11 van het geleidindsstuk 7.

Hierdoor is het mogelijk het hulpstuk 17 met de uitsparing 18 van het gedeelte 20 te centreren op het geleidingsstuk 7, terwijl het hulpstuk 17 met zijn uiteinde 21 aan het gedeelte. 19 tegen de bus 5 kan steunen en de bus 5 .gedeeltelijk of helemaal over het conisch gedeelte 9 van het geleidingsstuk kan schuiven in de axiale richting AA', wanneer op het hulpstuk 17 een axiale kracht F wordt uitgeoefend.

Zoals aan de hand van figuur 8 wordt aangetoond, kan zulke axiale kracht F op het hulpstuk 17 worden uitgeoefend met behulp van de pers 13 nadat deze opnieuw gecentreerd is .aangebracht op het geleidingsstuk 7 door de pers 13 opnieuw over het cilindrisch gedeelte 11 van dit geleidingsstuk 7 te schuiven totdat het met zijn uitkraging 15 tot tegen het hulpstuk 17 steunt.

Zoals weergegeven in figuur 9, zal bij het uitoefenen van een axiale kracht F op de bus 5 over het conisch gedeelte 9 van het geleidingsstuk 7 kunnen schuiven, waarbij, in het getoonde voorbeeld, de maximale lengte waarover tijdens deze stap in de axiale richting kan worden geschoven, wordt bepaald door de lengte van het gedeelte 19 van het hulpstuk 17 met de bredere doorgang D10.

De aandacht wordt erop gevestigd dat de diameter D10 in dit geval ook voldoende groot is om de bus 5 tot op het gedeelte 2 van de as 1 te kunnen persen.

Na het wegnemen van de pers 13, het hulpstuk 17 en het geleidingsstuk 7, wordt de situatie van figuur 10 bekomen, waarbij een bus 5 op het gedeelte 2 van de as 1 is gemonteerd met een klempassing, zonder dat hiervoor tijdens de montage gebruik is gemaakt van de thermische uitzettingseigenschappen van het gebruikte materiaal.

Soms kan het nutig zijn meerdere analoge tussenstappen toe te passen, waarbij er meerdere opeenvolgende alternatieve hulpstukken 22 worden toegepast bij het axiaal verschuiven van de bus 5 over het geleidingsstuk 7, waarbij bij elke volgende stap een alternatief hulpstuk 22 met een steeds toenemende inwendige diameter D10 wordt gebruikt.

Het gebruik van zulk hulpstuk 22 wordt geïllustreerd aan de hand van figuur 11.

Het is duidelijk - dat naargelang de dikte h van de wand van de bus 5 afneemt en het verschil tussen de inwendige diameter D4 van de bus 5 en.de uitwendige diameter Dl van het gedeelte 2 van de as 1, waarop de bus 5 dient te worden bevestigd, toeneemt, er bij voorkeur meerdere zulke tussenstappen worden gebruikt.

Immers, het laatste hulpstuk 17 of 22 dat bij de werkwijze wordt toegepast, dient steeds een inwendige diameter DlO te hebben die minstens zo groot is als de diameter Dl van het gedeelte 2 van de as 1.

Wanneer de bus 5 dunwandig is en het te overbruggen diameterverschil D1-D4 groot, zal zulk hulpstuk 17 of 22 tijdens het persen slechts steunen over een zeer beperkt gedeelte van het kopvlak 16 van de bus 5, wat aanleiding zou kunnen.geven tot knikproblemen of dergelijke meer.

In extremis, wanneer een bus 5 gebruikt zou worden met een dikte h die kleiner is dan het te overbruggen diameterverschil D1-D4, dan zou het trouwens onmogelijk zijn de vervorming van de bus 5 met behulp van één hulpstuk 17 te bekomen.

Uiteraard zal zulk geval in de praktijk meer dan waarschijnlijk niet voorkomen, omdat het een grote rekbaarheid van de bus 5 vergt die ongetwijfeld onverenigbaar is met het feit dat voor de werkwijze een axiale kracht F op de bus 5 dient te worden uitgeoefend, tenzij , eventueel een materiaal wordt gebruikt dat erg rekbaar is in een radiale richting, doch relatief stijf in de axiale richting.

Volgens de uitvinding is het bovendien zo dat de tophoek α van het conische gedeelte 9 van het geleidingsstuk 7 liefst niet te groot is, bij voorkeur tussen 0,01° en 15°, aangezien met een kleine tophoek α door het uitoefenen van een axiale kracht F het vervormen van de bus 5 relatief gemakkelijker kan gebeuren dan bij een grotere hoek a.

Liefst nog wordt deze tophoek a kleiner gekozen dan of gelijk aan de waarde verkregen met de volgende formule: α = k. | ε | . D4 / (h. (Dl - Idring)) met: - α = de maximale tophoek in °; - k = een factor die wordt gekozen op basis van de wijze waarop de bus 5 is samengesteld en van het materiaal waaruit de bus 5 is vervaardigd, welke factor is gelegen in een bereik van 10'2 tot 10"6; |ε|= de absolute waarde van de maximaal mogelijke rek voor de minst rekbare materiaalcomponent van de bus 5 of de plasticiteitsgrens van het metaal, indien de bus uit metaal is vervaardigd; - h = de dikte van de wand van de bus 5 in m; - D4 = de binnendiameter van de bus 5 in m; en, - Dl = de buitendiameter van het gedeelte 2 van de as 1 in m.

Volgens een niet in de figuren weergegeven variante werkwijze, kan gebruik worden gemaakt van een geleidingsstuk dat over zijn lengterichting een aantal opeenvolgende conische gedeelten bevat, waarbij elk conisch gedeelte voldoet aan de voornoemde formule en waarbij Dl telkens wordt bepaald door de grootste buitendiameter van het betreffend conisch gedeelte.

Door een voldoende kleine tophoek α te kiezen, is het mogelijk problemen te vermijden, zoals bijvoorbeeld het af schrapen van materiaal aan de binnenzijde van de bus 5 ten gevolge van axiaal voortduwen van de bus 5 over de rand tussen het gedeelte 2 van de as 1 en het conisch gedeelte 11.

Hoe kleiner de tophoek α wordt gekozen, hoe gemakkelijker bovendien de vervorming van de bus 5 over het conische gedeelte 9 van het . geleidingsstuk 7 kan worden gerealiseerd.

Een waarde van k die nagenoeg gelijk is aan 10-4 wordt volgens de uitvinding als geschikt geacht, bijvoorbeeld om de voornoemde effecten te vermijden, waarbij met deze waarde van k een breed gamma van gebruikte materialen voor de bus 5 en van manieren van samenstellen van de bus 5 wordt bestreken.

Bij voorkeur wordt de bus 5 vervaardigd uit een kunststof en liefst nog uit een composietmateriaal dat bijvoorbeeld vezelversterkt is.

Volgens een bijzonder kenmerk van de uitvinding is de bus 5 vervaardigd uit verschillende lagen composietmateriaal die al dan niet vezelversterkt zijn, waarbij de lagen die zich nabij de buitenomtrek van de bus 5 bevinden een grotere rekbaarheid vertonen dan de lagen die zich nabij de binnenwand van de voornoemde bus 5 bevinden.

Een goed alternatief bestaat erin de bus 5 uit een bij voorkeur dun metaal te vervaardigen.

De uitvinding is niet beperkt tot de tot nu toe beschreven werkwijzen, doch andere analoge werkwijzen zijn niet uitgesloten.

Bijvoorbeeld kan een andere manier worden gebruikt om een andersoortig geleidingsstuk 23 op de as te centreren, zoals is geïllustreerd aan de hand van figuur 12.

In het getoonde voorbeeld van figuur 12 is de as 1 aan zijn uiteinde 24 voorzien van een inwendige opening 25, . terwijl het geleidingsstuk 23 is voorzien van een axiaal uitstekend gedeelte 26 dat complementair is aan de inwendige opening 25 in de as 1.

Op deze wijze wordt het mogelijk gemaakt het geleidingsstuk 23 te centreren op de as 1 door het met zijn axiaal uitstekend gedeelte 26 in de opening 25 van de as 1 in te brengen.

Dit kan bijvoorbeeld voordelig zijn wanneer een bus 5 dient te worden vastgezet op een gedeelte 2 van de as 1 dat zich aan of dichtbij het uiteinde 24 van de as 1 bevindt.

Volgens nog een andere alternatieve werkwijze in overeenstemming met de uitvinding is het zelfs niet uitgesloten de as 1 zodanig uit te voeren dat het geleidingsstuk 7 er integraal deel van uitmaakt, bijvoorbeeld door de as 1 naast het gedeelte 2 van de as 1 van een conisch gedeelte te voorzien waarover de bus 5 kan worden verschoven teneinde een radiale uitzetting van de bus 5 te bekomen.

Ook andere werkwijzen waarbij bijvoorbeeld een pers 13 wordt gebruikt waarin één of meerdere, uitschuifbare hulpstukken .17 en 22 zijn geïntegreerd zijn niet uitgesloten.

Ook het centreren van de verschillende gedeelten ten opzicht van elkaar, zoals het geleidingsstuk 7, de as 1, de hulpstukken 17 en 22 en de pers 13 kan op allerlei andere manieren gebeuren.

Niettegenstaande in de figuren het gedeelte 2 van de as 1 waarop de bus 5 - met een klemspanning moet worden gemonteerd rondeilindrisch is weergegeven, is het niet uitgesloten dat de vitvinding wordt toepast op een gedeelte 2 van de as 1 met een ovaalcilindrische vorm of een cilindrische vorm met spiebanen of dergelijke of zelfs op een gedeelte 2 van de as. 1 met een conische vorm.

De .uitvinding is geenszins beperkt tot de als voorbeeld beschreven en in de figuren weergegeven werkwijzen en toepassingen overeenkomstig de uitvinding, doch dergelijke werkwijze voor het met een klempassing monteren van een bus op een gedeelte van een as, kan op allerlei andere manieren worden verwezenlijkt of in andere toepassingen worden gebruikt zonder buiten het kader van de uitvinding te treden.

Claims (21)

1. Werkwijze voor het met een klempassing monteren van een bus (5) rond een gedeelte (2) van een as (1), daardoor gekenmerk dat deze werkwijze de stappen omvat van: een geleidingsstuk (7,23) te voorzien in het verlengde van het voornoemde gedeelte (2) van de as (1) , waarbij dit geleidingsstuk (7,23) een minstens gedeeltelijk conisch buitenopervlak (8) vertoont waarvan de grootste diameter (D5) maximum één procent afwijkt van de buitendiameter (Dl) van het voornoemde gedeelte (2) van de as (1) en waarbij het geleidingsstuk (7,23) zodanig wordt gepositioneerd dat de grootste diameter (D5) van het conisch gedeelte (9) naar het voornoemde gedeelte (2) van de as (1) is gericht; en de bus (5) langs de zijde (10) van het geleidingsstuk (7) met de kleinste diameter (D6) , over dit geleidingsstuk (7,23) en op het gedeelte (2) van de as (1) te schuiven.

2. Werkwijze volgens conclusie 1, daardoor gekenmerkt dat de kleinste diameter (D6) van het conisch gedeelte (9) kleiner is dan of even groot als de buitendiameter van de voornoemde bus (5); en dat minstens het geleidingsstuk (7) of de bus (5) een afronding vertoont aan - de rand· van het contactoppervlak tussen beiden.

3. Werkwijze volgens conclusie 2, daardoor gekenmerkt dat de straal van de voornoemde afronding gelegen is in een bereik van 10"10 keer de kleinste diameter (D6) van het conisch gedeelte (9) tot 10'1 keer de kleinste diameter (D6) van het conisch gedeelte (9).

4. Werkwijze volgens één van de conclusies 1 tot 3, daardoor gekenmerkt dat de voornoemde bus (5) wordt vervaardigd uit een kunststof.

5. Werkwijze volgens één van de conclusies 1 tot 4, daardoor gekenmerkt dat de voornoemde bus (5) wordt vervaardigd uit een composietmateriaal dat al dan niet vezelversterkt is.

6. Werkwijze volgens conclusie 5, daardoor gekenmerkt dat de voornoemde bus (5) is vervaardigd uit verschillende lagen composietmateriaal die al dan niet vezelversterkt zijn, waarbij de lagen die zich nabij de buitenomtrek van de bus (5) bevinden een grotere rekbaarheid vertonen dan de lagen die zich nabij de binnenwand van de voornoemde bus (5) bevinden.

7. Werkwijze volgens één van de conclusies 1 tot 3, daardoor gekenmerkt dat de voornoemde bus (5) wordt vervaardigd uit metaal.

8. Werkwijze volgens één van de voorgaande conclusies, daardoor gekenmerkt dat de tophoek (a) van het conisch gedeelte (9) van het geleidingsstuk (7,23) kleiner wordt gekozen dan of even groot als a, waarbij: α = k. |ε|. D4 / (h.(Dl - D4)) met: α = de maximale tophoek van het conisch gedeelte (9) in °; - k = een factor die wordt gekozen op basis van de wijze waarop de bus (5) is samengesteld en het materiaal waaruit de bus (5) werd vervaardigd, welke factor is gelegen in een bereik van 10'2 tot 10~6; | ε | = de absolute waarde van de maximaal mogelijke rek voor de minst rekbare mater iaalcomponent van de bus (5) of de plasticiteitsgrens van het metaal, indien de bus (5) uit metaal is vervaardigd; - h = de dikte van de wand van de bus (5) in m; - D4 = de binnendiameter van de bus (5) in m; en, - Dl = de buitendiameter van het gedeelte (2) van de as (1) in m.

9. Werkwijze volgens 7, daardoor gekenmerkt dat het geleidingsstuk (7,23) over zijn lengterichting een aantal opeenvolgende conische gedeelten bevat, waarbij elk conisch gedeelte voldoet aan de formule uit conclusie 7, . waarbij Dl telkens wordt bepaald door de grootste buitendiameter van het betreffende conisch gedeelte.

10. Werkwijze volgens één van de voorgaande conclusies, daardoor gekenmerkt dat de as (1) getrapt is uitgevoerd en het geleidingsstuk (7) minstens gedeeltelijk hol is uitgevoerd, waarbij het geleidingsstuk (7) op de as (1) wordt gecentreerd door het met zijn hol gedeelte (12) aan te brengen over een asgedeelte (3) met een kleinere diameter (D2) dan het gedeelte (2) van de as (1) waarover de bus (5) dient te worden aangebracht.

11. Werkwijze volgens één van de conclusies 1 tot 9, daardoor gekenmerkt dat de as (1) aan zijn uiteinde (24) is voorzien van een uitsparing (25) en het geleidingsstuk (23) is voorzien van een axiaal uitstekend gedeelte (26) dat complementair is aan de uitsparing (25) in de as (1) , waarbij het geleidingsstuk (23) wordt gecentreerd op de as (1) door het met zijn axiaal uitstekend gedeelte (26) minstens gedeeltelijk in de uitsparing (25) van de as (1) in te brengen.

12. Werkwijze volgens één van de voorgaande conclusies, daardoor gekenmerkt dat het buitenopppervlak (8) van het geleidingsstuk (7, 23) wordt voorzien van een cilindrisch gedeelte (11) dat aansluit op het conische gedeelte (9), aan de zijde van dit conische gedeelte (9) met de kleinste diameter (D6).

13. Werkwijze volgens conclusie 12, daardoor gekenmerkt dat de buitendiameter (D7) van het cilindrisch gedeelte (11) van .het geleidingsstuk (7, 23) kleiner of gelijk is aan de kleinste diameter (D6) van het conische gedeelte (9).

14. Werkwijze volgens één van de voorgaande conclusies, daardoor gekenmerkt dat voor het over het geleidingsstuk (7,23) en op het gedeelte (2) van de as (1) schuiven van de bus (5), gebruik wordt gemaakt van een cilindrische pers (13) die minstens gedeeltelijk hol is uitgevoerd.

15. Werkwijze volgens conclusies 13 en 14, daardoor gekenmerkt dat de holle pers (13) is voorzien van een uitsparing (14) met een inwendige diameter (D9) die nagenoeg overeenstemt met de diameter (D7) van het cilindrisch gedeelte (11) van het geleidingsstuk (7.23) , waarbij de holle pers (13) tijdens de axiale beweging over het cilindrisch gedeelte (11) van het geleidingsstuk (7,23) wordt bewogen.

16. Werkwijze volgens conclusie 14 of 15, daardoor gekenmerkt dat een eerste stap voor het axiaal verschuiven van de bus (5) over het geleidingsstuk (7.23) erin bestaat de holle pers (13) axiaal tot aan het conisch gedeelte (9) van het geleidingsstuk (7) te bewegen.

17. Werkwijze volgens conclusie 16, daardoor gekenmerkt dat de holle pers (13) van een uitkraging (15) wordt voorzien die bij deze eerste stap tegen een kopvlak (16) van de bus (5) rust.

18. Werkwijze volgens conclusie 16 of 17, daardoor gekenmerkt dat in een volgende stap eerst een hulpstuk (17,22) tussen de pers (13) en het geleidingsstuk (7.23) wordt aangebracht, welk hulpstuk (17,22) een uitsparing vertoont met een inwendige diameter (D10) die groter is dan de inwendige diameter (D4) van het de bus (5) .

19. Werkwijze volgens conclusie 16, daardoor gekenmerkt dat er meerdere opeenvolgende stappen worden toegepast bij het axiaal verschuiven van de bus (5) over het geleidingsstuk (7,23), waarbij bij elke volgende stap een hulpstuk (17,22) met een steeds toenemende inwendige diameter (D10) wordt gebruikt.

20. Werkwijze volgens één van de voorgaande conclusies, daardoor gekenmerkt dat het geleidingsstuk (7,23) integraal deel uitmaakt van de as (1).

21. Werkwijze volgens één van de voorgaande conclusies, daardoor gekenmerkt dat het voornoemde gedeelte (2) van de as (1) waarop de bus (5) met klemspanning dient te worden gemonteerd een cilindrische vorm heeft.