NL8800944A - Stelinrichting met geheugenmetaal en een met deze stelinrichting uitgeruste schokdemper. - Google Patents

Description

.' i NO 34317 I Do/jSffi

Stelinrichting met geheugenmetaal en een met deze stalinrichting uitgeruste schokdemper.

De uitvinding heeft betrekking op een stelinrichting, in het bij-5 zonder voor het beïnvloeden van de fluïdumstroom in hydraulische en/of pneumatische inrichtingen, omvattende een behuizing met een daarin beweegbaar ondersteund stelorgaan en althans éên op het stelorgaan aangrijpend element van geheugenmetaal.

Een stelinrichting van deze soort is bekend uit de Britse octrooi-10 aanvrage GB-A-2168810.

Met de term geheugenmetaal wordt een metaallegering of een groep van metaallegeringen aangeduid welke de eigenschap hebben om, nadat het metaal bij een geschikte temperatuur een bepaalde vorm heeft verkregen, telkens bij verwarming boven een bepaalde overgangstemperatuur spontaan 15 naar deze vorm terug te keren. Beneden deze overgangstemperatuur kan het geheugenmetaal schijnbaar plastisch worden gedeformeerd. De overgangstemperatuur en een rond deze overgangstemperatuur liggend hysteresege-bied worden door de samenstelling van de legering bepaald. Als gevolg van de goede beheersbaarheid en de onbeperkte herhaalbaarheid van het 20 vormherstelgedrag en door de relatief scherp begrensde overgangstemperatuur worden deze legeringen voor thermische opnemers en voor omzettere van thermische energie in mechanische energie toegepast. De legeringen waarnaar de meeste belangstelling uitgaat zijn CuZnAl, CuAlNi en TiNi, welke laatste legering ook met de term Nitinol wordt aangeduid.

25 Bij de uit GB-A-2168810 bekende stelinrichting kan het stelorgaan, dat hierin de vorm van een in dwarsrichting in de behuizing verschuifbaar blokje heeft, door een Y-vormig tuimelmechanisme in twee standen worden geplaatst. Op de naast elkaar gelegen uiteinden van het tuimelmechanisme werken twee als drukveren uitgevoerde elementen van geheugenme-30 taal, welke door middel van een elektrische stroom kunnen worden verwarmd. De drukveren van geheugenmetaal zijn zodanig voorgevormd, dat zij bij verwarming boven de overgangstemperatuur een lengte willen aannemen, welke groter is dan de lengte bij temperaturen beneden de overgangstemperatuur. Omdat de drukveren zich in het vlak van het tuimelmechanisme 35 uitstrekken kan, door het met behulp van een wisselschakelaar afwisselend elektrisch activeren van de beide drukveren, het tuimelmechanisme rond zijn scharnierpunt worden bewogen. De elektrische stroom vloeit daarbij vanaf een met een spanningsbron tè verbinden uiteinde van een drukveer via het tuimelmechanisme en de behuizing naar de spanningsbron 40 terug.

.8800344 2

Het vrije uiteinde van het Y-vormige tuimelmechanisme grijpt aan op het verschuifbare blokje, dat door het draaien van het tuimelmechanisme in de ene of de andere stand wordt geplaatst. Het verschuifbare blokje bezit aan de van het tuimelmechanisme afgekeerde zijde een uitholling 5 tegenover welke zich in de behuizing drie openingen bevinden. De uitholling en de openingen zijn zodanig gelegen, dat in een eerste stand van het verschuifbare blokje een eerste opening met een tweede opening kan communiceren en in de andere stand van het blokje de eerste opening met een derde opening kan communiceren. Een dergelijke stelinrichting kan 10 bijvoorbeeld als elektrisch bedienbare omschakelaar in pneumatische stelsels worden toegepast.

Deze bekende stelinrichting biedt slechts de mogelijkheid om verschillende kanalen van een pneumatisch stelsel op elektrisch bediende wijze onderling te verbinden. In de praktijk bestaat er echter ook be-15 hoefte aan elektrisch bediende stelinrichtingen waarmee niet alleen kanalen in een kanaalstelsel onderling kunnen worden verbonden, maar waarmee tevens ook de grootte van de fluïdumstroom in één of meerdere kanalen van een dergelijk kanaalstelsel kan worden gestuurd.

Met de uitvinding wordt beoogd een stelinrichting van de in de aan-20 hef genoemde soort te verschaffen, welke universeel toepasbaar is voor het proportioneel beïnvloeden van vloeistof- of gasstromen in respectievelijk een hydraulisch of pneumatisch stelsel.

De stelinrichting volgens de uitvinding heeft daartoe het kenmerk, dat de behuizing en het stelorgaan door activering van het althans ene 25 element van geheugenmetaal relatief ten opzichte van elkaar kunnen worden bewogen doordat de behuizing is voorzien van althans één opening waardoor het stelorgaan zich bij de genoemde relatieve beweging uitstrekt en van op het stelorgaan aangrijpende grendelmiddelen voor het in een bepaalde stand onderling vergrendelen van stelorgaan en behuizing.

30 Door het activeren van het althans ene element van geheugenmetaal kunnen bij de stelinrichting volgens de uitvinding de behuizing en het stelorgaan relatief ten opzichte van elkaar worden verplaatst en zo nodig in een gewenste stand onderling worden vergrendeld. Bijgevolg kan dus bij een vast opgestelde behuizing het stelorgaan naar een stand bui-35 ten de behuizing worden verplaatst en door middel van hierop aangrijpende grendelmiddelen worden vergrendeld, waarbij het stelorgaan bijvoorbeeld direct op een fluïdumstroom kan ingrijpen of een verder stuuror-gaan zoals bijvoorbeeld een klep of afsluiter kan bedienen waarmee de fluïdumstroom in een kanaalstelsel wordt gestuurd. Anderzijds kan het 40 stelorgaan,vast en de behuizing beweegbaar worden opgesteld en bijvoor- ,880094¾ 3 h beeld van geschikte middelen voor het beïnvloeden van een fluïdumstroom worden voorzien.

Door het toepassen van geheugenmetaal als thermomechanische omzetter voor het verschaffen van de mechanische bewegingskracht, kan de 5 stelinrichting volgens de uitvinding relatief klein van afmeting worden gehouden in vergelijking tot door elektromechanische omzettere zoals elektromotoren of relais bediende stelinrichtingen.

Met de stelinrichting volgens de uitvinding kan verder een kleinere responsietijd dan met door elektromechanische omzettere aangedreven 10 stelinrichtingen worden bewerkstelligd. Dit is vooral van belang in die pneumatische of hydraulische stelsels waarin de fluïdumstroom instantaan moet kunnen worden gestuurd.

Een verdere uitvoeringsvorm van de stelinrichting volgens de uitvinding heeft het kenmerk, dat deze althans één op het stelorgaan aan-15 grijpend verder element van permanent veerkrachtig materiaal omvat, onder invloed waarvan de behuizing en het stelorgaan relatief ten opzichte van elkaar in een richting tegengesteld aan de door het althans ene element van geheugenmetaal verschafte relatieve bewegingsrichting kunnen worden bewogen. Onder de aanname dat het stelorgaan door het althans ene 20 element van geheugenmetaal in de richting uit de behuizing kan worden verplaatst, werkt de veerkracht van het althans ene verdere element op het stelorgaan in de richting naar de behuizing. Wanneer de bekrachtiging van het ene element van geheugenmetaal wordt opgeheven zal het buiten de behuizing uitstekende stelorgaan, mits niet vergrendeld, door het 25 ene verdere element weer in de behuizing worden teruggebracht. In het geval dat het stelorgaan door het ene element van geheugenmetaal in de richting naar de behuizing wordt verplaatst, werkt het althans ene verdere element zodanig op het stelorgaan dat dit uit de behuizing kan worden bewogen.

30 Het althans ene element van geheugenmetaal, onder invloed waarvan de behuizing en het stelorgaan ten opzichte van elkaar kunnen worden verplaatst, kan verschillende vormen aannemen, zoals o.a. die van een veer welke bij verwarming boven zijn overgangstemperatuur als gevolg van de geheugenwerking een vooraf bepaalde lengte tracht aan te nemen. Een 35 weer verdere uitvoeringsvorm van de uitvinding wordt daardoor gekenmerkt, dat het althans ene element meerdere, in kaskade geschakelde, afzonderlijk activeerbare veren.omvat. De afstand waarover het stelorgaan buiten zijn behuizing kan uitsteken kan hierbij door het activeren van meer of minden veren worden gevarieerd. In samenwerking met het althans 40 ene verdere element van permanent veerkrachtig materiaal, dat in de ver- , β 8 0 0 9 ή 4 ' ‘ "'ΉΐΙΙΙϋ· ♦ 4 dere uitvoeringsvorm van de stelinrichting als drukveer is uitgevoerd, wordt hiermee een proportioneel werkende stelinrichting verschaft.

Een nog weer verdere uitvoeringsvorm van de stelinrichting volgens de uitvinding heeft het kenmerk, dat de grendelmiddelen althans êên or-5 gaan van geheugenmetaal omvatten, door activering waarvan de onderlinge vergrendeling van stelorgaan en behuizing kan worden gestuurd.

Het toepassen van geheugenmetaal in de grendelmiddelen heeft het voordeel dat op een relatief eenvoudige wijze door activering van het althans ene orgaan van geheugenmetaal een stuurbare vergrendeling kan 10 worden verschaft.

Volgens de uitvinding kunnen twee kenmerkende principes worden onderscheiden, nl. het althans ene orgaan van geheugenmetaal grijpt zelf direct aan op het stelorgaan of het althans ene orgaan van geheugenmetaal bedient een grendelorgaan dat op zijn beurt op het stelorgaan aan-15 grijpt.

Een op het eerstgenoemde principe gebaseerde uitvoeringsvorm waarbij het althans ene orgaan van geheugenmetaal als grendelorgaan is uitgevoerd, heeft het kenmerk, dat het althans ene grendelorgaan bestaat uit een het stelorgaan omringende lus van geheugenmetaal, zodanig dat 20 bij verwarming hiervan boven zijn overgangstemperatuur deze lus een verschillende diameter tracht aan te nemen. Doordat het stelorgaan volgens een verder kenmerk van althans één inkeping is voorzien waarin het althans ene grendelorgaan kan ingrijpen, kan het stelorgaan in althans één gedefinieerde stand effectief worden vergrendeld.

25 Een volgens het als tweede genoemde principe opgebouwde uitvoe ringsvorm voor het vergrendelen van het stelorgaan en behuizing heeft het kenmerk, dat het althans ene orgaan van geheugenmetaal als een element met veerwerking is uitgevoerd dat zodanig met een verder grendelorgaan van de grendelmiddelen samenwerkt, dat door activering van het ele-30 ment het verdere grendelorgaan wordt gestuurd.

Een op dit tweede principe gebaseerde verdere uitvoeringsvorm van de stelinrichting volgens de uitvinding heeft het kenmerk, dat het verdere grendelorgaan bestaat uit althans één langwerpig lichaam met in de behuizing uitstekende nokken, op welk lichaam meerdere als veer uitge-35 voerde elementen van geheugenmetaal aangrijpen voor het in radiale richting van de behuizing verplaatsen van het lichaam, waarbij het stelorgaan door de genoemde nokken en hierop aangrijpende, met het stelorgaan verbonden schijfvormige organen, in een bepaalde stand kan worden vergrendeld.

40 De elementen van geheugenmetaal kunnen indirect en/of direct worden ,8800944 _______ 5 verwarmd. Bij indirecte verwarming wordt de temperatuur van het geheugenmetaal gevarieerd door de omgevingstemperatuur te veranderen. Bij directe verwarming wordt het geheugenmetaal nagenoeg alleen zelf verwarmd, bijvoorbeeld door een daar doorheen vloeiende elektrische stroom. Afhan-5 kelijk van de massa van het geheugenmetaal wordt voor het in een relatief korte tijd in temperatuur doen stijgen hiervan dan een bepaalde hoeveelheid elektrische energie benodigd. Volgens een verdere uitvoeringsvorm van de stelinrichting volgens de uitvinding, wordt de benodige energietoevoer aan het althans ene element van geheugenmetaal daardoor 10 bewerkstelligd, dat de stelinrichting althans ëên herlaadbare condensator omvat, met de elektrische lading waarvan het althans ene element van geheugenmetaal kan worden geactiveerd. Op gelijksoortige wijze is voor het activeren van het althans ene orgaan van geheugenmetaal van de gren-delmiddelen althans éën verdere herlaadbare condensator verschaft. Het 15 aantal te gebruiken condensatoren hangt o.a. af van de vereiste respon-sietijd van de stelinrichting, de beschikbare laadstroom voor het opladen van de condensatoren en het aantal elementen dat moet worden geactiveerd.

Zoals in het voorgaande reeds aangegeven kan met de stelinrichting 20 volgens de uitvinding sneller op een fluïdumstroom in een hydraulisch en/of pneumatisch stelsel worden ingegrepen dan met behulp van door elektromechanische omzetters bediende stelinrichtingen, zoals bijvoorbeeld beschreven in "Toyota Electronic Modulated Suspension (TEMS) System for the 1983 Soarer" door Yuji Yokoya et al, "SAE Technical Paper 25 Series”, 840341 "Society of Automotive Engineers, Inc." 1984.

Hierin wordt een stelinrichting voor het beïnvloeden van de oliestroom in een schokdemper voor een auto aangegeven, welke stelinrichting bestaat uit een door een gelijkstroommotor en een tandwielvertragingsin-richting aangedreven staafvormig stuurorgaan, waarmee een zich in de 30 schokdemper bevindend kanaalstelsel, waar de dempingsolie doorheen kan stromen, kan worden afgesloten of vrijgegeven. Als gevolg van de toegepaste elektromechanisch bediende stelinrichting is de responsietijd waarmee de dempingseigenschappen van de schokdemper kunnen worden beïnvloed relatief groot, waardoor geen optimale werking van de schokdemper 35 in die situaties kan worden bereikt, waarbij de mate van demping sneller moet worden aangepast dan dat de stelinrichting kan volgen.

Bij motorvoertuigen is het bijvoorbeeld belangrijk om bij het wegrijden, het versnellen of het plotseling sterk afremmen en bij het zijdelings hellen van het motorvoertuig een zoveel mogelijk blijvend weg-40 contact van de wielen te realiseren. Het spreekt vanzelf dat ook de aard .8800944 6 van. het wegdek een belangrijke rol speelt bij de keuze van de demping van de schokdemper; bij een nagenoeg effen wegdek zal men voor relatief weinig demping kiezen terwijl bij een slecht, oneffen wegdek de schokdempers relatief sterk dempend zullen worden ingesteld.

5 De uitvinding heeft daarom verder ten doel een schokdemper te ver schaffen, welke in vergelijking tot de bovenaangegeven bekende schokdemper met een elektromechanisch bediende stelinrichting een kortere res-ponsietijd en ruimere instelmogelijkheden heeft dan de bovenaangegeven bekende schokdemper welke door een elektromechanisch bediende stelin-10 richting wordt aangedreven.

De uitvinding heeft aldus verder betrekking op een schokdemper, omvattende een cilinder met dempingsfluïdum, een in de cilinder verplaatsbare zuiger met zuigerstang, althans één kanaalstelsel waarin dempings-fluïdum van de ene naar de andere zijde van de zuiger kan stromen en 15 stuurmiddelen voor het beïnvloeden van de fluïdumstroom in het althans ene kanaalstelsel waarbij de stuurmiddelen althans één, zoals in het voorgaande beschreven, stelinrichting volgens de uitvinding omvatten.

In vergelijking met de bekende schokdemper, waarvan de demping door middel van een elektromechanische omzetter wordt gestuurd, heeft de 20 schokdemper volgens de uitvinding verder het voordeel dat, als gevolg van de relatief eenvoudige opbouw en lage vervaardigings- en materiaalkosten van de stelinrichting volgens de uitvinding, de kostprijs lager kan zijn dan van de bekende schokdemper. Doordat de afmetingen van de stelinrichting relatief klein kunnen worden gehouden kan deze in be-25 staande schokdemperontwerpen worden ingepast, zonder dat er extra ruimte voor moet worden gereserveerd of dat de uitwendige afmetingen van de schokdemper toenemen.

De toepassing van een met de stelinrichting volgens de uitvinding uitgeruste schokdemper is uiteraard niet beperkt tot auto's maar kan ook 30 voor motorfietsen, treinen, trams, vliegtuigen, tanks etc. worden gebruikt.

Hoewel in het voorgaande het gebruik van de stelinrichting volgens de uitvinding met name voor het beïnvloeden van fluïdumstromen is benadrukt, is deze hiertoe echter niet beperkt. De stelinrichting kan in 35 principe overal daar worden ingezet waar een verstelbare, zonodig ver-grendelbare, proportionele relatieve beweging van het stelorgaan ten opzichte van de behuizing of omgekeerd wordt benodigd.

De stelinrichting en schokdemper volgens de uitvinding worden in . het navolgende aan de hand van de in de figuren afgeheelde voorkeursuit— 40 voeringsvoorbeelden nader beschreven, waarbij tevens verdere voordelen ,8800944 7 t en uitvoeringsvormen hiervan worden aangegeven.

Fig. 1 toont een doorsnede van een uitvoeringsvorm van de stelin-richting volgens de uitvinding, in de niet-geactiveerde toestand;

Fig. 2 geeft op vergrote schaal het in fig. 1 toegepaste vergren-5 delorgaan van geheugenmetaal weer;

Fig. 3 toont perspectivisch, met enkele uiteengenomen delen, een gedeeltelijk opengewerkte alternatieve uitvoeringsvorm van de stelin-richting volgens de uitvinding;

Fig* 4 toont een doorsnede van de gemonteerde, volledige stelin— 10 richting volgens de in fig. 3 getoonde uitvoeringsvorm, in een nïet-ge-activeerde toestand;

Fig. 5 toont schematisch de toepassing van de stelinrichting volgens de uitvinding in een schokdemper, en

Fig. 6 toont'een elektrisch principeschema voor het activeren van 15 een element van geheugenmetaal.

De in fig. 1 getoonde voorkeursuitvoeringsvorm van de stelinrichting 1 volgens de uitvinding is opgebouwd uit een langwerpige cilindrische behuizing 2 waarin een langwerpig staafvormig stelorgaan 3 door steunorganen 4, 5 welke het stelorgaan 3 omgeven, verschuifbaar wordt 20 ondersteund. Aan het dichte einde 6 is de behuizing 2 voor het bevestigen hiervan voorzien van een schroefdraadeinde 7. Aan het tegenoverliggende einde 8 is de behuizing 2 open voor het opnemen van het stelorgaan 3. De behuizing is hier voorzien van inwendige schroefdraad welke correspondeert met op een hulsvormig orgaan 9 aangebrachte uitwendige 25 schroefdraad. Het hulsvormige orgaan bezit een opening 10 waardoorheen het stelorgaan 3 uit de behuizing kan worden verplaatst.

In de behuizing zijn drie, het stelorgaan 3 omringende, als drukve-ren uitgevoerde elementen 11, 12, 13 van geheugenmetaal opgenomen. De in kaskade geschakelde elementen 11, 12, 13 worden door de steunorganen 4, 30 met een H-vormige doorsnede, onderling gescheiden waarbij aan de uiteinden van de kaskadeschakeling de steunorganen 5 met een U-vormige doorsnede zijn aangebracht. De elementen 11, 12, 13 zijn aan hun uiteinden van spiraalvormig gewikkelde elektrisch geleidende aansluitdraden 21 voorzien, voor het bekrachtigen daarvan.

35 Het stelorgaan 3 is van een aanslag 14 voorzien, waartegen het aan het uiteinde van het element 13 gelegen steunorgaan 5 aanligt. De in de vorm van drukveren uitgevoerde elementen 11, 12, 13 van geheugenmetaal zijn vooraf zodanig geprogrammeerd, dat zij bij verwarming boven hun overgangstemperatuur een, ten opzichte van de in fig. 1 getoonde situa-40 tie, voorafbepaalde grotere lengte trachten in te nemen. Door het expan- , 8800944 8 deren van een of meerdere van de elementen 11, 12, 13 ontstaat een kracht op de aanslag 14 waardoor het stelorgaan 3 uit de behuizing wordt gedreven. De afstand waarover het stelorgaan 3 buiten de behuizing 2 uitsteekt is maximaal wanneer de elementen 11, 12, 13 allen zijn be-5 krachtigd.

Tussen het in de behuizing 2 gemonteerde hulsvormige orgaan 9 en de aanslag 14 bevindt zich een permanent veerkrachtige drukveer 15, welke op het stelorgaan een kracht uitoefent in de richting tegengesteld aan de door de respectieve elementen 11, 12, 13 pitgeoefende kracht. Wanneer 10 de bekrachtiging van althans een van de elementen 11, 12, 13 wordt opgeheven, zal door de kracht van de drukveer 15 het stelorgaan 3 weer terug in de behuizing worden verplaatst, mits het stelorgaan niet in een bepaalde stand is vergrendeld.

Voor het vergrendelen van het stelorgaan is in het hulsvormige or-15 gaan 9 een lusvormig grendelorgaan 16 van geheugenmetaal opgenomen, dat in fig. 2 op vergrote schaal is weergegeven. Het lusvormige orgaan 16 is zodanig vooraf geprogrammeerd, dat bij verwarming boven zijn overgangs-temperatuur dit een diameter groter dan die van het stelorgaan 3 tracht in te nemen. Aan het uit de behuizing tredende uiteinde is het stelor— 20 gaan 3 voorzien van in doorsnede in de richting uit de behuizing V-vor-mige toelopende insnoeringen 17, in aantal overeenkomende met het aantal elementen 11, 12, 13 van geheugenmetaal en/of het aantal gewenste standen waarin het stelorgaan 3 en de behuizing 2 onderling moeten kunnen worden vergrendeld. Aan het naar buiten uitredende einde is het stel-25 orgaan 3 van een afgeronde cilindrische kop 18 voorzien.

Wanneer het stelorgaan 3 uit de behuizing wordt verplaatst wordt het automatisch, wanneer het lusvormige grendelorgaan 16 niet is bekrachtigd, in een stand vergrendeld waarbij het grendelorgaan 16 tegen de vlakke randen 19 van de V-vormige insnoeringen 17 respectievelijk de 30 kop 18 aanligt. Vanuit de vergrendelde toestand kan het stelorgaan 3 alleen verder uit de behuizing worden verplaatst. Na het opheffen van de bekrachtiging van één of meerdere van de elementen 11, 12, 13 kan het stelorgaan 3 slechts door het opheffen van de vergrendeling, dat wil zeggen door het bekrachtigen van het grendelorgaan 16, onder invloed van 35 de veerkracht van de drukveer 15 terug in de behuizing 2 worden verplaatst.

In de in fig. 1 getoonde voorkeursuitvoeringsvorm van de stelin-richting volgens de uitvinding is rond de, het stelorgaan 3 dragende, steunorganen 4, 5 en de aanslag 14 een elektrisch isolerende cilindri-40 sche huls 20 met een kanteelvormige buitenomtrek aangebracht. Deze iso- „8800944 9 * lerende huls 20 heeft niet getoonde sleufvormige doorgangen tussen de kamers 22 naar de elementen 11, 12, 13 van geheugenmetaal, waardoor de aansluitdraden 21 de lengteveranderingen van de elementen 11, 12, 13 kunnen volgen, De steunorganen 4, 5 en de aanslag 14 zijn binnen de huls 5 20 verschuifbaar,

De elementen 11, 12, 13 van geheugenmetaal en het grendelorgaan 16 van geheugenmetaal worden volgens de uitvinding langs elektrische weg bekrachtigd, door het hierover ontladen van ëén of meerdere condensatoren (niet getoond). Het omschakelen van de condensatoren voor het laden 10 respectievelijk ontladen hiervan kan met behulp van geschikte halfgelei-derschakelaars, zoals transistoren of thyristoren worden gerealiseerd,

In plaats van vaste elektrisch geleidende aansluitdraden 21 kunnen de elementen 11, 12, 13 ook door middel van sleepcontacten worden bekrachtigd (niet getoond). De capaciteit van de toe te passen condensatoren 15 wordt onder meer bepaald door de overgangstemperatuur van het gebruikte geheugenmetaal de te verwarmen massa hiervan en de gewenste responsie— tijd.

Het spreekt vanzelf dat de in fig. 1 getoonde stelinrichting op een groot aantal manieren kan worden gewijzigd, zonder echter buiten het 20 principe en de omvang van de uitvinding te treden. Zo kunnen de als spiraalvormige drukveren uitgevoerde elementen 11, 12, 13 van geheugenmetaal ook door een enkele lange drukveer met over zijn lengte verdeeld aangebrachte elektrische aftakaansluitingen voor het bekrachtigen van de veer worden vervangen. In plaats van spiraalvormige drukveren kunnen ook 25 cilindrisch gevormde veren, hulsvormig uitgevoerde elementen etc. worden toegepast. In plaats van de drukveer 15 kan, op soortgelijke wijze als de elementen 11, 12, 13, een element van geheugenmetaal worden toegepast om het stelorgaan 3 in de richting naar de behuizing te verplaatsen.. De stelinrichting 1 kan ook zodanig worden gemodificeerd dat de door de 30 elementen van geheugenmetaal verschafte beweging en de door de drukveer 15 verschafte beweging tegengesteld werken aan die zoals weergegeven in fig. 1. Het stelorgaan 3 wordt dan door de permanent veerkrachtige drukveer uit de behuizing verplaatst . en kan door het bekrachtigen van de elementen van geheugenmetaal in de richting naar de behuizing worden be-35 wogen. Uiteraard kan ook een combinatie van geschikt aangebrachte treken drukveren al dan niet van geheugenmetaal of van een permanent veerkrachtig materiaal worden aangebracht om een beoogde verplaatsing van het stelorgaan 3 te bereiken.

Ook de door. het grendelorgaan 16 verschafte vergrendeling kan op 40 verschillende manieren worden geëffectuurd. In plaats van het door be- ,8800944 10 krachtiging vergroten van de diameter, kan het grendelorgaan 16 ook zodanig worden geprogrammeerd, dat dit bij verwarming boven zijn over-gangstemperatuur een voorafbepaalde kleinere diameter tracht in te nemen. In plaats van de V-vormige insnoeringen 17 kan het stelorgaan 3 ook 5 van anders gevormde, geschikte inkepingen voor het in een bepaalde stand vergrendelen van het stelorgaan worden voorzien. De behuizing 2, het stelorgaan 3 en de ondersteuningen 4, 5 kunnen van metaal, kunststof en dergelijke worden vervaardigd. De diverse onderdelen kunnen zonodig van elektrisch isolerende omhullingen worden voorzien om te voorkomen dat er 10 ongewenste elektrische verbindingen tussen de behuizing en de elementen 11, 12, 13 van geheugenmetaal en/of tussen deze elementen onderling ontstaan.

In plaats van een cilindrische kop 18 kan het stelorgaan 3 aan het naar buiten uittredende einde van andere geschikte middelen voor het be-15 invloeden van een fluïdumstroom of het bedienen van een stuurorgaan in een hydraulisch en/of pneumatisch stelsel worden voorzien.

Wanneer niet het stelorgaan 3, maar de behuizing 2 ten opzichte van zijn omgeving een relatieve verplaatsing dient te maken, kan de kop 18 van het stelorgaan van geschikte middelen voor het vast bevestigen hier-20 van worden voorzien, bijvoorbeeld schroefdraad (niet getoond). In plaats van bijvoorbeeld het schroefdraadeinde 7 kan de behuizing 2 dan van geschikte middelen voor het beïnvloeden van een fluïdumstroom of van stuurorganen in hydraulische en/of pneumatische stelsels zijn voorzien (niet getoond).

25 Fig. 3 toont perspectivisch, met enkele uiteengenomen delen, een alternatieve uitvoeringsvorm van de stelinrichting volgens de uitvinding, waarbij de langwerpige cilindrische behuizing 23 is opengewerkt. De met de in fig. 1 getoonde uitvoeringsvorm corresponderende onderdelen zijn van dezelfde verwijzingscijfers voorzien. In de onderste helft van 30 fig. 3 is een langwerpig staafvormig stelorgaan 24 getoond, met een hiermee vast verbonden aanslag 25. Rond het stelorgaan 24 bevinden zich zoals getoond, op soortgelijke wijze als besproken bij fig. 1, in de vorm van drukveren uitgevoerde elementen 11, 12, 13 van geheugenmetaal en het als een drukveer uitgevoerde verdere element 15 van permanent 35 veerkrachtig materiaal. De elementen 11, 12 en 13 zijn onderling door schijven 26, 27 gescheiden. Deze schijven 26, 27 zijn bij voorkeur van elektrisch isolerend materiaal vervaardigd. De diameter van de schijven neemt in de richting van het verdere element 15 af. De elementen 11, 12, 13 van geheugenmetaal zijn van elektrisch geleidende aansluitdraden 40 voorzien (niet getoond) voor het langs elektrische weg activeren daar- .8800944 11 van.

In het bovenste gedeelte van fig. 3 is een langwerpig grendelele-ment 28 getoond, voor het in een bepaalde stand vergrendelen van het stelorgaan. Dit grendelelement 28 bezit aan zijn uiteinden dwarsarmen 5 40. Aan de uiteinden van deze dwarsarmen 40 zijn haaks hierop uitsteken de stiften 29 gelegen, welke stiften 29 beweegbaar in corresponderend gelegen openingen 30 van de behuizing 23 kunnen worden opgenomen. Rond de stiften 29 zijn als drukveer uitgevoerde elementen van geheugenmetaal 31 aangebracht, die zodanig zijn geprogrammeerd dat door het via hiermee 10 verbonden elektrisch geleidende aansluitdraden (niet getoond) activeren hiervan, het grendelelement 28 radiaal ten opzichte van de behuizing 23 in uitwaartse richting kan worden bewogen. Hoewel in fig. 3 slechts êên grendelelement 28 is getoond, bezit de stelinrichting in gemonteerde toestand een tegenover het grendelelement 28 aangebracht gelijksoortig 15 verder grendelelement.

Het grendelelement 28 is van trapeziumvormige nokken 32, 33, 34 voorzien, waarvan de onderlinge afstand correspondeert met de onderlinge afstand tussen de schijven 26, 27 en de aanslag 25.

Fig. 4 toont een doorsnede van de volledige, gemonteerde stelin-20 richting volgens de in fig. 3 getoonde uitvoeringsvorm, waarbij om de behuizing 23 een cilindrische mantel 35 is aangebracht. De elementen 11, 12, 13 en 31 van geheugenmetaal zijn hierin niet geactiveerd. Zoals reeds aangegeven, is de stelinrichting voorzien van twee tegenover elkaar gelegen grendeleleraenten 28. Aan het uiteinde van de behuizing 23 25 daar waar het element 11 van geheugenmetaal is gelegen, is de behuizing 23 door middel van een op de mantel 35 aansluitende kap 36 afgesloten. De kap 36 bezit in het midden een opening door welke het stelorgaan 24 buiten de behuizing 23 uitsteekt, welke opening tevens voor legering van het stelorgaan dient. Aan het tegenoverliggende uiteinde 41 van de be-30 huizing 23 steekt het stelorgaan 24 eveneens gelegerd naar buiten uit. De in de linkerhelft van de figuur gelegen dwarsarm 40 vormt een aanslag voor de schijf 26.

Door het activeren van het element 11 van geheugenmetaal, wordt het stelorgaan 24 aan het uiteinde 41 van de behuizing verder naar buiten 35 verplaatst. De schijf 26 loopt daarbij langs de schuine zijde van de trapeziuravorige nok 32, waardoor de beide grendelelementen 28 in uitwaartse richting worden verplaatst. Wanneer de schijf 26 tegen de in de behuizing gevormde aanslag 37 terecht komt, en in niet geactiveerde toestand van de elementen 31 van geheugenmetaal, zullen de beide grendel-40 elementen 28 zich weer naar de as van de behuizing verplaatsen, zodanig .&800944 12 t dat de schijf 26 tegen de rechte zijde van de nok 32 aanligt, zodat het stelorgaan 24 in deze stand ten opzichte van de behuizing 23 is vergrendeld. Door het activeren van de elementen 31 van geheugenmetaal kan deze vergrendeling, door het ten opzichte van de behuizing 23 in uitwaartse 5 richting verplaatsen van de beide grendelelementen 28 worden opgeheven. In vergrendelde toestand kan de bekrachtiging van het element 11 van geheugenmetaal worden opgeheven, zonder dat de onderlinge positie van het stelorgaan 24 en de behuizing 23 verandert.

Vanuit deze vergrendelde stand kan het stelorgaan 24 op soort-10 gelijke wijze door het bekrachtigen van êën of de beide elementen 12, 13 van geheugenmetaal verder radiaal naar buiten worden verplaatst en worden vergrendeld. De schijf 27 en de aanslag 25 worden in hun bewegingsrichting door respectievelijk de aanslagen 38 en 39 begrensd. Zo nodig kunnen extra permanente veermiddelen worden toegevoegd voor het 15 verschaffen van een radiaal ten opzichte van de behuizing inwaarts gerichte kracht op de grendelelementen 28 door bijvoorbeeld de grendelelementen 28 van een sleuf met een daarin opgenomen bladveer welke met de mantel 35 samenwerkt te voorzien of door tussen de grendelelementen 28 en de mantel 35 drukveren aan te brengen etc. (niet 20 getoond). In plaats van het in de vorm van drukveren uitvoeren van de elementen 31 van geheugenmetaal kunnen zij ook als trekveren worden uitgevoerd, zodanig geprogrammeerd dat door activering hiervan een inwaartse kracht op de grendelelementen 28 wordt uitgeoefend, waarbij de verdere veermiddelen een uitwaarts gerichte kracht op de 25 grendelelementen 28 uitoefenen.

Evenals bij de in fig. 1 getoonde uitvoeringsvorm van de stelin-richting volgens de uitvinding, kan het stelorgaan 24 en/of de behuizing 23 van geschikte middelen voor het sturen van fluïdumstromen en dergelijke worden voorzien. Om ongewenst elektrisch contact tussen de elemen-30 ten 11, 12, 13 en 31 van geheugenmetaal te verhinderen, kunnen de diverse onderdelen van een elektrisch isolerende laag worden voorzien, of zoveel mogelijk van elektrisch isolerend materiaal worden vervaardigd. Zonodig kan de stelinrichting daar waar het stelorgaan 3, 24 uit of in de behuizing 2, 23 kan worden bewogen van geschikte afdichtmiddelen voor 35 fluïda worden voorzien, bijvoorbeeld in de vorm van 0- of V-ringen (niet getoond).

De stelinrichting volgens de uitvinding kan, zoals reeds genoemd, met bijzonder voordeel voor het beïnvloeden van de dempende eigenschap-. pen van een schokdemper voor motorvoertuigen, spoorgebondenvoertuigen, 40 vliegtuigen etc. worden toegepast omdat, zoals in het voorgaande duide- .8800944 13 lijk is geworden, de stelinrichting op eenvoudige wijze kan worden geactiveerd, in één of meerdere standen kan worden vergrendeld, een snelle responsietijd bezit en de afmetingen van de stelinrichting relatief klein kunnen worden gehouden. Ter illustratie, een praktische uitvoe-5 ringsvorm van de stelinrichting volgens fig. 1 of 3 is 40 mm lang met een doorsnede van 15 mm, een stelweg van ca. 10 mm in drie stappen van elk ca. 3 mm met een verplaatsingskracht van 2,5 kg en een houdkracht van 1 kg. De steltijd per stap is daarbij uitzonderlijk laag en bedraagt ca. 30-50 msec..

10 Fig» 5 toont een toepassing van de stelinrichting volgens de uit vinding in een schokdemper, waarvan slechts het voor de uitvinding van belang zijnde gedeelte in doorsnede is afgebeeld. De schokdemper omvat een cilinder 42 met een schokdemper-zuigerstang 43 en een daaraan bevestigde zuiger. Aan de uiteinden van de cilinder en de zuigerstang kunnen 15 chassis respectievelijk wielophangdelen van een voertuig zijn bevestigd. In het cilinderzuigersamenstel bevindt zich een op zichzelf bekend dem-pingsmedium. In de zuigerstang 43 is de stelinrichting 2, 23 volgens de uitvinding opgenomen, waarbij aan het stelorgaan 3, 24 een draadeinde is bevestigd. Dit draadeinde steekt via een afdichtsamenstel in een cilin-20 drische huls 44 die het verlengde is van de zuigerstang 43 en waar omheen de zuiger is bevestigd. Deze cilindrische huls 44 is van drie stellen openingen respectievelijk 45, 46 en 47 voorzien. In deze huls 44 is een schuif 48 in axiale richting verschuifbaar aangebracht. Deze schuif is voorzien van axiale openingen 49 waar doorheen het medium onbelemmerd 25 kan stromen. De schuif 48 is met het draadeinde verbonden. De wand 50 van de schuif kan bij verplaatsing daarvan voor de openingen 46 of de openingen 47 of voor geen van beide komen te liggen. De openingen 46 zijn via een eerste kamer 51 verbonden met een opening 52 waartegen een veerbelaste eenwegafsluiter 53 ligt. Deze opening 52 is aangebracht in 30 een lichaam 54 waarop een afdichtlichaam 55 rust. Dit laatste is verder van een eenwegafsluiter 56 voorzien die een kanaal 57 kan openen en sluiten. Het lichaam 55 vormt met het afdichtorgaan 58 de eigenlijke afdichting tussen de cilinder en de zuigerstang. De opening 47 staat in verbinding met een tweede kamer 59 die van eenwegafsluiters 60 respec-35 tievelijk 61 is voorzien. Eenwegafsluiter 61 staat daarbij onder belasting van een konische schroefveer 62 terwijl eenwegafsluiter 60 door een verenpakket 63 in de ruststand wordt belast. Dit verenpakket 63 dient tevens om de eenwegafsluiter 53 naar de uitgangsstand terug te duwen. Het lichaam 64 dat de tweede kamer 59 begrenst heeft een zodanige af-40 stand tot de schokdempercilinder 42 dat daartussen vrijelijk dempingsme- 8800344 4 14 dium kan stromen. De huls 44 wordt aan de onderzijde door een bodem 65 begrensd.

De schokdemper werkt als volgt: In de in fig. 5 afgeheelde bovenste stand van de schuif 48 wordt bij de uitwaartse beweging van de schokdem-5 per, die door een doorgetrokken pijl is aangegeven, het dempingsmedium uit de ruimte 66 naar de ruimte 67 verplaatst. Daardoor stroomt dat medium onbelemmerd door de openingen 45 naar het inwendige van de zuiger-stang. Doordat de wand 50 zich voor de openingen 46 bevindt kan hierdoor geen medium stromen. Tevens belemmert de eenwegafsluiter 56 de doorgang 10 van het medium. Het medium wordt bijgevolg gedwongen via de opening 47 naar de ruimte 67 te bewegen en daarbij een demping veroorzakend kanalensysteem te passeren. In de tweede kamer 59 aangekomen belemmert de eenwegafsluiter 61 verdere doorstroming maar maakt de eenwegafsluiter 60 tegen de druk van het verenpakket 63 in, het naar buiten stromen van het 15 medium mogelijk zoals met doorgetrokken pijl is aangegeven. Bij de in-waartse slag, die door een onderbroken pijl is aangegeven, waarbij het medium uit de ruimte 67 naar de ruimte 66 moet worden verplaatst, stroomt het medium via een eenwegafsluiter 61, de opening 47, de opening 49 en de opening 45 naar de ruimte 66. De afsluiter 56 heeft een zodanig 20 grote kracht nodig om geopend te worden, dat hij in de toestand volgens fig, 5 gesloten blijft.

Bij de middelste stand waarin de schuif 48 geen van de openingen 45, 47 afsluit, stroomt bij de uitwaartse beweging het dempingsmedium uit de ruimte 66 naar de ruimte 67 waarbij dit medium niet alleen op de 25 hierboven beschreven wijze via de openingen 45, 49, 47, de tweede kamer 59 en de eenwegafsluiter 60 kan stromen maar, omdat de opening 46 thans vrijgegeven is, eveneens via de kamer 51 en de eenwegafsluiter 53 naar de ruimte 67 kan stromen. Daardoor is de demping ten opzichte van de in fig. 5 afgeheelde stand aanzienlijk geringer.

30 In de onderste stand van de schuif 48 is de opening 47 door de wand 50 van de schuif 48 afgesloten. Bij de uitwaartse slag van de zuiger stroomt het medium van de ruimte 66 naar de ruimte 67. Omdat de opening 47 is afgesloten is de stroming via de eenwegafsluiter 60 niet meer mogelijk. Het medium kan alleen nog maar door de eenwegafsluiter 53 naar 35 buiten stromen. Bij de inwaartse slag van de schokdemper is het stro-mingspad via de eenwegafsluiter 61 uitgesloten door het afgesloten zijn van de opening 47. Het medium kan slechts door het openen van de afsluiter 56 via het kanaal 57 naar de ruimte 66 stromen. De demping in beide stromingsrichtingen is zeer groot.

40 De stand van de schuif 48 kan met behulp van de stelinrichting vol- ,8800044 15 ί gens de uitvinding continu aan de momentane dempingsvereisten worden ingesteld. Het is echter ook mogelijk om een bepaalde gewenste stand in te stellen door het op de in het voorgaande beschreven wijze vergrendelen van het stelorgaan. De stuurgrootheden voor het instellen van de dem-5 pingseigenschappen van de schokdemper kunnen met behulp van in een betreffend voertuig opgenomen versnellingsopnemers, hellingsdetectoren etc. met behulp van een microprocessor worden verwerkt tot een commando voor het activeren van één of meerdere elementen van geheugenmetaal van de stelinrichting volgens de uitvinding of voor het in een bepaalde 10 stand vergrendelen van het grendelorgaan. Hiermee tracht men onder zoveel mogelijk omstandigheden voortdurend wegcontact van de wielen van een auto of ander motorvoertuig of bij spoorgebonden voertuig voortdurend contact van de wielen met de rails te bewerkstelligen. De van de microprocessor afkomstige signalen worden in een aparte verwerkingsscha-15 keling verder vertaald in stuurpulsen voor schakelaars welke de respectieve condensatoren met de elementen van geheugenmetaal verbinden, voor het verwarmen hiervan, of met een voedingsbron voor het opladen van de betreffende condensatoren.

In fig. 6 is een principeschema voor een dergelijke eondensatorstu-20 ring aangegeven. In zijn eenvoudigste vorm omvat de schakeling een diode 68 met een daarmee in serie geschakelde condensator 69. De anode van de diode 68 is met het positieve voedingsaansluitpunt 70 en de massa-elek-trode (-) van de condensator is met het negatieve voedingsaansluitpunt 71 verbonden. Aan de condensator 69 is een serieschakeling bestaande uit 25 een schakelaar 72 en een element van geheugenmetaal 73 parallel geschakeld.

Wanneer de schakelaar 72 in zijn niet-geleidende toestand is, wordt de condensator 69 via de diode 68 opgeladen. Bij het vervolgens in geleiding brengen van de schakelaar 72 zal de in de condensator 69 opge-30 slagen energie aan het element 73 van geheugenmetaal worden toegevoerd, dat daardoor wordt wordt verwarmd. Wanneer de schakelaar 72 daarna weer in zijn niet-geleidende toestand wordt gebracht zal de condensator 69 opnieuw worden opgeladen en kan de cyclus worden herhaald.

Wanneer de schakelaar 72 daarentegen in zijn geleidende toestand 35 blijft zal er via de diode 68 continu een stroom door het element 73 van geheugenmetaal vloeien waardoor dit in zijn verwarmde toestand blijft.

Door meerdere condensatoren 69 parallel te schakelen is de, aan het element 73 van geheugenmetaal toegevoerde energie bij het geleidend worden van de schakelaar 72 overeenkomstig groter. In plaats van de gete-40 kende mechanische schakelaar 72 kunnen uiteraard ook schakelende halfge- .8800944

V

16 η leidercomponenten zoals transistoren thyristoren enz. worden toegepast.

Het spreekt vanzelf dat de toepassing van de stelinriehting volgens de uitvinding niet beperkt is tot een schokdemper zoals geïllustreerd in fig. 5 maar door zijn geringe afmetingen in vele soorten in de techniek 5 bekende schokdempers kan worden toegepast.

10 15 20 25 30 35 r8800944

Claims (21)

1. Stelinrichting, in het bijzonder voor het beïnvloeden van de fluïdumstroom in hydraulische en/of pneumatische inrichtingen, omvatten-5 de een behuizing met een daarin beweegbaar ondersteund stelorgaan en althans ëën op het stelorgaan aangrijpend element van geheugenmetaal, met het kenmerk, dat de behuizing en het stelorgaan door activering van het althans ene element van geheugenmetaal relatief ten opzichte van elkaar kunnen worden bewogen, doordat de behuizing is voorzien van althans ëën 10 opening waardoor het stelorgaan zich bij de genoemde relatieve beweging uitstrekt en van op het stelorgaan aangrijpende grendelmiddelen voor het in een bepaalde stand onderling vergrendelen van stelorgaan en behuizing.

2. Stelinrichting volgens conclusie 1, met het kenmerk, dat deze 15 althans ëën op het stelorgaan aangrijpend verder element van permanent veerkrachtig materiaal omvat, onder invloed waarvan de behuizing en het stelorgaan relatief ten opzichte van elkaar in een richting tegengesteld aan de door het althans ene element van geheugenmetaal verschafte relatieve bewegingsrichting kunnen worden bewogen.

3. Stelinrichting volgens conclusie 1 of 2, met het kenmerk, dat de behuizing zodanig vast is opgesteld, dat het stelorgaan in een richting uit of in de behuizing kan bewegen.

4. Stelinrichting volgens conclusie 1 of 2, met het kenmerk, dat het stelorgaan zodanig vast is opgesteld, dat de behuzing in een rich- 25 ting ten opzichte van dit vaste stelorgaan kan bewegen.

5. Stelinrichting volgens conclusie 3, met het kenmerk, dat het uit de behuizing tredende einde van het stelorgaan van geschikte middelen voor het beïnvloeden van een fluïdumstroom is voorzien.

6. Stelinrichting volgens conclusie 4, met het kenmerk, dat de be- 30 huizing van geschikte middelen voor het beïnvloeden van een fluïdum— stroom is voorzien.

7. Stelinrichting volgens een of meerdere van de voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat de behuizing en het stelorgaan langwerpig van vorm zijn, waarbij aan een uiteinde van de behuizing de althans ene ope- 35 ning is gelegen waardoor het stelorgaan zich in langsrichting kan uitstrekken.

8. Stelinrichting volgens een of meerdere van de voorgaande conclusies, waarbij het althans ene element van geheugenmetaal in de vorm van een veer is uitgevoerd, zodanig dat bij verwarming hiervan boven zijn 40 overgangstemperatuur deze een als gevolg van de geheugenwerking vooraf 8800044 bepaalde lengte tracht aan te nemen, met het kenmerk, dat het althans ene element van geheugenmetaal meerdere in kaskade geschakelde, afzonderlijk activeerbare veren omvat.

9. Stelinrichting volgens conclusie 2, 3, 4, 5, 6, 7 of 8, met het 5 kenmerk, dat het althans ene verdere element als drukveer is uitvoerd.

10, Stelinrichting volgens één of meerdere van de voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat deze althans één herlaadbare condensator omvat, met de elektrische lading waarvan het althans ene element van geheugenmetaal· kan worden geactiveerd.

11. Stelinrichting volgens één of meerdere van de voorgaande conclu sies, met het kenmerk, dat de grendelmiddelen althans één orgaan van geheugenmetaal omvatten, door activering waarvan de onderlinge vergrendeling van stelorgaan en behuizing kan worden gestuurd.

12. Stelinrichting volgens conclusie 11, met het kenmerk, dat het 15 althans ene orgaan van geheugenmetaal als een op het stelorgaan aangrijpend grendelorgaan is uitgevoerd.

13. Stelinrichting volgens conclusie 12, met het kenmerk, dat het althans ene grendelorgaan bestaat uit een het stelorgaan omringende lus van geheugenmetaal, zodanig dat bij verwarming hiervan boven zijn over- 20 gangstemperatuur deze lus een verschillende diameter tracht aan te nemen.

14. Stelinrichting volgens conclusie 13, met het kenmerk, dat het stelorgaan van althans één inkeping is voorzien waarin het althans ene grendelorgaan kan ingrijpen.

15. Stelinrichting volgens conclusie 14, met het kenmerk, dat de al thans ene inkeping wordt gevormd door een over een gedeelte van de lengte van het stelorgaan V-vormig verlopende insnoering.

16. Stelinrichting volgens conclusie 13, 14 of 15, met het kenmerk, dat in de althans ene opening van de behuizing via welke het stelorgaan 30 naar buiten kan treden een hulsvormig orgaan is gemonteerd, waarin het althans ene grendelorgaan is opgenomen.

17. Stelinrichting volgens conclusie 16, met het kenmerk, dat het hulsvormige orgaan en de behuizing van in elkaar grijpende schroefdraad zijn voorzien, voor het losneembaar monteren van het hulsvormige or~ 35 gaan.

18. Stelinrichting volgens conclusie 11, met het kenmerk, dat het althans ene orgaan van geheugenmetaal als een element met veerwerking is uitgevoerd dat zodanig met een verder grendelorgaan van de grendelmidde- • len samenwerkt, dat door activering van het element het verdere grendel- 40 orgaan wordt gestuurd. .8800944

19. Stelinrichting volgens conclusie 18, met het kenmerk, dat het verdere grendelorgaan bestaat uit althans ëén langwerpig lichaam met in de behuizing uitstekende nokken, op welk lichaam meerdere als veer uitgevoerde elementen van geheugenmetaal aangrijpen voor het in radiale 5 richting van de behuizing verplaatsen van het lichaam, waarbij het stel-orgaan door de genoemde nokken en hierop aangrijpende, met het stelor-gaan verbonden schijfvormige organen in een bepaalde stand kan worden vergrendeld.

20. Schokdemper, omvattende een cilinder met dempingsfluïdum, een in 10 de cilinder verplaatsbare zuiger met zuigerstang, althans ëén kanaal- stelsel waarin dempingsfluïdum van de ene naar de andere zijde van de zuiger kan stromen en stuurmiddelen voor het beïnvloeden van de fluïdum-stroom in het althans ene kanaalstelsel, waarbij de stuurmiddelen althans één stelinrichting volgens één of meerdere van de voorgaande eon-15 clusies omvatten.

21. Schokdemper volgens conclusie 20, met het kenmerk, dat de althans ene stelinrichting meerdere vergrendelbare standen kan innemen voor het stapsgewijs instellen van de dempende werking van de schokdemper. 20 25 30 35 40 8&60944