NL8800397A - Fosfaatvrije weefsel-verzachtende detergentcompositie. - Google Patents

Description

* fc VO 1047

Fosfaatvrije weefsel-verzachtende detergentcompositie.

De uitvinding heeft betrekking op een fosfaatvrije was-goed-verzachtende detergentcompositie op basis van een klei-verzachtings-middel en een kationogeen diammonium-verzachtingsmiddel. De uitvinding heeft in het bijzonder betrekking op een vast fosfaatvrij wasmiddel, 5 dat capillairactief detergent, klei-verzachtingsmiddel en een diammonium-zout als verzachtingsmiddel bevat, op een werkwijze ter bereiding van het wasmiddel en op het gebruik daarvan bij het wassen van textielmaterialen.

Poedervormige detergentcomposities, bevattende een capillairactief detergent (anionogeen, niet-ionogeen, enz.) met een klei-10 verzahctingsmiddel en een kationogeen verzachtingsmiddel en/of antista-tisch middel, zoals een kwaternaire ammoniumverbinding, kwaternaire di-ammoniumverbinding en dergelijke, zijn bekend. Representatief voor de octrooiliteratuur op dit gebied zijn de Amerikaanse octrooischriften 3.862.058, 3.886.075, 3.915.882, 3.948.790, 4.203.851 en de U.K. octrooi-15 aanvrage GB 2.141.152A. Andere octrooiliteratuur, die betrekking heeft op klei-bevattende composities voor het behandelen van weefsels zijn de Amerikaanse octrooischriften 3.594.212 en 4.062.647. Het gebruik van bentonieten voor het verzachten van textiel is bekend uit de Britse octrooischriften 401.413 en 461.221.

20 Hoewel met de bekende klei als verzachtingsmiddel-bevat- tende detergentcomposities een bevredigende reiniging en verzachting werden bereikt, is het gewenst de benodigde hoeveelheid klei-verzachtingsmiddel te verlagen zonder nadelige beïnvloeding van de verzachtende en reinigende prestaties van de composities.

25 Verder wordt het ongewenst hoge fosfaatgehalte van opper vlaktewater toegeschreven aan het polyfosfaatgehalte van wasmiddelen-Gebleken is dat een verhoogd fosfaatgehalte in oppervlaktewater bij-draagt aan sterkere algengroei met het gevolg dat het biologische evenwicht van het water in nadelige zin kan worden gewijzigd.

30 Recente wetgeving is gericht op vermindering van de hoe veelheid polyfosfaten in wasmiddelen en in sommige gebieden, waarin - « , t r ·' ' v / 2 polyfosfaten een probleem veroorzaken, of het verbod van toepassing van polyfosfaat-opbouwzouten in wasmiddelen.

Een doel van de uitvinding is het verschaffen van een fosfaatvrij, een klei-verzachtingsmiddel-bevattende detergentcompositie, 5 die een diammoniumverbinding als verzachtingsmiddel bevat.

Een ander doel van de uitvinding is het verschaffen van een fosfaatvrij wasmiddel in de vorm van gesproeidroogde parels, waarin de gesproeidroogde parels zijn gemengd met een diammoniumverbin-ding als verzachtingsmiddel en een minerale klei als weefselverzachter, 10 alsook op een werkwijze ter bereiding van de compositie.

Een verder doel van de uitvinding is het verschaffen van een polyfosfaatvrije opgebouwde, klei-verzachtingsmiddel-bevattende poedervormige detergentcompositie met een verminderd gehalte aan klei-verzachtingsmiddel, zonder dat de reinigende, witmakende of verzachten-15 de werking van de compositie negatief wordt beïnvloed.

Nog een ander doel van de uitvinding is het verschaffen van een polyfosfaatvrije, kleiverzachtingsmiddel-bevattende poedervormige detergentcompositie, waarin het diammoniumzout als kationogeen verzachtingsmiddel en het kleiverzachtingsmiddel later aan de gesproeidroogde 20 parels of korrels kunnen worden toegevoegd.

Deze en andere doeleinden van de uitvinding worden bereikt door toepassing als kationogene verzachtende verbinding van een diammoniumzout met de op het formuleblad af geheelde formule 1, waarin R^ een alifatische koolwaterstofgroep met 12 - 30 koolstofatomen voorstelt, 25 elk van de groepen > R4, R^ en onafhankelijk van elkaar alifa tische koolwaterstofgroepen met 1-22 koolstofatomen zijn, met dien verstande dat het totale aantal koolstofatomen in alle alifatische koolwaterstofgroepen - R^ niet groter is dan 75 en dat niet meer dan twee van de groepen R„ - Rc meer dan 12 koolstofatomen bevatten, R_ 30 -C^C^- of -Ci^Cï^CI^- voorstelt en X een anion is, dat een in water oplosbaar zout vormt.

De diammoniumverbindingen met formule 1 kunnen in een waterige of organische drager worden gedispergeerd en op de detergent-korrels of -parels worden versproeid. De diammoniumverbindingen kunnen 35 ook worden verhit tot een temperatuur boven hun smelttemperaturen en dan op de detergentkorrels of -parels worden versproeid. Een andere mogelijk- ( 8 8 0 0 l 'i ! 3 heid is dat de diammoniumverbindingen als waterige dispersie, organische oplossing of smelt worden toegevoegd aan het klei-verzachtingsmiddel en dan met de detergentkorrels of -parels worden gemengd. Volgens de uitvinding kan het gewenste niveau van verzachtend gedrag worden bereikt 5 met geringere gehalten van het klei-verzachtingsmiddel en zonder nadelige beïnvloeding van andere detergent-eigenschappen, waaronder reinigend gedrag en witmakend gedrag. Een ander voordeel van de compositie is dat zij weinig schuim vormt.

De diammoniumverbindingen zijn oplosbaar in conventio-10 nele organische oplosmiddelen en/of vormen stabiele dispersies in water.

De diammoniumverbindingen zijn in het algemeen onoplosbaar in water.

Daar de diammoniumzouten met formule 1 beschikbaar zijn of bereid kunnen worden in organische oplossingen of waterige dispersies, kunnen zij gemakkelijk en veilig in poeder-verwerkende inrichtingen worden gehan-15 teerd en gemakkelijk worden versproeid op of op andere wijze gemengd met de opgebouwde korrelvormige of poedervormige wasgoed-detergentcomposi-ties.

In een voorkeursuitvoeringsvorm van de uitvinding worden het diammonium-verzachtingsmiddel en het klei-verzachtingsmiddel 20 voorgemengd en dan als later toegevoegd ingrediënt opgenomen bij de ge-sproeidroogde korrels of poedervormige wasgoed-detergentcompositie.

Een typische opgebouwde gesproeidroogde parelvormige compositie, die het verzachtingsmiddel met formule 1 en een klei-verzachtingsmiddel bevat, kan de volgende bestanddelen bevatten: 25 _ _ _ ______ Hoeveelheid__(gew.%)

Bestanddelen Totale Gesproeidroogde compositie parels capillairactieve detergentverbinding 1-95 10-60 organische en anorganische detergent-30 opbouwzouten 2-80 15-90 kleiverzachtingsmiddel 1-50 0 verzachtingsmiddel met formule I 0,2-5 0 vulstoffen 0-25 0-10 bleekmiddelen en bleekmiddeltoevoegsels 0-25 0-5 35 optische heldermakers, pigmenten, kleurstoffen 0-10 0,8 * 8 8 C 0 o ΐ / J» 4

F

Hoeveelheid (gew.%)

Bestanddelen Totale Gesproeidroogde compositie _ parels anti-schuimmiddelen; soponderdrukkers, 5 enz. 0-10 0-8 enzymen 0-5 0 pH regelende middelen, buffers, enz. 0-10 0-8 antiherafzettingsmiddelen, parfum, enz. 0-5 0-3 water __ rest 10 In een voorkeursmethode voor de bereiding van de op gebouwde korrelvormige of poedervormige verzachter-detergentcompositie worden de pH-ongevoelige, warmtestabiele detergentbestanddelen in een krukmenger gemengd en gesproeidroogd onder vorming van gesproeidroogde parels, die gelijkmatig worden gemengd of besproeid met de diammonium-15 verbinding met formule 1 en het minerale kleiverzachtingsmiddel en met de bestanddelen van het mengsel, die pH-gevoelig en/of warmtegevoelig zijn of anderszins kunnen reageren met de anionogene capillairactieve verbinding of andere component van de gesproeidroogde parels of korrels. Als voorbeelden van later toe te voegen bestanddelen, die met de ge-20 sproeidroogde parels kunnen worden gemengd, worden bijvoorbeeld genoemd het bleekmiddel, de enzymen, het parfum, niet-ionogene capillairactieve verbinding en dergelijke. De diammoniumverbinding met formule 1 kan zoals vermeld tevoren worden gemengd met het kleiverzachtingsmiddel en dan worden gemengd met de gesproeidroogde parels of korrels. Mengproce-25 dures zijn in deze techniek algemeen bekend en de deskundige kan gemakkelijk de optimale mengomstandigheden vaststellen.

De wasmiddelcomposities kunnen één of meer capillairactieve middelen bevatten, gekozen uit anionogene, niet-ionogene, amfo-lytische en zitterionogene detergenten. De volgens de uitvinding te ge-30 bruiken synthetische organische detergenten kunnen worden gekozen uit een ruime variëteit van zulke verbindingen, die algemeen bekend zijn en uitvoerig zijn beschreven in "Surface Active Agents and Detergents", deel II, door Schwartz, Perry en Berch, gepubliceerd in 1958 door Interscience Publishers. De totale hoeveelheid van de één of meer capil-35 lairactieve detergentverbindingen kan tot 95 gew.% van de totale deter-gentcompositie bedragen, hoewel meer geprefereerde hoeveelheden gelegen „ 8 8 0 0 3 / 5 zijn tussen ongeveer 1 en 70 gew.%, in het bijzonder tussen 5 en 50 gew.%, liefst tussen 5 en 30 gew.% van de totale detergentcompositie.

De detergentcomposities volgens de uitvinding bevatten bij voorkeur één of meer anionogene detergentverbindingen als de primaire 5 capillairactieve verbindingen. Het anionogene detergent kan desgewenst worden aangevuld met een ander type capillairactieve verbinding, bij voorkeur een niet-ionogeen detergent, in het bijzonder indien toegepast in combinatie met een detergent-opbouwzout.

Onder de anionogene capillairactieve verbindingen, 10 die volgens de uitvinding kunnen worden gebruikt, zijn de capillairactieve verbindingen, bevattende een organische hydrofobe groep met 8-26 koolstofatomen, bij voorkeur 10 - 18 koolstofatomen in hun molecuul-structuur en tenminste één in water oplosbaarmakende groep, gekozen uit sulfonaat, sulfaat, carboxylaat, fosfonaat en fosfaat, zodat een in wa-15 ter oplosbaar detergent wordt gevormd.

Voorbeelden van geschikte anionogene detergenten zijn zepen, zoals de in water oplosbare zouten (bijvoorbeeld natrium-, kalium-, ammonium- en alkanolammoniumzouten) van hogere vetzuren of harszouten, die 2-20 koolstofatomen, bij voorkeur 10 - 16 koolstofatomen bevatten.

20 Geschikte vetzuren kunnen worden verkregen uit oliën en wassen van dierlijke of plantaardige oorsprong, bijvoorbeeld tallowvet, kokosnootolie en mengsels daarvan. Bijzonder geschikt zijn de natrium- en kaliumzouten van de vetzuurmengsels, afgeleid van kokosnootolie en tallow, bijvoorbeeld natrium-kokosnootzeep en kalium-tallowzeep.

25 De anionogene klasse van detergenten omvat ook de in water oplosbare gesulfateerde en gesulfoneerde detergenten met een ali-fatische groep, bij voorkeur een alkylgroep, die 8 - 26 koolstofatomen en bij voorkeur 12 - 22 koolstofatomen bevat (de term "alkyl" omvat het alkylgedeelte van de hogere acylgroepen). Voorbeelden van de gesulfo-30 neerde anionogene detergenten zijn de hoger alkyl-éénkernige aromatische sulfonaten, zoals de hoger alkyl-benzeensulfonaten met 10 - 16 koolstofatomen in de hogere alkylgroep in lineaire of vertakte keten, bijvoorbeeld de natrium-, kali™- en ammoniumzouten van de hoger alkyl-benzeensulfonaten, hoger alkyl-tolueensulfonaten en hoger alkyl-fenolsulfonaten. 35 Andere geschikte anionogene detergenten zijn de olefine- sulfonaten, waaronder alkeensulfonaten met lange keten, hydroxyalkaan- .8800357 6 sulfonaten met lange keten of mengsels van alkeensulfonaten en hydroxy-alkaansulfonaten. De olefinesulfonaat-detergenten kunnen op conventionele wijze worden bereid door reactie van zwaveltrioxyde (SO^) met olefi-nen met lange keten, die 8-25 koolstofatomen en bij voorkeur 12-21 5 koolstofatomen bevatten, zoals olefinen met de formule RCH=CHR , waarin R een alkylgroep met 6-23 koolstofatomen voorstelt en R een alkyl-groep met 1-17 koolstofatomen of waterstof voorstelt, onder vorming van een mengsel van sultonen en alkeensulfonzuren, dat dan wordt behandeld onder omzetting van de sultonen in sulfonaten. Andere voorbeelden 10 van sulfaat- of sulfonaat-detergenten zijn paraffinesulfonaten, die 10 -20 koolstofatomen en bij voorkeur 15 - 20 koolstofatomen bevatten. De primaire paraffinesulfonaten worden bereid door reactie van a-olefinen met lange keten en bisulfieten. Paraffinesulfonaten, waarin de sulfonaat-groep is verdeeld over de paraffineketen, zijn beschreven in de Ameri-15 kaanse octrooischriften 2.503.280, 2.507.088, 3.260.741, 3.372.188 en het Duitse octrooischrift 735.096.

Andere geschikte anionogene detergenten zijn gesulfa-teerde geëthoxyleerde hogere vetalcoholen met de formule RO ^H^O) SO^M, waarin R een vetalkylgroep met 10 - 18 koolstofatomen voorstelt en m een 20 waarde heeft van 2-6 (bij voorkeur een waarde van ongeveer 1/5 tot 1/2 van het aantal koolstofatomen in de groep R) en M een oplosbaarmakend zoutvormend kation is, zoals een alkalimetaal-, ammonium-, laag alkyl-amino- of laag alkanolamino-kation, of een hoger alkyl-benzeensulfonaat, waarin de hogere alkylgroep 10 - 15 koolstofatomen bevat. De hoeveelheid 25 ethyleenoxyde in het poly-geëthoxyleerde hoger alkanol-sulfaat is bij voorkeur 2-5 mol ethyleenoxydegroepen per mol anionogeen detergent, waarbij 3 mol de meeste voorkeur heeft, in het bijzonder wanneer de hogere alkanol 11-15 koolstofatomen bevat. Ter handhaving van de gewenste hydrofiel-lipofiel-balans kan, wanneer het koolstofgehalte van de alkyl-30 keten zich in het onderste gedeelte van het traject van 10 - 18 koolstofatomen bevindt, het ethyleenoxydegehalte van het detergent worden verminderd tot ongeveer 2 mol per mol, terwijl het aantal ethyleenoxydegroepen, als de hogere alkanol 16 - 18 koolstofatomen bevat, kan worden verhoogd tot 4 - 5 en in sommige gevallen zelfs tot 8-9. Ook kan het zout-35 vormende kation worden gewijzigd ter verkrijging van de beste oplosbaarheid. Het kan elk geschikt oplosbaarmakend metaal of radicaal zijn, maar .8SOÖ307 7 zal meestal een alkalimetaal, bijvoorbeeld natrium, of ammonium zijn. Indien lagere alkylamine- of alkanolaminegroepen worden gebruikt, bevatten de alkylgroepen en alkanolen gewoonlijk 1-4 koolstofatomen en kunnen de aminen en alkanolaminen mono-, di- en tri-gesubstitueerd zijn, 5 zoals in monoethanolamine, diïsopropanolamine en trimethylamine. Een geprefereerd poly-geëthoxyleerd alcoholsulfaat-detergent is verkrijgbaar onder de merknaam Neodol 25-3S (Shell Chemical Company).

De sterk geprefereerde in water oplosbare anionogene detergentverbindingen zijn de ammonium- en gesubstitueerd ammonium-10 (zoals mono-, di- en triethanolamine), alkalimetaal- (zoals natrium en kalium) en aardalkalimetaal- (zoals calcium en magnesium) zouten van de hogere alkylbenzeensulfonaten, olefinesulfonaten en hogere alkyl-sulfaten. Onder de bovengenoemde anionogene materialen zijn de meest geprefereerde de natrium lineair alkyl-benzeensulfonaten, in het bijzon-15 der zulke waarin de alkylgroep een onvertakte alkylgroep met 12 of 13 koolstofatomen is.

Het anionogene capillairactieve materiaal vormt in het algemeen de overwegende detergentcomponent en kan 30 - 100% van de totale hoeveelheid capillairactieve bestanddelen bedragen. Bij voor-20 keur vormt het anionogene materiaal tenminste 50%, in het bijzonder tenminste 60% en liefst tenminste 70% en bij voorkeur tot 99%, in het bijzonder tot 90% en liefst tot 80% van de totale hoeveelheid capillairactieve detergent-ingrediënten.

De anionogene capillairactieve verbinding wordt gewoon-25 lijk en bij voorkeur als component van het gesproeidroogde materiaal opgenomen en zal aan het krukmengsel worden toegevoegd als een waterige oplossing of dispersie, in het bijzonder als een sterk geconcentreerde waterige suspensie.

De volgende meest geprefereerde klasse van capillair-30 actieve detergentingrediënten worden gevormd door de niet-ionogene synthetische organische detergentverbindingen. De niet-ionogene synthetische organische detergenten worden gekarakteriseerd door de aanwezigheid van een organische hydrofobe groep en een organische hydrofiele groep en worden typisch bereid door condensatie van een organische aiifati-35 sche of alkylaromatische hydrofobe verbinding met ethyleenoxyde (dat hydrofiel van aard is). Praktisch elke hydrofobe verbinding met een carbo- «8800*' 8 xyl-, hydroxy-, amido- of aminogroep met een vrij waterstofatoom gebonden aan de stikstof kan worden gecondenseerd met ethyleenoxyde of met het polyhydratatieprodukt daarvan,polyethyleenglycol, onder vorming van een niet-ionogeen detergent. De lengte van de hydrofiele of poly-5 oxyethyleenketen kan gemakkelijk worden aangepast ter bereiking van de gewenste balans tussen de hydrofobe en hydrofiele groepen.

Het te gebruiken niet-ionogene detergent is bij voorkeur een poly-laag gealkoxyleerde hogere alkanol, waarin de alkanol 8 -22 koolstofatomen, bij voorkeur 10 - 18 koolstofatomen bevat en waarin 10 het aantal moleculen van het lage alkyleenoxyde (met 2 of 3 koolstofato-men) 3-20 bedraagt. Van dergelijke materialen worden bij voorkeur zulke gebruikt, waarin de hogere alkanol een hogere vetalcohol met 11-15 koolstofatomen is en die 5-13 lage alkoxygroepen per mol bevatten.

Bij voorkeur is de lage alkoxygroep een ethoxygroep, maar in sommige ge-15 vallen kan deze op gewenste wijze gemengd zijn met propoxy, dat - indien aanwezig - gewoonlijk een ondergeschikt (minder dan 50%) bestanddeel vormt. Voorbeelden van dergelijke verbindingen zijn zulke, waarin de alkanol 12 - 15 koolstofatomen bevat en 7 ethyleenoxydegroepen per mol aanwezig zijn, zoals Neodol 25-7 en Neodil 23-6,5 (Shell Chemical Com-20 pany). Het eerstgenoemde materiaal is een condensatieprodukt van een mengsel van hogere vetalcoholen met gemiddeld 12 - 15 koolstofatomen met ongeveer 7 mol ethyleenoxyde, en het laatstgenoemde materiaal is een overeenkomstig mengsel, waarin de hogere vetalcohol 12 - 13 koolstofatomen bevat en het aantal ethyleenoxydegroepen per mol gemiddeld ongeveer 25 6,5 bedraagt. De hogere alcoholen zijn primaire alkanolen. Andere voor beelden van zulke detergenten zijn Tergitol 15-2-7 en Tergitol 15-S-9 (Union Carbide Corporation), die beide lineaire secundaire alcohol-ethoxylaten zijn. Het eerstgenoemde materiaal is een gemengd ethoxyle-ringsprodukt van een lineaire secundaire alkanol met 11 - 15 koolstofato-30 men met 7 mol ethyleenoxyde, en het laatstgenoemde materiaal is een soortgelijk produkt, maar met 9 mol ethyleenoxyde.

Zeer geprefereerde niet-ionogene materialen voor toepassing in de onderhavige composities zijn de hoger moleculaire niet-ionogene detergenten, zoals Neodol 45-11 (Shell Chemical Company), die 35 soortgelijke condensatieprodukten zijn van vetalcoholen met 14 - 15 koolstofatomen met 11 mol ethyleenoxyde per mol.

, S 8 0 0 7 i: 7 9

Van de totale capillairactieve detergentcomponenten in de detergentcompositie kan het niet-ionogene capillairactieve materiaal aanwezig zijn in een hoeveelheid tot 70 gew.%, bij voorkeur tot 50 gew.%, in het bijzonder tot 40 gew.% en liefst tot ongeveer 15 gew.%. Indien 5 toegepast is het niet-ionogene capillairactieve materiaal gewoonlijk aanwezig in een. hoeveelheid van tenminste 1 gew.%, bij voorkeur tenminste 10 gew.%, in het bijzonder tenminste 30 gew.% van het totale gewicht van alle capillairactieve detergentcomponenten. In termen van de totale verzachter-detergentcompositie zal de niet-ionogene capillairactieve 10 verbinding gewoonlijk aanwezig zijn in een hoeveelheid van 0,1 - 20 gew.%, bij voorkeur 0,3 - 15 gew.% en in het bijzonder 0,6 - 10 gew.%.

Daar de niet-ionogene capillairactieve verbindingen dikwijls slechts weinig oplosbaar zijn in water of bij toevoeging aan water viskeuze oplossingen of gels vormen, worden zij gewoonlijk beschik-15 baar gesteld in de vorm van oplossingen in een organisch oplosmiddel, bijvoorbeeld in ethanol of isopropanol, op zichzelf of tezamen met water. Wanneer de niet-ionogene capillairactieve verbinding beschikbaar is in de vorm van een oplossing in een organisch oplosmiddel, wordt de oplossing niet opgenomen in het krukmengsel, dat gebruikt wordt voor 20 de vorming van de gesproéidroogde korrels of parels, maar later toegevoegd aan de reeds gevormde gesproeidroogde parels. Zelfs wanneer de niet-ionogene capillairactieve verbinding wordt gebruikt in de zuivere vloeibare vorm (de meeste niet-ionogene verbindingen zijn hij omgevingstemperaturen vloeibaar) of in de vorm van een waterige oplossing, ver-25 dient het toch de voorkeur dat de niet-ionogene capillairactieve verbinding later aan de gesproeidroogde parels wordt toegevoegd.

Ook bruikbaar zijn zwitter-ionogene detergenten, zoals g de betaïnen en sulfo-betalnen met formule 2 , waarin R een alkylgroep 9 10 met 8-18 koolstofatomen, R en R onafhankelijk van elkaar een 11 30 alkyl- of hydroxyalkylgroep met 1-4 koolstofatomen, R een alkyleen-of hydroxyalkyleengroep met 1-4 koolstofatomen en X een koolstofatoom of een groep S:0 voorstellen. De alkylgroep kan één of meer tussenbindin-gen bevatten, zoals amido-, ether- of polyetherbindingen of niet-functio-nele substituenten, zoals hydroxyl of halogeen, die het hydrofobe karak-35 ter van de groep niet aanmerkelijk beïnvloeden. Wanneer X een koolstofatoom voorstelt wordt het detergent een betaine genoemd; stelt X een . 88'i! lit 7 Γ 10 groep S:0 voor, dan wordt het detergent een sulfo-betaïne of sultaine genoemd.

Ook kunnen amfolytische detergenten voor de uitvinding worden gebruikt. Amfolytische detergenten zijn in deze techniek algemeen 5 bekend en vele bruikbare detergenten van deze klasse worden door

Schwartz, Perry en Berch in het eerdergenoemde boek "Surface Active Agents and Detergents" vermeld. Voorbeelden van geschikte amfotere detergenten zijn alkyl-betaiminodipropionaten, RN ^H^COOM) ^ ΐ alkyl-3-aminopropiona-ten, RN(H)CjH^COOM; en imidazoolderivaten met lange keten met formule 3, 10 in welke formules R een acyclische hydrofobe groep met 8-18 koolstof-atomen en M een kation ter neutralisatie van de lading van het anion voorstellen. Voorbeelden van specifieke bruikbare amfotere detergenten zijn het dinatriumzout van undecylcycloimidinum-ethoxyethionzuur-2-ethionzuur, dodecyl-3-alanine en het inwendige zout van 2-trimethylamino-15 laurinezuur.

De hoeveelheden van het zwitter-ionogene synthetische organische detergent en het amfolytische synthetische organische detergent, wanneer aanwezig in de composities volgens de uitvinding, zijn niet bijzonder kritisch en kunnen worden gekozen in afhankelijkheid van 20 de gewenste resultaten. In het algemeen kan men elk van beide klassen of beide klassen van detergentcomponenten gebruiken ter gehele of gedeeltelijke vervanging van het anionogene organische capillairactieve detergent en/of niet-ionogene organische capillairactieve detergent binnen de bovengenoemde trajecten.

25 Evenals bij de anionogene en niet-ionogene capillairac tieve verbindingen kan de deskundige gemakkelijk vaststellen of de zwitter-ionogene en amfolytische capillairactieve verbindingen moeten worden opgenomen in het krukmengsel, dat gebruikt wordt voor de vorming van de gesproeidroogde parels of korrels, danwel later moeten worden 30 toegevoegd aan de gesproeidroogde parels ter vorming van de uiteindelijke opgebouwde wasgoeddetergentcompositie. Kort gezegd zullen zij, wanneer zij beschikbaar zijn als oplossingen in water, bij voorkeur worden toegevoegd aan het krukmengsel, en indien zij beschikbaar zijn in de vorm van oplossingen in organische oplosmiddelen, later worden toegevoegd 35 aan het gesproeidroogde materiaal.

Het klei-verzachtingfmdddel kan worden gekozen uit de .886039? * 11 diverse kleiverzachtingsmiddelen, die in deze techniek bekend zijn om zachtheid aan de daarmee gewassen weefsels te verlenen. De geprefereerde kleimaterialen zijn smectiet-kleimaterialen, en daarvan verdienen zulke met een ionen-uitwisselingscapaciteit van tenminste 50 milli-5 equivalent/100 g klei de voorkeur.

De kleimaterialen van het smectiet-type, die volgens de uitvinding kunnen worden gebruikt, zijn drie-lagen kleimaterialen, gekarakteriseerd door het vermogen van de laagvormige structuur om zijn. volume in tegenwoordigheid van water enige malen te doen toenemen door 10 zwellen of expanderen onder vorming van een thixotrope gelatineuze stof.

Er zijn twee onderscheiden klassen van kleimaterialen van het smectiet-type: in de eerste klasse is aluminiumoxyde aanwezig in het silicaat-kristalrooster; in de tweede klasse is in het silicaatkristalrooster magnesiumoxyde aanwezig. Binnen het kristalrooster van de smectiet-15 kleimaterialen kan atoomsubstitutie door ijzer, magnesium, natrium, kalium, calcium en dergelijke optreden. Het is gebruikelijk tussen kleimaterialen te onderscheiden op basis van hun overwegende kation. Zo is bijvoorbeeld een natriumklei een klei, waarin het kation overwegend natrium is.

20 Het kation-uitwisselende vermogen van een minerale klei houdt verband met factoren zoals de expandeerbaarheid van de klei, de lading van de klei, diè op zijn beurt tenminste gedeeltelijk wordt bepaald door de roosterstructuur, en dergelijke. De ionen-uitwisselingscapaciteit van kleimaterialen kan sterk variëren van ongeveer 2 milliequi-25 valent/100 g voor kaolinieten tot 150 milliequivalent/100 g en meer voor bepaalde kleimaterialen van de montmorilloniet-variëteit. Illiet-kleimaterialen hebben een iononen-uitwisselingscapaciteit in het onderste gedeelte van het genoemde traject, namelijk rond 26 milliequivalent/ 100 g voor een gemiddelde illiet-klei.

30 Vastgesteld werd dat illiet- en kaoliniet-kleimateria- len met hun betrekkelijk geringe ionen-uitwisselingscapaciteiten niet of slechts marginaal als kleiverzachtingsmiddelen bruikbaar zijn. Dergelijke illiet- en kaoliniet-kleimaterialen vormen een overwegende component van kleivuil, dat met behulp van de composities volgens de 35 uitvinding van weeefseloppervlakken wordt verwijderd. Smectieten, zoals nontroniet, met een ionen-uitwisselingscapaciteit van ongeveer 50 milli- „ 8 8 v v v v * 12 equivalent/100 g, saponiet met een ionen-uitwisselingscapaciteit van rond 70 milliequivalent/100 g en montmorilloniet met een ionen-uitwisselingscapaciteit van meer dan 70 milliequivalent/100 g zijn echter zeer goed bruikbare verzachtingsmiddelen gebleken doordat zij op weefsels 5 worden afgezet onder verlening van de gewenste verzachting. Volgens de uitvinding geprefereerde kleimineralen kunnen dan ook worden gekarakteriseerd als expandeerbare drie-lagen kleimaterialen van het smectiet-type met een ionen-uitwisselingscapaciteit van tenminste 50 milliequivalent/100 g. Een klei van het smectiet-type, bekend staande als "foller 10 clay", gevonden in een betrekkelijk dunne ader boven de Black Hills, heeft eveneens de vereiste ionen-uitwisselingseigenschappen, die karakteristiek zijn voor de volgens de uitvinding te gebruiken kleimaterialen, en wordt derhalve omvat door de term "klei van het smectiet-type".

De in de composities te gebruiken smectiet-kleimaterialen 15 zijn alle in de handel verkrijgbaar. Voorbeelden van zulke kleimaterialen zijn montmorilloniet, volchonskoiet, nontroniet, hectoriet, saponiet, sauconiet en vermiculiet. Deze kleimaterialen zijn verkrijgbaar onder diverse merknamen, bijvoorbeeld Thoxogel nr. 1 (ook "Thixo-Jel") en Gelwhite GP (Georgia Kaolin Company), Volclay BC en Volclay nr. 325 20 (American Colloid Company), Black Hills Bentonite BH45Q (International Minerals and Chemicals) en Veegum Pro en Veegum F (R.T. Vanderbilt) .

Zulke onder de genoemde merknamen verkregen mineralen van het smectiet-type kunnen mengsels van de diverse discrete minerale eenheden bevatten. Dergelijke mengsels zijn geschikt voor toepassing volgens de uitvinding.

25 Hoewel alle kleimaterialen van het smectiet-type met een kationen-uitwisselingscapaciteit van tenminste 50 milliequivalent/ 100 g bijzonder bruikbaar zijn, hebben bepaalde kleimaterialen de voorkeur. Gelwhite GP is bijvoorbeeld een uitermate witte vorm van smectiet-klei en verdient daarom de voorkeur bij samenstelling van witte korrel-30 vormige detergentcomposities. Volclay BC, een kleimineraal van het smectiet-type, dat tenminste 3% ijzer (uitgedrukt als Fe2°3) in het kristal-rooster bevat en een zeer grote ionen-?uitwisselingscapaciteit bezit, is een van de meest doeltreffende en effectieve kleimaterialen voor toepassing in wasmiddelen en verdient vanuit het oogpunt van produktpresta-35 ties de voorkeur.

Geschikte kleimineralen voor toepassing volgens de uit- „ 8 8 0 01 / 13 vinding kunnen worden gekozen op grond van het feit dat de smectieten een echt 14A röntgendiffractiepatroon vertonen. Dit karakteristieke patroon in combinatie met de uitwisselingscapaciteit verschaft een basis voor de keuze van bepaalde mineralen van het smectiet-type voor toepas-5 sing in de onderhavige korrelvormige detergentcomposities.

In de composities volgens de uitvinding zijn de meest geprefereerde klei-verzachtingsmiddelen de aluminiumsilicaten, waarin natrium het overwegende kation is, zoals bijvoorbeeld bentoniet-kleimaterialen. De bentoniet-kleimaterialen uit Wyoming hebben de bij-10 zondere voorkeur.

Geprefereerde zwellende bentonieten worden als industriële bentonieten in de handel gebracht onder de merknaam Mineral Colloid (Benton Clay Company). Deze materialen, die dezelfde zijn als vroeger onder de merknaam Thixo-Jel werden verkocht, zijn selectief gewonnen en 15 opgewerkte bentonieten, en de best bruikbare daarvan zijn verkrijgbaar als Mineral Colloid 101 enz., overeenkomend met Thixo-Jel 1, 2, 3 en 4. Dergelijke materialen hebben een pH (6%'s concentratie in water) tussen 8 en 9,4, maximum-gehalten aan vrij vocht van ongeveer 8% en soortelijke gewichten van ongeveer 2,6; van de poedervormige kwaliteit heeft tenmin-20 ste 85% (en bij voorkeur 100%) een deeltjesgrootte van ten hoogste 74 micrometer. Bij voorkeur hebben nagenoeg alle deeltjes (d.w.z. tenminste 90% daarvan, bij voorkeur meer dan 95%) een deeltjesgrootte van ten hoogste 44 micrometer en liefst hebben alle deeltjes een deeltjesgrootte van ten hoogste 44 micrometer. De zwelcapaciteit van de bento-25 nieten in water bedraagt gewoonlijk 3 - 15 ml/g en de viscositeit bedraagt bij een 6%'s concentratie in water gewoonlijk ongeveer 8-30 centipoise.

In plaats van de Thixo-Jel of Mineral Colloid bentonieten kan men produkten gebruiken, zoals door American Colloid Company, Industrial Division, als General Purpose Bentonite Powder worden ver-30 kocht waarvan tenminste 95% fijner is dan 44 micrometer (vochtige deeltjesgrootte) en tenminste 96% fijner is dan 74 micrometer (droge deeltjesgrootte) . Een dergelijk waterhoudend aluminiumsilicaat bestaat hoofdzakelijk uit montmorilloniet (tenminste 90%) met kleinere hoeveelheden veldspaat, biotiet en seleniet. Een typische analyse op watervrije 35 basis is 63,05% silica, 21,5% alumina, 3,3% ferri-ijzer (als Fe20^), 0,4% ferro-ijzer (als FeO), 2,7% magnesium (als MgO), 2,6% natrium en p n ' 14 kalium (als Na20), en 0,7% calcium (als CaO), 5,6% kristalwater (als H20) en 0,7% sporenelementen.

Hoewel de westerse bentonieten de voorkeur verdienen, is het ook mogelijk andere bentonieten te gebruiken, zoals zulke die 5 verkregen worden door behandeling van Italiaanse of soortgelijke bentonieten, die betrekkelijk geringe hoeveelheden uitwisselbare eenwaardi-ge metalen (natrium en kalium) met alkalische materialen, zoals natrium-carbonaat, bevatten ter vergroting van de kationen-uitwisselingscapa-citeiten van zulke produkten. Het Na20-gehalte van het bentoniet zou 10 tenminste ongeveer 0,5%, bij voorkeur tenminste 1% en in het bijzonder tenminste 2% moeten bedragen, zodat de klei bevredigende zweleigen-schappen heeft met goede verzachtende en dispergerende eigenschappen in waterige suspensie. Geprefereerde zwellende bentonieten van de bovenbeschreven typen worden in de handel gebracht· onder de merknamen 15 Laviosa en Winkelmann, bijvoorbeeld Laviosa AGB en Winkelmann G-13.

Uiteraard kunnen ook andere kleimineralen, die in staat zijn "zachtheid" aan textielmaterialen te verlenen, volgens de uitvinding worden gebruikt.

De bij voorkeur te gebruiken kleimaterialen zijn niet 20 palpabel, d.w.z. dat zij een deeltjesgrootte bezitten, die niet kan worden gevoeld. Niet palpabele kleimaterialen hebben deeltjesgrootten van minder dan ongeveer 50 micrometer; de volgens de uitvinding te gebruiken kleimaterialen hebben een deeltjesgrootte vanaf ongeveer 5 micrometer tot ongeveer 50 micrometer.

25 De kleiverzachtingsverbindingen zijn in de detergent- composities aanwezig in hoeveelheden van 1-50 gew.%, bij voorkeur van 2-30 gew.%, in het bijzonder van 4-20 gew.%, berekend op de totale compositie.

Volgens de uitvinding heeft het de voorkeur dat het 30 klei-verzachtingsmiddel en de diammoniumverbinding later aan de gesproei-droogde parels of korrels worden toegevoegd. De verzachtende diammoniumverbinding wordt bij voorkeur opgelost in een organisch oplosmiddel of gedispergeerd in een waterige vloeistof en met de minerale kleideel-tjes gemengd. De verzachtende diammoniumverbinding en het minerale klei-35 verzachtingsmiddel worden vervolgens grondig en gelijkmatig gemengd met de gesproeidroogde parels of korrels.

, δ s Cf :-· i > 15

De verzachtende diammoniumverbinding en het klei-verzachtingsmiddel zijn in de detergentcompositiesvolgens de uitvinding aa iwezig Ln voldoende hoeveelheid om het gewenste verzachtende effect te verschaffen wanneer de compositie wordt gebruikt in conventionele 5 hoeveelheden voor een wasgoeddetergentcompositie, bijvoorbeeld van ongeveer 30 - 350 cm3 detergent per waslading.

De detergentcomposities volgens de uitvinding kunnen desgewenst, maar bij voorkeur tenminste een detergent-opbouwzout bevatten van het type, dat gewoonlijk in detergentcomposities wordt gebruikt.

10 Geschikte opbouwzouten zijn de conventionele anorganische in water oplosbare opbouwzouten, zoals bijvoorbeeld in water oplosbare zouten van silicaten, carbonaten, bicarbonaten, boraten, sulfaten en dergelijke. Organische opbouwzouten zijn bijvoorbeeld de in water oplosbare poly-hydroxysulfonaten, polyacetaten, aminopolyacetaten, carboxylaten, poly-15 carboxylaten, succinaten, fytaten en dergelijke.

Specifieke voorbeelden van geen fosfor bevattende anorganische opbouwzouten zijn de in water oplosbare anorganische carbonaat-, bicarbonaat- en silicaatzouten. Bijzonder geschikt zijn de alkalime-taal-, bijvoorbeeld natrium- en kaliumcarbonaten, -bicarbonaten en -sili-20 eaten.

De kristallijne en amorfe aluminosilicaat-zeolieten zijn bijzonder geschikte detergent-opbouwzouten. De zeolieten hebben in het algemeen de formule (Μ20)χ· (M203 V (Si°2^'WH20 25 waarin x = 1, y = 0,8 - 1,2 en bij voorkeur = 1, z = 1,5 -3,5 of hoger en bij voorkeur = 2 - 3, en w = 0 - 9, bij voorkeur = 2,5 - 6, en M bij voorkeur natrium voorstelt. Een typisch zeoliet is type A of soortgelijke structuur, met een bijzondere voorkeur voor type 4A. De geprefereerde aluminosilicaten hebben calcium-ion-uitwisselingscapaciteiten van 30 ongeveer 200 milliequivalent/g of meer, bijvoorbeeld 400 milliequivalent/ g·

Diverse kristallijne zeolieten (aluminosilicaten), die gebruikt kunnen worden, zijn beschreven in het Britse octrooischrift 1.504.168, het Amerikaanse octrooischrift 4.409.136 en de Canadese octrooi-35 schriften 1.072.835 en 1.087.477. Een voorbeeld van geschikte amorfe zeolieten is te vinden in het Belgische octrooischrift 835.351.

.8 8 0 t c i ' 16

In water oplosbare organische opbouwzouten zijn bijzonder geschikt. Zo zijn bijvoorbeeld de alkalimetaal-, ammonium- en gesubstitueerd ammoniumacetaten, -carboxylaten, -polycarboxylaten en polyhydroxysulfonaten geschikte opbouwzouten voor de composities en 5 werkwijzen volgens de uitvinding. Specifieke voorbeelden van acetaat-en polycarboxylaat-opbouwzouten zijn natrium-, kalium-, lithium-, ammonium- en gesubstitueerd ammoniumzouten van ethyleendiamine-tetraazijn-zuur, nitrilotriazijnzuur, benzeen-poly- (d.w.z. penta- en tetra-)car-bonzuren, carboxymethoxybarnsteenzuur en citroenzuur.

10 Verdere geschikte organische opbouwzouten zijn de poly- carboxylaatmaterialen, beschreven in het Amerikaanse octrooischrift 2.264.103, waaronder de in water oplosbare alkalimetaalzouten van mel-lietzuur. Ook geschikt zijn de in water oplosbare zouten van polycar-boxylaatpolymeren en -copolymeren, zoals beschreven in het Amerikaanse 15 octrooischrift 3.308.067.

Specifieke organische opbouwzouten, die kunnen worden gebruikt, zijn alkalimetaalzouten van hydroxyacrylzuurpolymeer, bij voorkeur de natrium- en kaliumzouten. Bijzonder geprefereerde opbouwstoffen zijn de α-hydroxyacrylzuur- en -natriumzoutpolymeren. De hy-20 droxyacrylzuur- en -zoutpolymeer-detergentopbouwzouten, die gebruikt kunnen worden, bevatten monomeer-eenheden met formule 4, waarin en R£ gelijk of verschillend zijn en waterstof of een alkylgroep met 1-3 koolstofatomen, zoals methyl, ethyl en propyl voorstellen. Bij voorkeur zijn beide substituenten R^ en waterstof. M stelt waterstof of een 25 alkalimetaal, zoals natrium of kalium, of een aardalkalimetaal, zoals calcium, magnesium of barium voor. Bij voorkeur is M natrium. De eindgroepen van het polymeer zijn niet van kritisch belang en kunnen H, OH, CH^ of een koolwaterstofketen zijn. De polymerisatiegraad, d.w.z. de waarde van n, wordt in het algemeen bepaald door de grens, die verenigbaar 30 is met de oplosbaarheid van het polymeer in water. Het hydroxyacrylzuur-of -zoutpolymeer kan bijvoorbeeld een molecuulgewicht hebben van 2000 - 20.000. Werkwijzen voor de bereiding van deze polymeren zijn bijvoorbeeld beschreven in de Amerikaanse octrooischriften 3.920.570 en 4.107.411.

Andere geschikte organische opbouwzouten zijn alkali-35 metaal- of ammoniumzouten van carboxymethyloxybarnsteenzuur, bij voorkeur het trinatriumzout. De in de detergentcomposities volgens de uit- .88 0 03 S 7 < 17 vinding te gebruiken carboxymethyloxybarnsteenzuurzouten voldoen aan de algemene formule 5, waarin M waterstof, alkalimetaal of ammonium voorstelt en tenminste één M alkalimetaal of ammonium is. De geprefereerde alkali-metalen zijn natrium en kalium, waarvan natrium de meeste voorkeur ver-5 dient. De mono-, di- en trinatriumzouten kunnen worden gebruikt, waarvan het trinatriumzout de meeste voorkeur heeft.

Een ander organisch opbouwzout, dat kan worden gebruikt, is het organische alkalimetaal laag polycarbonzuur-opbouwzout. Dit organische opbouwzout omvat alkalimetaalzouten van lage polycarbonzuren, 10 bijvoorbeeld met 2-4 carboxylgroepen. De geprefereerde natrium- en kaliumzouten van zulke lage polycarbonzuren zijn de zouten van citroenzuur en wijnsteenzuur. De natriumzouten van citroenzuur hebben de meeste voorkeur, in het bijzonder trinatriumcitraat.

Nog andere organische opbouwstoffen, die kunnen wor-15 den gebruikt, zijn polymeren en copolymeren van polyacrylzuur en poly-raaleinezuuranhydride en de alkalimetaalzouten daarvan. Zulke opbouwstoffen kunnen in het bijzonder bestaan uit een copolymeer, dat het reac-tieprodukt is van ongeveer gelijke molaire hoeveelheden van methacryl-zuur en maleïnezuuranhydride, welk reactieprodukt volledig is geneutrali-20 seerd onder vorming van het natriumzout. Zulk materiaal is in de handel verkrijgbaar onder de merknaam Sokalan CP5. Dit opbouwmateriaal kan zelfs bij toepassing in geringe hoeveelheden korstvorming inhibite-ren.

Voorbeelden van organische alkalische sequestrerende 25 opbouwzouten, die kunnen worden gebruikt met de alkalimetaal laag poly-carbonzuur-opbouwzouten of gemengd met andere organische en anorganische opbouwzouten zijn alkalimetaal-, ammonium- of gesubstitueerd ammonium-aminopolycarboxylaten, bijvoorbeeld natrium- en kaliumethyleendiamine-tetraazijnzuur (EDTA), natrium- en kaliumnitrilo-triacetaten (NTA) , 30 en triëthanolammonium N-(2-hydroxyethyl)nitrilodiacetaten. Ook kunnen gmengde zouten van deze aminopolycarboxylaten worden gebruikt.

Andere geschikte opbouwstoffen van het organische type zijn de polyacetalcarboxylaten. De polyacetalcarboxylaten en hun toepassing in detergentcomposities zijn beschreven in bijvoorbeeld 35 de Amerikaanse octrooischriften 4.144.226, 4.315.092 en 4.146.495.

Ook kunnen mengsels van organische en/of anorganische . 61 :.

4 18 opbouwzouten worden gebruikt. Hoewel de alkalimetaalzouten van de genoemde anorganische en organische meerwaardige anionogene opbouwzouten om economische redenen de voorkeur verdienen, zijn ook de in water oplosbare ammonium-, alkanolammonium-, bijvoorbeeld triëthanolammo-5 nium-, diëthanolammonium- en dergelijke zouten van de genoemde opbouw-anionen geschikt.

De opbouwzouten, zowel de anorganische als organische detergent-opbouwzouten, worden op geschikte wijze toegevoegd aan het krukmengsel om met de anionogene capillairactieve verbinding enz. te 10 worden opgenomen in de gesproeidroogde parels of korrels in hoeveelheden ter verschaffing van 15 - 75 gew.%, bij voorkeur 20 - 60 gew.%, in het bijzonder 22 - 55 gew.% opbouwzouten, berekend op het gewicht van de gesproeidroogde parels of korrels, zodanig dat de gerede compositie na menging met de later toegevoegde ingrediënten 2-30 gew.%, 15 bij voorkeur 10 - 70 gew.% en in het bijzonder 20 - 50 gew.% detergent-opbouwzout(en) bevat, berekend op de totale compositie.

De volgens de uitvinding te gebruiken verzachtende verbindingen zijn diammoniumverbindingen, die gekarakteriseerd worden door hun algemene onoplosbaarheid in water.

20 De diammoniumverbindingen, die worden gebruikt ter ver betering van de verzachtende werking van de compositie, zijn verbindingen met de algemene formule 1, waarin R^ een alifatische koolwaterstofgroep met 12 - 30 koolstofatomen is, elk van de groepen R2, R3, R^, Rg en Rg onafhankelijk van elkaar alifatische koolwaterstofgroepen met 1-22 kool-25 stofatomen voorstellen, met dien verstande dat het totale aantal koolstofatomen in alle alifatische koolwaterstofgroepen R^ - Rg niet meer dan 75 bedraagt en dat niet meer dan drie van de groepen R2 - Rg meer dan 12 koolstofatomen bevat, R_, -CH2CH2~ of -C^C^CH,,- is en X een in water oplosbaar zout-vormend anion voorstelt.

30 De voorkeursverbindingen met formule 1 zijn zulke die slechts één of twee, bij voorkeur slechts één enkele groep met een lange koolstofketen, d.w.z. met 12 of meer koolstofatomen bevatten. Bij voorkeur is daarom in formule 1 R^ een alifatische koolwaterstofgroep, die lineair of vertakt en verzadigd of onverzadigd (d.w.z. lineair of ver-35 takt alkyl, alkenyl of alkynyl) kan zijn en 16 - 22 koolstofatomen, zoals 18 - 20 koolstofatomen bevat, en zijn R2 - Rg onafhankelijk van elkaar »880C£l/ 19 alkyl- of alkenylgroepen met 1-16 koolstof atomen, bij voorkeur 1-12 koolstofatomen, in het bijzonder 1-6 koolstofatomen, met dien verstande dat het totale aantal koolstofatomen in alle alifatische koolwaterstof-groepen R^ - Rg niet meer bedraagt dan 50, bij voorkeur niet meer dan 5 35, en dat niet meer dan 2, bij voorkeur niet meer dan één en liefst geen van de groepen R^ - Rg meer dan 12 koolstofatomen bevat, R^ -CH^CH2~ of -CH^CH^CH^- voorstelt, bij voorkeur -CH^CH^CH^-, en X een in water oplosbaar zout-vormend anion is, zoals halogenide, b.v. bromide, chloride, of jodide, sulfaat, methosulfaat, ethosulfaat, hydroxy-10 de, acetaat, propionaat of een ander soortgelijk anorganisch of organisch solubiliserend eenwaardig anion.

Voorbeelden van geprefereerde groepen R^ zijn stearyl, tallow, gehydrogeneerd tallow, eicosyl, soja en dergelijke.

Voorbeelden van geprefereerde alkyl- en alkenylgroepen 15 voor R„ - R- zijn methyl, ethyl, propyl, isopropyl, n-butyl, tertiair

Δ O

butyl, n-butenyl, octyl, 1-octenyl en dergelijke. Methyl, ethyl, propyl en isopropyl hebben bijzondere voorkeur. Methyl en ethyl hebben de meeste voorkeur.

Specifieke voorbeelden van verbindingen met formule 1, 20 die in de handel verkrijgbaar zijn of gemakkelijk volgens gebruikelijke technieken kunnen worden bereid, zijn verbindingen met de formules 5 -9 en de overeenkomstige in water oplosbare ethosulfaat-, halogenide-, acetaat- en dergelijke zouten.

De verbinding dimethyl-N-tallowalkyl-N1-trimethyl-25 propyleendiammoniumdichloride met formule 5 heeft de bijzondere voorkeur. Deze verbinding is in de handel verkrijgbaar als Adogen 477 {Rewo Company) . Deze verbinding kan op gebruikelijke wijze worden bereid, bijvoorbeeld door reactie van 1 mol N-methyl-N-tallow-N'-methylpropyleen-diamine met 3 mol methylchloride, gevolgd door kwaternisering van de 30 verkregen verbinding met methylsulfaat.

De verzachtende diammoniumverbinding kan zonder toepassing van een oplosmiddel of draagvloeistof in de parels of korrels door impregnering worden aangebracht. Het verdient echter in het algemeen de voorkeur de verzachtende diammoniumverbinding op te lossen in 35 een organisch oplosmiddel of te dispergeren in een waterige draagvloeistof. De verzachtende diammoniumverbinding wordt bij voorkeur voorgemengd . fe i 0 C ï 9 7 20 met het minerale klei-verzachtingsmiddel, waarna het mengsel aan de ge-sproeidroogde parels of korrels wordt toegevoegd.

Een waterige oplossing en/of dispersie van de pH ongevoelige en warmtestabiele ingrediënten zoals één of meer opbouwzouten, 5 vulstoffen, anionogeen capillairactieve verbinding, pH-regelend middel, water en dergelijke worden met elkaar gemengd onder vorming van het kruk-mengsel, dat dan op de gebruikelijke wijze wordt gesproeidroogd.

De gesproeidroogde parels of korrels worden innig gemengd met de verzachtende diammoniumverbinding en het klei-verzachtings-10 middel en de overige ingrediënten, bijvoorbeeld niet-ionogene capillair-. actieve verbinding, bleekmiddel, enzymen, parfums en andere pH-gevoelige of warmte-gevoelige en/of in water onoplosbare ingrediënten onder vorming van de uiteindelijke verzachtende detergentcompositie. De hoeveelheden van de gesproeidroogde parels of korrels en later toegevoegde bestand-15 delen is zodanig dat de uiteindelijke compositie de volgende hoeveelheden van de essentiële bestanddelen bevat: ___Hoeveelheid (gew. %)_

Ingrediënt _ Ruim___ Middelbaar_____Voorkeur

Detergent 1-95 5-50 5-30 20 Opbouwzouten 2-80 10-70 20-50

Kleiverzachtingsmiddelen 1-30 2-20 4-10

Diammoniumzout 0,25-10 0,5-5 1,0-2,5 (met formule 1)

Detergenttoevoegsels, vulstoffen, 25 vocht 0-60 2-50 5-30

Verhouding kleiverzachtingsmiddel/ diammoniumzout — 10:1 tot 6:1 tot _____________________UI___________3_s 1______

Zonodig bestaat de rest van de compositie uit conventionele detergenttoevoegsels, vulstoffen en vocht.

30 De toepassing van een inert in water oplosbaar vulstof- zout is in de wasgoedcomposities volgens de uitvinding gewenst. Een geprefereerd vulstofzout is een alkalimetaalsulfaat, zoals kalium- of natriumsulfaat, waarvan natriumsulfaat bijzondere voorkeur verdient. De hoeveelheid vulstof zal gewoonlijk niet meer dan 5 gew.% bedragen, zoals 35 0,1-2 gew.%, bij voorkeur 0,3-1 gew.%, berekend op de compositie.

* 8 Ê 0 £ c b / 21

In de wasmiddelen volgens de uitvinding kunnen diverse hulpstoffen worden opgenomen. Dit zijn in het algemeen parfums, kleur-middelen, bijvoorbeeld pigmenten en kleurstoffen, bleekmiddelen, zoals natriumperboraat, bleekmiddel-activators, bleekmiddelstabilisators, 5 anti-herafzettingsmiddelen of vuil-suspenderende middelen, zoals alkali-metaalzouten van carboxymethylcellulose, optische heldermakers, zoals anionogene, kationogene of niet-ionogene heldermakers, schuimstabilisa-tors, zoals alkanolamiden, schuim-bevorderende middelen, germiciden, anti-aanslagmiddelen, pH-regelingsmiddelen, enzymen en dergelijke, 10 die alle bekend zijn voor toepassing in detergentcomposities voor het wassen van weefsels. Ook kunnen vloei-bevorderende middelen, gewoonlijk aangeduid als vloei-hulpmiddelen, worden gebruikt om de deeltjesvormige composities in de vorm van vrij-vloeiende parels of poeders te houden.

In de handel zijn zetmeelderivaten en bijzondere kleimaterialen verkrijg-15 baar als toevoegsels, die de vloeiendheid van anders kleverige of pastaachtige deeltjesvormige composities verbeteren; twee van zulke klei-toevoegsels worden momenteel in de handel gebracht onder de merknamen "Satintone" en "Microsil". In de detergentcomposities kan ook gebonden en vrij water aanwezig zijn in ondergeschikte hoeveelheden, die de 20 vloeiendheid van de korrelvormige of poedervormige composities niet nadelig beïnvloeden. Het vochtgehalte bedraagt normaliter 1 - 15%, bij voorkeur 5 - 12%, in het bijzonder 8 - 12% van de gehele compositie. Binnen deze hoeveelheden resulteert een bevredigend vloeiend deeltjesvormig, poedervormig of korrelvormig produkt; door regeling van de 25 deeltjesgrootte en het vochtgehalte kan worden voorkomen dat het produkt overmatig stuift.

Geschikte hoeveelheden van de detergenttoevoegsels zijn: enzymen - 0 - 2%, in het bijzonder 0,2 - 1%; corrosie-inhibitors -0 - 15% en bij voorkeur 2-8%; anti-schuimmiddelen en sop-onderdrukkers 30 - 0-15%, bij voorkeur 0-8%, bijvoorbeeld 0,1-5%; vuil-suspenderende of anti-herafzettingsmiddelen en anti-vergelingsmiddelen - 0-10%, bij voorkeur 0,3-3%; kleurmiddelen, parfums, heldermakers en blauwmiddelen totaal 0-2% en bij voorkeur 0-1%, zoals 0,2-0,8%; pH-modificerende middelen en buffers - 0-5%, bij voorkeur 0-2%; bleekmiddel - 0-40%, bij voor-35 keur 0-25%, bijvoorbeeld 2-20%; bleekmiddelstabilisators en bleekmiddel-activators: 0-15%, bij voorkeur 0-10%, bijvoorbeeld 0,1-8%. Bij de keu- .8Sf κ 22 ze van de hulpstoffen wordt rekening gehouden met hun verenigbaarheid met de hoofdbestanddelen van de detergentcompositie.

Ongeacht de vorm van het wasgoeddtergent is zijn toepassing in het wasproces praktisch dezelfde. De deeltjesvormige compositie 5 wordt gewoonlijk in zodanige hoeveelheid aan het waswater in een automatische wasmachine toegevoegd, dat de concentratie daarvan in het waswater 0,05 - 1,5%, gewoonlijk 0,1 - 1,2% bedraagt. Het water, waaraan de compositie wordt toegevoegd, is bij voorkeur van medium of lage hardheid, bijvoorbeeld een hardheid van 30 - 120 delen per miljoen als 10 calciumcarbonaat, maar gewoonlijk kunnen ook zachtere en hardere waters worden gebruikt. De watertemperatuur kan 20 - 100°C bedragen en is bij voorkeur 60 - 100°C in die gevallen, waarin het textiel of het wasgoed hoge temperaturen kan verdragen zonder bederf of verbleking van kleuren. Wanneer wassen bij lage temperatuur gewenst is, kan de temperatuur op 15 20 - 40°C worden gehouden.

Bij de genoemde concentraties van de detergentcompositie zal de pH van het waswater gewoonlijk aan de basische kant zijn en bijvoorbeeld 7-12 bedragen, bij voorkeur 8 - 11, in het bijzonder 9-10. De gewichtsverhouding van wasgoed tot waswater is gewoonlijk gelegen 20 tussen 1 : 4 en 1 : 30, bij voorkeur tussen 1 : 10 en 1 : 30.

De uitvinding wordt toegelicht aan de volgende voorbeelden, waarin alle delen en percentages betrekking hebben op het gewicht .

25 De volgende compositie wordt bereid door eerst de ge- sproeidroogde parels (A) te vormen en dan later de componenten (B) toe te voegen.

. 8 8 C ü b & Ί 23 "A" (Gesproeidroogde parels)___________ Delen___

Leidingwater 6/8

Gehydrogeneerde visolie- of tallowolie- vetzuren 2,8 5 NaOH (35,7%) 1,3

Leidingwater 11,5

Natriumsilicaat (40%) (Na„0:Si0_) 9,9 1 1 1

Anionogene capillairactieve verbinding 16,0 2

Optische heldermaker 0,2 10 Natriumcarboxymethylcellulose 0,7

Zeoliet anorganisch detergentopbouwzout 33,9

Natriumsulfaat (watervrij) 0,7 _

Subtotaal: 83,8

Later toegevoegde ingrediënten (B)__________ Delen _ 15 Natriumperboraat 15,0

Blauw bentonietklei-aggloraeraat 16,0 3

Adogen 477 2,5

Enzyme 0,5

Magnesiumsilicaat/DTPA mengsel nr. 2 0,2 20 Kaliummethylsiliconaat (50%) 0,6 5

Niet-ionogene capillairactieve verbinding 3,0

Duet 787 (parfum)_______________________________________0_,5___

Subtotaal: 38,3

Gesproeidroogde parels (A) _61,7 25 Totaal: 100,0 1. Lineair dodecylbenzeensulfonaat - als waterige suspensie.

2. Stilbeen-heldermaker nr. 4, hoog geconcentreerde korrels.

3. Adogen 477 is een verbinding met de op het formuleblad afgebeelde formule 5.

30 4. 61,7 delen na droging.

5. Cj4“C^5 vetalcohol, geëthoxyleerd met 11 mol ethyleenoxyde per mol.

De gesproeidroogde parels (A) worden gemengd met de later toegevoegde ingrediënten (B) onder vorming van produkt 1 (uitvinding). In produkt 1 (uitvinding) is de concentratie van het minerale klei-35 verzachtingsmiddel 16% en de concentratie van het verzachtingsmiddel 8800397 24

Ti

Adogen 477 2,5%.

Ter vergelijking wordt dezelfde compositie bereid, maar zonder het Adogen 477. De tweede compositie, produkt 2 (vergelijking) , bevat 16% mineraal klei-verzachtingsmiddel en geen Adogen 5 477.

Produkt 1 en produkt 2 werden in drie cycli gebruikt voor het wassen van proefweefsels bij 60°C.

Evaluëring van produkt 1 (uitvinding) A + B ter zake van de verzachting, reiniging en witmaking toonde dat er als gevolg 10 van de toevoeging van Adogen 477 geen negatief effect was op de prestatie -parameters in vergelijking met produkt 2 A + B (zonder het verzach-tingsmiddel Adogen 477).

De vuilverwijdering door produkt 1 (uitvinding) werd vergeleken met die van produkt 2 (vergelijking), waarbij bleek dat de 15 produkten 1 en 2 nagenoeg equivalent waren.

De zachtheidseigenschappen, die door produkt 1 en produkt 2 aan de proefweefsels werden verleend, werden vergeleken, waarbij bleek dat produkt 1 (uitvinding) superieur was boven produkt 2 (vergelijking) .

20 De doelmatigheden van de produkten 1 en 2 ter zake van de witheid en vuil-herafzetting werden vergeleken op daarmee gewassen proefweefsels uit polyester/katoen, katoen en nylon, waarbij bleek dat bij al deze proefweefsels produkt 1 (uitvinding) superieur was boven produkt 2 (vergelijking).

25 De wasvloeistof, die produkt 1 (uitvinding) bevatte bleek geen schuim te vormen in vergelijking met produkt 2 (vergelijking) , dat wel schuim vormde.

Voorbeeld I toont dat de toevoeging van Adogen 477 aan de compositie resulteert in een ongeveer equivalente vuilverwijde-30 ring, terwijl superieure zachtheids- en witheids/herafzettingseigen-schappen en geringe schuimvorming worden verkregen.

Voorbeeld_II

Volgens dezelfde algemene procedure als in voorbeeld I wordt de volgende compositie bereid: . 88G03*"/ 35 25 "A" (Gesproeidroogde parels)__ Gew.%

Natriumtridecylbenzeensulfonaat 15,0

Zeoliet anorganisch detergentopbouwprodukt 39,3

Natriumsilicaat (Na20:SiC>2 = 1 : 2,4) 7,0 5 Natriumsulfaat 4,0

Optische heldermaker (Tinopal 5BM) 0,2

Na-carboxymethylcellulose 0,25

NaOH (40%)______ 1,75

Subtotaal: 67,5 10 Later toegevoegde ingrediënten (B) Gew.%

Thixogel nr. 1 klei 10,0

Adogen 477 2,5

Natriumperboraat 15,0

Enzyme 0,5 15 Kaliummethylsiliconaat 0,6

Niet-ionogene capillairactieve verbinding 3,0

Magnesiumsilicaat/DTPA mengsel nr. 2 0,3

Duet 787__(parfuin)___ ____ __ __ 0,6

Subtotaal: 32,5 20 Totaal: 100,0 1. *"i2**^14 vetalcohol, gecondenseerd met 9 mol ethyleenoxyde per mol.

In de compositie van voorbeeld II bevatte produkt 3 (uitvinding) 10 gew.% kleiverzachtingsmiddel en 2,5 gew.% van het ver-zachtingsmiddel Adogen 477. Ter vergelijking werd produkt 4 bereid, 25 dat 16 gew.% klei-verzachtingsmiddel bevatte, maar geen Adogen 477.

De doelmatigheid van produkt 3 (uitvinding) ter zake van de verwijdering van vuil werd vergeleken met die van produkt 4 (vergelijking) , waarbij bleek dat de produkten 3 en 4 vrijwel equivalent waren.

30 Bij vergelijking van de zachtheidseigenschappen, aan het weefsel verleend door de produkten 3 en 4 bleek dat produkt 3 (uitvinding) superieur was boven produkt 4 (vergelijking).

De doelmatigheden van de produkten 3 en 4 ter zake van de witheid en vuil-herafzetting werden vergeleken op daarmee gewas- 35 sen proefweefseis uit polyester/katoen, katoen en nylon, waarbij bleek . 8 8 0 C · » 26 dat produkt 3 (uitvinding) wat katoen en nylon betreft superieur was boven produkt 4 (vergelijking), en dat de doelmatigheden van de produk-ten 3 en 4 voor wat polyester/katoen betreft ongeveer equivalent waren.

Voorbeeld 3 (uitvinding) vormde geen schuim in vergelij-5 king met produkt 4 (vergelijking), dat wel schuim vormde.

Voorbeeld 2 toont dat de toevoeging van Adogen 477 aan de compositie een aanmerkelijke vermindering mogelijk maakt van de hoeveelheid kleiverzachtingsmiddel, die nodig is om de gewenste verzachting te verkrijgen, terwijl toch equivalente of superieure doelmatigheid 10 wordt verkregen ter zake van vuilverwijdering, zachtheid, witheid/her-afzetting en schuimvorming.

.6 S 0 CIS?

Claims (13)

1. 2. Compositie volgens conclusie 1, met het kenmerk, dat 20 tenminste één detergentverbinding een anionogéen synthetisch detergent is en tenminste één detergent-opbouwzout een anorganisch opbouwzout of een organisch opbouwzout is.
2. 3. Compositie volgens conclusies 1-2, met het kenmerk, dat in formule 1 Rj een lineaire of vertakte alkyl-, alkenyl- of alkynyl- 25 groep met 16-22 koolstofatomen voorstelt, R2 - Rg onafhankelijk van elkaar alkyl- of alkenylgroepen met 1-16 koolstofatomen zijn, met dien verstande, dat het totale aantal koolstofatomen in de alifatische koolwaterstofgroepen R^ - Rg niet meer dan 50 bedraagt en dat niet meer dan twee van de groepen R_ - R,. meer dan 12 koolstofatomen bevatten. 2, o
3. 4. Compositie volgens conclusie 3, met het kenmerk, dat R2 - Rg onafhankelijk van elkaar alkyl- of alkenylgroepen met 1-6 koolstofatomen voorstellen, met dien verstande dat het totale aantal koolstofatomen in alle alifatische koolwaterstofgroepen R^ - Rg niet . $ ï i! (' 7 P ? meer dan 35 bedraagt.
4. 5. Compositie volgens conclusies 1 - 4, gekenmerkt door 10-60 gew.% van tenminste één detergentverbinding, 15-90 gew.% van tenminste één detergent-opbouwzout, 0,25 - 10 gew.% van de verzach- 5 tende diammoniumverbinding met formule 1, 1-30 gew.% mineraal klei-verzachtingsmiddel en 0 - 50 gew.% detergenttoevoegsels, vulstoffen en vocht.
5. 6. Compositie volgens conclusie 5, gekenmerkt door 15 -40 gew.% van een lineair hoog alkyl-benzeensulfonaat als anionogeen 10 synthetisch detergent, 25 - 65 gew.% van een anorganisch zeoliet als detergent-opbpuwzout, 0,5-5 gew.% van de verzachtende diammoniumverbinding met formule 1, 2-20 gew.% mineraal klei-verzachtingsmiddel en 5 - 40 gew.% pH-ongevoelige en warmte-stabiele detergenttoevoegsels, vulstoffen en/of vocht of mengsels daarvan.
6. 7. Compositie volgens conclusie 6, met het kenmerk, dat het lineair hoog alkyl-benzeensulfonaat dodecylbenzeensulfonaat is, het anorganische detergent-opbouwzout zeoliet is en de diammoniumverbinding de verbinding met formule 5 is.
7. 8. Fosfaatvrije verzachtende detergentcompositie, geken-20 merkt door een klei-verzachtingsmiddel en de verzachtende diammoniumverbinding, gemengd met de gesproeidroogde wasgoed-detergentcomposi- tie volgens conclusie 1.
8. 9. Fosfaatvrije vrij-vloeiende poedervormige of korrelvormige wasgoed-detergent en -verzachtende compositie, gekenmerkt door (A) 25 1-95 gew.% van tenminste één detergentverbinding, gekozen uit aniono- gene, niet-ionogene, amfotere en zwitter-ionogene synthetische detergenten en mengsels daarvan, (B) 2-20 gew.% van een weefselverzachtende minerale klei, (C) 2-80 gew.% van tenminste één detergent-opbouwzout en (D) 0,5-5 gew.% van een verzachtende diammoniumverbinding met formule 30 1, waarin een alifatische koolwaterstofgroep met 12 - 30 koolstof- atomen voorstelt, elk van de groepen R2, R^, R4, Rg en Rg onafhankelijk van elkaar een alifatische koolwaterstofgroep met 1-22 koolstofato-men is, met dien verstande dat het totale aantal koolstofatomen in alle alifatische koolwaterstofgroepen - Rg niet meer bedraagt dan 75 en 35 dat niet meer dan drie van de groepen R2 - Rg meer dan 12 koolstofatomen bevatten, R^ -C^CH^- of -Cï^Cï^CI^- voorstelt en X een in water oplos- .88003?? i baar zout-vormend anion is, en (E) 0-50 gew.% detergent-toevoegsels, vulstoffen en/of vocht.
9. 10. Compositie volgens conclusie 9, met het kenmerk, dat de gesproeidroogde parels of korrels een anionogene capillairactieve 5 verbinding, detergent-opbouwzout en één of meer pH-ongevoelige en warmte-stabiele detergent-toevoegsels, vulstoffen en mengsels daarvan bevatten, de diammoniumverbinding is voorgemengd met de weefsel-verzachtende klei en het voormengsel uniform is gemengd met de gesproeidroogde parels of korrels.
10. 11. Compositie volgens conclusies 9-10, met het ken merk, dat in formule 1 een lineaire of vertakte alkyl-, alkenyl- of alkynylgroep met 16 - 22 koolstofatomen voorstelt, R£ _ Rg onafhankelijk van elkaar alkyl- of alkenylgroepen met 1-16 koolstofatomen zijn, met dien verstande dat het totale aantal koolstofatomen in alle alifa-15 tische koolwaterstof groepen R - R niet meer dan 50 bedraagt en dat X O niet meer dan twee van de groepen R2 ~ Rg meer dsn 12 koolstofatomen bevatten.
11. 12. Compositie volgens conclusie 11, met het kenmerk, dat R„ - R onafhankelijk van elkaar alkyl-of alkenylgroepen met 1-6 2 b 20 koolstofatomen voorstellen, met dien verstande dat het totale aantal koolstofatomen in alle alifatische koolwaterstofgroepen R^ - Rg niet meer dan 35 bedraagt.
12. 13. Compositie volgens conclusies 9-12, met het kenmerk, dat de verzachtende diammoniumverbinding de verbinding met formule 5 25 is.
13. 14. Compositie volgens conclusie 13, met het kenmerk, dat de compositie ongeveer 10 gew.% mineraal klei-verzachtingsmiddel en ongeveer 2,5 gew.% verzachtende diammoniumverbinding bevat. , 8 8 0 Ü 5 ST/