NL8501640A - Werkwijze voor het verven van textielmaterialen. - Google Patents

Description

* ' I

-1- • / / - * !

Werkwijze voor het verven, van textielmaterialen

De uitvinding heeft betrekking op een verbeterde werkwijze voor het verven van polycapronamide of Nylon 6 (een eaprolactampolymeer) textielmaterialen. Meer in het bijzonder heeft de uitvinding betrekking op het verven van 5 Nylon 6 korte vezels of stapelvezels met zure kleurstoffen, in het bijzonder op het verven van tapijten vervaardigd uit dergelijke materialen, en zeer in het Bijzonder op het verven volgens de zogenoemde "haspelkuipverf" methode.

Polyamide stapelvezels van Nylon 6 hebben gewoon-10 lijk een tamelijk hoge aanyerfsnelheid, die kan worden bepaald volgens een standaardtest zoals hieronder Beschreven.

Wanneer een Bepaalde stapelvezel bij Nylon 6 faalt Bij deze .

test, zouden de resultaten van toepassing van de onderhavige werkwijze op de Betreffende stapelvezel onBevredigend kunnen · 15 zijn en in geen geval optimaal. De uitvinding heeft daarom zeer speciaal Betrekking op Nylon 6 stapelvezels die aan de vereisten van de test tegemoet komen en op producten, in het bijzonder tap ij ten /vervaardigd uit dergelijke stapelvezels.

De betreffende test is als volgt: 20 Van de te testen vezel wordt 5 g afgewogen en geverfd onder de volgende omstandigheden: - een verfhad wordt bereid bij 20°C met C.I. zuurblauw 280 zoals toegepast bij een standaardintensiteit van J/J (Bijvoorbeeld 2% blauw Nylonsan N-5GL 200% van Sandoz); 25 pH = 6 gebufferd (Bijvoorbeeld: ongeveer 2,5 g/1 mononatriumr fosfaat en 0,5 g/1 dinatriumfosfaat); B.V. =1:6 onder gebruikmaking van gedemineraliseerd water.

B.V. is de Badverhouding, dat wil zeggen de 30 verhouding hoeveelheid te verven materiaal in gram en het 3 volume van het verfhad in cm (bijvoorbeeld B.V. = 1:60 * 5g 3 vezel en 30Q cm verfbad); het te verven materiaal wordt in het aldus bereide 85*11 64 δ * * -2- bad gebracht en daarin 10 minuten onder constant roeren bij 20°C gelaten, waarna het verfbad in 40 min. langzaam en geleidelijk wordt verwarmd tot 60°C (verwarmingsgradiënt: 0,l°C/min.) en 60 min. op een constante temperatuur van 5 60°C gehouden.

Succesvolle vezels zijn allen die welke wanneer onderworpen aan de hiervoor beschreven test, het verfbad bijna volledig uitputten, dat wil zeggen een eindconcentratie aan kleurstof in het uitgeputte verfbad geven die niet boven 10 de 10% van de uitgangsbadconcentratie komt.

Hoewel in het hierna volgende in het bijzonder sprake zal zijn van het verven van tapijten volgens de zogenoemde haspelkuipverfmethode^ is de uitvinding daartoe geenszins beperkt, en is deze methode alleen maar een 15 voorbeeld en een bijzondere voorkeursuitvoeringsvorm van o de werkwijze volgens de uitvinding.

Het verven van de hetreffehde materialen heeft in het verleden verschillende moeilijkheden ontmoet.

In de eerste plaats kunnen hij het haspèlkuipverven zeer 20 gemakkelijk verf fouten zoals strepen ontstaan. In de tweede plaats kan het verven gemakkelijk ongelijkmatig worden, ' wat waarschijnlijk ook een gevolg was van het feit dat in de industrie het verven wordt uitgevoerd aan grote weefsels, en omdat het in de regel niet mogelijk is om in de gehele 25 verfapparatuur volkomen gelijkmatige omstandigheden te handhaven. Verder zijn tegenwoordig toegepaste verfmethoden kostbaar voor wat het energieverbruik betreft omdat zij doorgaans worden uitgevoerd bij temperaturen tot 100°C en hoger. En vanzelfsprekend spelen bij het verven van voornoemde 30 materialen ook dezelfde problemen een’rol als die welke in het algemeen bij het verven worden ontmoet, zoals volledige uitputting van de baden, het gebruik van gemakkelijk verkrijgbare en betrekkelijk goedkope kleurstoffen, het bereiken van de gewenste kleureffecten enzovoort.

35 Een belangrijke stap voorwaarts is gezet in de

Italiaanse octrooiaanvrage 20782 A/80, waarin een verfmethode & £ Λ *'8 l -f) k? *r‘ « - a » -3- is beschreyen die uitvoering mogelijk maakt bij maximum temperaturen aanzienlijk lager dan die welke in het verleden zijn toegepast, bijvoorbeeld van ongeveer 6Q°C. Bij deze werkwijze worden drietallen van bekende zure kleurstoffen 5 gebruikt waarbij de componenten in de drietallen overeen komstig met wat algeheel als onmisbaar wordt beschouwd, soortgelijke eigenschappen van opname en migratie door de vezel moeten hebben, om met de vezels zelf gelijkmatig te comhineren onder vorming van de gewenste eindtint, ontstaan JO door comhinatie van kleuren van de elementaire kleurstoffen.

In het Amerikaans octrooischrift 3.980.428 is een verfmethode voor polyamiden voorgesteld die in sommige geyallen bij lage temperaturen van bijvoorbeeld 20°C kan worden uitgevoerdt in aanwezigheid van een lacton waardoor de pH van de oplossing 15 van basisch op zuur (pH = 5—61 wordt gebracht. Hoewel volgens dit octrooischrift met kleur stof fixatietijden van 5-48 uren kan worden volstaan, kan een echt goede aanverying eigenlijk alleen maar met de langste tijden worden bereikt, en in elk geval is de werkwijze niet geschikt voor toepassing op 20 industriële schaal vanwege de foute en ongelijkmatige tinten die er mee ontstaan, slechte uitputting van de kleurstof enz.

In feite is zelfs niet eens aan een of andere industriële toepassing gedacht.

Een verdere stap voorwaarts is gezet in de samen-25 hangende Italiaanse octrooiaanvrage 21857 A/82 waarin een werkwijze is beschreven die uitvoering mogelijk maakt bij temperaturen lager dan 60°C bij industrieel aanvaardbare aanverfsnelheid. In deze aanvrage is een verfmethode beschreven waarbij gebruikt wordt gemaakt van twee drietallen 30 van zure kleurstoffen. Het eerste drietal bezit langzame kinetische eigenschappen en het tweede drietal middelmatig tot snelle eigenschappen. Toepassing van twee drietallen kleurstoffen met verschillende kinetische eigenschappen is in de praktijk echter nogal ingewikkeld, zowel vanwege 35 de typen kleurstoffen die gekoppeld moeten worden als de 35 4 4 gift *3 v -J - v — i » -4- noodzaafc voor een tweevoudig systeem om de hoeveelheden van de aan het bad toe te voegen kleurstoffen af te wegen.

Verrassenderwijs is nu gevonden dat polycapronamide-textielmaterialen, in het bijzonder Nylon 6 stapelvezels, 5 als tapijt, kunnen worden geverfd, en meer in het bijzonder volgens de haspelkuipverfmethode, bij veel lagere temperaturen dan volgens bovengenoemde Italiaanse octrooiaanvrage 20782 A/80, en in het bijzonder Bij een temperatuur tussen kamertemperatuur (ongeveer 20°C) en 40°C, in een tijd die niet 10 langer is dan normaal en zelfs korter kan zijn (bijvoorbeeld 120-150 min.), middels toepassing van ëën enkele combinatie van kleurstoffen waarmee een volmaakt gelijkmatige aanverving onder industriële omstandigheden wordt bereikt, en dienovereenkomstig door gebruik te maken van gebruikelijke apparatuur 15 en methoden, middels een werkwijze voor h.et verven van textielmaterialen die is gekenmerkt door: a) de toepassing van een combinatie van zure kleurstoffen die de tint (H^)’ en helderheid (L) van het aangeverfde textielmateriaal Bepalen, waarbij de absolute 20 waarde voor de eerste deviatie in tint A zoals gemeten tussen een bemonstering aan het eind van de werkwijze en een andere bemonstering 20 min. na het begin, kleiner is dan 3; en 95% van de variatie in helderheid AL tussen de waarde van de eindbemonstering en de Beginwaarde van het 25 uitgangstextielmateriaal optreedt in een verftijd (T) van meer dan 50 min.; b) handhaving van een Basische pH van het kleur- stofbad tijdens het verven, welke pH geleidelijk daalt vanaf een beginwaarde van 9,5 - 11 tot een eindwaarde van 7-9; # 3Q c)_ handhaving tijdens de verschillende stappen van een maximum temperatuur gelijk aan of lager dan 4Q°C; d). een verf duur gelijk aan of lager dan 150. min.

Het de werkwijze volgens de uitvinding is het mogelijk geverfde textielmaterialen te verkrijgen waarvan de 35 lichtechtheid en vochtbestendigheid practisch gelijk zijn aan 8501640 ' · «k -5- die welke worden verkregen met de tot nog toe gebruikelijke verfmethoden. Verder is de zeer lage verftemperatuur gunstig voor het uiterlijk en de greep vanhet textielmateriaal (in het bijzonder tapijten zonder strepen), en voor de veiligheid 5 omdat het brandgevaar klein is. Voorts maakt de korte verfduur de werkwijze volgens de uitvinding economisch voordelig.

Ter toelichting op deze aspecten diene het volgende.

Verven wordt normaal uitgevoerd met combinaties van twee of drie, bij voorkeur drie zure kleurstoffen of \ 10 drietallen die als gekarakteriseerd beschouwd kunnen worden door hun C.I. (Color Index), een aanvaarde index om kleurstoffen naar hun verfgedrag in te delen in tamelijk homogene klassen. Het verfgedrag is een functie van verschillende eigenschappen van de componenten die niet altijd even gemakke-15 lijk kunnen worden bepaald, zoals de snelheid waarmee de kleurstof in het weefsel wordt opgenomen, de snelheid “waarmee hij door het weefsel migreert, de snelheid waariuee hij wordt j gefixeerd enz. Al deze eigenschappen bepalen voor een j te verven vezel een gedrag dat voor elke kleurstof kenmerkend i 20 is, en leiden tot een evenwicht in de verdeling van de kleurstof over het weefsel en het bad, waardoor het vanzelfsprekend tot een meer of minder volledige benutting van de kleurstof onder de verschillende verf omstandigheden komt.

Het geheel van deze verschijnselen en aspecten van het 25 gedrag resulteert in wat algemeen wordt genoemd het "kinetisch gedrag" van de kleurstof bij het verven.

De componenten van elke gebruikte kleurstofcombinatie moeten een soortgelijk kinetisch gedrag hebben, zodat zich tussen de kleuren die zij elk afzonderlijk aan het te 3Q verven materiaal verlenen, een evenwicht kan instellen en daarmee het gewenste kleureffect kan worden bereikt. Zoals hiervoor vermeld kamt elke C.I. overeen met een bepaald kinetisch gedrag, zodat kleurstoffen met dezelfde kleur en C.I. als onderling verwisselbaar kunnen worden beschouwd ongeacht 35 hun handelsnamen en producenten, terwijl kleurstoffen met verschillende tinten doorgaans een verschillende C.I. hebben ·* λ -I ^ ƒ Λ

i 04U

zelfs wanneer hun kinetisch, gedrag gelijk is. De C. 1. Tan de verschillende kleurstoffen is gespecificeerd in een publicatie van het U.D.C.-AATCC (Society of Dyers and Colourists, American Association of Textile Chemists· and Coloristsl.

5 De zure kleurstoffen die het drietal van kleuren (geel, rood, blauwi uitmaken, dienen tijdens het verven Binnen een tijd van niet meer dan twee uren te zijn uitgeput. In de praktijk, en in het Bijzonder met zeer diepte tinten, is het algemeen aanvaardbaar dat in het Bad 10% van de kleurstof 10 achterblijft, wat eenvoudig colorimetrisch kan worden vastgesteld door meting van de concentratieverschillen tussen het uitgangsBad en het eindhad. De zure kleurstoffen die Bij de werkwijze volgens de uitvinding kunnen worden gebruikt, zijn algemeen Bekende monosulfaatjzure kleurstoffen. Deze 15 zuife kleurstoffen dienen homogeen in de vezel te verschijnen, dat wil zeggen dat zij Binnen de voor het verven vastgestelde tijdsduur geen zichtBare kleur- of tintverschillen produceren maar alleen verschillen in intensiteit of diepte van de kleur. Ter toelichting op het voorgaande dient de 20 volgende, eenvoudig uitvoerbare test: 1) Uit het ongeverfde nylontapijt worden 10 monsters van elk 10 g gesneden.

3 2} Een 2000 cm oplossing wordt bereid van de benodigde hoeveelheid loog,de overwogen hoeveelheden hulp-25 stoffen en kleurstoffen (de kleurstoffen zijn tevoren opge lost in een weinig warm water); het is noodzakelijk om gezuiverd koud water te gebruiken.

3) Het gebruikte verfapparaat omvat een gebruikelijk waterbad met tenminste 5 metalen of glazen houders en 30 is voorzien van mechanische roermiddelen (bijvoorbeeld een Ahilsa apparaat).

N.B. Bij de werkwijze volgens de uitvinding is het vanzelfsprekend nodig om steeds bij kamertemperatuur (20°C) te werken of bij ten hoogste 40°C, indien nodig voor donkere 35 of zeer donkere tinten of kleuren.

1501640 * · ' -7- 4) In de houders in het verfbad worden 5 baden bereid (kamertemperatuur of indien nodig onder indirect 3 koelen) met 400 cm van de onder 2) beschreven oplossing om een constante verhouding vaste stoffen en badvloeistof van 5 1:40 te bereiken.

5) 5 tapijtmonsters worden allen gelijktijdig in de 5 baden gebracht en het verven wordt begonnen.

6) 20 min. na het begin wordt uit de eerste houder het monster genomen dat wordt uit gewrongen; de bad- 10 vloeistof wordt weer in de houder gebracht; een monster wordt gespoeld met koud water, gecentrifugeerd en gedroogd.

7) 20 min. na het begin worden de houders 2, 3, 4 en 5 bijgevuld met 1/3 van de overwogen totale hoeveelheid ammoniumsulfaat; het verven wordt nog 20 min. voortgezet J5 (in totaal 40 min. na het begin) waarna de mgnsters uit de houders worden verwijderd en worden behandeld zoals onder 6).

o 8) 60 min. na het begin wordt uit de houder No.

3 een monster genomen dat wordt uitgewrongen en verder 20 behandeld zoals onder 6).

9) 60 min. na het begin worden de houders 4 en 5 bijgevuld met 2/3 van de overwogen totale hoeveelheid ammonium-sulfaat; het verven wordt nog 20 min. voortgezet (in totaal 80 min. vanaf het begin) waarna de monsters uit de houders 25 worden verwijderd en verder worden behandeld zoals onder 6).

10) 100 min. na het begin wordt uit de houder 5 eefi monster genomen dat wordt uitgewrongen en behandeld zoals onder 6).

30 11) in £e 5 baden die na de hiervoor beschreven handelingen zijn overgebleven, worden 5 monsters van ongeverfd tapijt zoals onder 1) gebracht.

12) na 3Q min. onderdompelen bij kamertemperatuur 3 wordt 1 cm /1 35%-ig azijnzuur toegevoegd om de uitputting 35 van de baden te voltooien; het verven wordt nog 30 min.

voortgezet waarna de monsters worden verwijderd, gespoeld met 8501 i * -8- koud water, gecentrifugeerd en gedroogd.

Of de kleurstof drietallen al dan niet geschikt zijn voor het verven, wordt colorimetrisch Bepaald aan de monsters zoals verkregen Bij de Boven Beschreven behandeling.

5 In het Bijzonder worden de na 20, 40 en 120 min. verkregen geyerfde monsters onderzocht, als^ook het referentiemonster dat in het uiteindelijk overgebleven verfbad is geverfd tot een uitputting van niet minder dan 90% is Bereikt (zowel kwalitatief als kwantitatief voor wat in het Bad tegen het 10 eind van het verven is achtergebleven].

De parameters die in aanmerking worden genomen zijn de tint (door meting van H°) en de toename in intensiteit of diepte van de geverfde monsters zoals gemeten door het verlies aan helderheid (L). °f glans.

15 De waarden voor I en L worden instrumenteel verkregen met de spectrofotometer Micro-Match van ICS en uitwerking van de resultaten onder toepassing van de vergelijkingen van het CIELAB systeem zoals gepubliceerd in bijvoorbeeld Journal Society of Dyeing Colourist van September 20 1976. De geschiktheid van een kleurstofdrietal voor de werkwijze volgens de uitvinding wordt als volgt Beoordeeld: Gedurende de verftijd mogen in het monster net veranderingen in kleurintensiteit en minimale tintvariaties optreden. In het Bijzonder dient tussen het Begin en het eind van het verven 25 het meetresultaat voor de eerste tintvariatie ΔΗ^ niet meer dan 3 te Bedragen en is dit Bij voorkeur lager dan 2. Gebleken is. dat de eerste tintvariatie ΔΗ° Bij voorkeur lager moet zijn dan 3 gedurende de tijd vanaf de eerste monstername (20 min. na het begin van uitvoering] tot elke andere tussenpo tijdse monstername tijdens het verven; zelfs op tussentijden mogen geen al te grote afwijkingen van deze waarden optreden.

Fig. 1 en 2 tonen de eerste variatie ΔΗ° die optreedt vanaf 20 min. na het Begin van verven waarop het eerste monster wordt genomen, tot 120 min. vanaf het Begin van 35 verven waarop het eindmonster wordt genomen.

8501640

» V

-9-

Fig. 1 toont waarden voor Δ H° die aanvaardbaar zijn voor de werkwijze volgens de uitvinding, en fig. 2 waarden voor Δ >3 die wijzen op een onaanvaardbaar kleurstof-drietal.

5 Tegen het eind van het verven dient het bad uitge put te zijnj maar een deel van de kleurstoffen blijft altijd achter, zij het in verschillende mate afhankelijk of overeenkomstig de gewenste kleurintensiteit. Daarom is het geschikt dat de verhouding tussen de kleurstoffen in het had gelijk is 10 aan die van de kleurstoffen op de vezel zodat deze slechts een geringe variatie in intensiteit vertoont en niet in tint vergeleken met wat gewenst is. Een dergelijke parameter wordt geëvalueerd door de tint van een geverfd eindmonster te vergelijken met die van een referentiemonster dat is verkregen 15 door uitputting van het bad dat is achtergebleven nadat het ° eindmonster is verwijderd. Een dergelijke parameter, waarmee , • de geschiktheid van een kleur stof drie tal kan worden vastge steld, is weer een tintvariatie die als tweede tintvariatie Δ wordt aangeduid.

20 Deze tweede tintvariatie geeft het tintverschil aan tussen het eindmonster genomen na afloop van het verven, en een referentiemonster dat is geverfd in het bad dat is achtergebleven nadat voomoemd eindmonster is genomen.

Deze tweede tintvariatie Δ die betrekking 25 heeft op het werkelijk geverfde monster en het overeenkomstige referentiemonster geverfd in het achtergebleven bad, dient minimaal te zijn. Voor industrieel aanvaardbare kleurstofdrie-tallen dient deze tweede tintvariatie Δ kleiner te zijn dan 10 en bij voorkeur kleiner dan 6.

30 In fig. 3 en 4 is met de getrokken lijn de tint variatie H° met de tijd (T) in min.) voor het eerste monster weergegeven en met de streepjeslijn de tintvariatie voor het referentiemonster zoals verkregen bij bemonstering na 20, 40 en 120 min. De tweede tintvariatie ΔΗ°^ wordt alleen geëvalu-35 eerd met betrekking tot de laatste monstername.

Om een homogene aanverving te verzekeren, is het 2 c 01540 -JO- geschikt dat de kleurstoffen langzaam op de vezel verschijnen.

Een dergelijk verschijnsel kan worden gevolgd aan de vermindering van glans van het monster tijdens het verschijnen van de kleur daarop ten opzichte van een ongeverfd monster. Een 5 kleurstof drietal is voor de werkwijze volgens de uitvinding geschikt wanneer daarmee niet Binnen 50 min. en hij voorkeur niet Binnen 70 min. een glansverlies van 95% optreedt.

Opgemerkt wordt dat waar in het voorgaande sprake is van "helderheid" (L] in het vervolg gesproken zal worden 10 van glans (Ll.

In fig. 4 en 5 is de variatie in glans uitgezet tegen de tijd T en is het tijdstip waarop een vermindering in glans van 95% is Bereikt, aangegeven voor respectievelijk een geschikt en ongeschikt kleurstöffendrietal. Het totale 15 glansverlies is ook aangegeven, met AL.

Zoals vermeld, daalt Bij de werkwijze volgens de uitvinding de pH van het verfBad maar moet dit toch alkalisch blijven en mag, in het uiterste geval, neutraal worden. Een yoorkeursmethode die zeer gemakkelijk is om de pH te regelen, 20 is het toevoegen van éën of meer Basen, Bij voorkeur sterke basen, om de begin pH in te stellen, in combinatie met ëën of meer zuurdonors die tijdens het verven zuren kunnen ontwikkelen. In bovengenogmde Italiaanse octrooiaanvragen zijn paren van toevoegingen Beschreven waarin de zuurdonor een 25 zout yan een vluchtige Base, in het Bijzonder een ammoniumzout is. Dergelijke zouten ontleden Bij 60°C of hoger toteen zuur en ammoniak die verdampt. Onverwacht is echter gebleken, dat zelfs bij temperaturen Beneden 60 C voldoende dissociatie van het ammoniumzout optreedt om de gewenste pH verlaging Binnen 3Q de grenzen volgens de uitvinding te bewerkstelligen. Maar omdat volgens de uitvinding bij lage temperaturen, in het bijzonder bij kamertemperatuur, wordt gewerkt of diepe tinten worden gezocht, kan het voordelig zijn om, Bij voorkeur tegen het eind van het verven, een zwak zuur toe te voegen zoals 35 Boorzuur of in het bijzonder een organisch zuur zoals azijnzuur, citroenzuur, tertraaxzuur’** mialeraezuur. De voorkeurs temperatuur 8531640 -n- waarbij de werkwijze volgens de uitvinding wordt uitgevoerd, varieert van kamertemperatuur tot 40°C.

In elk geval bedraagt de begin pH van bet verfbad bij voorkeur 9,5 - 11 om tijdens bet verven met bij voorkeur 5 1,5 eenheden te dalen tot een eind pH van 7-9. Wanneer het verven niet in zijn geheel bij kamertemperatuur wordt uitgevoerd, wordt het te verven materiaal, in het bijzonder een tapijt, eerst hij kamertemperatuur enkele tientallen min., bijvoorbeeld 20 min., in het kleurstofbad dat een anionogene 10 hulpstof en de pH regelende toevoegingen bevat, vastgehouden of verankerd, waarna het bad in 20 - 50 min. op de eindtempe-ratuur, die ten hoogste 40°C kan worden, wordt gebracht, en de yerfcyclus bij deze temperatuur in 60 - 90 min. wordt voltooid, waarbij in een of meer van voornoemde stappen * • 15 nog meer zuurdonor of zwakznur kan worden toegevoegd indien nodig.

De duur van elke stap in de verfcyclus is zodanig dat de totale cyclusduur J1Q - 160 min. bedraagt.

Geschikte anionogene hulpstoffen zijn die van 20 het egaliseringstype zoals: Matexil LA-NS van I.C.I., Univadina 4334 van Ciba-Geigy en Sandogene CN van Sandoz. Deze hulpstoffen worden gebruikt in hoeveelheden van ongeveer 1,5 gew.% voor lichte kleuren, 1 gew.% voor medium kleuren en 0,5 gew.% voor donkere kleuren.

25 Voorbeelden van kleurstofdrietallen die voor toepassing bij de werkwijze volgens de uitvinding in aanmerking komen zijn:

Kleur Sandóz handelsmerk C.I. _ oranje Nylosan C-GNS 156

30 rood C-BNL

blauw C-BRL 288 oranje Nylosan C-GNS 156 rood C-BLC - blauw C-GLC - 35 Voor de kleurstoffen van Sandoz werden de volgende _?. I“ f* £ Λ 1 ? *--· Λ Ï .> < .<

t; v » u -* V

-12- hulpstoffen gebruikt:

Sandogene CN (handelsmerk van Sandoz)

Sandogene PAK (handelsmerk van Sandoz).

Kleur Ciba-Geigy handelsmerk G.I.

5 geel Tectilan 4R 219

rood Tectilan 2B

blauw Tectilan G

Voor de kleurstoffen van Ciba-Geigy werden de volgende hulpstoffen gebruikt. , 10 Univadine 4332 (handelsmerk van Ciba-Geigy)

Sandogene PAK (handelsmerk van Sandoz).

Kleur I.C.I. handelsmerk C.I.

geel Nylomine AR

rood A-23 266 15 blauw B-3G 40

Voor de klerustofdrietallen van I.C.I. werden de volende hulpstoffen gebruikt.

Matexil LA-NS (handelsmerk I.C.I.)

Sandogene PAK (handelsmerk van Sandoz).

20 In de hierna volgende voorbeelden werden de geverfde tapijten onderzocht op bijvoorbeeld kleurechtheid en gelijkmatigheid in uiterlijk en kleur, in het bijzonder op kritieke plaatsen, door tapijtmonsters uit het midden en de zijkanten vlak naast elkaar te leggen en de klerurver-25 schillen visueel en spectrofotometrisch te bepalen.

Verder zijn in elk voorbeeld spectrofotometrische karakteristieken vermeld waaruit de geschiktheid of ongeschiktheid van Het gebruikte kleurstofdrietal blijkt. „

Alle aanvervingen werden uitgevoerd volgens 30 de "open-width” nitputtingsmethode in een haspelverfkuïp van het Bruecknertype en mat velours toeftapijt met afgesneden pool vervaardigd uit 100% Nylon 6 polyamidestapelvezels van Snia fibre S.p.A. in de aangegeven deniers en gewichten.

JDe gewichtsverhouding vaste stof en badvloeistof 35 bedroeg steeds 1:4Q.

6531640 -13- !

Alle aanyeryingen werden uitgevoerd met gezuiverd water (0° French!·

Voorbeeld 1

Het te verven materiaal is een velours tapijt 5 vervaardigd van 100% Nylon 6 polyamidestapelvezels afkomstig van Snia Fibre s.p.a. mat de volgende specificaties: JQQ% nylon 6 stapelyezels 6,7 dtex/150 mm glans met profiel sectie type 347, specifiek tap ij tgewicht 2 ..

J0 (alleen velours!: 580 g/m - totaal tapijtgewicht (alleen velours) 464 kg; - 2Q0 m tapijt met een ' ' 2 totaal oppervlak van 800 m .

Het bad, met een. totaal volume van 18500 1, wordt 15 bereid met gezuiverd water bij kamertemperatuur (20°C).

Als de pompen in werking zijn gesteld om het bad te circuleren twordt rechtstreeks in de filters verdunde loog toegevoegd in een totale concentratie van 0,5 g/1 om een pH 11 in te stellen, en vervolgens de hulpstoffen Sandogene CN en Sando-20 gene PAK (de laatste is te voren opgelost in warm water).

Tenslotte worden de kleurstoffen, die afzonderlijk in een speciaal vat zijn opgelost, toegevoegd, waarna men de oplossing snel in de verfkuip laat stromen.

Het bad wordt enkele min. gecirculeerd waarna de 25 begin pH wordt gecontroleerd die overeen dient te komen met de ingestelde pH (11).

Vervolgens wordt het ongeverfde tapijt snel in de kuip gebracht en de twee uiteinden worden snel aan elkaar genaaid.

3Q Het tapijt wordt bij de topsnelheid 20 min. gekeerd.

Onmiddellijk hierna wordt aan het bad 1/3 van het totale volume van een ammoniumsulfaatoplossing toegevoegd, welke oplossing in een afzonderlijk vat is bereid.

Het verven wordt dan 40 min. voortgezet waarna 35 (dus 60 min. vanaf het begin) de resterende hoeveelheid ammo- niumsulfaatoplossing (2/3 volume) wordt toegevoegd.

Het verven wordt dan nog eens 40 min. voortgezet Λ 1* -t Λ j ft i v*? i Ö ^ -34- Λ % (ih totaal J00 min. yanaf Het begin) en op bet laatst wordt de eind pE gecontroleerd en wordt een tapijtmonster genomen.

Tenslotte laat men bet bad leeglopen en wordt gespoeld met water zoals normaal.

5 Samenstelling yan bet bad; kleur: lichtbeige 0,050% Nylosan C-GNS oranje Sandoz Q,Q17% Nylosan C-BNL rood " 0,023% Nylosan C-BRL Blauw "

1,50% ^Sandogene CN M

J0 0,50 Sandogene PAK "

natriumhydroxyde tot een begin pH 31 0,50 g/1 amrnoniumsnlfaat Voorbeeld II

Voorbeeld I wordt herhaald, maar met de volgende 15 badsamenstelling: 0,050% Nylosan C-GNS oranje Sandoz 0,0264% Nylosan C-KLC rood ' " 0,0252% Nylosan C-GLC Blauw " 1,50% Sandogene CN " 20 0,5% Sandogene PAK " natriumhydroxyde tot een begin pH J1 0,50 g/1 ammonium sulfaat kleur: •lichtbeige

yoorbeeld III

25 Voorbeeld I wordt herhaald maar met de volgende had- samenstelling: Q,Q63% Tectilon 200% geel Ciba -> Geigy 0,033% Tectilon 2E rood " 0,008% Tectilon G 200% blauw n 3Ü 1,50% Sandogene CN Sandoz Q,5Q% Sandogene PAK " natriumhydroxyde tot een begin pH 11 0,50 g/1 ammoniumaulfaat Kleur: lichtbeige woy i oύ -15-

Voorbeeld iy

Yoorheeld I wordt Herhaald maar met de volgende samenstelling: 0,044% Nylanthrene B4KK 250% geel Althouse Tetre 0,Q26% Nylanthrene B-2BSA rood " 5 0,Q1Q% Nylanthrene LGGL 2Q0% Blauw " 1,50% Sandogene CN Sandoz 0,50% Sandogene PAK " natriumh.ydro.xyde tot een begin pH 11 Q,50 g/1 ammoniumsulfaat J0 Kleur: lichtbeige

Yoorbeeld V

Een tapijt vervaardigd uit 100% nylon 6 polyamide stapelvezels afkomstig van Snia Fibre S.p.A en met de volgende specificaties: 15 80% nylon 6 stapelvezels 6,7 dtex/l20*mm glans met profiel sectie type 347 20% nylon 6 stapelvezels 9,4 dtex/120 mm profiel sectie halfglanzend type 347, specifiek tapijt- gewicht 2 20 (alleen velours) 550 g/m , totaal tapijtgewicht (alleen velours) 484 kg; 2 200 m tapijt met een totaal oppervlak van 880 m , wordt op dezelfde wijze als in Voorbeeld I in een lichtgrijze kleur geverfd in 194001 van een bad van de volgende samenstelling.

25 0,0276% Nylosan C-GNS oranje Sandoz 0,0208% Nylosan C-BNL rood " 0,0852% Nylosan C-BBL blauw " 1,50% Sandogene CN " 0,50% Sandogene PAK " 3Q natriumhydroxyde tot een Begin pH IQ,5 4Q g/1 ammoniumsulfaat

Voorbeeld VI

Voorbeeld V wordt herhaald maar met de volgende badsamenstelling: 850164 ö -16- 0,024% Nylosan C-GNS oranje Sandoz 0,0328% Nylosan C-BLC rood " 0. 0823% Nylosan C-GLC blauw ” 1,5C% Sandogene CN " 5 0,5C% Sandogene PAK " natriumhydroxyde tot een Begin pR 10,50 1, Q g/1 ammoninmsxilfaat kl eur: 1ichtgrijs

Voorbeeld yil ^0 yoorheeld J wordt herhaald maar net de volgende hadsamenatelling: 0,0176% Nylanthxene B-4RK 250% geel Althonse Textre 0,0270% Nylanthrene B-2BSA rood " 0,0346% Nylanthrene LGGL 200% blauw " ^ 1,50% Sandogene CN Sandoz • 0,50% Sandogene PAK " natriumhydroxyde tot een begin pH 10,50 J g/1 ammoniums,ulfaat kl eur: lichtgrij s.

20 ' yoorbeeldyiXI

Een velours toeftapijt net gesneden pool en ver-yaardigd uit J00% nylon 6 polyamide stapelvezels afkomstig van Snia Fibre S.p.A en net de volgende specificaties: 100% nylon 6 sfapelyezels 6,7 dtex/J5Q mm 23 profiel sectie glans type 347, specifiek tapijtgewicht (alleen yelpursl 53Q g/n , totaal tapijtgewicht (alleen 2 yelpurs)509 kg; 240. m tapijt net een totaal opperylak van 960 n 2 totaal oppervlak van 960 n , wordt op dezelfde wijze als in voorbeeld I bruin geverfd in JU 20400 1 van een bad met de volgende samenstelling: 0,240% Nylosan C-GNS' oranje Sandoz Q,2QQ% Nylosan C-GNS rood 0,221% Nylosan C—BRL blauw " 0,50 M Sandogene CN " 35 0,3% Sandogene PAK " natriumhydroxyde tot een begin pH 10.

8 5 :Ö 1 β 4 0 -17- 1.5 g/1 ammoniumsulfaat

"Voorbeeld IS

Voorbeeld VIII wordt herhaald maar met de volgende samenstelling: 0,230% Nylosan C-GNS oranje Sandoz 0,230% Nylosan C-BLC rood " 0,230% Nylosan C-GLC hlanw " 0,50% Sandogene CN " 0,30% Sandogene VAK " IQ · e natriumhydr axyde tot een begin pH J0 1.5 g/1 ammoniumsulfaat kleur: bruin

Voorbeeld X

Yoorbeeld VIII wordt herhaald maar met de volgende ^ badsamenstelling: 0,240% Tectilon 4R-3QQ% geel Ciba-Geigy 0,300% Tectilon 2B rood " 0,100% Tectilon G-200% blauw 11 0,50% Sandogene CN " ^ 0,30% Sandogene PAK " | natriumhydroxide tot een begin pH 10 1.50 g/1 ammoniumsulfaat kleur: bruin

Voorbeeld KI 25

Voorbeeld VIII wordt herhaald maar met de volgende badsamenstelling: 0,130% Nylanthrene B-4RK 250% geel Althouse Tetre 0,186% Nylanthrene B-2BSA rood " 0,0816% Nylanthrene LGGL 200% blauw " 30 0,50% Sandogene CN Sandoz 0,30% Sandogene PAK " natriumhydroxyde tot een begin pH 10 1.50 g/1 ammoniumsulfaat.

kleur: bruin 35

@59 1 64 C

* - 18 - ö

Eh «β Λ > ω pH "Ν. rH ι-Η ΕΗ π) η cd · cd pH y IS Η HI EH r-t +J« cd (U < cd <U cd cu w +j ·Μ -u r ·>Η ·> -u : z ·η —

« : : y » d Μ H <u ?n H

d *rl T3 EH *rl Ό HI Ή Ό IB

CU !h Ü3 μ μ <

00 T) Td+J-dT) W

d ,M < M rÜ ·> •H +J -H HJ -rl j-l -r) E-l η & pdaipid a> rid y3ta u H-irr uöo-Hi atsO'iHsr u < cu yd wa)^jcn(uy3 cn ö u <USo <u!3cJ (Uai S, co bOPiw ω d cn öOöfl o gj ; : ccd <u = Ccd tu=: So) ÖO O > M O i> ÜO O £ co r> oo in m o vo ν σν -d· co eh in co co cn in in cn co « 05 n

|J

W

CO

m ad IN r-t CO Μ) >ί Is ' VC O h

<* —» O Ot VO IN vOvONt· <1* O »1 CO

£—I η n fi n ft λ ft ft ft ft EH Ed m Cd IN *—I r-> O -> vo PH CO cn —( >-1 < vo m I-* r-« σ\ ο Μ ο ·ί σ\ •0· vo cn 0 n n n cnoovoo £—I «V f\ * * ft ft Λ » ft ft ft id 0 <n o cn o —! cn ·-? >-i σ 10 < po eh rH h w m

<U Η Η. > Η Η Η Μ ^ H

(U HHWK >>> > H ^ u a O' > aSjaq sfj;tg irrruq 0 m ^ 8501640 * -19- Δ : yariatie in tint op het geverfde tapijtmonster tussen begin en eind van het verven (moet zijn <3) A : variatie in tint tussen in kleurstofbad geverfd tapijt monster en in uitgeput bad geverfd tapijtmonster (moet 5 zijn <10) T: tijd in min. vereist voor 95% glansverlies (moet zijn > 50 min.)

De verschillende kleurstofdrietallen zijn zodanig • gekozen dat de eindmonsters onderling vergelijkbaar zijn 10 met betrekking tot tint (H), kleur of kleurverzadiging (C) en glans (L).

De colorimetrische karakteristieken van de monsters zijn als volgt:

H C L

15 grijs 40-140 1,0-1,5 51-53 beige 68-71 25-27 57-60 bruin 105-130 26-30 39-42 350134 0

Claims (20)

1. Werkwij ze voor het verven van textielmaterialen vervaardigd uit polycapronamide (nylon 6) gekenmerkt door een combinatie van de volgende maatregelen: a) toepassing van een combinatie van zure kleur- 5 stoffen die de tint (H } en glans (Ll van het geverfde textiel materiaal bepalen, waarbij de absolute waarde voor de eerste tintvariatie (ΔΗ^,Ι tussen een aan het eind van het verven genomen monster en een monster genomen 20 min. na het begin van verven, kleiner is dan 3, en 95% van de variatie 10 in glans (AL) tussen een eindmonster en het ongeverfde textielmateriaal pas na een verfduur (T) van meer dan 50 min. wordt bereikt, b) handhaving van een basische pH van het verf-bad gedurende het gehele verfproces, waarbij de pH geleidelijk 15 daalt vanaf een beginwaarde van 9,5 - 11 tot een eindwaarde van 7-9, c) handhaving in de verschillende stappen van het verfproces van een maximale temperatuur gelijk aan of lager dan 40°C, en 20 d) een verfduur gelijk aan of korter dan 150 min.

2. Werkwijze volgens conclusie 1, met het kénmerk dat, de eerste tintvariatie (ΔΗ^) kleiner is dan 2.

3. Werkwijze volgens conclusie 1, mét het kenmerk 0 dat, de tweede tintvariatie (ΔΉ^Ε) kleiner is dan 10 en 25 bij voorkeur kleiner dan 6.

4. Werkwijze volgens conclusie 1, met het kenmerk dat, de eerste tintvariatie (ΔΗ^Ι voor elk paar monsters dat __ ergens tussen 20 en 150 min. na het begin van het verfproces is genomen, kleiner is dan 3. 3Q

5. Werkwijze volgens conclusie 1, met het kenmerk dat, het glansverlies van 95% pas wordt bereikt na een verfduur (T) van meer dan 70 min.

6. Werkwijze volgens conclusie 1, met het kenmerk dat, de eerste tintvariatie (ΔΗ^Ι kleiner is dan 3 en bij 35 voorkeur kleiner dan 2, de tweede tintvariatie ( ΔΗ^^} 8501640 Lx -21- kleiner is dan 10 en bij voorkeur kleiner dan 6, de eerste tintvariatie ( H^) tussen een paar monsters dat ergens tussen 20 en 150 min. na bet begin van het verfproces is genomen, kleiner is dan 3, en dat het glansverlies van 95% pas wordt 5 bereikt na een verfduur (T) langer dan 50 min. en bij voorkeur langer dan 70 min.

7. Werkwijze volgens een der conclusies 1-6, met het kenmerk dat, het verven wordt uitgevoerd Bij een temperatuur tussen kamertemperatuur en 40°C. J0

8. Werkwijze volgens conclusie 7, met het kenmerk dat, het verven wordt uitgevoerd bij een temperatuur niet hoger dan kamertemperatuur.

9. Werkwijze volgens eën der conclusies 1-6, met het kenmerk dat, de pH van het verfbad wordt geregeld 15 met combinaties van tenminste een base en tenminste een zuurdonor.

10. Werkwijze yolgens conclusie 9, met het kenmerk dat, als zuurdonor een zout, bij voorkeur een ammoniumzout als wordt gebruikt, en^base natriurahydroxyde of natriumcarbonaat.

11. Werkwijze volgens êén der conclusies 1-6, met het kenmerk dat, bij voorkeur tegen het eind van het verfproces, een zwak zuur wordt toegevoegd.

12. Werkwijze volgens conclusie 11, met het kenmerk ~~ | dat, als zwak zuur azijnzuur, cirtroenzuur, tartraarzuur, ! 25 boorzuur en/of maleinezuur wordt gebruikt. j

13. Werkwijze volgens ëën der conclusies 1-6, met het kenmerk dat, het verven wordt uitgevoerd in een cyclus die een eerste verblijfstap (waarbij het te verven textielmateriaal niet beweegt) bij ongeveer kamertemperatuur, 3Q een tussenstap bij een temperatuur niet hoger dan 4Q°C, en nog een verblijfsstap bij de maximum temperatuur omvat,

14. Werkwijze volgens conclusie 13, met het kenmerk dat, in de tussenstap wordt verwarmd vanaf de in de eerste verblijfsstap toegepaste kamertemperatuur tot een temperatuur 35 niet hoger dan 4Q°C. 830 1 64 0 «'.i «* * -22-

15. Werkwijze volgens conclusie 13 en 14, met het kenmerk dat, de eerste verblijfsstap 20-70 min. duurt, de tussenstap 20-50 min., en de tweede verblijfsstap 60-90 min., waarbij de totale duur van de verfcyclus 100-150 min. bedraagt.

16. Werkwijze volgens conclusie 9, 10 en 13, met het kenmerk dat, de base en een gedeelte van de zuurdonor tijdens de eerste verblijfsstap aan het verfbad worden toegevoegd, en de rest van de zuurdonor tijdens de tweede verblijfs— stap bij de maxjmum.-temperatuur.

17. Werkwijze volgens conclusie 6, met het kenmerk dat, het verven wordt uitgevoerd volgens de zogenoemde haspelkuipverfmethode.

18. Werkwijze voor het verven van textielmaterialen vervaardigd uit polycapronamide of nylon 6 volgens conclusie 15 6, met het kenmerk, dat tapijten worden geveyfd.

19. Werkwijze volgens conclusie 6 zoals beschreven in de beschrijving en voorbeelden. O

20. Werkwijze voor het bereiden van een verfbad geschikt voor toepassing bij de werkwijze volgens een der 20 conclusies 1-18. Φ 8501640