Het Digitale Proletariaat - Hans Schnitzler (2015)

****

Volkskranr recensie: Beperkt beschikbaar

Vrij Nederland: Bespreking door Carel Peeters

Schnitzler maakt zich kwaad, maar slaagt erin het zijn argumentatie en retoriek niet te laten benevelen. Een sterk, noodzakelijk en bovenal prikkelend werk voor ons 21ste eeuwse volk. De kritiek van Peeters in Vrij Nederland is niet helemaal op zijn plek, daar Schnitzler zich wel degelijk bewust zegt te zijn van de voordelen die het digitale tijdperk ons bieden; hij kiest er daarentegen voor zich daardoor niet voor de gek te laten houden.

Filosoof/publicist Hans Schnitzler schreef dit donker getinte denkwerkje over de opkomst van de digitale tijd. Zoals er in de eerste industriële revolutie een onderklasse ontstond: het proletariaat, zo is nu, in de tijd van de digitale revolutie opnieuw een machtsvorming bezig te ontstaan en een nieuwe vorm van slavernij. Zo durft Schnitzler het aan de lijn te trekken van de klassenstrijd zoals door Marx beschreven naar een nieuwe klassenstrijd. In de digitale revolutie gaat het echter niet meer om de zeggenschap over de arbeid en dus het lichaam, maar om de industrialisering van de geest.
"De digitale proletariër is een mens van wie het hele bewustzijn - zijn aandacht, emoties en vriendschappen, zijn ideeën en fantasieën - tot koopwaar is gereduceerd."

Centrum van die macht is Silicon Valley, niet zonder venijn omgedoopt tot Silicon Reich.
De 'vier grote ruiters van het internet' (Google, Apple, Facebook en Amazon) smeden samen tegen de burger om niet alleen zijn koopgedrag en privacy te ontfutselen, maar door te dringen in de diepte van de geest. Zo moet er een nieuwe ééndimensionale mens ontstaan, een mens die geen geheimen meer kent en door algoritmen kan worden berekend en bestuurd. En die mens doet dat allemaal vrijwillig. Al facebookend en twitterend wordt hij een steeds oppervlakkiger mens die aan zijn echte mens-zijn, waarbij ambivalentie, verveling, mislukking een noodzakelijke rol spelen om volwassen te worden, niet meer toekomt. Infantiel gedrag en opgeklopte vind-ik-leuk-emoties nalatend.

Een redelijk schokkend boek, met vele voorbeelden die tot nadenken stemmen. Schokkend, ware het niet dat de filosoof te snel met conclusies komt en overdrijft en dik aanzet waar dat niet altijd nodig is. De verontwaardiging, die wel oprecht is, vervormt de inhoud hierdoor wel wat en neigt naar een lichte vorm van paranoia. De voordelen die internet te bieden heeft, worden zo wel erg erg snel terzijde geschoven en het gezond verstand van de meeste mensen onderschat, naar mijn idee.

Dat de schrijver het meent met zijn verwijzing naar Marx, bewijst wel de slotzin van zijn boek:
"Digitale proletariërs aller landen, verenigt u!"

Ook vandaag nog actueel, dacht ik zo.