E. M. Forster

Forster tok til med romanen Et rom med utsikt (A Room with a View) alt i 1901, men den kom ut først i 1908. Boka er ein romanse som med vidd og humor fortel om hovudpersonen Lucy Honeychurch og personane ho møter på ei reise til Italia. Frå eit pensjonat i Firenze, der den unge og velståande Lucy og den eldre, overbeskyttande kusina Charlotte Bartlett etter forviklingar får tildelt eit rom med utsikt, går turen vidare til Roma. I Firenze blir Lucy kjend med den sympatiske George; i Roma blir ho fridd til av den snobbete Cecil. Klassemotsetnader og klassekritikk står sentralt i romanen. Medan Forster er tydeleg kritisk til haldningane og verdiane i den britiske overklassen og middelklassen, som blant andre Cecil og Charlotte representerer, er han meir sympatisk innstilt til Lucys interesse for italiensk kultur og historie.

Romanen er blitt filmatisert fleire gonger. Den mest kjende adaptasjonen er James Ivorys Et rom med utsikt (1985), med Helena Bonham Carter som Lucy og Maggie Smith som Charlotte.

Howards End (1910) er ein kompleks roman om sosiale kodar og konvensjonar i Storbritannia i tida like før første verdskrigen. Det er også ein roman om familierelasjonar og -spenningar, om klasse og klasseforskjellar, og om kjønn og kjønnsidentitet.

Handlinga roterer rundt tre familiar med tilknyting til huset Howards End, som familien Wilcox eig. Formuen til denne rike og konvensjonelle familien kjem frå dei britiske koloniane. Den andre familien er søstrene Schlegel (Margaret, Helen og Tibby) som er halvt tyske, halvt britiske. Kulturinteressene deira liknar på og knyter an til Bloomsburygruppa, som Forster var medlem av. Det unge paret Basts frå arbeidarklassen utgjer den tredje familien.

Forsters meisterskap i romanen viser seg i måten han knyter desse tre familiane saman på og avdekkjer både tilknytingspunkt og spenningar mellom dei. Margaret blir veninne med Ruth Wilcox, matriarken i Wilcox-familien. På dødsleiet skriv Ruth eit brev der ho gir Howards End til Margaret, men mannen Henry og barna brenn brevet for å hindre at Ruth får viljen sin. Komplikasjonane og konfliktane som følgjer, avdekkjer ulike ulike verdiar, haldningar og prioriteringar i alle tre familiane. Samtidig som desse spenningane karakteriserer og representerer klasseforskjellar og kulturelle forskjellar, nyanserer Forster desse forskjellane. Til og med Henry, som forteljaren er kritisk til, blir meir positivt framstilt mot slutten av romanen. I fiktiv form gir Forster ein inngåande analyse av viktige trekk ved det britiske samfunnet tidleg på 1900-talet.

Howards End var Forsters definitive gjenombrot som skjønnlitterær forfattar. Romanen vidarefører element i den realistiske romanen, men sjølv om den ikkje er så modernistisk som romanar av Virginia Woolf og James Joyce, har den modernistiske trekk. Dette viser seg blant anna i funksjonen som huset Howards End har. Dette huset, som var inspirert av Forsters barndomsheim, blir eit symbol for mostridande krefter og tendensar, både i dei tre familiane og i det britiske samfunnet. Som symbol knyter Howards End an til epigrafen i romanen, «Only connect». Det viser kor avgjerande, men samtidig kompliserte og utfordrande, mellommenneskelege relasjonar er.

Romanen blei filmatisert i 1992 av James Ivory, med Emma Thompson, Anthony Hopkins, Helena Bonham Carter og Vanessa Redgrave i hovudrollene. Filmen fekk ei rekke prisar; blant anna mottok Emma Thompson ein Oscar for beste kvinnelege hovudrolle.

Tittelen til den siste romanen han skreiv, En reise til India (A Passage to India), henta Forster frå Walt Whitmans dikt «Passage to India» i diktsamlinga Leaves of Grass (1855). Som i Howards End undersøkjer Forster også i En reise til India (1924) sosiale spenningar og kjønnsforskjellar. Men i denne romanen plasserer han desse spenningane og relasjonane i ein kolonial kontekst som set han i stand til å analysere forholdet mellom Storbritannia som imperium og India som kolonisert kontinent. Filmen blei filmatisert av David Lean i 1984.

• Les meir om En reise til India.

Maurice blei publisert i 1971, året etter at Forster døydde, men han hadde skrive romanen over 50 år tidlegare. Grunnen til at den blei utgitt posthumt, var at Forster her skildrar kjærleiksforhold mellom homofile menn i Storbritannia tidleg på 1900-talet, då slike forhold var ulovlege og temaet homoseksualitet var tabubelagt. Litteraturforskarar diskuterer kor sterkt og på kva måte Forsters homofile legning påverkar romanen, men uansett framstiller han hovudpersonen Maurice Hall på ein måte som viser at livet hans blir prega av hans homofile identitet.

Som student ved Cambridge University blir Maurice kjend med medstudenten Clive Durham, som introduserer han til Platons Symposion. Dei to startar eit romantisk, men platonisk forhold som varer til dei er ferdige med studiane. Etter ein sjukdomsperiode avsluttar Clive, som no påstår at han er heterofil og gifter seg med ei kvinne, forholdet sitt til Maurice. Dei to held likevel kontakten, og på eigedomen til den velståande Clive møter Maurice Alec, som tilhøyrer arbeidarklassen, og som Maurice blir tiltrekt av. Dei to blir elskarar, men Maurice opplever forholdet som komplisert og tar hypnose for om muleg å bli «kurert», noko han ikkje blir.

Med psykologisk innsikt viser Forster korleis Maurice blir tiltrekt av både Clive og Alec, samtidig som han har ulike motforestillingar til begge forholda. Slutten på romanen er på eitt nivå lykkeleg, sidan Maurice og Alec bestemmer seg for å dele livet med kvarandre. Clive forstår ikkje Maurices val, og Forster impliserer at Clive er ulykkeleg gift.

Originalmanuskripta til romanen inneheld ein epilog som innheld eit møte mellom Maurice og søstera Kitty nokre år seinare. Kitty tar avstand frå bror sin, som bryt kontakten med henne.

Resepsjonen av Maurice i 1971 var blanda og til dels negativ. Ein filmversjon med tittelen Maurice (1987) er regissert av James Ivory, med James Wilby som Maurice, Hugh Grant som Clive og Rupert Graves som Alec.

Forster tok tidleg til å skrive noveller. Dei første er frå opphalda i Italia og Hellas etter studietida i Cambridge. Seinare blei novellene samla i The Celestial Omnibus and Other Stories (1911) og The Eternal Moment and Other Stories (1928). Ei samling med etterlatne forteljingar blei utgitt i 1972 med tittelen The Life to Come and Other Stories. Denne posthumt publiserte novellesamlinga innheld ei av dei mest kjende novellene hans, «The Other Boat».

Forster skreiv òg om historie og kultur i landa han reiste til, særleg i Middelshavsområdet. Mest kjend er Alexandria: A History and Guide (1922).

Mange av Forsters essay er samla i Abinger Harvest (1936) og Two Cheers for Democracy (1951). Aspects of the Novel (1927) diskuterer romanen og romanskriving. Boka blei av mange sett som normativ sidan det kan verke som Forster meiner ein roman bør skrivast slik han sjølv gjer det, men han gir ein original estetisk analyse av romanens kjenneteikn og verkemiddel.