De Vluchteling, de Grenswacht en de Rijke Jood - Arnon Grunberg (2023)
Nederlands
Ideeënliteratuur
Eerste druk: Pluim, Amsterdam (Nederland)
De bewaakte grensovergang is het punt waar de staat iedereen als verdachte beschouwt; daar moet men zijn onschuld bewijzen. Daar wordt verschil gemaakt tussen ingezetenen en niet-ingezetenen, want hoezeer sommige grenzen ook onzichtbaar zijn geworden, zij markeren nog altijd het punt waar de ene wet ophoudt en de andere begint. Zeker sinds 9/11 gaat het debat over de vluchteling, die ook gelukszoeker, illegaal of crimineel wordt genoemd. Telkens valt dan de naam George Soros, die al dan niet openlijk ‘rijke Jood’ wordt genoemd. Intussen produceren nieuwe oorlogen nieuwe landverhuizers. Wat voor de een maatschappelijk debat is, is voor de ander noodlot. In de zomer van 2022 reisde Arnon Grunberg naar Oekraïne, Georgië en Dubai, ook liep hij mee met de IND om de werking van de grens als zeef van dichtbij te bestuderen. Grunberg onderzoekt waarom die zeef altijd weer verdronkenen en geredden produceert.
Inhoudelijk vond ik het wel een stuk minder. Grunberg brengt sowieso weinig nieuws eigenlijk en hij behandelt m.i. een te breed palet waardoor de focus ook wat verdwijnt. Als het nu enkel ging om asiel in Nederland met alles dat erbij hoort dan was dit als geheel sterker geworden. Vooral de hoofdstukken rond (en in) Oekraïne zijn een stuk minder boeiend. Grunberg hanteert ook een vorm waarin vooral veel verhalen van mensen worden verteld die mij minder smaakt. Ik zie liever een schrijver die een algemeen verhaal vertelt waar hier en daar wordt ingezoomd op een voorbeeld in plaats van hele hoofdstukken ophangen aan alleen maar voorbeelden waarbij ondanks alle gruwel en horror de meeste verhalen ook echt wel op elkaar lijken. Verveling slaat al snel toe.
Een laatste zwak punt nog: Grunberg verwijst naar hoogleraar-activist Leo Lucassen en enkele cijfers die hij noemt. Je denkt als achteloze lezer wellicht dat verwijzen naar een professor goed is maar als je Lucassen een beetje volgt dan merk je al snel dat hij wel behoorlijk goochelt met cijfers en zeer selectief is met het gebruik daarvan zodat ze altijd in zijn straatje passen. Verwijzen naar Lucassen is echt een zwaktebod. 2,5*.