Benjamin de Ruijter
Vulkanen
Aarde
De aarde is niet massief. Diep onder het aardoppervlak is het gesteente stroperig.
Dit vloeibare gesteente noemen we magma.
Aardkorst
De vaste schil om de aarde waar wij op wonen noemen we de aardkorst.
Dit is niet één geheel, maar bestaat uit losse platen die soms bewegen door de
beweging van de aarde en het magma.
Magma en
Door de beweging van de platen kan het magma dichterbij of zelfs boven het
aardoppervlakte komen. Hier kunnen vulkanen ontstaan en het magma dat naar
boven komt noemen we nu lava.
Lava kan een temperatuur bereiken van wel 1500 °C.
Lava
De vulkaan
Bij de meeste vulkanen zorgt het lava er voor dat de vulkaan steeds hoger wordt.
Er ontstaat een berg. De vulkaan bestaat uit verschillende stukken, zoals een
magmakamer, lagen van lava, kraterpijp en de krater.
Waar 2 platen langs elkaar gaan. Als de druk zo hoog wordt en de platen plots los schieten en
langs elkaar wrijven onstaan ook vaak aardbevingen.
Er zijn 4 plekken waar vulkanen kunnen ontstaan.
Waar een plaat onder de andere plaat wordt geduwd. Hier ontstaan
ook vaak bergen.
1. Langs elkaar
Dit is niet aan de rand van de plaat, maar juist ergens in het midden.
Er zit een zwakke plek in de aardkorst met een magmakamer
eronder. Daarboven onstaat een vulkaan of vulkaaneiland. Doordat
de aardkorst beweegt , maar de magmakamer op één plek blijft kan
er een lange rij van vulkaaneilanden ontstaan. Een bekend voorbeeld
is de eilandengroep Hawaii
Waar 2 platen uit elkaar gaan. Hier kan ook een soort spleetvulkaan of
lavarivier onstaan. IJsland heeft veel spleetvulkanen.
2. Uit elkaar
3. Onder elkaar
4. Hotspots
Ring of Fire
Magma en
De Ring of Fire is een 40.000 kilometer lange lijn van vulkanen en breuklijnen langs
de randen van de Stille Oceaan. Indonesië bevindt zich in de Ring of Fire. Er zijn
meer dan honderd actieve vulkanen op zijn grondgebied.
Van de ongeveer 1500 actieve vulkanen op de aarde barsten er elk jaar ongeveer
vijftig uit. De meeste ervan liggen langs de Ring of Fire. Ongeveer 500 miljoen
mensen, bijna een tiende van de wereldbevolking, leven dichtbij een actieve
vulkaan. Door de groei van de wereldbevolking zorgen vulkaanuitbarstingen voor
steeds meer dreiging. Van op de grond kunnen niet alle vulkanen in de gaten
worden gehouden, maar vanuit de ruimte is het mogelijk de meest gevaarlijke
vulkanen in de gaten te houden. Een satelliet heeft deze foto van een
vulkaanuitbarsting in Japan gemaakt:
Ring of Fire/ Ring van Vuur
Magma en
Touwlava
De vulkaan
Verschillende soorten lava
Kussenlava Obsidiaan
Als lava stroomt, dan koelt de
buitenkant snel af.Er ontstaat
dan een korst. Onder die korst
blijft het lava doorstromen.
Daardoor ontstaan allemaal
ribbels in de korst. De lava lijkt
daardoor op dikke kabels touw.
Als lava in het koude zeewater
stroomt, stolt het direct aan
de buitenkant. Zo krijgt het de
vorm van kussens.
Puimsteen
Puimsteen ontstaat uit lava
dat veel gas bevat. Het is
lavaschuim dat snel hard en
koud is geworden.
Dit is vulkanisch glas. Het
ontstaat als lava heel snel
stolt.
Magma en
Basaltlava
De vulkaan
Verschillende soorten lava
Basaltzuilen Vulkanische bom
Dit is het meest voorkomende
vulkanische gesteente op aarde.
Er zitten grote holten in, omdat
er gasbellen ontsnapten tijdens
het afkoelen en stollen van de
lava
Wanneer wat dikker basaltlava
langzaam afkoelt en stolt dan
kan het in zeshoekige
zuilen/pilaar splijten.
Graniet
Ook wel dieptegesteente
genoemd. Dit ontstaat als magma
diep in de aardkorst afkoelt.
Magma koelt veel langzamer af
dan lava. Daardoor kunnen er
stenen met vlekjes ontstaan. Het
zijn eigenlijk grote kristallen. Hoe
langzamer het magma afkoelt,
hoe groter de kristallen worden.
Als een vulkaan klodders hete
lava de lucht inspuugt, worden
die draaiend de lucht in
geslingerd.
De vulkanische bom hieronder is
wel 5 meter groot en ligt in
Duitsland. De vulkanische bom is
van een vulkaanuitbarsting ruim
10.000 jaar geleden.
Magma en
Blauwe lava bestaat niet, maar als je ’s nachts naar de Kawah Ijen-vulkaan op het
Indonesische eiland Java kijkt, zou je denken van wel. Deze vulkaan is niet meer
actief, dus je ziet geen lava, maar het zijn zwavelrijke gassen die uit de vulkaan
ontsnappen. Zodra die in contact komen met hitte én zuurstof, worden de gassen
vloeibaar en vatten ze vlam. Daarna stromen ze brandend langs de berghelling
naar beneden.
Blauwe lava?
Mijn oom en zijn vader gingen vroeger vaak op vulkaanexpeditie. Ze zijn naar
Stromboli, Vesuvius, Pompeii, Etna en Vulcano geweest. In 2002 zijn ze nog een keer
naar de toen net uitgebarsten vulkaan Etna geweest. De vader van mijn oom heeft
toen met blote voeten over lava gelopen. Een nieuwsploeg heeft toen hun expeditie
gefilmd. Tijdens de expedities heeft mijn oom verschillende stenen verzameld. Na de
spreekbeurt kunnen jullie de stenen komen bekijken.
vulkanen.nl/2002.mp4
Vulkaanexpedities
Quiz
Hoe warm kan lava worden?
Bestaat blauwe lava?
Hoeveel actieve vulkanen zijn er op aarde?
Wat is obsidiaan?
Antwoorden
Hoe warm kan lava worden?
Bestaat blauwe lava?
Hoeveel actieve vulkanen zijn er?
Wat is obsidiaan?
Nee
1500
Vulkanisch glas
Tot wel 1500 °C
Vragen?
Tips
Tops