Movies Ltd

Ο χειρότερος άνθρωπος στον κόσμο...

γράφει ο Θόδωρος Γιαχουστίδης(@PAOK1969)

"Όσο πιο αθώοι είναι, τόσο περισσότερο τους αξίζει να τουφεκιστούν": Μπέρτολντ Μπρεχτ

Ο Radu Jude γεννήθηκε στις 28 Μαρτίου 1977 στο Βουκουρέστι. Σπούδασε Σκηνοθεσία στη ρουμανική πρωτεύουσα και ξεκίνησε την καριέρα του ως βοηθός σκηνοθέτη. Η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας, με τίτλο «Το πιο ευτυχισμένο κορίτσι στον κόσμο» (Cea mai fericitã fatã din lume/ The Happiest Girl in the World, 2009), επιλέχτηκε σε περισσότερα από 50 διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου. Από τις 33 ταινίες που έχει σκηνοθετήσει έως τώρα, οι 10 είναι μεγάλου μήκους μυθοπλασίας και οι υπόλοιπες είναι είτε ντοκιμαντέρ (μικρού ή μεγάλου μήκους) είτε μικρού μήκους μυθοπλασίας. Στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης έχουν κάνει πανελλήνια πρεμιέρα οι εννιά από τις δέκα ταινίες μυθοπλασίας του, με τελευταία το «Dracula», τη δεύτερη ταινία που γύρισε μέσα στο 2025. Η μόνη του ταινία μυθοπλασίας που δεν έκανε πανελλήνια πρεμιέρα στη Θεσσαλονίκη είναι αυτή που εξετάζουμε εδώ, το «Kontinental '25». Εντωμεταξύ, τα πιο αγαπημένα φεστιβάλ του Jude είναι εκείνα του Λοκάρνο και του Βερολίνου. Στο φεστιβάλ Βερολίνου έχει κερδίσει Χρυσή Άρκτο Καλύτερης Ταινίας για το «Ατυχές πήδημα ή παλαβό πορνό» (Babardeala cu bucluc sau porno balamuc/ Bad Luck Banging or Loony Porn, 2021) και Αργυρή Άρκτο Καλύτερης Σκηνοθεσίας για το «Αφερίμ!» (Aferim!, 2015). 

Το Kontinental '25 είναι η ένατη μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας που έχει σκηνοθετήσει ο Jude. Έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο... φεστιβάλ Βερολίνου, όπου τιμήθηκε με την Αργυρή Άρκτο Καλύτερου Σεναρίου. Είναι μια ταινία την οποία ο Jude γύρισε εξ ολοκλήρου χρησιμοποιώντας iPhone. 

Η υπόθεση: Κλουζ, Τρανσυλβανία. H Ορσόλια Ιονέσκου είναι μια μεσήλικη Ρουμάνα, Ουγγρικής καταγωγής. Μεσοαστή, παντρεμένη, με δύο παιδιά, δουλεύει ως δικαστική κλητήρας. Είναι καλή στη δουλειά της και προσπαθεί να είναι τυπική και σχολαστική, χωρίς όμως να δείχνει απανθρωπιά όσο κάτι τέτοιο περνάει από το χέρι της. Ο Ίον Γκλανετάσου από την άλλη είναι πρώην Βαλκανιονίκης και νυν άστεγος, ρακοσυλλέκτης συμπολίτης της, που χρησιμοποιεί ως νυχτερινό καταφύγιο το λεβητοστάσιο ενός παλιού κτιρίου. Το εν λόγω κτίριο έχει αγοραστεί από την αυστριακή εταιρία K.u.K. (Kaiserlich und königlich – Αυτοκρατορική και βασιλική), που σκοπεύει να το γκρεμίσει και να χτίσει στη θέση του ένα μπουτίκ ξενοδοχείο ονόματι «Kontinental». 

Η Ορσόλια επιδίδει στον Ίον εντολή έξωσης, συνοδευόμενη από χωροφύλακες: οι Αυστριακοί βιάζονται να χτίσουν το ξενοδοχείο και η Ορσόλια δεν μπορεί πλέον να παρέχει στον Ίον άλλη παράταση παραμονής εκεί πέρα, όπως έκανε ως τώρα. Αυτό όμως που ξεκινάει ως μια ακόμα μέρα στη δουλειά σημαδεύεται από ένα ακραίο γεγονός, που θα της ταράξει τη ζωή. Κλονισμένη, περιφέρεται στην πόλη μιλώντας με διάφορους ανθρώπους προσπαθώντας να αντιμετωπίσει την κατάσταση... 

Η άποψή μας: Όταν κάποια στιγμή οι ιστορικοί τέχνης (και δη του κινηματογράφου) του μέλλοντος εξετάσουν το έργο του Radu Jude για να τον αξιολογήσουν, πιστεύω πως θα αποφανθούν: α) ότι ήταν περίπτωση σπουδαίου δημιουργού ή β) ότι ήταν μέγας απατεώνας, κάλπης και τα ρέστα, που δούλευε τους πάντες κανονικά. Μπορεί βέβαια να αποφανθούν πως ισχύουν και τα δύο! Πάντως, σίγουρα, ένα πράγμα που μπορεί κάποιος να πει τώρα γι’ αυτόν είναι πως δεν είναι ποτέ προβλέψιμος. Κι ένα άλλο πράγμα που μπορεί κάποιος να πει γι’ αυτόν είναι πως οι ταινίες του δεν είναι για όλους. Όσοι πχ συνέρρευσαν στις αίθουσες για να δουν τον «Καποδίστρια» θα φρικάρουν παρακολουθώντας το Kontinental ’25. Σε έναν ιδεατό κόσμο κάτι τέτοιο δεν θα έπρεπε να συμβαίνει – ίσα ίσα θα έπρεπε να συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. 

Προφανώς, δεν ζούμε σε έναν ιδεατό κόσμο. Κι αυτό είναι κάτι που βιώνει πρωτίστως ο Ίον και δευτερευόντως η Ορσόλια. Ο Ίον είναι ο πρώτος που μας συστήνει με την κάμερά του ο Jude. Περπατάει ρακένδυτος στην πόλη, ντυμένος τη φτώχεια του, μαζεύει πλαστικά μπουκάλια για να τα ανταλλάξει για λίγα ψιλά στην ανακύκλωση, ζητιανεύει, μιλάει ακατάληπτα, μιλάει μόνος του, μιλάει στον κόσμο, κατουράει όπου βρει. Κατά μία έννοια, μοιάζει με τον «συνάδελφό» του στην αρχή του «Eddington»: ένας παρίας της κοινωνίας, μόνος, που βρίσκει παρηγοριά στο αλκοόλ. 

Το... σουρεάλ του πράγματος είναι πως ο Ίον συνυπάρχει στην όμορφη (ακόμα) πόλη μαζί με μηχανικούς δεινοσαύρους (!!!) κιτς ατραξιόν ενός θεματικού πάρκου του Κλουζ, όπως και με έναν σκύλο – ρομπότ, τελευταία λέξη της τεχνολογίας, αυτός, ένα απομεινάρι μιας άλλης εποχής, μια ανορθογραφία μέσα στο πλαίσιο του νεοφιλελευθερισμού που πνέει στη χώρα, η οποία ήταν δέσμια ( ; ) του καθεστώτος Τσαουσέσκου επί δεκαετίες. Όταν πλέον δει κατάματα το αδιέξοδο και νιώσει παγιδευμένος, κουρασμένος, εξαντλημένος, θα πάρει εκείνη την απόφαση που θα ταράξει την Ορσόλια. Μια γυναίκα, που από εκείνη τη στιγμή και μετά, θα έρθει αντιμέτωπη με τις Ερινύες της. Κι ως καθωσπρέπει γρανάζι ενός απάνθρωπου μηχανισμού που υπηρετούσε εθελοτυφλώντας, θα επιχειρήσει να κατευνάσει τις ενοχές της. Θα μιλήσει διαδοχικά με το αφεντικό της, τους Αυστριακούς της K.u.K., τον σύζυγό της, την κολλητή της φίλη, τη μητέρα της, έναν παλιό φοιτητή της και τον πνευματικό της. 

Σε όλους θα επαναλάβει την εξιστόρηση των γεγονότων με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, σαν κακογραμμένη κασέτα, κι από όλους θα ακούσει αυτό που θέλει περισσότερο: «δεν φταις εσύ». Θα ακούσει κι άλλα: από το αφεντικό της ότι της θυμίζει τον Σίντλερ της ταινίας, που ήθελε να σώσει ακόμα έναν Εβραίο, από την κολλητή της φίλη ότι νιώθει καλύτερα από τότε που δίνει 2 ευρώ τον μήνα για τους πρόσφυγες της Ουκρανίας, άλλα δύο για την Unicef, ακόμα 2 για την ΜΚΟ που φροντίζει τους Ρομά του Κλουζ, άλλα 2 για την Γάζα, από τον ιερέα ότι δεν επιτρέπεται να υπερβάλλει την ενοχή της. Τέτοια. Και η ίδια το ξέρει. Από νομικής άποψης, δεν φέρει καμία ευθύνη. Ότι είναι νόμιμο, όμως, είναι και ηθικό, που έλεγε κι εκείνη η ψυχή, ο Βουλγαράκης; Με πόση υποκρισία αλήθεια πορευόμαστε; 

Ο Jude με σκωπτικό τρόπο και υποδόριο χιούμορ, σχολιάζει τα κακώς κείμενα ξεκινώντας από το ειδικό, την κατάσταση στη χώρα του, για να καταλήξει στο γενικό, την κατάσταση στον κόσμο. Ο ρατσισμός, το gentrification, η κυριαρχία του real estate, είναι λίγα από τα θέματα με τα οποία καταπιάνονται οι ήρωες της ταινίας. Το φοβερό με τον Ρουμάνο σκηνοθέτη είναι πως όσο «γεια σου» κι αν φαίνεται, έχει τα πόδια του γερά στηριγμένα στη γη και ο ρεαλισμός του είναι απίστευτος. Αυτό πχ που περιγράφει, πως ο Ίον είχε ποινικό μητρώο, επειδή βεβήλωσε τάφο – έκαψε σταυρούς σε νεκροταφείο για να ζεσταθεί – είναι κάτι που μου είχε διηγηθεί η συχωρεμένη η μάνα μου, πως το έκαναν αμέσως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, όντας πρόσφυγες, μαζί με τα αδέλφια της και τη γιαγιά μου (ο παππούς, κομουνιστής γαρ, πολιτικός πρόσφυγας στην Πολωνία), τότε που οι καθωσπρέπει Έλληνες δεν τους άντεχαν, αυτούς τους βρωμιάρηδες και ποταπούς. 

Από την άλλη, ρίχνει και καρφάρες πχ θάβοντας εμμέσως το «Perfect Days» του Βέντερς... Οι διακοπές της Ορσόλια στην Ελλάδα θα ακυρωθούν για την ίδια, ο Ίον σύντομα θα ξεχαστεί, η πόλη θα γεμίσει άσχημα κτίρια, και η ζωή συνεχίζεται...

Στις δικές μας αίθουσες? Στις 15 Ιανουαρίου 2026 από την Cinobo!

γράφει ο  gaRis (@takisgaris)

Τους ξεύρεις τους Safdieδες; Εάν ναι, τα αδέρφια αποτελούν ό,τι καλύτερο έχει να επιδείξει η νέα γενιά Αμερικανών σκηνοθετών από εποχής αφών Coen. Μετά τη 1-2 μπουνιά Good Time (2017, με τον Pattinson) και Uncut Gems (2019, με τον Sandman) έβγαλαν γλώσσα στο στουντιακό εμπόριου, τα στούντιος εσακκουλεύθησαν, τους χώρισαν και δέτο ο μεν Benny έκαμε το The Smashing Machine, μια ντοκουδράμα εκδοχή του WWE με τον The Rock, ενώ ο Josh, φυστίκωσε τη μπάλα του πινγκ πονγκ σκοράροντας κατά ριπάς, παίρνοντας κεφάλι στο ερώτημα ποιός Safdie είναι ο καλύτερος σκηνοθέτης από τους δυο. 

Και στο σημείο αυτό, για να μην ψαρώνουν οι γνωρίζοντες, το Marty Supreme ούτε καλύτερη ταινία είναι, ούτε κινηματογραφικά παρουσιάζει νεότερες ιδέες από το Uncut Gems. Μολαταύτα, όπως ο αληθινός Marty Mauser, 23χρονο εβραιόπουλο που ξεκινά από παπουτσοπωλητής και 700 περίπου κλεμμένα δολάρια να πάει στο Λονδίνο για να πάρει τα σκήπτρα στην επιτραπέζια αντισφαίριση από τους Γιάπωνες, εν έτι 1952. 

Με νωπά τα παγκόσμια θραύσματα της Α-Βόμβας, με υπέρμετρη φιλοδοξία, αυθάδεια, άγνοια κινδύνου, αμετροέπεια, αναίδεια, παραλογισμό, έλλειψη ενσυναίσθησης, τερατώδη εγωπάθεια και δίχως όρια μπροστά στην πάση θυσία πραγμάτωση του ονείρου γισα παγκόσμια αθλητική αναγνώριση, έτσι και η τρεχαλατζίδικη οπερέτα 2 1/2 ωρών, είναι μια τσιχλόφουσκα που φουσκώνει, μεγαλώνει, μεγαλώνει και όμως δε σκάει ποτέ! Tουλάχιστον προτού αιχμαλωτίσει εντός της τον θεατή που ξεκινάει με ένα underdog sports movie, για καταλήξει με μια στα μούτρα παραβολή του εντελώς αμερικανικού ο-καθένας-για-τον-εαυτό-του ή ο-θρασύτερος-κερδίζει. 

Κι αν οι φάλτσες μουσικές επιλογές είναι παραξενιές που περίπου γοητεύουν (χρήση τραγουδιών Tears for Fears, New Order, Alphaville σε ταινία εποχής 1950s), κι αν το κλισέ κλείσιμο φαντάζει εξυπαρχής αδιέξοδο), ο Safdie ευτύχησε με το καστ (πλην Gwyneth Paltrow, οι Kevin O'Leary (Shark Tank), Tyler-The-Creator και η νεαρή αποκάλυψη ως, παντρεμένη και έγκυος από τον Marty, γκόμενα Odessa A'zion είναι χάρμα στην ασυγχορδία τους), το όλο γαϊτανάκι απογειώνεται από δαύτο το κοκκαλιάρικο αγοράκι μόλις 30 Μαϊων που δείχνει πως θα πάρει το κουλούρι από το στόμα του DiCaprio, αφού πέρσι δεν τα κατάφερε ως Bob Dylan. 

O Timothée Chalamet, εξόν του ότι επί 7ετία μάθαινε table tennis, βρίσκεται σε ερμηνευτικό οίστρο σε σημείο που μασάει-και-φτύνει μίλια σελουλόιντ, αρπάζοντας το στόρυ από τα μαλλιά και σβουρίζοντάς το στον αέρα ως μαινόμενος βάκχος. Το Marty Supreme είναι το θρας μέταλ φλιπ σάιντ του Forrest Gump, η καμικάζι ξιπασμένη ανάγνωση του όντως Marty, του Scorsese και διάλεξε όποια ταινία του εσύ θες. 

Ο Marty αυτός είναι το άνιμαλ σπίριτ του Ραζβάν Λουτσέσκου, γεμάτος έπαρση και καημό για επικράτηση, ένας μου κι όλοι σας. Για μένα νίκησα, δε σας βλέπω. Και παντοίους τρόπους στο τέλος σε ξεφτιλάει, μέσα στο Καραϊσκάκης. Μέχρις ότου να φάει τεσσάρα από τη Λιβαδειά. Μη πεις ότι δε σε προειδοποίησα, σε μια αμφίροπη οσκαρική κούρσα με One Battle After Another (Ολυμπιακός), Hamnet (AEK), Sinners (ΠΑΟ), ο Marty Supreme είναι ξεκάθαρα ΠΑΟΚ. Οι εκδρομές δε σταματάνε και τα μυαλά μας πάντα θα πονάνε.

The... suffering!

γράφει ο Θόδωρος Γιαχουστίδης(@PAOK1969)

Άνδρας στα απόνερα νευρικής κρίσης

Αυτή είναι η τέταρτη μεγάλου μήκους ταινία που σκηνοθετεί ο γεννημένος στις 25 Μαΐου του 1979 στο Δουβλίνο, Ιρλανδός Lorcan Finnegan, ο οποίος έχει γυρίσει κι αρκετές μικρού μήκους ταινίες, οι οποίες συμμετείχαν σε μια σειρά από φεστιβάλ. Η πρώτη του μεγάλου μήκους ήταν το απρόβλητο στη χώρα μας «Without Name» (2016). Η δεύτερη ήταν το «Vivarium», που έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο φεστιβάλ των Καννών του 2019, όπου έλαβε μέρος στο διαγωνιστικό μέρος του τμήματος «Εβδομάδα της Κριτικής» και προβλήθηκε εμπορικά στην Ελλάδα την 1η Οκτωβρίου του 2020. Η τρίτη του ταινία ήταν το «Nocebo» (2022), που (όπως και η πρώτη του) επίσης δεν προβλήθηκε εμπορικά στη χώρα μας, αποτέλεσε όμως μέρος του προγράμματος του φεστιβάλ Θεσσαλονίκης εκείνης της χρονιάς.

Τούτη η ταινία έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο περσινό φεστιβάλ των Καννών, στο τμήμα «Midnight Screenings», και, σύμφωνα με το Variety, που έχει πλέον και την κατάλληλη... εξειδίκευση, προκάλεσε εξάλεπτο standing ovation μετά την προβολή της! Μεταξύ των παραγωγών της είναι και ο ίδιος ο Nicolas Cage.

Η υπόθεση: Πλησιάζουν Χριστούγεννα και η ζέστη είναι αφόρητη στην Αυστραλία. Ένας μεσήλικας οδηγεί το πανάκριβο αυτοκίνητό του, έχοντας για παρέα τον έφηβο γιο του. Προορισμός τους, η αγαπημένη παραλία του άνδρα από τα παιδικά του χρόνια, εκεί που θέλει να ξανακάνει σερφ, αυτήν τη φορά μαζί με το βλαστάρι του. Όταν πέθανε ο πατέρας του άνδρα, εκείνος έφυγε για τις Ηνωμένες Πολιτείες, παντρεύτηκε, έκανε περιουσία και οικογένεια. Η ζωή του όμως φαίνεται να βρίσκεται σε τεντωμένο σχοινί: είναι σε διάσταση με τη σύζυγό του, με τον γιο του φαίνεται να μην τα πάνε και πολύ καλά και περνάει και την κρίση της μέσης ηλικίας. Για κάποιον λόγο πιστεύει πως αν καταφέρει να αγοράσει το πατρικό του, όλα του τα προβλήματα θα λυθούν ως δια μαγείας. 

Μόνο που υπάρχει ανταγωνιστής, που προσφέρει περισσότερα χρήματα για την αγορά του σπιτιού. Κι ακόμα χειρότερα: τη συγκεκριμένη παραλία οικειοποιούνται κάτι macho, ντόπιοι τύποι, που με βαριά αυστραλιανή προφορά του λένε «You don't live here, You don't surf here»! Του κάνουν μπούλινγκ, του ασκούν βία, του κλέβουν τη σανίδα, του κάνουν τη ζωή μίζερη. Ο φίλος μας αρχίζει και τα χάνει. Φαίνεται να ζει σε έναν καφκικό εφιάλτη, από τον οποίο δεν φαίνεται να υπάρχει διέξοδος. Η αφόρητη ζέστη δεν βοηθάει, χάνει το αυτοκίνητό του, το κινητό του, το ρολόι – δώρο από τον πατέρα του, τη βέρα του, την αξιοπρέπειά του! Οι πάντες φαίνεται να συνωμοτούν εναντίον του, δεν έχει τι να φάει, τι να πιει, οι εξευτελισμοί είναι διαρκείς... Πώς θα τελειώσει όλο αυτό;

Η άποψή μας: Lorcan Finnegan κυρίες και κύριοι! Μακάρι να είχα κάνει το homework μου πριν αποφασίσω να πάω να δω τούτη την ταινία. Με ένα απλό ψάξιμο του ενός λεπτού στο imdb θα θυμόμουν ότι ο συγκεκριμένος «δημιουργός» από την αγαπημένη Ιρλανδία ήταν σκηνοθέτης του εκνευριστικού «Vivarium». Θα με απέτρεπε αυτό να δω τη νέα του ταινία; Hell yeah. Με όσα τράβηξα παρακολουθώντας το «Vivarium», σιγά μην πήγαινα να δω το νέο του αρρωστούργημα. Ο τύπος έχει βαλθεί να ανακηρυχθεί ως ο πιο αποκρουστικός και σιχαμερός σκηνοθέτης της εποχής μας. Κι αυτό είναι το συμπέρασμα που έβγαλα βλέποντας μόνο τις... ζυγές ταινίες του! Φαντάσου! Δεν έχω δει τις μονές του (την πρώτη και την τρίτη). Κι ούτε πρόκειται... 

Οπότε παιδιά, το ηθικό δίδαγμα όλου αυτού του προλόγου είναι πως καλό είναι να ψαχνόμαστε πριν δούμε μια ταινία. Να βλέπουμε τρέιλερ, να διαβάζουμε καμιά κριτική από κριτικό με τον οποίο ταιριάζουν τα χνώτα μας και κυρίως να τσεκάρουμε το παρελθόν του σκηνοθέτη. Προσωπικά, δεν είχα χρόνο και αποφάσισα να τη δω επειδή α) κατά μία έννοια ήθελα να «συμμετέχω» σε κάτι φεστιβαλικό από Κάννες (σημείωση: την είδα όσο διεξαγόταν το εφετινό φεστιβάλ των Καννών) και β) γιατί πρωταγωνιστεί η λατρεία Nicolas Cage! Ο οποίος κάνει ό,τι είναι ανθρωπίνως και... Κεϊτζικώς δυνατόν για να σώσει αυτό το παραληρηματικό πράμα και να μπορεί να βλέπεται. Φευ... 

Αν αποδομήσουμε την ταινία στα εξ ων συνετέθη, τι έχουμε; Μια και καλά καταβύθιση στον ανδρικό ματσίσμο, έναν... φόρο τιμής (να 'χαμε να λέγαμε) στο «Stray Dogs», μια αντιπατάρα του αυστραλιανού νέου κύματος, μια παραισθητική και λοξή ματιά σε μια εντελώς λάθος κοινωνική δομή και πραγματικότητα και μια επίμονη προσπάθεια από μέρους του σκηνοθέτη να βγάλει τον θεατή από την comfort zone του. Το τελευταίο το πετυχαίνει και με το παραπάνω. Ήμαρτον ρε φίλε «επαναστάτη» σκηνοθέτα. Κι έχεις και τον τιτανομέγιστο Nic να κάνει (όπως προείπαμε και παραπάνω) ό,τι μπορεί υπηρετώντας το σκηνοθετικό «όραμα». Πατάει γυαλιά, πίνει βρωμόνερα από εντελώς ακατάλληλα μέρη, του πετάνε καφέ στη μούρη, και πέτρες, τον δαγκώνει σκύλος, τον δαγκώνει ποντικός, τον δαγκώνει (στην πραγματικότητα!) φίδι. Κλασικός Nicolas δηλαδή – κι όχι σε μια από τις πιο over the top ερμηνείες του! 

Γκριντζάρεις συχνά, υπάρχει ατάκα – φωτιά («Eat the rat»!) κυρίως όμως πιάνεις τον εαυτό σου να σκέφτεται: «γιατί μαζοχίζομαι τόσο πολύ και δεν σηκώνομαι να φύγω;». Ναι, υπάρχει επίτηδες ένα «παίξιμο» ανάμεσα στο surfer και το suffer (doh!) αλλά υπάρχει κι όριο στο... suffering ημών των θεατών! Ζοχαδιάστηκα άσχημα λέμε. Ο μόνος αποδεκτός τρόπος θέασης της ταινίας είναι τύπου Gogglebox. Άντε γεια.

Στις δικές μας αίθουσες? Στις 5 Ιουνίου 2025 από την Tanweer!

Με αξιοπρέπεια

γράφει ο Θόδωρος Γιαχουστίδης(@PAOK1969)

Μπορούμε λοιπόν να βάλουμε το ‘’ευ’’ μπροστά από τον θάνατο;

Αυτή είναι η 24η μεγάλου μήκους ταινία που σκηνοθετεί ο Pedro Almodovar – και η πρώτη του μεγάλου μήκους, γυρισμένη στα αγγλικά κι όχι στα ισπανικά. Έχει γυρίσει άλλες δύο ταινίες στα αγγλικά, αλλά εκείνες ήταν μικρού μήκους. Μιλάμε για τα «The Human Voice» (2020), όπου συνεργάστηκε για πρώτη φορά με την Tilda Swinton και «Strange Way of Life» (2023). Και είναι η τέταρτη μεγάλου μήκους ταινία του, που έλαβε μέρος στο φεστιβάλ Βενετίας, η τρίτη που συμμετείχε στο επίσημο διαγωνιστικό της τμήμα και η πρώτη που κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα, το μεγαλύτερο βραβείο στην κινηματογραφική καριέρα του Ισπανού σκηνοθέτη, καθώς δεν έχει τιμηθεί ούτε με Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες, ούτε με Χρυσή Άρκτο στο Βερολίνο. Έχει βέβαια τιμηθεί με Όσκαρ πρωτότυπου σεναρίου για το «Μίλα της» κι έχει κερδίσει στις Κάννες τα βραβεία σκηνοθεσίας για το «Όλα για τη μητέρα μου» και σεναρίου για το «Γύρνα πίσω».

Η ταινία έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο φεστιβάλ Βενετίας στις 2 Σεπτεμβρίου και την πανελλήνια πρεμιέρα της στο φεστιβάλ Αθηνών «Νύχτες Πρεμιέρας» στις 14 Οκτωβρίου. Όπως σε όλες τις ταινίες του, ο Almodóvar υπογράφει το σενάριο – αυτή τη φορά βασίζεται στο βιβλίο της Sigrid Nunez «What Are You Going Through». Κι ένα ενδιαφέρον στατιστικό για το τέλος: οι δύο πρωταγωνίστριες, Julianne Moore και Tilda Swinton, συναντιούνται για πρώτη φορά σε ταινία, έχουν κερδίσει και οι δύο Όσκαρ ερμηνείας και είναι γεννημένες και οι δύο το 1960: στις 5 Νοεμβρίου η Tilda και στις 3 Δεκεμβρίου η Julianne.

Η υπόθεση: Η Ίνγκριντ και η Μάρθα ήταν στενές φίλες στα νιάτα τους, όταν δούλευαν μαζί στο ίδιο περιοδικό. Η Ίνγκριντ έγινε επιτυχημένη συγγραφέας, ενώ η Μάρθα βραβευμένη πολεμική ανταποκρίτρια, και οι δύο τους έπαψαν να έχουν επαφές αναγκαστικά λόγω των συνθηκών των ζωών τους. Μετά από χρόνια, όπου απλά μάθαιναν η μία τα επαγγελματικά επιτεύγματα της άλλης, στα εξήντα τους πλέον, η Ίνγκριντ θα πληροφορηθεί τυχαία πως η Μάρθα πάσχει από καρκίνο. Και καθώς τυχαίνει εκείνη την εποχή να βρίσκονται και οι δυο τους στη Νέα Υόρκη, θα την επισκεφτεί στο νοσοκομείο όπου νοσηλεύεται. 

Οι δύο φίλες θα θυμηθούν τα παλιά, θα γεμίσουν τα κενά ενθυμούμενες και εξομολογούμενες αναμνήσεις του παρελθόντος, που δεν γνωρίζει η μία για την άλλη και θα ξαναέρθουν πολύ κοντά. Τόσο κοντά, που η Μάρθα, εντελώς φυσικά, θα ζητήσει από την Ίνγκριντ κάτι, που η Ίνγκριντ δεν θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί. Όταν η πειραματική θεραπεία στην οποία υποβάλλεται η Μάρθα, δεν έχει τα ποθούμενα αποτελέσματα, η Μάρθα αποφασίζει να επιλέξει εκείνη το πότε θα αποχαιρετήσει τον μάταιο τούτο κόσμο. Και ζητάει από την Ίνγκριντ να τη βοηθήσει, περισσότερο ως παρουσία: όντας κοντά της, στο διπλανό δωμάτιο...

Η άποψή μας: «Το διπλανό δωμάτιο» δεν είναι μια τυπική ταινία του Pedro Almodóvar. Κι αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. 75 χρονών πλέον, ο αγαπημένος Ισπανός δημιουργός από τη Λα Μάντσα (ναι, αυτήν, του Δον Κιχώτη) ίσως να νιώθει πως έχει εξαντλήσει την ενασχόλησή του με τα χαρακτηριστικά του μελοδράματα ή με τις ιδιαίτερες και πολύχρωμες κωμωδίες. Ίσως να θέλει να βγει και λίγο έξω από το safe zone του. Εξάλλου, δεν έχει να αποδείξει τίποτε άλλο πια. Απαλλαγμένος από περιττά βάρη, ίσως να τον απασχολεί περισσότερο πλέον κι ο θάνατος, πιο χειροπιαστά, πιο άμεσα, πιο υπαρξιακά. Καθόλου τυχαία λοιπόν η (τριπλή) αναφορά μέσα στην ταινία του εδώ στο «The Dead» του James Joyce (τόσο το βιβλίο, όσο και την κινηματογραφική μεταφορά του από τον τεράστιο John Huston, που στα ελληνικά αποδόθηκε ως «Οι Δουβλινέζοι») και στις τελευταίες φράσεις του: «Thorns his soul swooned slowly as he heard the snow falling faintly through the universe. And faintly falling like The Descent of their last. End upon all the living and the dead»... 

Ο θάνατος και το πως τον αντιμετωπίζουμε γενικότερα, και η ευθανασία ειδικότερα λοιπόν αποτελούν τη βασική θεματική της ταινίας και ο Almodóvar είναι σοβαρός κι όχι σοβαροφανής, λιτός και ελεγειακός. Συγκρατημένος, με σαφή στόχευση και ενδιαφερόμενος πάρα πολύ για το πως αντιδράμε μπροστά στο Τέλος. Αυτά που βλέπουμε επί της μεγάλης οθόνης, θα μπορούσαν να λαμβάνουν χώρα πάνω σε μια θεατρική σκηνή, με τις δύο πρωταγωνίστριες, την Julianne Moore και την Tilda Swinton, να δίνουν δυο εξαιρετικές ερμηνείες. Κι όλα αυτά, χωρίς ποτέ η ταινία να ξεπέφτει στο μελό ή να στοχεύει στον ερεθισμό των δακρυϊκών μας αδένων. Μέχρι εδώ, όλα καλά. Υπάρχουν όμως και πράγματα που «κλωτσάνε», άλλα λιγότερο κι άλλα περισσότερο. 

Ο Almodóvar ανοίγει τη βεντάλια, λες και δεν πιστεύει (αρκετά) πως από μόνη της η σχέση των δύο γυναικών και η στάση τους απέναντι στο θάνατο και την ευθανασία, είναι ικανή να στηρίξει ολόκληρη την ταινία. Πετάει μια φράση για την άνοδο της ακροδεξιάς και του νεοφιλελευθερισμού ωσάν πυροτέχνημα, χωρίς καμία οργανική σύνδεση με το υπόλοιπο της ταινίας. Μπάζει τον χαρακτήρα που υποδύεται ο John Turturro, για να κάνει εντέλει έναν - αποτυχημένο - παραλληλισμό του τέλους της Μάρθας με το επικείμενο τέλος του κόσμου, που μοιάζει αναπόφευκτο. Το αστυνομικό στοιχείο στο φινάλε και ο ρόλος του Alessandro Nivola θαρρείς και προστέθηκαν απλά για να γεμίσει ο φιλμικός χρόνος, μιας που τίποτε ουσιαστικό δεν προσφέρουν στην ταινία. Απλά, ο Nivola λειτουργεί ως το πρόσωπο μέσω του οποίου εκφράζονται εκείνοι οι άνθρωποι που έχουν πιο παγιωμένες και άτεγκτες θέσεις πάνω στο θέμα της ευθανασίας. Κι ένας διπλός ρόλος, που αποκαλύπτεται επίσης στο φινάλε, λες και μπήκε απλά και μόνο για να διχάσει και να προκαλέσει σούσουρο. Τουλάχιστον άστοχο – κι ας έχει αποδείξει πολλάκις η Tilda Swinton μπορεί να παίξει τα πάντα! 

Στη ζυγαριά, πάντως, τα θετικά της ταινίας υπερτερούν των αρνητικών. Ενδιαφέρον στοιχείο βρήκα το πως η καλλιτεχνική διεύθυνση και η διεύθυνση φωτογραφίας δημιουργούν ταμπλό – σκηνές, που παραπέμπουν θαρρείς σε πίνακες του Edward Hopper ενώ στο φλάσμπακ της σκηνής της πυρκαγιάς αντιγράφεται κανονικά ο πίνακας «Christina’s World» του Andrew Wyeth. Οι πιο ώριμοι – και σε μυαλό και σε ηλικία – θεατές, θα αγαπήσουν. Αλλά, να σε πω κάτι ως κατακλείδα; «Million Dollar Baby». Αυτά.

Στις δικές μας αίθουσες? Στις 14 Νοεμβρίου 2024 από την Tanweer!

Μία είναι η Ουσία / Φτάνει η τόση μαλατσία...

γράφει ο Θόδωρος Γιαχουστίδης(@PAOK1969)

"Άνδρες, γουρούνια, δολοφόνοι!"

Η Coralie Fargeat γεννήθηκε στο Παρίσι το 1976. Ξεκίνησε να κάνει ταινίες από πολύ νεαρή ηλικία, επιστρατεύοντας τα παιχνίδια της, ενώ καλλιέργησε το πάθος της για τις ταινίες είδους χάρη στον παππού της, που άφησε την πιτσιρίκα Coralie να δει στα 12 της ταινίες που οι γονείς της έκριναν πως είναι πολύ βίαιες, όπως τη σειρά ταινιών «RoboCop» και «Η Μύγα» (The Fly). Αργότερα, όταν ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών στο Παρίσι, έπεσε πάνω σε ένα κινηματογραφικό γύρισμα στο προαύλιο του πανεπιστημίου και ζήτησε από τον βοηθό σκηνοθέτη να κάνει την πρακτική της. Συμμετείχε ως ασκούμενη στο σετ της επόμενης ταινίας του και πέρασε τα επόμενα δύο χρόνια ως ασκούμενη για να εξοικειωθεί. Σπούδασε και στο περίφημο La Fémis. Μετά από μία σειρά μικρών ταινιών που απέσπασαν καλές κριτικές, η δημιουργός παρουσίασε την ταινία «Revenge» στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο του 2017, το οποίο χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό.

Το The Substance είναι η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της. Έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο περασμένο φεστιβάλ των Καννών, όπου συμμετείχε στο διεθνές διαγωνιστικό τμήμα, τιμώμενη τελικά με το βραβείο σεναρίου. Κι επειδή στις Κάννες συνηθίζουν να χρονομετρούν και τα... χειροκροτήματα μετά το πέρας της επίσημης προβολής, είναι η ταινία του διαγωνιστικού που χειροκροτήθηκε για περισσότερο χρόνο από όλες τις συμμετέχουσες. Επίσης, με σχεδόν 40 εκατομμύρια δολάρια εισπράξεις παγκοσμίως, η ταινία αποτελεί τη μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία για τη mubi, την εταιρία που ανέλαβε την διανομή της.

Η υπόθεση: H Ελίζαμπεθ Σπαρκλ είναι μια 50 something γυναίκα, παλιά δόξα του κινηματογράφου, με δικό της αστέρι στο Hollywood Walk of Fame, που πλέον παρουσιάζει μια εκπομπή fitness στην τηλεόραση, σαν εκείνες που γύριζε η Τζέιν Φόντα τη δεκαετία του '80. Μια μέρα, όμως, θα ακούσει τυχαία τον καναλάρχη, τον Χάρβεϊ (γκουχ, γκουχ) να λέει στο τηλέφωνο πως ήρθε η ώρα να την αντικαταστήσει με μια πιτσιρίκα, καθώς η ίδια έχει μεγαλώσει. Ζαλισμένη, νιώθοντας πως πλέον θα είναι στα αζήτητα, και πικραμένη, θα εμπλακεί σε αυτοκινητιστικό ατύχημα. Και στο νοσοκομείο, ένας μυστήριος νεαρός, θα της αφήσει κατιτίς στην τσέπη της. Ένα στικάκι, που γράφει THE SUBSTANCE. Δύσπιστη αρχικά, η Ελίζαμπεθ δεν θα δώσει και τόση σημασία στις υποσχέσεις που δίνει η Ουσία. 

Εντέλει, όμως, θα υποκύψει. Πώς μπορεί να πει όχι στη χρήση της Ουσίας, που υπόσχεται πως μέσω αυτής, θα «γεννηθεί» ένας δεύτερος, νεώτερος, καλύτερος εαυτός της; Που υπόσχεται πως όλα μπορούν να λειτουργήσουν περίφημα εάν και εφόσον οι δύο εαυτοί, που είναι ο ίδιος, η Ελίζαμπεθ δηλαδή, απλά ο ένας αποτελεί τη νεότερη και πιο φωτογενή εκδοχή του πρωτότυπου, δρουν και ζουν (ενόσω ο άλλος βρίσκεται σε ένα είδος κώματος) αυστηρά και εναλλάξ, μία βδομάδα ο ένας, μια βδομάδα ο άλλος, πετυχαίνοντας την απόλυτη ισορροπία; Έλα όμως που ο νεότερος εαυτός της Ελίζαμπεθ, η Σου, «ερωτευμένη» με τα νιάτα της και την επιτυχία της, δεν τηρεί τα προβλεπόμενα, «ζει» περισσότερο από εβδομάδα, με επιπτώσεις στην Ελίζαμπεθ; Ε, όπως καταλαβαίνετε, όλο αυτό, δεν θα έχει... καλό τέλος. Ή μήπως όχι;

Η άποψή μας: «Μία είναι η Ουσία/ δεν υπάρχει Αθανασία», που λέει και το τραγούδι. Και «Η ΟΥΣΙΑ είναι μία κι ο μπακλαβάς γωνία», που λέει και το γνωστό ευφυολόγημα. Το «Substance», με ελληνικό υπότιτλο «Το ελιξήριο της νιότης», είναι μια ταινία απίθανα σοκαριστική, που ο 20χρονος εαυτός μου θα την λάτρευε, στην ηλικία που είμαι, όμως, αναγκαστικά πιο συντηρητικός, μπορώ να πω πως μου προκάλεσε ναυτία, ειδικά με το 30λεπτο (τόσο ήταν; δεν ξέρω, μου φάνηκε και μεγαλύτερο μπορώ να σου πω) φινάλε της, που είναι παραληρηματικό, εξωφρενικό, οργιαστικό και τόσο εξτραβαγκάντζα, που το έβλεπα και από τη μια έκλεινα τα μάτια μου, από την άλλη χασκογελούσα αμήχανα, και το κυριότερο, ένιωθα απίστευτα άβολα, και το βίωνα σωματικά στο όριο του να κάνω εμετό... 

Αν την πρώτη μιάμιση ώρα της ταινίας τώρα, την είχε γυρίσει ετεροφυλόφιλος άντρας σκηνοθέτης, θα είχε καεί κανονικά στην πυρά ως σεξιστής. Τα κοντινά στα ολόγυμνα σώματα της Demi Moore και της Margaret Qualley είναι υπερβολικά πολλά και υπερβολικά λεπτομερή και in your face και η όλη «χορογραφία» παραπέμπει σχεδόν σε κάτι σαν καλλιτεχνική τσόντα, αν θα μπορούσε να υπάρξει ποτέ κάτι τέτοιο! Τα παραλέω; Μπορεί. Βεβαίως, η σκηνοθέτιδα έχει έναν (ολοφάνερο) σκοπό: να καταγγείλει το ανδρικό βλέμμα, που φετιχοποιεί το γυναικείο κορμί, που το μεταφράζει ως αντικείμενο, ένα σκεύος ηδονής με ημερομηνία λήξης. Ακόμα καλύτερα: θωπεύει τον ηδονοβλεψία μέσα σε κάθε άνδρα, τονίζοντας καβλιάρικα τα υπέροχα σώματα των δύο γυναικών, για να τραβήξει απότομα το χαλί στο τρίτο μέρος και να τα κάνει όλα ρόιδο, σε ένα φινάλε που θαρρείς αποτελεί την συνισταμένη της σκηνής των εμετών από το «Τρίγωνο της θλίψης» με τη σκηνή της εκδίκησης της Sissy Spacek από το «Carrie»! 

Γενικά, οι κινηματογραφοφιλικές αναφορές είναι πάμπολλες! Από «Hellraiser» και την καρπεντερική «Απειλή» έως το «Επικίνδυνες σχέσεις» και το «Showgirls» (η Σου της Qualley όταν είναι βαμμένη και κάνει το πρόγραμμα γυμναστικής, μοιάζει πάρα πολύ με την Elizabeth Berkley της ταινίας του Paul Verhoeven) και από το «Ο άνθρωπος ελέφαντας» και το «Ο θάνατος σου πάει πολύ» μέχρι τη «Μύγα» (ιδίως της κρονεμπεργκικής εκδοχής) και τον... «Κυνόδοντα» (χα!), αλλά και το «Ψυχώ». Μέχρι και στην προηγούμενη ταινία της, το «Revenge» (υπερβολική κι εκείνη, δεν λέω, αλλά εν πάση περιπτώσει, πιο ταινία είδους και πιο ενδιαφέρουσα από τούτη) κάνει αναφορά: ναι, τα σκουλαρίκια σε σχήμα αστεριού! Υπάρχουν και οι λογοτεχνικές αναφορές: «Δόκτωρ Τζέκιλ και Κύριος Χάιντ» και «Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι» ανήκουν σίγουρα σε αυτές. Η Coralie Fargeat είναι ικανότατη σκηνοθέτις, έχει «μάτι», αλλά δείχνει ανοικονόμητη: σχεδόν δυόμιση ώρες διαρκεί η ταινία της, με την τελευταία μισή και παραπάνω ώρα να δείχνει βασανιστική. Και βέβαια γίνεται επίτηδες αυτό: ναι ρε βολεμένε θεατή, θα σε κάνω να βλαστημήσεις την ώρα και τη στιγμή που μπήκες στην αίθουσα να δεις την ταινία, με ένα κρεσέντο «ασχήμιας» και επίθεσης στη σύμβαση. Ντου από παντού. 

Εντάξει, οι άρρενες θεατές θα πρέπει να συνηθίσουν στην μετά metoo εποχή, πως πλέον θα απεικονίζονται ολοένα και περισσότερο ως απωθητικά όντα (η σκηνή στο εστιατόριο, με τον Χάρβεϊ να καταβροχθίζει γαρίδες, σε κλόουζ απ και ευρυγώνιο και με τον ήχο να μεγεθύνει το αίσθημα της αηδίας και της απέχθειας, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα). Γενικά, ο ήχος είναι από τα ενοχλητικά της ταινίας, βασικά επειδή επαναλαμβάνεται επιτείνοντας την αίσθηση ανακατωσούρας. Φεμινιστική body horror... κωμωδία ( ; ), με σπουδαίες ερμηνείες από τις δύο κυρίες – ήθελε κότσια, ιδίως από την Moore, να εκτεθεί τόσο πολύ ψυχολογικά αλλά κυρίως σωματικά, και είναι εκείνη που ασχημαίνει και γερνάει και τελικά γίνεται το Τέρας, το Φρικιό (άλλες δύο αναφορές εδώ, σε «Φρανκενστάιν» και στο «Freaks»), με ένα παρατεταμένο, οργιαστικό φινάλε, που κάποιοι θα βρουν διασκεδαστικό, η πλειοψηφία των θεατών όμως θα το νιώσει άβολο. Έτσι λέω – και νομίζω πως έχω δίκιο. 

Στρατευμένο σινεμά, ενάντια στους άντρες, ενάντια στα βάσανα στα οποία έχουν υποβάλλει τις γυναίκες, ενάντια στο γεγονός ότι τις έχουν στρέψει τη μία εναντίον της άλλης, ενάντια στη στρεβλή εικόνα, ενάντια στο «ο κόσμος θέλει ωραία κορίτσια να χαμογελούν». Με... χιούμορ. Το hype θα τραβήξει πολλούς στην αίθουσα, η πραγματικότητα θα φρικάρει τους περισσότερους που θα τολμήσουν, εντάξει, δεν είναι του γούστου μου η ταινία, πάντως αδιάφορη δεν τη λες με τίποτα.

Στις δικές μας αίθουσες? Στις 31 Οκτωβρίου 2024 από την Feelgood Ent.!